II SA/Gd 3939/01

II SA/Gd 3939/01 - Wyrok WSA w Gdańsku
Data orzeczenia
2004-11-18
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2001-11-19
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Sędziowie
Janina Guść
Krzysztof Ziółkowski /przewodniczący sprawozdawca/
Mariola Jaroszewska
Symbol z opisem
6341 Pozbawienie uprawnień kombatanckich oraz pozbawienie uprawnień dla wdów /wdowców/ po kombatantach
Skarżony organ
Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Krzysztof Ziółkowski, Sędziowie Sędzia WSA Janina Guść,, Sędzia WSA Mariola Jaroszewska, Protokolant Agnieszka Dobroń, po rozpoznaniu w dniu 18 listopada 2004 r. na rozprawie sprawy ze skargi J. K. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia 25 października 2001 r. Nr [...] w przedmiocie uprawnień kombatanckich uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia 11 sierpnia 2000 r., nr [...] oraz zasądza od Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych 10 (dziesięć) zł na rzecz J. K. tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych decyzją z dnia 11 sierpnia 2000 r. Nr [...], na podstawie art 25 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz. U. z 1997 r. Nr 142, poz. 950 ze zm.), zwanej dalej ustawą o kombatantach, pozbawił J. K. uprawnień kombatanckich przyznanych przez Zarząd Wojewódzki Związku Bojowników o Wolność i Demokrację decyzją z dnia 24 sierpnia 1987 r. z tytułu utrwalania władzy ludowej w okresie od 24 grudnia 1947 r. do 30 marca 1948 r. W myśl przepisów art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach przewidziane tą ustawą przywileje tracą osoby, które na mocy dotychczasowych przepisów uzyskały uprawnienia kombatanckie wyłącznie z tytułu działalności w latach 1944-1956 w charakterze uczestników walk o ustanowienie i utrwalenie władzy ludowej. Wyjaśnił również, że Kierownik Urzędu w postępowaniu o pozbawienie uprawnień z ww. powodu nie jest zobowiązany do dokonywania ustaleń czy istnieją przesłanki uzasadniające przyznanie uprawnień kombatanckich z tytułu działalności określonej w art. 1 ust. 2, art. 2 i art. 4 ustawy o kombatantach.
J. K. wniósł o ponowne rozpatrzenie jego sprawy, podnosząc że w okresie od 23 września 1947 r. do 8 października 1949 r. pełnił służbę w Wojsku Polskim w 2 Pułku Artylerii Lekkiej. Wskazał, iż podczas pełnienia służby wojskowej został przetransportowany na tereny byłych województw krośnieńskiego oraz nowosądeckiego, gdzie uczestniczył w walkach z oddziałami Ukraińskiej Powstańczej Armii i z tego tytułu przysługiwały mu uprawnienia kombatanckie. Podkreślił przy tym, że fakt ten nie został odnotowany w jego aktach osobowych ZBoWiD, gdyż akcje, w których brał udział objęte były tajemnicą wojskową. Dokumenty wskazują jedynie, które z formacji wojskowych (pułk, brygada, kompania) uczestniczyły w walkach z UPA.
Decyzją z dnia 25 października 2001 r. Nr [...] Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych - na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. -utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję własną. W uzasadnieniu wskazał, że w toku postępowania weryfikacyjnego ustalono, iż uprawnienia kombatanckie J. K. zostały przyznane wyłącznie z tytułu utrwalania władzy ludowej w ramach służby pełnionej w Ludowym Wojsku Polskim. Kierownik Urzędu powołał się na treść przekazanego przy piśmie z dnia 22 sierpnia 1995 r. wykazu Centralnego Archiwum Wojskowego, z którego wynika, iż 2 DP,
w której służył pan K., uczestniczyła tylko w Akcji "Wisła", czyli do końca lipca 1947 r. Ponieważ ustalono, że J. K. brał udział w walkach dopiero od grudnia 1947 r., zatem podczas pełnienia służby nie mógł uczestniczyć w walkach z oddziałami UPA. W takiej zaś sytuacji, stosownie do art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy o kombatantach, przewidziane tą ustawą przywileje tracą osoby, które na mocy dotychczasowych przepisów uzyskały uprawnienia kombatanckie wyłącznie z tytułu utrwalania władzy ludowej.
