II SA/Gd 393/25

II SA/Gd 393/25 - Wyrok WSA w Gdańsku
Data orzeczenia
2025-12-10
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2025-06-05
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Sędziowie
Dariusz Kurkiewicz /przewodniczący/
Diana Trzcińska /sprawozdawca/
Wojciech Wycichowski
Symbol z opisem
6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne
Budowlane prawo
Sygn. powiązane
II OZ 1287/25 - Postanowienie NSA z 2025-09-11
Skarżony organ
Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 725
art. 49e pkt 1
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dariusz Kurkiewicz Sędziowie: Sędzia WSA Diana Trzcińska (spr.) Asesor WSA Wojciech Wycichowski Protokolant Specjalista Anna Rusajczyk po rozpoznaniu w dniu 10 grudnia 2025 r. w Gdańsku na rozprawie sprawy ze skargi U. B. i Z. B. na decyzję Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Gdańsku z dnia 27 marca 2025 r., nr WOP.7721.6.2025.EL w przedmiocie rozbiórki obiektu budowlanego oddala skargę.
Uzasadnienie
U. B. i Z. B. wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę na decyzję Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Gdańsku w przedmiocie rozbiórki obiektu budowlanego w następującym stanie sprawy:
W dniu 15 marca 2023 r. pracownik Powiatowego Inspektoratu Nadzoru Budowlanego w Pucku dokonał czynności kontrolnych na działkach sąsiadujących z działką nr [..], obręb K., podczas których wykonał fotografie zabudowy na działce nr [...], obrazujące:
- budynek rekreacji indywidualnej, posadowiony na stalowej ramie, ustawionej na bloczkach betonowych ułożonych na gruncie, posiadający instalację wodociągową i kanalizacyjną,
- budynek gospodarczy, posadowiony na bloczkach betonowych ułożonych na gruncie, posiadający instalację wodociągową.
W rezultacie pismem z 21 marca 2023 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w powiecie puckim zawiadomił strony o wszczęciu postępowania administracyjnego w sprawie zabudowy zlokalizowanej na terenie działki nr [...] położonej w obr. K., gmina K. Jednocześnie PINB poinformował o planowanych oględzinach.
W trakcie oględzin ustalono, że skarżący wybudowali bez wymaganego zgłoszenia po 19 lipca 2021 r. (po nabyciu nieruchomości): budynek pełniący funkcję rekreacji indywidualnej (objęty odrębnym postępowaniem), a także budynek o konstrukcji drewnianej parterowy z dachem płaskim posadowiony na bloczkach betonowych ustawionych bezpośrednio na gruncie rodzimym, posiadający instalację wodociągową, pełniący funkcję gospodarczą o wymiarach 2,00 m x 2,70 m. Do sporządzonego protokołu z oględzin dołączono dokumentację fotograficzną.
Pismem z 30 maja 2023 r. PINB przekazał protokół oględzin i wezwał skarżących do ustosunkowania się do przekazanego protokołu oraz podania kto jest inwestorem budynków zlokalizowanych na terenie ww. działki oraz kiedy je wybudowano. W odpowiedzi skarżący wskazali, że obiekt umieszczono na działce nr [...] w końcu kwietnia 2022 r., a dokonała tego U. B.
W dniu 13 listopada 2023 r. dokonano kontroli zabudowy zlokalizowanej na terenie działki nr [...] stwierdzając, że budynki (w dalszym ciągu) znajdują się na tej działce.
