II SA/Gd 392/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w GdańskuGdańsk2025-12-10
NSAbudowlaneWysokawsa
prawo budowlaneobiekt budowlanybudynek rekreacji indywidualnejtrwałe związanie z gruntemsamowola budowlanalegalizacjarozbiórkadomek holenderskibloczki betonowefundament punktowy

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku oddalił skargę na decyzję nakazującą rozbiórkę obiektu budowlanego, uznając go za budynek rekreacji indywidualnej trwale związany z gruntem, mimo twierdzeń skarżących o jego przenośnym charakterze.

Skarżący kwestionowali decyzję nakazującą rozbiórkę obiektu budowlanego, twierdząc, że jest to konstrukcja przenośna (tzw. domek holenderski) niezwiązana trwale z gruntem. Organy administracji i sąd uznały jednak, że obiekt, posadowiony na bloczkach betonowych i posiadający zadaszony taras, spełnia definicję budynku rekreacji indywidualnej trwale związanego z gruntem, a jego budowa wymagała zgłoszenia. Ponieważ skarżący nie złożyli wniosku o legalizację, sąd oddalił skargę.

Sprawa dotyczyła skargi U. B. i Z. B. na decyzję Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego, która utrzymała w mocy decyzję nakazującą rozbiórkę obiektu budowlanego. Skarżący twierdzili, że obiekt, będący tzw. domkiem holenderskim, jest konstrukcją przenośną, wyposażoną w koła i dyszel, posadowioną na stalowej ramie na bloczkach betonowych, a zatem nie jest trwale związany z gruntem i nie wymaga zgłoszenia budowy. Organy nadzoru budowlanego oraz Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku uznały jednak, że obiekt ten, ze względu na sposób posadowienia na bloczkach betonowych (pełniących funkcję fundamentu punktowego) oraz dobudowany taras, należy kwalifikować jako budynek rekreacji indywidualnej trwale związany z gruntem. Zgodnie z art. 29 ust. 1 pkt 16 lit. b Prawa budowlanego, budowa takiego obiektu o powierzchni zabudowy powyżej 35 m2 i nie więcej niż 70 m2 wymaga zgłoszenia. Ponieważ skarżący nie złożyli wniosku o legalizację w wyznaczonym terminie po wstrzymaniu robót budowlanych, organ I instancji wydał decyzję nakazującą rozbiórkę, którą następnie utrzymał w mocy organ II instancji. Sąd, analizując definicję budynku i pojęcie trwałego związania z gruntem w świetle orzecznictwa, uznał stanowisko organów za prawidłowe, oddalając skargę.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Tak, obiekt posadowiony na bloczkach betonowych, które pełnią funkcję fundamentu punktowego, jest trwale związany z gruntem i należy go kwalifikować jako budynek.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że bloczki betonowe stanowią fundament punktowy, który zapewnia trwałe związanie obiektu z gruntem, a dobudowany taras dodatkowo potwierdza tę trwałość. Nawet jeśli obiekt ma cechy przenośności, jego stałe posadowienie i przeznaczenie do celów rekreacyjnych przesądzają o jego kwalifikacji jako budynku.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (11)

Główne

P.b. art. 29 § ust. 1 pkt 16 lit. b

Prawo budowlane

Budowa wolno stojących parterowych budynków rekreacji indywidualnej o powierzchni zabudowy powyżej 35 m2, ale nie więcej niż 70 m2, wymaga zgłoszenia.

P.b. art. 49e § pkt 1

Prawo budowlane

Organ nadzoru budowlanego wydaje decyzję o rozbiórce obiektu budowlanego w przypadku niezłożenia wniosku o legalizację w wymaganym terminie.

Dz.U. 2024 poz 725 art. 49e

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane

Pomocnicze

P.b. art. 3 § pkt 1

Prawo budowlane

Obiektem budowlanym jest budynek, budowla bądź obiekt małej architektury, wraz z instalacjami zapewniającymi możliwość użytkowania obiektu zgodnie z jego przeznaczeniem, wzniesiony z użyciem wyrobów budowlanych.

P.b. art. 3 § pkt 2

Prawo budowlane

Budynkiem jest obiekt budowlany, który jest trwale związany z gruntem, wydzielony z przestrzeni za pomocą przegród budowlanych oraz posiada fundamenty i dach.

P.b. art. 48 § ust. 1

Prawo budowlane

W przypadku stwierdzenia samowoli budowlanej, organ nadzoru budowlanego wydaje postanowienie o wstrzymaniu robót budowlanych i rozpoczyna postępowanie legalizacyjne.

p.p.s.a. art. 151

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Prawo o ustroju sądów administracyjnych art. 1 § § 1 i 2

p.p.s.a. art. 3 § § 2 pkt 1

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 134 § § 1

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. a), b) i c)

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Argumenty

Skuteczne argumenty

Obiekt posadowiony na bloczkach betonowych stanowi budynek trwale związany z gruntem. Budowa obiektu o powierzchni zabudowy 66 m2 wymagała zgłoszenia. Niezłożenie wniosku o legalizację obliguje organ do wydania nakazu rozbiórki.

Odrzucone argumenty

Obiekt jest konstrukcją przenośną (domek holenderski) niezwiązaną trwale z gruntem. Bloczki betonowe nie stanowią fundamentu. Brak instalacji uniemożliwia kwalifikację jako obiekt budowlany. Postępowanie jest bezprzedmiotowe, gdyż obiekt nie jest budynkiem.

Godne uwagi sformułowania

O trwałym związaniu obiektu budowlanego z gruntem przesądzają przede wszystkim jego cechy konstrukcyjne, wskazujące, że nie jest on przeznaczony do przenoszenia. Ocena trwałości związania z gruntem należy rozważać nie tyle poprzez możność łatwego przeniesienia obiektu (...), ale poprzez przyjęte przy projektowaniu i wykonywaniu obiektu techniczne właściwości zapewniające jego trwałą stabilizację w miejscu zlokalizowania. Ułożone na gruncie rodzimym bloczki betonowe (...) pełnią funkcję fundamentu punktowego, który wiąże obiekt z gruntem w sposób trwały.

Skład orzekający

Dariusz Kurkiewicz

przewodniczący sprawozdawca

Diana Trzcińska

członek

Wojciech Wycichowski

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Kwalifikacja prawnobudowlana obiektów modułowych i przenośnych, takich jak domki holenderskie, oraz interpretacja pojęcia trwałego związania z gruntem w kontekście Prawa budowlanego."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznego sposobu posadowienia i cech obiektu, a jego zastosowanie do innych przypadków wymaga analizy indywidualnych okoliczności.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy popularnego typu obiektów (domki holenderskie) i rozstrzyga kluczową kwestię ich legalności w kontekście prawa budowlanego, co jest istotne dla wielu właścicieli nieruchomości.