Skargę na powyższą decyzję do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniósł J. K., w której powtórzył przedstawioną we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy argumentację, iż w okresie, za który przyznane zostały mu przez ZBoWiD uprawnienia kombatanckie formacja, w której pełnił służbę wojskową przeniesiona została na tereny byłych województw krośnieńskiego i nowosądeckiego, gdzie brała udział w walkach z oddziałami Ukraińskiej Powstańczej Armii. Uczestniczył w likwidacji magazynów zbrojeniowych i żywnościowych UPA, a także pełnił służbę patrolową, ochraniał obiekty państwowe itp. Podkreślił, że akcje, w których brał udział objęte były tajemnicą wojskową, stąd też brak jest w aktach ZBoWiD adnotacji w tym zakresie. Z tego tytułu uprawnienia kombatanckie powinny być mu przyznane.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, powołując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wskazał także, że w aktach brak jest dowodów, które potwierdzałyby podniesione przez skarżącego okoliczności dotyczące jego uczestnictwa w zwalczaniu oddziałów UPA.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z przepisem art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
W myśl art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
Skarga zasługiwała na uwzględnienie, ponieważ rozpatrujący sprawę organ administracji dopuścił się naruszenia przepisów postępowania w sposób mogący mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Z akt sprawy wynika, że skarżący uprawnienia kombatanckie uzyskał z tytułu utrwalania władzy ludowej w okresie od 24 grudnia 1947 r. do 30 marca 1948 r.
Zaskarżoną decyzją Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, w oparciu o art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy o kombatantach, pozbawił skarżącego uprawnień z tego tytułu. Na podstawie informacji z Centralnego Archiwum Wojskowego ustalił bowiem, że pełniąc służbę wojskową, nie brał on udziału w walkach z oddziałami UPA.
Zgodnie z art. 25 ust. 2 pkt 2 zd. 1 ustawy o kombatantach pozbawia się uprawnień kombatanckich osoby, które na mocy dotychczasowych przepisów uzyskały uprawnienia kombatanckie wyłącznie z tytułu działalności w latach 1944-1956 w charakterze "uczestników walk o ustanowienie i utrwalenie władzy ludowej" lub z innych tytułów niż wymienione w art. 1 ust. 2, w art. 2 oraz w art. 4.
Zważyć należy, że organ orzekający w sprawie o pozbawienie uprawnień kombatanckich na powołanej podstawie prawnej jest zobowiązany do ustalenia, czy zachodzą przesłanki powodujące zachowanie posiadanych uprawnień kombatanckich, także ze względu na uzyskanie uprawnień
z tytułów określonych w ustawie. Ustaleń w tym zakresie organ winien dokonać w toku postępowania weryfikacyjnego przeprowadzonego zgodnie ze standardami postępowania administracyjnego, w szczególności wyznaczonymi przez art. 7 i 77 k.p.a.
Sąd uznał, że w rozpoznawanej sprawie organ orzekający nie przeprowadził postępowania wyjaśniającego w sposób, który pozwalałby na ustalenie, czy nie zachodzą okoliczności uzasadniające zachowanie przez skarżącego uprawnień kombatanckich, a dokonane przez organ administracji obydwu instancji ustalenia dotyczące braku udziału strony skarżącej w walce zbrojnej z oddziałami UPA nie znajdują potwierdzenia w zebranych dowodach. Nadto ich ocena wykracza poza granice swobodnej oceny określone w art. 80 k.p.a. Postępowanie w tym zakresie przeprowadzone zostało z naruszeniem art. 7 i 77 § 1 k.p.a.
Przede wszystkim wskazać należy, że znajdująca się w aktach sprawy notatka, z treści której wynika, iż według wykazu Centralnego Archiwum Wojskowego 2 DP brała udział wyłącznie w Akcji "Wisła", trwającej do lipca 1947 r. nie spełnia wymogów, o których mowa w art. 72 k.p.a., a które winna spełniać adnotacja urzędowa mająca znaczenie dla sprawy. Z notatki tej nie wynika przez pracownika jakiego organu została sporządzona, kiedy oraz z jakiej czynności.
Ponadto, jak już wskazano, organ na podstawie informacji z Centralnego Archiwum Wojskowego przyjął, że skarżący pełniąc służbę wojskową, nie brał udziału w walkach z oddziałami UPA.
Zdaniem Sądu okoliczności tej nie potwierdza przedłożony przy piśmie z dnia 22 sierpnia 1995 r. Nr 647 przez CAW wykaz jednostek, które w latach powojennych zwalczały ugrupowania zbrojnego podziemia, a na który powołuje się Kierownik Urzędu w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Z zapisu, który brzmi "2 DP Kielce 1947 UPA, GO "Wisła" (...)" nie sposób wywieść -jak zrobił to organ orzekający - że jednostka wojskowa określana jako 2 DP, w której służbę pełnił skarżący, brała udział wyłącznie w Akcji "Wisła". Nie można także przyjąć, że 2 DP uczestniczyła w walkach tylko do końca 1947 r., czyli do zakończenia ww. operacji. Jego treść wskazuje, że w roku 1947 2 DP prowadziła działalność związaną z GO "Wisła", jak również walczyła z UPA,.