Postanowieniem z 24 listopada 2023 r. PINB wstrzymał roboty budowlane przy posadowieniu budynku o konstrukcji drewnianej z dachem płaskim, parterowego, trwale związanego z gruntem - posadowionego na bloczkach betonowych ustawionych bezpośrednio na gruncie rodzimym, posiadający instalację wodociągową zarówno zewnętrzną jak i wewnętrzną, pełniącego funkcję gospodarczą o wymiarach 2,00 m x 2,70 m, posadowionego bez wymaganego zgłoszenia na terenie działki nr [...], położonej w obrębie ewidencyjnym K., gmina K. Jednocześnie PINB poinformował o możliwości złożenia wniosku o legalizację ww. budynku w terminie 30 dni od dnia otrzymania postanowienia oraz o konieczności wniesienia opłaty legalizacyjnej w celu uzyskania decyzji o legalizacji obiektu budowlanego, zgodnie z art. 49d ust. 1 pkt 2a Prawa budowlanego.
Postanowieniem z 16 stycznia 2024 r. WINB stwierdził uchybienie przez skarżących terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie PINB z 24 listopada 2023 r.
Decyzją z 26 listopada 2024 r. PINB nakazał U. B. rozbiórkę budynku o konstrukcji drewnianej z dachem płaskim, parterowego, trwale związanego z gruntem - posadowionego na bloczkach betonowych ustawionych bezpośrednio na gruncie rodzimym, posiadającego instalację wodociągową zarówno zewnętrzną jak i wewnętrzną, pełniącego funkcję gospodarczą o wymiarach 2,00 m x 2,70 m, posadowionego bez wymaganego zgłoszenia na terenie działki nr [...] położonej w obrębie ewidencyjnym K. gmina K.
Po rozpatrzeniu wniesionego odwołania decyzją z 27 marca 2025 r. WINB utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu WINB stwierdził, że w świetle dokumentacji w aktach PINB, sposób posadowienia ww. obiektu na terenie wskazuje na to, że jest to budynek, który stanowi samodzielną konstrukcję, niezależną od budynku pełniącego funkcję rekreacji indywidualnej objętego odrębnymi postanowieniem i decyzją. Oceniany obiekt jest obiektem budowlanym - budynkiem, ponieważ został posadowiony na bloczkach betonowych, które stanowią jego fundament (fundament punktowy) i które zapewniają trwałe związanie tego budynku z gruntem, tzn. skuteczną stabilizację w konkretnym miejscu na terenie działki, (uwzględniając także ciężar przenoszony na grunt przez konstrukcję o wymiarach 2,00 m x 2,70 m). Bloczki betonowe zostały ułożone tworząc fundament budynku na gruncie, ponadto obiekt posiada instalację wodociągową. Nadto jest wydzielony z przestrzeni za pomocą przegród budowlanych oraz posiada dach. Powyższe prowadzi do wniosku, że skoro obiekt ten jest budynkiem pełniącym funkcję gospodarczą, jego budowa podlega reglamentacji według przepisów ustawy - Prawo budowlane.
W ocenie WINB ww. budynek znajduje się wśród wyjątków wskazanych w art. 29 Prawa budowlanego, którego budowa wymaga dokonania skutecznego zgłoszenia właściwemu organowi architektoniczno- budowlanemu. Dlatego też na jego budowę inwestor zobowiązany był dokonać skutecznego zgłoszenia. Takie zgłoszenie zaś nie zostało dokonane.
Zdaniem WINB obowiązek, o którym mowa w zaskarżonej decyzji został prawidłowo nałożony na U. B., skoro jest ona współwłaścicielem działki i jednocześnie inwestorem obiektu .
W skardze na ww. decyzję zarzucono naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 49b ust. 1 w zw. z art. 29 ustawy - Prawo budowlane (dalej - p.b.) przez ich niewłaściwe zastosowanie do obiektu, który nie jest stale związany z gruntem, a także art. 3 pkt 2 p.b., poprzez jego błędną wykładnię i uznanie, że bloczki betonowe, na których posadowiony jest obiekt, stanowią fundament i pozwalają na uznanie, że jest on trwale związany z gruntem, podczas gdy prawidłowa wykładnia tego przepisu wskazuje, że jeżeli cechy konstrukcyjne obiektu pozwalają na jego demontaż oraz przemieszczenie w każdym czasie, bez konieczności prowadzenia prac ziemnych, to należy uznać za obiekt jest nietrwale związany z gruntem - co miało kluczowy wpływ na wynik postępowania.