Domek holenderski na działce – legalny czy samowola budowlana? Sąd rozwiewa wątpliwości.

Sektor

budownictwo

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Gd 392/25 - Wyrok WSA w Gdańsku
Data orzeczenia
2025-12-10
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2025-06-05
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Sędziowie
Dariusz Kurkiewicz /przewodniczący sprawozdawca/
Diana Trzcińska
Wojciech Wycichowski
Symbol z opisem
6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne
Budowlane prawo
Sygn. powiązane
II OZ 1158/25 - Postanowienie NSA z 2025-08-19
Skarżony organ
Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 725
art. 49e
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dariusz Kurkiewicz (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Diana Trzcińska Asesor WSA Wojciech Wycichowski Protokolant Specjalista Anna Rusajczyk po rozpoznaniu w dniu 10 grudnia 2025 r. w Gdańsku na rozprawie sprawy ze skargi U. B. i Z. B. na decyzję Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Gdańsku z dnia 27 marca 2025 r., nr WOP.7721.5.2025.EL w przedmiocie rozbiórki obiektu budowlanego oddala skargę.
Uzasadnienie
U. B. i Z. B. wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę na decyzję Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Gdańsku, którą utrzymano w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Powiecie Puckim w przedmiocie rozbiórki obiektu budowlanego.
Skargę wniesiono w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych:
Pismem z 21 marca 2023 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Powiecie Puckim (dalej jako PINB) zawiadomił U. B. i Z. B. – właścicieli działki nr [...] położonej w obr. ewidencyjnym K., gmina K., o wszczęciu postępowania administracyjnego w sprawie zabudowy zlokalizowanej na terenie ww. działki oraz że w dniu 29 maja 2023 r. przeprowadzi oględziny.
W trakcie oględzin PINB ustalił, że U. B. i Z. B. pobudowali bez wymaganego zgłoszenia po 19 lipcu 2021 r. (przedmiotowa data stanowi datę nabycia niniejszej nieruchomości):
1) budynek o konstrukcji drewnianej z dachem dwuspadowym krytym blachodachówką parterowy posadowiony na stalowej ramie, którą ustawiono na bloczkach betonowych ułożonych na gruncie rodzimym, posiadający instalację wodociągową i kanalizacyjną, pełniący funkcję rekreacji indywidualnej, o wymiarach 3,00 m x 11,00 m wraz z zadaszonym tarasem połączonym konstrukcyjnie z budynkiem, o konstrukcji drewnianej, posiadającym drewnianą podłogę ułożoną na legarach, które zostały ustawione na bloczkach betonowych i płytach chodnikowych o wymiarach 3,00 m x 11,00 m,
2) budynek pełniący funkcję gospodarczą (objęty odrębnym postępowaniem).
Wobec nieobecności właścicieli działki podczas oględzin pismem z 30 maja 2023 r. PINB przesłał protokół oględzin i wezwał U. B. i Z. B. do ustosunkowania się do przekazanego protokołu oraz podania, kto jest inwestorem budynków zlokalizowanych na terenie przedmiotowej działki oraz kiedy je pobudowano. W odpowiedzi z 30 czerwca 2023 r. U. B. i Z. B. zakwestionowali ustalenia protokołu wskazując, że przedmiotowy obiekt nie stanowi ani budynku rekreacji indywidualnej ani też jakiegokolwiek innego obiektu budowlanego w rozumieniu art. 3 pkt 1 Prawa budowlanego. Zdaniem współwłaścicieli działki jest to konstrukcja przenośna, autonomiczna od gruntu, samonośna, oparta na stalowej ramie (jak wskazano w protokole), posiada doczepiane koła oraz dyszel, co pozwala na jej przemieszczanie. Obiekt jest przeznaczony do transportowania w celu pełnienia czasowej funkcji noclegowej oraz gospodarczej w czasie pobytu na jednej z posiadanych przez Strony działek. Natomiast opisane w protokole instalacje wodociągowe czy kanalizacyjne w obiekcie (o ile są to w ogóle instalacje w rozumieniu właściwych przepisów) mają charakter wewnętrzny, identyczny z takimi instalacjami w przyczepach kempingowych (można je odłączyć oraz ponownie podłączyć). Skoro przedmiotowy obiekt nie może zostać uznany za budynek rekreacji indywidualnej, to jego czasowe posadowienie na działce nie może być uznane za samowolę budowlaną. Podobnie rzecz się ma co do opisanych w protokole tarasu oraz budynku gospodarczego. Współwłaściciele działki poinformowali również, że obiekt umieszczono na przedmiotowej działce w końcu kwietnia 2022 r., a dokonała tego U. B.
W związku z planowanymi oględzinami działek sąsiednich w dniu 13 listopada 2023 r. pracownik PINB dokonał oględzin zabudowy zlokalizowanej na terenie działki nr [...] i stwierdził, że budynki w dalszym ciągu znajdują się na tej działce. Powyższe poświadcza notatka służbowa znajdująca się w aktach sprawy.
Postanowieniem nr PINB-7141/28a/2023/PO z 24 listopada 2023 r. PINB:
1) wstrzymał roboty budowlane przy posadowieniu budynku o konstrukcji drewnianej z dachem krytym blachodachówką, parterowego, trwale związanego z gruntem - posadowionego na stalowej ramie, którą ustawiono na bloczkach betonowych ułożonych na gruncie rodzimym, posiadającym instalację wodociągową i kanalizacyjną zarówno zewnętrzną jak i wewnętrzną, pełniącego funkcję rekreacji indywidualnej, o wymiarach 3,00 m x 11,00 m wraz z zadaszonym tarasem połączonym konstrukcyjnie z budynkiem o konstrukcji drewnianej posiadającym drewnianą podłogę ułożoną na legarach, które zostały ustawione na bloczkach betonowych i płytach chodnikowych o wymiarach 3,00 m x 11,00 m, posadowionego bez wymaganego zgłoszenia na terenie działki nr [..] położonej w obrębie ewidencyjnym K. gmina K.,
2) poinformował o możliwości złożenia wniosku o legalizację ww. budynku w terminie 30 dni od dnia otrzymania postanowienia oraz o konieczności wniesienia opłaty legalizacyjnej w celu uzyskania decyzji o legalizacji obiektu budowlanego zgodnie z przepisem określonym w art. 49d ust. 1 pkt 2a Prawa budowlanego. Wniosek o legalizację można wycofać do dnia wydania decyzji o legalizacji.