Zwrócić także uwagę należy, że z zaświadczenia Wojskowej Komendy Uzupełnień w Brodnicy nr [...] wynika, że skarżący osobiście uczestniczył w walkach zbrojnych z bandami w okresie od 24 grudnia 1947 r. do 30 marca 1948 r. w składzie grup operacyjnych wydzielanych z 2 Pułku Artylerii Lekkiej 2 DP. Treść tego zaświadczenia nie wskazuje wprost z kim walczyła formacja, w której służył skarżący. Istotne jest to, że z 2 Pułku Artylerii Lekkiej 2 Dywizji Pancernej wydzielano grupy operacyjne. Rolą organów jest ustalenie na podstawie dostępnych dowodów czy w okresie służby wojskowej skarżącego grupy takie były wydzielane czy brały udział w walkach z UPA na terenach wskazanych przez skarżącego. W kontekście tak przeprowadzonych dowodów należy ocenić wiarygodność twierdzeń skarżącego.
Dlatego też przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ winien wyjaśnić w sposób nie budzący wątpliwości, czy J. K. podczas służby w 2 Pułku Artylerii Lekkiej DP w okresie od 24 grudnia 1947 r. do 30 marca 1948 r. uczestniczył w walkach z oddziałami UPA i ocenić, czy działalność ta daje podstawę do uzyskania uprawnień kombatanckich.
szelkie dowody winny czynić zadość określonej przepisami formie, zostać zebrane w sposób odpowiadający wymogom przepisów rozdziału 4 k.p.a., a ich ocena, którą organ administracji zobowiązany będzie poczynić w uzasadnieniu decyzji rozstrzygającej sprawę winna odpowiadać wymogom wynikającym z art. 80 k.p.a. Nie może być dowolna i musi opierać się na logicznych przesłankach.
W związku z wniesionym przez skarżącego żądaniem uchylenia decyzji wydanych w obydwu instancjach przez Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w przedmiocie pozbawienia go uprawnień kombatanckich oraz wydania przez
Sąd rozstrzygnięcia w przedmiocie ich przywrócenia wyjaśnić należy stronie skarżącej, że Sąd uwzględniając skargę nie ma kompetencji do wydania orzeczenia o przyznaniu, bądź też o odmowie przyznania skarżącemu uprawnień kombatanckich. Merytoryczne rozstrzygnięcie w tym zakresie może podjąć wyłącznie Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych.
Sąd nie zawarł w wyroku rozstrzygnięcia opartego na przepisie art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (D.U. 153 poz. 1270), określającego, czy i w jakim zakresie zaskarżona decyzja nie może być wykonana. Rozstrzygnięcie takie jest bowiem zdaniem Sądu obligatoryjne tylko w takim przypadku, gdy zaskarżona do sądu administracyjnego decyzja nadaje się ze swej istoty do wykonania oraz gdy przepis szczególny nie wyklucza jej wykonalności z mocy samego prawa do czasu prawomocnego rozpatrzenia skargi przez sąd. Tego rodzaju sytuacja zachodzi w przypadku decyzji o pozbawieniu uprawnień kombatanckich, gdyż z art. 26 ustawy o kombatantach wynika, że utrata tych uprawnień następuje dopiero wskutek uprawomocnienia się decyzji. Cechę prawomocności można natomiast przypisać wyłącznie tym decyzjom, które zostały utrzymane w mocy prawomocnym wyrokiem sądu administracyjnego, bądź też tym, które nie zostały zaskarżone do tego sądu z powodu upływu terminu do wniesienia skargi, (por. postanowienie NSA z dnia 8 marca 2000 r.; sygn. akt SA/Rz 2073/99, oraz wyrok NSA z dnia 24 maja 2001r. sygn. akt V SA 1095/00, Baza Orzeczeń LEX nr 56605). Skoro zatem zaskarżona do sądu administracyjnego decyzja o pozbawieniu uprawnień kombatanckich z mocy samego prawa nie podlega wykonaniu do chwili uprawomocnienia się wyroku oddalającego skargę, to całkowicie bezprzedmiotowe było orzekanie o możliwości wykonania decyzji w trybie art. 152 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny, na podstawie art. 135 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), orzekł jak w sentencji wyroku.
O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zasądzając na rzecz skarżącego na jego wniosek zwrot kosztów postępowania, wobec uwzględnienia skargi.