Zarzucono także naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 7, art. 7a § 1, art 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., poprzez ustalenie, że obiekt pozostaje budynkiem w rozumieniu art. 3 pkt 2 p.b., podczas gdy w toku postępowania ustalono, że obiekt ten, stanowiący budynek gospodarczy, osadzony jest na betonowych bloczkach, ułożonych bezpośrednio na gruncie rodzimym, a także poprzez brak odniesienia się szczegółowego do zarzutów podnoszonych w odwołaniu co do naruszenia przepisów postępowania administracyjnego przez organ I Instancji - co miało istotny wpływ na wynik postępowania,
Mając na uwadze powyższe, wniesiono o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej zaskarżoną decyzję - decyzji PINB.
W uzasadnieniu skarżący wskazali, że znajdujący się na działce obiekt o konstrukcji drewnianej ustawiony na położonych bezpośrednio na gruncie bloczkach betonowych, stanowi konstrukcję przenośną, w żaden sposób niezwiązaną z gruntem, o charakterze samodzielnym i samonośnym. Wyposażony jest on w doczepne koła oraz dyszel, co pozwala na przemieszczanie go. Można stwierdzić, że funkcje oraz cechy konstrukcyjne obiektu zbliżone są do gospodarczego "barakowozu". W ocenie skarżących pod względem formalnym sporny obiekt należałoby kwalifikować jako wiatę gospodarczą nietrwale związaną z gruntem. Tym samym nie może być on - wbrew twierdzeniom zaskarżonej decyzji - kwalifikowany jako budynek, ani też jakikolwiek inny obiekt budowlany w rozumieniu art. 3 pkt 1 p.b. Skoro zaś tak, to umieszczenie tegoż obiektu na terenie działki nr ew. [...] (jak również jakiejkolwiek innej nieruchomości gruntowej) nie stanowi wykonywania robót budowlanych w rozumieniu art. 3 pkt 7 p.b., a w konsekwencji - nie wymaga to zgłoszenia budowy czy też jakichkolwiek innych czynności leżących w zakresie właściwości organów administracji architektoniczno- budowlanej. Powyższe okoliczności były przy tym prezentowane przez skarżących zarówno w adresowanych do PINB wyjaśnieniach zawartych w piśmie z 30 czerwca 2023 r., jak i w odwołaniu od decyzji , jednak nie spotkały się z jakąkolwiek reakcją organów obu instancji.
Zdaniem skarżących w zakresie powziętych ustaleń co do rozwiązań konstrukcyjno - technicznych spornego "budynku" (w tym w szczególności co do spełnienia warunku trwałego związania z gruntem, charakterystycznego dla budynku według definicji zawartej w art. 3 pkt 2 p.b.), WINB nie przedstawił jakichkolwiek okoliczności faktycznych, dowodów czy też własnych rozważań odnoszących się do rzeczywistego stanu rzeczy, jaki ustalono w toku prowadzonego postępowania. WINB poprzestał na ogólnikowym i lakonicznym odwołaniu się do stwierdzeń mających wynikać z "materiałów dowodowych zebranych w toku prowadzonego postępowania". WINB poprzestał de facto na zestawieniu opisanej wyżej, lakonicznej i nieprzekonywającej argumentacji z definicją budynku (jego cechami) ujętą w art. 3 pkt 2 p.b. Tymczasem właściwe przepisy procedury administracyjnej nie tylko nakazują prowadzącemu postępowanie organowi podjęcie wszelkich czynności niezbędnych do wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, w tym w szczególności wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całości dostępnego materiału dowodowego, lecz również zobowiązują do przedstawienia - w treści wydanego rozstrzygnięcia - m.in. wyczerpującego uzasadnienia faktycznego i prawnego.