Postanowieniem nr WOP.7722.244.2023.EL z 16 stycznia 2024 r. Pomorski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Gdańsku (dalej jako WINB) stwierdził uchybienie przez U. B. i Z. B. terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie PINB z 24 listopada 2023 r.
Postanowieniem nr WOP.7722.244.2023.EL z 16 kwietnia 2024 r. WINB odmówił U. B. i Z. B. przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia.
Zawiadomieniem z 19 sierpnia 2024 r. PINB poinformował Strony, że upłynął termin na złożenie wniosku o legalizację oraz że istnieje możliwość zapoznania się z aktami sprawy i wypowiedzenia się co do zebranych w sprawie dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań przed wydaniem decyzji. Pomimo odebrania ww. zawiadomień Strony nie skorzystały z możliwości wypowiedzenia się.
Decyzją nr PINB-7141/28a/2023/PO z 26 listopada 2024 r. PINB nakazał U. B. rozbiórkę budynku o konstrukcji drewnianej z dachem dwuspadowym krytym blachodachówką, parterowego, trwale związanego z gruntem - posadowionego na stalowej ramie, którą ustawiono na bloczkach betonowych ułożonych na gruncie rodzimym, posiadający instalację wodociągową i kanalizacyjną zarówno zewnętrzną jak i wewnętrzną, pełniącego funkcję rekreacji indywidualnej o wymiarach 3,00 m x 11,00 m wraz z zadaszonym tarasem połączonym konstrukcyjnie z budynkiem o konstrukcji drewnianej posiadającym drewnianą podłogę ułożoną na legarach, które zostały ustawione na bloczkach betonowych i płytach chodnikowych o wymiarach 3,00 m x 11,00 m, posadowionego bez wymaganego zgłoszenia na terenie działki nr [...] położonej w obrębie ewidencyjnym K. gmina K.
Po rozpatrzeniu odwołania U. B. i Z. B. decyzją nr WOP.7721.5.2025.EL z 27 marca 2025 r. WINB utrzymał w mocy zaskarżoną decyzją PINB.
W uzasadnieniu organ odwoławczy przywołał art. 28 ust. 1 oraz art. 29 ust 1 pkt 16 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (dalej jako P.b.) i wskazał, że odnosząc się do kwestii kwalifikacji przedmiotowego obiektu budowlanego w świetle przepisów P.b. należy zauważyć, że w aktualnym orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego - odnoszącym się do wyroków Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku, które z kolei oceniały odrębne rozstrzygnięcia WINB i powiatowych inspektorów nadzoru budowlanego co do zagadnienia kwalifikacji konkretnych obiektów budowlanych jako budynków czy też jako obiektów trwale związanych z gruntem - prezentowane jest następujące stanowisko, które WINB podziela: fundamenty mogą być klasyfikowane według różnych kryteriów, przy czym za zasadnicze czynniki decydujące o wyborze fundamentów i sposobie posadowienia obiektu budowlanego uznaje się warunki geotechniczne, właściwości obiektu budowlanego oraz warunki techniczno-ekonomiczne. Większość budowli posadawia się na fundamentach bezpośrednich, a więc takich, które przekazują obciążenie z budowli na podłoże gruntowe (warstwy nośne) znajdujące się bezpośrednio pod podstawą fundamentu, przy czym podparcie mogą zapewniać fundamenty ciągłe albo punktowe. Ponadto cecha "trwałego związania z gruntem" sprowadza się do posadowienia obiektu na tyle trwale, by zapewnić mu stabilność i możliwość przeciwdziałania czynnikom zewnętrznym, mogącym go zniszczyć lub spowodować przesunięcie czy przemieszczenie w inne miejsce. O trwałym związaniu obiektu budowlanego z gruntem przesądzają przede wszystkim jego cechy konstrukcyjne, wskazujące, że nie jest on przeznaczony do przenoszenia. Ocenę trwałości związania z gruntem należy rozważać nie tyle poprzez możność łatwego przeniesienia obiektu (będącą pochodną jego szybkiego montażu/demontażu), ale poprzez przyjęte przy projektowaniu i wykonywaniu obiektu techniczne właściwości zapewniające jego trwałą stabilizację w miejscu zlokalizowania - wówczas obiekt charakteryzuje się trwałym związaniem z gruntem.
Wobec powyższego WINB zauważył, że w świetle dokumentacji w aktach organu I instancji sposób posadowienia przedmiotowego obiektu na terenie wskazuje na to, że jest to budynek (o ustalonej funkcji rekreacji indywidualnej). Zgodnie z art. 3 pkt 2 P.b. oceniany obiekt jest obiektem budowlanym - budynkiem, ponieważ został posadowiony na stalowej ramie, ustawionej na bloczkach betonowych, które stanowią jego fundament (fundament punktowy) i które zapewniają trwałe związanie tego budynku z gruntem, tzn. skuteczną stabilizację w konkretnym miejscu na terenie przedmiotowej działki (uwzględniając także ciężar przenoszony na grunt przez konstrukcję o wymiarach 3,00 m x 11,00 m + taras 3,00 m x 11,00 m). Bloczki betonowe zostały ułożone tworząc fundament przedmiotowego budynku na gruncie, a dostęp do tak posadowionego budynku zapewnia taras połączony konstrukcyjnie z budynkiem. Ponadto, budynek jest wydzielony z przestrzeni za pomocą przegród budowlanych (z otworami okiennymi i drzwiowymi) oraz posiada dach.
WINB stwierdził, że skoro przedmiotowy obiekt budowlany jest budynkiem pełniącym funkcję rekreacji indywidualnej, jego budowa podlega reglamentacji według przepisów P.b. W świetle dokonanych przez organ I instancji ustaleń trwałe związanie z gruntem, gabaryty i solidność konstrukcji, przegrody budowlane, tj. ściany i dach przedmiotowego budynku, wskazują, że ma on cechy pozwalające na uznanie go za budynek, o którym mowa w art. 3 pkt 2 P.b. Przedmiotowy budynek pełniący funkcję rekreacji indywidualnej wypełnia również przesłanki określone w art. 29 ust. 1 pkt 16 P.b., gdyż jego powierzchnia zabudowy wynosi 66,00 m2 (budynek 33,00 m2 wraz z połączonym z budynkiem konstrukcyjnie tarasem o powierzchni zabudowy wynoszącej 33,00 m2). W kwestii powierzchni zabudowy WINB wskazał, że przedmiotowy budynek składa się z bryły głównej budynku oraz przylegającego do niego bezpośrednio tarasu, na który wychodzi się z tego budynku - zatem stanowi on z budynkiem całość funkcjonalno-użytkową i powiązaną konstrukcyjnie. Zgodnie zaś z obowiązującym orzecznictwem powierzchnię zabudowy opisuje się jako powierzchnię terenu zajętego przez wszystkie naziemne kondygnacje budynku. Do powierzchni zabudowy należy zaliczyć także