Organ I instancji ustala - przykładowo - dokładne wymiary przedmiotowego obiektu. Nie wyjaśnia jednak w żadnej mierze, na czym takowe ustalenia oparto (nie powołuje się na jakiekolwiek konkretne dowody). Ustalenia bez jakiejkolwiek weryfikacji powiela organ II Instancji w ramach zaskarżonej decyzji.
Nadto zdaniem skarżących w zaskarżonej decyzji nie dokonano prawidłowej, zgodnej z aktualnym orzecznictwem, wykładni pojęcia "trwałego związania z gruntem" użytego w art. 3 pkt 2 p.b. Zaskarżona decyzja przyjmuje za PINB, że sporny obiekt jest trwale związany z gruntem, przytaczając na poparcie tej tezy - "wyrywkowo" - spójne z nią fragmenty orzeczeń sądownictwa administracyjnego. Dzieje się tak pomimo wyraźnego wskazania w treści decyzji PINB (na podstawie dokonanych przezeń oględzin), że sporny obiekt jest posadowiony na bloczkach betonowych ułożonych na rodzimym gruncie, bez choćby pobieżnego wyjaśnienia, z jakich względów jedynie ułożenie (a więc nawet nie wkopanie czy zabetonowanie w ziemi) na gruncie elementów stanowiących wyłącznie podpory miałoby już stanowić trwałe związanie obiektu z gruntem. WINB stwierdza nawet wprost, że "obiekt posadowiony został na bloczkach betonowych, które stanowią jego fundament". Skarżący wskazali przy tym na odmienne stanowisko zawarte w wyroku WSA w Gdańsku z 06 kwietnia 2022 r., sygn. akt II SA/Gd 714/21. W ocenie skarżących, fundamentalne znaczenie w sprawie niniejszej ma linia orzecznicza prezentowana w identycznych jak zaistniały w sprawie niniejszej stanach faktycznym oraz prawnych, odnosząca się do obiektów o identycznych cechach konstrukcyjnych - stanowiących konstrukcje drewniane, opartych właśnie na bloczkach betonowych, a posadowionych w tożsamej lokalizacji. Tytułem przykładu wskazano na wyroki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku: z 20 listopada 2024 r., sygn. akt: lI SA/Gd 527/24; z 11.12.2024 r., sygn. akt: Il SA/Gd 782/24; z 26 czerwca 2024 r., sygn. akt: II SA/Gd 1021/23; z 13 marca 2024 r., sygn. akt: II SA/Gd 714/23; z 12 czerwca 2024 r., sygn. akt: II SA/Gd 997/23; z 28 lutego 2024 r., sygn. akt: II SA/Gd 808/23.
Strona skarżąca wskazała, że w zaskarżonej decyzji stwierdzono oparcie spornego obiektu na bloczkach betonowych ułożonych na gruncie rodzimym a więc nawet w nim nie zagłębionych. Z przywołanego przez skarżącą orzecznictwa wynika zaś, że bloczków takowych nie można uznać za fundament. Nie są one bowiem w żaden sposób w gruncie osadzone. Przeniesienie obiektu w inne miejsce nie wymaga jakichkolwiek prac ziemnych, wystarczy podniesienie go z bloczków. W rezultacie obiektu tego nie sposób uznać za budynek, który mógłby podlegać obowiązkowi zgłoszenia robót budowlanych i postępowanie jest bezprzedmiotowe, gdyż nie jest on trwale związany z gruntem. Nie posiada konstrukcji mogącej być uznaną za fundament w logicznym i racjonalnym rozumieniu tego pojęcia. Zdaniem skarżących organ II instancji bez wnikliwej analizy pochopnie i błędnie zakwalifikował przedmiotowy obiekt jako budynek, z pominięciem ugruntowanej wykładni sądowej w tym zakresie.
W odpowiedzi na skargę wniesiono o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga jest niezasadna.
Przedmiotem kontroli legalności w niniejszej sprawie jest decyzja WINB z 27 marca 2025 r., którą organ ten utrzymał w mocy decyzję PINB nakazującą rozbiórkę budynku o konstrukcji drewnianej z dachem płaskim, parterowego, trwale związanego z gruntem, posadowionego na bloczkach betonowych ustawionych bezpośrednio na gruncie rodzimym, posiadający instalację wodociągową, zarówno zewnętrzną jak i wewnętrzną, pełniącego funkcję gospodarczą, o wymiarach 2,00 x 2,70 m, pobudowanego bez wymaganego zgłoszenia na terenie działki nr [...], położonej w obrębie ewidencyjnym K., gmina K. Jak przy tym ustaliły organy sporny obiekt został wybudowany w 2022 r. przez U. B.
Materialnoprawną podstawą zaskarżonej decyzji stanowi art. 49e pkt 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 725 – dalej jak wcześniej jako "p.b."), zgodnie z którym, organ nadzoru budowlanego wydaje decyzję o rozbiórce obiektu budowlanego lub jego części w przypadku niezłożenia wniosku o legalizację w wymaganym terminie.
Kwestią sporną w rozpoznawanej sprawie jest to, czy ww. obiekt, posadowiony na bloczkach betonowych luźno ułożonych na gruncie rodzimym, jest budynkiem trwale związanym z gruntem - jak uznały organy nadzoru budowlanego, czy też obiekt nie jest trwale związany z gruntem - jak podnoszą skarżący. Opis obiektu przy tym nie był kwestionowany w toku postępowania, lecz jego kwalifikacja prawna jako budynku, fakt trwałego związania z gruntem oraz posadowienia na fundamencie.
Zdaniem Sądu w składzie orzekającym w sporze tym rację ma WINB. Okoliczności faktyczne, które stanowiły podstawę ustalania konsekwencji prawnych faktów uznanych za udowodnione na podstawie obowiązujących norm p.b., wskazują bowiem w niniejszej sprawie na stałe (kilkuletnie – od 2022 r.) posadowienie budynku na terenie nieruchomości, czemu towarzyszyło podjęcie przez stronę skarżącą czynności wykonawczych nakierowanych na doprowadzenie do jego trwałego związania z gruntem w miejscu ustalonego jej zlokalizowania, czego wyrazem było ustawienie obiektu parterowego o wymiarach 2,00 m na 2,70 m na bloczkach fundamentowych, jak również połączenie z instalacją wodociągową.
Zgodnie z art. 3 pkt 2 p.b., ilekroć w ustawie jest mowa o budynku - należy przez to rozumieć taki obiekt budowlany, który jest trwale związany z gruntem, wydzielony z przestrzeni za pomocą przegród budowlanych oraz posiada fundamenty i dach.
Sąd w składzie orzekającym odnotowuje stanowisko przedstawione w skardze odnośnie do trwałego związania obiektów budowlanych z gruntem, które w pewnym okresie prezentował również Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, które jednak uległo korekcie w następstwie odmiennych w swej ocenie orzeczeń Naczelnego Sądu Administracyjnego. Z ugruntowanego obecnie poglądu orzecznictwa administracyjnego wynika, że cecha "trwałego związania z gruntem" sprowadza się do posadowienia obiektu na tyle trwale, by zapewnić mu stabilność i możliwość przeciwdziałania czynnikom zewnętrznym, mogącym go zniszczyć lub spowodować przesunięcie czy przemieszczenie w inne miejsce. O tym, czy obiekt budowlany jest trwale związany z gruntem nie przesądza sposób, w jaki posadowiono go w gruncie, czy na gruncie, jak również technika w jakiej tego dokonano. O trwałym bądź nietrwałym związaniu obiektu budowlanego z gruntem nie decyduje też technologia wykonania fundamentu oraz możliwości techniczne przeniesienia tego obiektu w inne miejsce. Podstawowe znaczenie ma natomiast ustalenie czy posadowienie jest na tyle trwałe, że opiera się czynnikom mogącym zniszczyć ustawioną na nim konstrukcję i zapewnia bezpieczeństwo (por. wyroki NSA z 16 października 2024 r., II OSK 2859/21; z 18 stycznia 2023 r., II OSK 2605/21; z 17 stycznia 2020 r., II OSK 526/18; z 10 kwietnia 2019 r., II OSK 1500/17; z 19 grudnia 2023 r., II OSK 1769/22; z 11 lutego 2025 r., II OSK 1362/22, CBOSA).