wszystkie elementy przewieszenia które występują w elewacji (balkony, loggie). Taras przylegający do obiektu, jako trwale konstrukcyjnie z tym obiektem związany, powinien być wliczony do powierzchni jego zabudowy. Zatem przedmiotowy budynek ma powierzchnię zabudowy mniejszą niż 70 m2, co oznacza, że na jego budowę wymagane było dokonanie skutecznego zgłoszenia. Skoro PINB stwierdził naruszenie przepisu art. 29 ust. 1 pkt 16b P.b., to był zobowiązany do przeprowadzenia postępowania legalizacyjnego w oparciu o przepisy art. 48 tej ustawy i wydał postanowienie o wstrzymaniu budowy. Żadna ze stron nie przedłożyła wskazanego w postanowieniu organu I instancji wniosku o legalizację przedmiotowego budynku, zatem na podstawie art. 49e P.b. PINB nakazał rozbiórkę przedmiotowego budynku. Obowiązek, o którym mowa w zaskarżonej decyzji został prawidłowo nałożony (zgodnie z art. 52 P.b.) na U. B. skoro jest ona współwłaścicielem działki i jednocześnie inwestorem przedmiotowego obiektu - co potwierdza pismo z 30 czerwca 2023 r.
Natomiast odnosząc się argumentów odwołania WINB wyjaśnił, że powodem nakazu jest fakt nieprzedłożenia wniosku o legalizację. Prawo do złożenia wniosku o legalizację wynikało z postanowienia organu I instancji, które na skutek wniesienia zażalenia z uchybieniem terminu stało się ostateczne i było wiążące dla dalszego toku postępowania. W ocenie WINB protokolarne ustalenia poparte dokumentacją fotograficzną potwierdzają, że przedmiotowy obiekt jest obiektem budowlanym - budynkiem. Hipotetyczna możliwość przeniesienia obiektu na teren innej działki, przy odpowiednim nakładzie środków, z wykorzystaniem wiedzy technicznej, nie pozbawia konkretnego obiektu cech jako obiektu budowlanego (w tym budynku) w świetle przepisów P.b.
W skardze na powyższą decyzję U. B. i Z. B. zarzucili naruszenie:
1) przepisów prawa materialnego, tj. art. 49b ust. 1 w zw. z art. 29 P.b. przez ich niewłaściwe zastosowanie do obiektu, który nie jest stale związany z gruntem, a także art. 3 pkt 2 P.b., poprzez jego błędną wykładnię i uznanie, że bloczki betonowe, na których posadowiony jest przedmiotowy obiekt, stanowią fundament i pozwalają na uznanie, że jest on trwale związany z gruntem, podczas gdy prawidłowa wykładnia tego przepisu wskazuje, że jeżeli cechy konstrukcyjne obiektu pozwalają na jego demontaż oraz przemieszczenie w każdym czasie, bez konieczności prowadzenia prac ziemnych, to należy uznać za obiekt jest nietrwale związany z gruntem - co miało kluczowy wpływ na wynik postępowania,
2) przepisów postępowania, tj. art. 7, art. 7a § 1, art 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., poprzez ustalenie, że przedmiotowy obiekt pozostaje budynkiem w rozumieniu art. 3 pkt 2 P.b., podczas gdy w toku postępowania ustalono, że obiekt ten w postaci tzw. domku holenderskiego osadzony jest na betonowych bloczkach, ułożonych bezpośrednio na gruncie rodzimym, a także poprzez brak szczegółowego odniesienia się do zarzutów podnoszonych w odwołaniu co do naruszenia przepisów postępowania administracyjnego przez organ I instancji - co miało istotny wpływ na wynik postępowania.
Skarżący wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji oraz o umorzenie przedmiotowego postępowania w całości, jako bezprzedmiotowego w rozumieniu art. 105 § 1 k.p.a., względnie uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji i przekazanie sprawy do rozpoznania organowi I instancji, a także o zasądzenie kosztów postępowania oraz o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji.
W uzasadnieniu Skarżący wskazali, że przedmiotowy obiekt jest oparty na stalowej ramie i ustawiony na położonych bezpośrednio na gruncie bloczkach betonowych i jako taki stanowi konstrukcję przenośną, w żaden sposób niezwiązaną z gruntem, o charakterze samodzielnym i samonośnym. Jest on wyposażony w doczepne koła oraz dyszel, co pozwala na przemieszczanie go. Można stwierdzić, iż funkcje oraz cechy konstrukcyjne obiektu zbliżone są do przyczepy kempingowej czy tzw. "domku holenderskiego". Tym samym nie może być on - wbrew twierdzeniom zaskarżonej decyzji - kwalifikowany jako budynek rekreacji indywidualnej, ani też jakikolwiek inny obiekt budowlany w rozumieniu art. 3 pkt 1 P.b. Skoro zaś tak, to umieszczenie tego obiektu na terenie przedmiotowej działki (jak również jakiejkolwiek innej nieruchomości gruntowej) nie stanowi wykonywania robót budowlanych w rozumieniu art. 3 pkt 7 P.b., a w konsekwencji - nie wymaga to zgłoszenia budowy czy też jakichkolwiek innych czynności leżących w zakresie właściwości organów administracji architektoniczno - budowlanej. Powyższe okoliczności, prezentowane przez Skarżących zarówno w adresowanych do organu I instancji wyjaśnieniach zawartych w piśmie z 30 czerwca 2023 r., jak i w odwołaniu od decyzji tego organu nie spotkały się z jakąkolwiek reakcją obu organów administracyjnych rozpoznających dotychczas niniejszą sprawę.
Następnie Skarżący wskazali, że w ramach utrzymania w mocy decyzji PINB - w zakresie powziętych ustaleń co do rozwiązań konstrukcyjno - technicznych spornego "budynku" (w tym w szczególności co do spełnienia warunku trwałego związania z gruntem, charakterystycznego dla budynku według definicji zawartej w art. 3 pkt 2 P.b.), nie przedstawiono jakichkolwiek okoliczności faktycznych, dowodów czy też własnych rozważań odnoszących się do rzeczywistego stanu rzeczy, jaki ustalono w toku prowadzonego postępowania. Zdaniem Skarżących poprzestano na ogólnikowym i lakonicznym odwołaniu się do stwierdzeń mających wynikać z "materiałów dowodowych zebranych w toku prowadzonego postępowania". Podobnie w ramach zaskarżonej decyzji, mimo podniesienia tej kwestii w odwołaniu, WINB poprzestał de facto na zestawieniu opisanej wyżej, lakonicznej i nieprzekonywającej argumentacji z definicją budynku (jego cechami) ujętej w art. 3 pkt 2 P.b. Tymczasem właściwe przepisy procedury administracyjnej nie tylko nakazują prowadzącemu postępowanie organowi podjęcie wszelkich