Jak ustalono w toku oględzin i co potwierdza załączona do protokołu z oględzin dokumentacja fotograficzna, przedmiotem postępowania jest budynek o konstrukcji drewnianej parterowy z dachem płaskim posadowiony na bloczkach betonowych ustawionych bezpośrednio na gruncie rodzimym, posiadający instalację wodociągową pełniący funkcję gospodarczą o wymiarach 2,00 m x 2,70 m. W ocenie Sądu posadowienie, wyposażonego przy tym w instalację wodociągową, obiektu na bloczkach betonowych ustawionych bezpośrednio na gruncie rodzimym, stanowi wystarczającą okoliczność do uznania, że obiekt ten jest trwale związany z gruntem.
Nie mają również racji skarżący w kwestii dotyczącej fundamentów. Wyjaśnić należy, w ślad za stanowiskiem wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 18 grudnia 2024 r. sygn. II OSK 876/22, że jakkolwiek przepisy prawa budowlanego nie zawierają bezpośrednio definicji fundamentów, tym niemniej uwzględniają ich różne postaci i znaczenie, jakie mają w procesie budowlanym, czyniąc fundamenty elementem regulacji dotyczących sposobu projektowania robót budowlanych, jak i zasad ich wykonywania. W nawiązaniu do art. 3 pkt 2 i 3 p.b. do fundamentu jako podstawy budynku lub budowli odwołują się m.in. przepisy rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. z 2019 r. poz. 1065) w kontekście wymagań ochrony przeciwpożarowej (§ 210), przepisy rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 19 listopada 2001 r. w sprawie rodzajów obiektów budowlanych, przy których realizacji jest wymagane ustanowienie inspektora nadzoru inwestorskiego (Dz. U. z 2001 r. Nr 138, poz. 1554) przyjmujące, że potrzeba wykonania fundamentów innych niż proste ławy i stopy fundamentowe posadowione bezpośrednio na stabilnym gruncie nośnym wymaga ustanowienia inspektora nadzoru inwestorskiego (§ 3 pkt 1), przepisy rozporządzenia Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia 25 kwietnia 2012 r. w sprawie ustalania geotechnicznych warunków posadawiania obiektów budowlanych (Dz. U. z 2012 r. poz. 463) wskazujące, że fundamenty mogą podlegać wzmacnianiu, odkrywkom, jak też określające ich rodzaje - bezpośrednie/głębokie (§ 2, § 4 ust. 3 pkt 2 i § 6 ust. 7 pkt 3), czy też przepisy rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej z dnia 7 października 1997 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budowle rolnicze i ich usytuowanie (t. j. Dz. U. z 2014 r., poz. 81), określające wymagania odnoszące się do nich - fundamenty budowli rolniczych i urządzeń budowlanych z nimi związanych powinny być zabezpieczone przed negatywnymi skutkami oddziaływania wód gruntowych, skutkami przemarzania podłoża gruntowego, jeżeli podłoże stanowią grunty wysadzinowe, uszkodzeniami umożliwiającymi przeniknięcie do gruntu szkodliwych substancji znajdujących się w budowli (§ 15 ust. 2).
Powyższe znaczenie prawne przypisywane fundamentom przez prawodawcę jako "podstawie" budynku lub budowli odpowiada definicji tego pojęcia ustalonej w ogólnym języku polskim, uznającej fundament za "dolną część budowli lub podstawę konstrukcji osadzoną w gruncie, wykonaną z cegły kamienia, betonu itp." (por. Wielki słownik języka polskiego PWN, Tom 1, red. S. Dubisz, Warszawa 2023, s. 1001). Pozostaje ono także spójne, jak należy uznać, ze znaczeniem tego terminu przyjmowanym w specjalistycznym języku polskim. W piśmiennictwie z zakresu budownictwa dotyczącego fundamentowania fundament jest określany jako "najniższa część budowli, bezpośrednio stykająca się z podłożem i przenosząca nań w sposób bezpieczny ciężar własny budowli i wszelkie jej obciążenia. W sposób bezpieczny, to znaczy taki, aby podłoże pod ciężarem budowli nie wykazało większych odkształceń, które mogłyby spowodować nadmierne lub nierównomierne osiadanie budowli" (Z. Grabowski, S. Pisarczyk, M. Obrycki, Fundamentowanie, Warszawa 1997, s. 13). Fundament jako "element konstrukcyjny położony najniżej w obiekcie budowlanym, przenoszący oddziaływanie z jego konstrukcji nośnej na podłoże gruntowe", jak się przyjmuje, wchodzi w zakres określenia sposobu jego "posadowienia", determinującego trwałe związanie go z gruntem, które decyduje o wzajemnym oddziaływaniu konstrukcji obiektu i podłoża gruntowego. Oddziaływania z konstrukcji nośnej, jak się wskazuje, przekazywane są przez fundamenty na podłoże gruntowe, a odkształcenia podłoża powstające pod wpływem przekazywanych oddziaływań wywołują odkształcenia i przemieszczenia konstrukcji nośnej, powodujące z kolei zmianę występujących w niej wielkości statycznych (por. A. Kuchler, Fundamenty i posadowienia budynków [w:] Budownictwo ogólne. Tom 3. Elementy budynków podstawy projektowania, red. L. Lichołaj, Warszawa 2008, s. 429 i n.). Fundamenty mogą być klasyfikowane według różnych kryteriów, przy czym za zasadnicze czynniki decydujące o wyborze fundamentów i sposobie posadowienia obiektu budowlanego uznaje się warunki geotechniczne, właściwości obiektu budowlanego oraz warunki techniczno-ekonomiczne. Większość budowli posadawia się na fundamentach bezpośrednich, a więc takich, które przekazują obciążenie z budowli na podłoże gruntowe (warstwy nośne) znajdujące się bezpośrednio pod podstawą fundamentu, przy czym podparcie mogą zapewniać fundamenty ciągłe albo punktowe.
Biorąc pod uwagę powyższe rozważania, w pełni należy podzielić stanowisko organu, że posadowienie obiektu budowlanego na bloczkach betonowych, które zastosowała skarżąca przy ustawieniu obiektu na gruncie, może być traktowane jako posadowienie obiektu na fundamentach punktowych, co uzasadnia, by powyższe działanie strony skarżącej kwalifikować jako wykonanie budynku w rozumieniu art. 3 pkt 2 p.b. (por. wyrok NSA z 16 października 2024 r., II OSK 2859/21, CBOSA).
Na gruncie niniejszej sprawy, obiekt budowlany będący przedmiotem postępowania przeprowadzonego przez organy nadzoru budowlanego niewątpliwie stanowi budynek rozumieniu art. 3 pkt 2 p.b., bowiem łącznie spełnione są następujące warunki: trwałe związanie z gruntem, wydzielenie z przestrzeni za pomocą przegród budowlanych oraz fundamenty i dach. Słusznie wskazuje organ nadzoru, że obiekt posadowiony jest na gruncie w sposób zapewniający stabilność oraz możliwość przeciwdziałania czynnikom zewnętrznym mogącym go zniszczyć lub spowodować jego przesunięcie. Fundament obecnie nie musi być zrealizowany pod całą powierzchnią obiektu, któremu ma służyć oraz może być posadowiony płytko w ziemi lub wręcz w ogóle nie być zagłębiony (zob. wyroki NSA z 16 października 2024 r., II OSK 2859/21; z 10 kwietnia 2019 r., II OSK 1327/17). Analizowany obiekt budowlany został posadowiony w sposób pozwalający uznać za na tyle trwały, że zapewnia jego konstrukcji stabilność i możliwość przeciwdziałania czynnikom zewnętrznym, które mogłyby go przesunąć, zniszczyć, jest zatem trwale z gruntem związany.