czynności niezbędnych do wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, w tym w szczególności wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całości dostępnego materiału dowodowego, lecz również zobowiązują do przedstawienia - w treści wydanego rozstrzygnięcia - m.in. wyczerpującego uzasadnienia faktycznego i prawnego. Organ I instancji ustala - przykładowo - dokładne wymiary przedmiotowego obiektu, jak również to, że jest on wyposażony zarówno w zewnętrzną, jak i wewnętrzna instalacje wodociągową i kanalizacyjna. Nie wyjaśnia jednak w żadnej mierze, na czym takowe ustalenia oparto (nie powołuje się na jakiekolwiek konkretne dowody). Podobnie, organy obu instancji zupełnie dowolnie ustalają, iż zadaszony taras stanowi część (element) spornego obiektu, nie przestawiając jakiegokolwiek dowodu czy też twierdzeń na poparcie tej okoliczności. Jak już wyjaśniono w piśmie Skarżących z 30 czerwca 2023 r., taras może stanowić - co najwyżej - altanę o jakiej mowa w art. 29 ust. 2 pkt 3 P.b. Jednakże, choćby stwierdzenie tej okoliczności, jakie faktycznie instalacje czy urządzenia znajdują się wewnątrz budynku, wymagałoby dokonania oględzin obiektu "od środka", których - według najlepszej wiedzy stron - w sprawnie niniejszej nigdy nie przeprowadzono. Ustalenia powyższe - bez jakiejkolwiek weryfikacji - powiela organ II Instancji w ramach zaskarżonej decyzji.
W ocenie Skarżących w ramach zaskarżonej decyzji nie dokonano prawidłowej, zgodnej z aktualnym orzecznictwem, wykładni pojęcia "trwałego związania z gruntem" użytego w art. 3 pkt 2 P.b. Zaskarżona decyzja przyjmuje a priori, za organem I instancji, iż przeznaczony do rozbiórki obiekt jest trwale związany z gruntem przytaczając na poparcie tej tezy - "wyrywkowo" - spójne z nią fragmenty orzeczeń sądowych. Dzieje się tak pomimo wyraźnego wskazania w treści decyzji PINB (na podstawie dokonanych przezeń oględzin), że sporny obiekt jest posadowiony na stalowej ramie, ustawionej na bloczkach betonowych ułożonych na rodzimym gruncie, bez choćby pobieżnego wyjaśnienia, z jakich względów jedynie ułożenie (a więc nawet nie wkopanie czy zabetonowanie w ziemi) na gruncie elementów stanowiących wyłącznie podpory miałoby już stanowić trwałe związanie obiektu z gruntem. W treści zaskarżonej decyzji WINB stwierdza nawet wprost, że "obiekt posadowiony został na stalowej ramie, ustawionej na bloczkach betonowych, które stanowią jego fundament" (s. 4 uzasadnienia).
Już powyżej przedstawiona argumentacja świadczy za naruszeniem - w ramach zaskarżonej decyzji - przepisów art. art. 7, art. 7a § 1, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. - a to w zakresie obowiązku wyczerpującego zebrania i rozważenia zebranego w sprawie i ocenianego przez organ I instancji materiału dowodowego, dokonania pełnych i rzetelnych ustaleń faktycznych, a to w szczególności w zakresie tak istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy niniejszej kwestiach jak ocena, czy sporny obiekt może być (w ogóle) kwalifikowany jako budynek w rozumieniu przepisów P.b. W ocenie Skarżących, fundamentalne znaczenie w niniejszej sprawie ma linia orzecznicza prezentowana w identycznych jak zaistniały w sprawie niniejszej stanach faktycznym oraz prawnych, odnosząca się do obiektów o identycznych cechach konstrukcyjnych - stanowiących tzw. "domek holenderski", o zbliżonych wymiarach, opartych właśnie na bloczkach betonowych, na ramie o konstrukcji stalowej, a posadowionych w tożsamej lokalizacji. Tytułem przykładu Skarżący wskazali na wyroki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku: z 20 listopada 2024 r. sygn. akt II SA/Gd 527/24; z 11 grudnia 2024 r. sygn. akt II SA/Gd 782/24; z 26 czerwca 2024 r. sygn. akt II SA/Gd 1021/23; z 13 marca 2024 r. sygn. akt II SA/Gd 714/23; z 12 czerwca 2024 r. sygn. akt II SA/Gd 997/23; z 28 lutego 2024 r. sygn. akt II SA/Gd 808/23. Odnosząc się do stanowiska Sądu zaprezentowanego w sprawie o sygn. akt II SA/Gd 1021/23 Skarżący zauważyli, że w ramach zaskarżonej decyzji wskazano na oparcie "spornego" obiektu na stalowej ramie (a zatem konstrukcji autonomicznej od gruntu), a która (dopiero) posadowiona jest na bloczkach betonowych ułożonych na gruncie rodzimym, a więc nawet w nim nie zagłębionych. Bloczków takowych - jak słusznie wskazano w powołanym wyroku - nie sposób w żadnej mierze uznać za fundament, bowiem nie są one w żaden sposób w gruncie osadzone. Przeniesienie obiektu w inne miejsce nie wymaga wykonania jakichkolwiek prac ziemnych, wystarczy "podniesienie" go z bloczków. Z powyższego wynika zaś jasno, iż przedmiotowego obiektu nie sposób uznać za budynek, który mógłby podlegać obowiązkowi zgłoszenia robót budowlanych, bowiem nie jest on trwale z gruntem związany - nie posiada on bowiem jakiejkolwiek konstrukcji mogącej być uznaną za fundament w logicznym i racjonalnym rozumieniu tego pojęcia. Oczywiście rozważania powyższe odnoszą się również do "ustawionego" obok spornego obiektu tarasu, który tym bardziej - z oczywistych przyczyn - za budynek uznany zostać nie może. Zdaniem Skarżących, wbrew twierdzeniom decyzji organów obu instancji - przedmiotowy taras nie pozostaje "połączony konstrukcyjnie" z budynkiem, bowiem stanowi on odrębny obiekt (jak wskazano wyżej - kwalifikowalny co najwyżej jako altana).
Mając powyższe na uwadze Skarżący podnieśli, iż w ramach zaskarżonej decyzji, za organem I instancji, organ II instancji niejako "automatycznie", bez uprzedniej prawidłowej, wnikliwej analizy stanu faktycznego oraz prawnego niniejszej sprawy, pochopnie i błędnie zakwalifikował przedmiotowy obiekt jako budynek, a to dokonując błędnej, nieracjonalnej i sprzecznej z ugruntowaną linią orzeczniczą wykładni pojęcia "trwałego związania z gruntem". Powyższe natomiast nastąpiło z zupełnym pominięciem przywołanej wyżej, ugruntowanej w orzecznictwie wykładni pojęcia "trwałego związania z gruntem" na tle art. 3 pkt. 2 P.b. Prawidłowe zaś ustalenie co do tego, iż obiekt ten nie jest z gruntem w żaden sposób związany - nie posiada fundamentu - pozwala na stwierdzenie, iż jego umieszczenie na przedmiotowej działce (czy innej nieruchomości) nie wymaga zgłoszenia budowy, co znowu czyni niniejsze postępowanie bezprzedmiotowym.
W odpowiedzi na skargę Pomorski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Gdańsku wniósł o jej oddalenie.
Postanowieniem z 11 czerwca 2025 r. sygn. akt II SA/Gd 392/25 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku odmówił Skarżącym wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji.
Postanowieniem z 19 sierpnia 2025 r. sygn. akt II OZ 1158/25 Naczelny Sąd administracyjny oddalił zażalenie Skarżących na powyższe postanowienie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r., poz. 1267) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Stosownie do art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935), dalej jako p.p.s.a., kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne. W wyniku takiej kontroli decyzja może zostać uchylona w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a), b) i c) p.p.s.a.). Z kolei z art. 134 § 1 p.p.s.a. wynika, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Tym samym, sąd ma prawo i obowiązek dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego, nawet wówczas, gdy dany zarzut nie został w skardze podniesiony.
W tak zakreślonych granicach przedmiotem kontroli sądowej w niniejszej sprawie była decyzja Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Gdańsku z 27 marca 2025 r. utrzymująca w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Powiecie Puckim z 26 listopada 2024 r., którą nakazano Skarżącej rozbiórkę budynku pełniącego funkcję rekreacji indywidualnej.
Materialnoprawną podstawą wydanych w sprawie decyzji są przepisy ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 725 z późn. zm.), dalej jako P.b. W myśl art. 49e tej ustawy organ nadzoru budowlanego wydaje decyzję o rozbiórce obiektu budowlanego lub jego części w przypadku: 1) niezłożenia wniosku o legalizację w wymaganym terminie; 2) wycofania wniosku o legalizację; 3) nieprzedłożenia, w wyznaczonym terminie, dokumentów legalizacyjnych; 4) niewykonania, w wyznaczonym terminie, postanowienia o usunięciu nieprawidłowości w dokumentach legalizacyjnych; 5) nieuiszczenia opłaty legalizacyjnej w wyznaczonym terminie; 6) kontynuowania budowy pomimo postanowienia o wstrzymaniu budowy.
W niniejszej sprawie powodem wydania decyzji na podstawie art. 49e P.b. jest bezsporny i niekwestionowany fakt niezłożenia przez żadnego ze Skarżących wniosku o legalizację spornego obiektu w wymaganym terminie. Organ I instancji wydał bowiem ostateczne postanowienie z 24 listopada 2023 r. o wstrzymaniu robót budowlanych na podstawie art. 48 ust. 1 P.b., które rozpoczęło postępowanie legalizacyjne. W postanowieniu tym organ poinformował o możliwości złożenia wniosku o legalizację obiektu budowlanego oraz o konieczności wniesienia opłaty legalizacyjnej w celu uzyskania decyzji o legalizacji obiektu budowlanego oraz o zasadach obliczania opłaty legalizacyjnej (art. 48 ust. 3 P.b.). Zgodnie z przepisami inwestor, właściciel lub zarządca obiektu budowlanego może w ciągu 30 dni od otrzymania postanowienia złożyć wniosek o legalizację (art. 48a ust. 1 P.b.). Jeżeli wniosek ten nie zostanie złożony, wówczas organ nadzoru budowlanego wydaje nakaz rozbiórki (art. 49e pkt 1 P.b.). Jeżeli jednak inwestor (właściciel lub zarządca) złoży wniosek o legalizację, organ nadzoru budowlanego w ramach prowadzonego postępowania wdraża procedurę legalizacyjną.
Regulacja skutków samowoli budowlanych jest konsekwencją obowiązującej w Prawie budowlanym generalnej zasady, wyrażonej w art. 28 P.b., przewidującej, że roboty budowlane można rozpocząć po uzyskaniu pozwolenia na budowę, z wyjątkami przewidzianymi w art. 29-31. Warunkiem zainicjowania postępowania legalizacyjnego jest stan faktyczny konkretnej sprawy, z którego wynika, że inwestor pomimo obowiązku nie dokonał zgłoszenia bądź nie uzyskał pozwolenia na budowę obiektu, dopuszczając się tym samym samowoli budowlanej. W tej sytuacji najistotniejszą kwestią jest kwalifikacja prawnobudowlana samowolnej zabudowy i ocena jej z punktu widzenia wymogów Prawa budowlanego. Przy czym należy podkreślić, że w orzecznictwie sądów administracyjnych jednolicie wskazuje się, że naruszenia Prawa budowlanego powinny być oceniane według przepisów obowiązujących w dacie popełnienia samowoli, natomiast zastosowanie przepisów dotyczących usuwania skutków samowoli uzależnione jest od okoliczności konkretnej sprawy, z zachowaniem zasady, że organy wydają decyzje według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie rozstrzygania sprawy. Istotne jest bowiem rozróżnienie samego zdarzenia prawnego, jakim jest samowola budowlana, od jej likwidacji (zob. uchwała NSA z 16 grudnia 2013 r. sygn. akt II OPS 2/13, wyrok NSA z 2 grudnia 2010 r. sygn. akt II OSK 1974/10, orzeczenia.nsa.gov.pl). A zatem ustalenie, czy dane roboty budowlane podlegały reglamentacji Prawa budowlanego, w tym w szczególności czy na ich wykonanie konieczne było uzyskanie pozwolenia na budowę, dokonanie zgłoszenia, czy też można ich było dokonać bez jakichkolwiek formalności, należy dokonywać na podstawie przepisów obowiązujących w okresie wybudowania danego obiektu.
Przekładając powyższe na niniejszą sprawę orzekające w sprawie organy uznały, że zrealizowana przez Skarżącą w końcu kwietnia 2022 r. zabudowa to budynek rekreacji indywidualnej wraz z tarasem, o łącznej powierzchni zabudowy 66 m2, których posadowienie na przedmiotowej działce wymagało zgłoszenia. Zgodnie bowiem z art. 29 ust. 1 pkt 16 lit. b) P.b. nie wymaga decyzji o pozwoleniu na budowę, natomiast wymaga zgłoszenia, o którym mowa w art. 30, budowa wolno stojących parterowych budynków rekreacji indywidualnej rozumianych jako budynki przeznaczone do okresowego wypoczynku, o powierzchni zabudowy powyżej 35 m2, ale nie więcej niż 70 m2, przy rozpiętości elementów konstrukcyjnych do 6 m i wysięgu wsporników do 2 m - przy czym liczba tych budynków na działce nie może być większa niż jeden na każde 500 m2 powierzchni działki. Przy czym należy zauważyć, że przywołany przepis obowiązywał we wskazanym brzmieniu zarówno w czasie posadawiania spornego obiektu, jak i w czasie wydawania zaskarżonych decyzji.