Z przywołanego orzecznictwa wynika również, że o tym, czy dany obiekt budowlany jest trwale związany z gruntem decyduje zasadniczo metoda związania go z nim, przy czym ocenę trwałości związania z gruntem należy rozważać nie tyle poprzez możność odłączenia obiektu od gruntu bez jego uszkodzenia, ale przez techniczne właściwości danego obiektu, które zapewniają jego trwałą stabilizację w miejscu zlokalizowania (niezmienność położenia). Cecha trwałego związania obiektu budowlanego z gruntem powinna być rozpatrywana w kontekście regulacji prawa budowlanego, w tym przepisów techniczno-budowlanych wymagających, by taki obiekt mógł być bezpiecznie użytkowany w razie wystąpienia czynników zewnętrznych oddziaływujących na niego, a nie na płaszczyźnie przyjmowanego jej znaczenia w prawie cywilnym. Odnosząc powyższe do okoliczności tej sprawy, podzielić należy stanowisko organów, że sposób posadowienia spornego obiektu na działce nr [...] uzasadniało zakwalifikowanie go jako budynku.
Ww. budynek pełniący funkcję gospodarczą został zakwalifikowany do wskazanych w art. 29 ust. 1 pkt 14 lit. a) p.b. wolnostojących parterowych budynków gospodarczych - o powierzchni zabudowy do 35 m2, przy czym łączna liczba tych obiektów na działce nie może przekraczać dwóch na każde 500 m2 powierzchni działki. W rezultacie jego budowa zgodnie z art. 29 ust. 1 pkt 14 lit. a) p.b. nie wymagała decyzji o pozwoleniu na budowę, natomiast wymagała zgłoszenia, o którym mowa w art. 30. Strona skarżąca nie dokonała wymaganego zgłoszenia. PINB zobowiązany był więc do przeprowadzenia postępowania w trybie art. 48 p.b.
Jak wynika z akt sprawy w toku postępowania PINB wydał postanowienie z 24 listopada 2023 r., wstrzymujące roboty budowlane i informujące o możliwości złożenia wniosku o legalizację. Inwestor, co w sprawie jest bezsporne, nie złożył wniosku o legalizację ww. inwestycji, dlatego też zgodnie z art. 49e pkt 1 p.b. obowiązkiem organu nadzoru budowlanego było wydanie nakazu rozbiórki przedmiotowego obiektu budowlanego.
Wskazać należy na charakter prawny decyzji, wydawanej w oparciu o art. 49e pkt 1 P.b. Przepis ten stanowi, że organ nadzoru budowlanego wydaje decyzję o rozbiórce obiektu budowlanego w przypadku niezłożenia wniosku o legalizację w wymaganym terminie. Oznacza to, że decyzja wydawana w tym trybie ma charakter związany, gdyż jest obligatoryjnie wydawana w razie ziszczenia się przesłanki przewidzianej w przytoczonym przepisie. Podkreślenia wymaga, że nie budzi wątpliwości, że w rozpoznawanej sprawie w odpowiednim terminie strona skarżąca nie złożyła wniosku o legalizację obiektu budowlanego, co stanowiło samodzielną podstawę do wydania decyzji o rozbiórce.
Sąd nie dopatrzył się przy tym uchybień przepisom prawa, w tym wskazanym w skardze, w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy.
Mając na uwadze powyższe orzeczono o oddaleniu skargi, na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm.).