Zgodnie z art. 3 pkt 1 P.b. obiektem budowlanym jest budynek, budowla bądź obiekt małej architektury, wraz z instalacjami zapewniającymi możliwość użytkowania obiektu zgodnie z jego przeznaczeniem, wzniesiony z użyciem wyrobów budowlanych. Natomiast przez budynek należy rozumieć taki obiekt budowlany, który jest trwale związany z gruntem, wydzielony z przestrzeni za pomocą przegród budowlanych oraz posiada fundamenty i dach (art. 3 pkt 2 P.b.). Z kolei budynkiem rekreacji indywidualnej jest budynek przeznaczony do okresowego wypoczynku (vide: § 3 pkt 7 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie; t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 1225 z późn. zm.).
Osią sporu w kontrolowanej sprawie jest kwestia kwalifikacji prawnobudowlanej przedmiotowego obiektu. Zdaniem Skarżących, obiekt posiada cechy przyczepy kempingowej czy tzw. domku holenderskiego. W ocenie Skarżących mamy do czynienia z konstrukcją przenośną, w żaden sposób niezwiązaną z gruntem, o charakterze samodzielnym i samonośnym. Obiekt jest wyposażony w doczepne koła oraz dyszel, co pozwala na przemieszczanie go. Ponadto, jest posadowiony na stalowej ramie, ustawionej na bloczkach betonowych ułożonych na rodzimym gruncie, więc w ocenie Skarżących nie może być on kwalifikowany jako budynek rekreacji indywidualnej, ani też jakikolwiek inny obiekt budowlany w rozumieniu art. 3 pkt 1 P.b. Natomiast w ocenie orzekających w sprawie organów, uwzględniając aktualne stanowisko orzecznictwa, przedmiotowy obiekt stanowi budynek pełniący funkcję rekreacji indywidualnej.
W ocenie składu orzekającego przedstawione stanowisko organów nadzoru budowlanego należy uznać za prawidłowe.
Z przytoczonej powyżej legalnej definicji budynku wynika, że zasadniczymi jego determinantami są ściany, dach i fundamenty, których istnienie w efekcie prowadzi do trwałego związania z gruntem obiektu. Związanie z gruntem jest więc konsekwencją zastosowania fundamentów, nie zaś cechą samą w sobie. Nie ulega wątpliwości, że najbardziej powszechnym sposobem trwałego związania obiektu budowlanego z gruntem jest zagłębienie go w ziemi właśnie poprzez wykonanie fundamentów. Jednak nie można wykluczyć pełnienia funkcji fundamentu przez inny sposób związania niż zagłębienie w ziemi. A zatem musi istnieć taka konstrukcja, która będzie spełniać rolę fundamentu i dopiero jej obecność pozwala na osiągnięcie trwałości związania z gruntem, a co za tym idzie pozwala na kwalifikację zabudowy jako budynku, przy spełnieniu pozostałych ustawowych wymogów (zob. wyrok NSA z 3 kwietnia 2025 r. sygn. akt II OSK 2120/22, orzeczenia.nsa.gov.pl).
Jak wskazuje się w jednolitym obecnie orzecznictwie sądów administracyjnych o tym, czy dany obiekt budowlany jest trwale związany z gruntem decyduje zasadniczo metoda związania go z nim, przy czym ocenę trwałości związania z gruntem należy rozważać nie tyle poprzez możność odłączenia obiektu od gruntu bez jego uszkodzenia, ale przez techniczne właściwości danego obiektu, które zapewniają jego trwałą stabilizację w miejscu zlokalizowania (niezmienność położenia). Cecha trwałego związania obiektu budowlanego z gruntem powinna być rozpatrywana w kontekście regulacji Prawa budowlanego, w tym przepisów techniczno-budowlanych wymagających, by taki obiekt mógł być bezpiecznie użytkowany w razie wystąpienia czynników zewnętrznych oddziaływujących na niego (zob. wyrok NSA z 22 maja 2024 r. sygn. akt II OSK 2109/21, orzeczenia.nsa.gov.pl). Fundament jako element konstrukcyjny położony najniżej w obiekcie budowlanym, przenoszący oddziaływanie z jego konstrukcji nośnej na podłoże gruntowe, jak się przyjmuje, wchodzi w zakres określenia sposobu jego posadowienia, determinującego trwałe związanie go z gruntem, które decyduje o wzajemnym oddziaływaniu konstrukcji obiektu i podłoża gruntowego. Fundamenty mogą być klasyfikowane według różnych kryteriów, przy czym za zasadnicze czynniki decydujące o wyborze fundamentów i sposobie posadowienia obiektu budowlanego uznaje się warunki geotechniczne, właściwości obiektu budowlanego oraz warunki techniczno-ekonomiczne. Większość budowli posadawia się na fundamentach bezpośrednich, a więc takich, które przekazują obciążenie z budowli na podłoże gruntowe (warstwy nośne) znajdujące się bezpośrednio pod podstawą fundamentu, przy czym podparcie mogą zapewniać fundamenty ciągłe albo punktowe.
Przekładając powyższe na grunt niniejszej sprawy Sąd podziela stanowisko organu odwoławczego, że ułożone na gruncie rodzimym bloczki betonowe (na których jest ustawiona stalowa rama), na których jest posadowiony obiekt budowlany, pełnią funkcję fundamentu punktowego, który wiąże obiekt z gruntem w sposób trwały. W tej sytuacji sposób posadowienia spornego obiektu budowlanego na bloczkach betonowych uzasadniał zakwalifikowanie go jako budynku. Dodatkowym elementem wskazującym na trwałe związanie obiektu z gruntem jest dobudowany do niego taras. Okoliczności faktyczne wskazują na stałe (od końca kwietnia 2022 r.) ustawienie obiektu budowlanego na terenie nieruchomości, czemu towarzyszyło podjęcie czynności wykonawczych nakierowanych na doprowadzenie do jego trwałego związania z gruntem w miejscu ustalonego jego zlokalizowania, czego wyrazem było oparcie stalowej ramy na bloczkach fundamentowych oraz dobudowanie do niego tarasu. Nie może ulegać wątpliwości, że zastosowanie bloczków betonowych jako fundamentu stanowiącego punktowe podparcie elementów nośnych lekkich obiektów rekreacji indywidualnej (domków letniskowych) jest popularnym i ekonomicznym rozwiązaniem, które w przeciwieństwie do tradycyjnych sposobów fundamentowania, cechuje się łatwością wykonania, niskimi kosztami oraz szybkością, a przy tym nie wymaga posługiwania się przez inwestora specjalistycznym sprzętem.
Odnosząc się do poglądu Skarżących o możliwości przemieszczania obiektu (na co wskazuje jego charakter, a także doczepne koła oraz dyszel) należy zauważyć, że to, iż istotę obiektu będącego tzw. domkiem holenderskim stanowi możliwość przenoszenia go z miejsca na miejsce, nie oznacza, że obiektowi stanowiącemu przedmiot postępowania tego rodzaju właściwość faktycznie może być przypisywana, a jego sposób powiązania z gruntem powinien być sprowadzony do zapewnienia przez bloczki betonowe jedynie chwilowego podparcia dla samonośnej konstrukcji przyczepy. Niekwestionowane w niniejszej sprawie okoliczności faktyczne wskazują bowiem na stałe ustawienie przedmiotowego obiektu (tzw. domku holenderskiego) na działce. Ponadto, o celu, który realizuje sporny obiekt, świadczy sposób jego posadowienia na gruncie – obiekt jest posadowiony na gruncie w sposób zapewniający mu stabilność. Co do zasady nie przeczy to faktowi, że obiekt ten może zostać przetransportowany, lecz niewątpliwie – będąc na przedmiotowej działce – służy do celów rekreacyjnych. Posadowienie przyczepy w określonym miejscu w sposób stały, zapewniający jej stabilność i niewskazujący na zamiar przemieszczenia, z przeznaczeniem na cele mieszkalne czy rekreacyjne właścicieli lub osób trzecich na określonej nieruchomości jest uznawane w orzecznictwie za budowę w rozumieniu art. 3 pkt 6 P.b. (wykonywanie obiektu budowlanego w określonym miejscu).
W odniesieniu do zarzutu Skarżących, że organ nie przedstawił jakichkolwiek okoliczności faktycznych, dowodów czy też własnych rozważań odnoszących się do rzeczywistego stanu rzeczy, jaki ustalono w toku prowadzonego postępowania należy zauważyć, że podstawą materiału dowodowego są: notatka służbowa pracownika PINB z 15 marca 2023 r. wraz z dokumentacją fotograficzną (k. nr 1 akt PINB), protokół oględzin nieruchomości z 29 maja 2023 r. wraz z dokumentacją fotograficzną (k. nr 4 akt PINB) oraz notatka służbowa z 13 listopada 2023 r. wraz z dokumentacją fotograficzną (k. nr 7 akt PINB). Skarżącym zapewniono możliwość czynnego udziału w każdym stadium postępowania (vide: zawiadomienie o wszczęciu postępowania oraz o zaplanowanych oględzinach odebrane w dniu 28 marca 2023 r.; wezwanie do ustosunkowania się do protokołu oględzin i udzielenia informacji odebrane w dniu 6 czerwca 2023 r.; wyjaśnienia Stron z 30 czerwca 2023 r.; doręczenie postanowienia PINB o wstrzymaniu robót budowlanych odebrane w dniu 4 grudnia 2023 r.; zażalenie oraz wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia; odwołanie od decyzji organu I instancji doręczonej w dniu 16 grudnia 2024 r. i skarga do Sądu). Analiza zebranych materiałów dowodowych prowadzi do wniosku, że Skarżący w istocie kwestionują charakter obiektu nie uznając, że (w świetle orzecznictwa sądów administracyjnych) mamy do czynienia z budynkiem (rekreacji indywidualnej), lecz że skoro przedmiotowemu obiektowi można przyczepić koła i za pomocą innego pojazdu mechanicznego "wyjechać" z działki, to nie jest to nawet obiekt budowlany w rozumieniu art. 3 pkt 1 P.b. Jednocześnie Skarżący nie kwestionują jego wymiarów (ustalonych przez inspektorów PINB) czy charakteru (w piśmie z 30 czerwca 2023 r. Skarżący wskazali, że obiekt jest przeznaczony "do transportowania w celu pełnienia czasowej funkcji noclegowej oraz gospodarczej" w czasie pobytu na działce). Powyższemu przeczy zarówno sposób posadowienia budynku na gruncie, jak i dobudowanie do niego tarasu (uznawanego przez Skarżących za "co najwyżej - altanę o jakiej mowa w art. 29 ust. 2 pkt 3 P.b.") oraz budynku gospodarczego (będącego przedmiotem odrębnego postępowania, lecz widocznego na fotografiach w aktach sprawy).
Odnosząc się natomiast do zarzutu, że organy nie ustaliły, czy będący przedmiotem postępowania obiekt posiada instalacje zapewniające możliwość użytkowania zgodnie z jego przeznaczeniem, co jest przesłanką uznania obiektu za obiekt budowlany w rozumieniu art. 3 pkt 1 P.b., należy wskazać, że spełnienie przesłanek określonych w art. 3 pkt 2 P.b. powoduje, że bez wpływu na powyższą kwalifikację obiektu pozostaje zarówno ewentualny brak instalacji, jak i kwestia spełnienia warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki. Należy zwrócić uwagę, że wśród przesłanek wskazanych w art. 3 pkt 2 P.b. umożliwiających uznanie obiektu za budynek nie wymieniono wyposażenia obiektu w instalacje. Dla prawnej kwalifikacji nielegalnych działań inwestora brak wyposażenia obiektu w instalacje, czy też niezachowanie warunków technicznych nie ma zasadniczo znaczenia z punktu widzenia zastosowania przez organy nadzoru budowlanego art. 48 ust. 1 pkt 2 P.b. i wstrzymania robót budowlanych w wyniku stwierdzonej samowoli budowlanej (zob. wyrok NSA z 21 maja 2025 r. sygn. akt II OSK 2491/22, orzeczenia.nsa.gov.pl).
Reasumując, zaskarżona decyzja rozbiórkowa została wydana w związku z niewywiązaniem się przez żadnego ze Skarżących z obowiązków nałożonych ostatecznym postanowieniem z 24 listopada 2023 r. W sytuacji niezłożenia dokumentów legalizacyjnych organ nadzoru budowlanego zasadniczo jest obowiązany do wydania nakazu rozbiórki. Na mocy art. 49e pkt 1 P.b. ustawodawca nie pozostawia bowiem właściwemu organowi wyboru treści rozstrzygnięcia nakazując wydanie nakazu rozbiórki. W toku kontrolowanego postępowania organy procedowały w zgodzie z przepisami postępowania administracyjnego oraz prawidłowo zastosowały przepisy Prawa budowlanego. Zgromadzony w sprawie materiał dowodowy okazał się wystarczający dla podjęcia prawidłowego rozstrzygnięcia. Sąd nie doszukał się naruszeń przepisów postępowania w stopniu mającym wpływ na wynik postępowania, w tym wskazanych w skardze, które skutkowałyby koniecznością uchylenia zaskarżonych decyzji.
Biorąc pod uwagę powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku oddalił skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI