II SA/Gd 39/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w GdańskuGdańsk2025-07-09
NSAbudowlaneŚredniawsa
prawo budowlanesamowola budowlanapozwolenie na budowęobiekt gospodarczywiataaltanaroboty budowlanenadzór budowlanywstrzymanie budowylegalizacja

WSA w Gdańsku oddalił skargę na postanowienie o wstrzymaniu robót budowlanych dotyczących obiektu gospodarczego, uznając go za budowlę wymagającą pozwolenia na budowę.

Skarżący A. Ż. i D. Ż. domagali się uchylenia postanowienia o wstrzymaniu robót budowlanych dotyczących obiektu gospodarczego z zadaszonym tarasem, który wybudowali bez pozwolenia. Twierdzili, że obiekt ten stanowi wiatę lub altanę i nie wymaga pozwolenia. WSA w Gdańsku oddalił skargę, uznając, że obiekt nie jest ani budynkiem (brak fundamentów), ani obiektem małej architektury, ani wiatą czy altaną, a jego budowa wymagała pozwolenia na budowę zgodnie z art. 48 Prawa budowlanego.

Sprawa dotyczyła skargi A. Ż. i D. Ż. na postanowienie Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Gdańsku, które utrzymało w mocy postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego o wstrzymaniu robót budowlanych. Skarżący wybudowali w 2019 r. obiekt budowlany (pomieszczenie gospodarcze z zadaszonym tarasem) bez wymaganego pozwolenia na budowę. Organy nadzoru budowlanego uznały obiekt za budowlę wymagającą pozwolenia, wstrzymując roboty i informując o możliwości legalizacji. Skarżący argumentowali, że obiekt jest wiatą lub altaną i nie wymaga pozwolenia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku oddalił skargę, podzielając stanowisko organów. Sąd wyjaśnił, że obiekt nie jest budynkiem, ponieważ nie posiada fundamentów i nie jest trwale związany z gruntem w rozumieniu Prawa budowlanego. Nie jest również obiektem małej architektury ze względu na swoje rozmiary i funkcję gospodarczą. Ponadto, obiekt nie spełnia definicji wiaty ani altany. W związku z tym, budowa obiektu wymagała pozwolenia na budowę, a jego brak obligował organ do zastosowania procedury z art. 48 Prawa budowlanego. Sąd nie dopatrzył się naruszeń przepisów postępowania administracyjnego.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, obiekt ten nie jest budynkiem (brak fundamentów, brak trwałego związku z gruntem), nie jest obiektem małej architektury (zbyt duże rozmiary, funkcja gospodarcza), ani wiatą czy altaną. Jego budowa wymagała pozwolenia na budowę.

Uzasadnienie

Sąd szczegółowo analizuje definicje budynku, obiektu małej architektury, wiaty i altany zawarte w Prawie budowlanym oraz orzecznictwie. Stwierdza, że obiekt skarżących nie spełnia kryteriów żadnej z tych kategorii, a jego budowa bez pozwolenia narusza art. 48 Prawa budowlanego.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (21)

Główne

u.p.b. art. 48 § 1

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane

Organ nadzoru budowlanego wydaje postanowienie o wstrzymaniu budowy w przypadku obiektu budowlanego lub jego części będącego w budowie albo wybudowanego bez wymaganej decyzji o pozwoleniu na budowę albo bez wymaganego zgłoszenia albo pomimo wniesienia sprzeciwu do tego zgłoszenia.

Pomocnicze

u.p.b. art. 3 § 2

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane

Definicja budynku: obiekt budowlany, który jest trwale związany z gruntem, wydzielony z przestrzeni za pomocą przegród budowlanych oraz posiada fundamenty i dach.

u.p.b. art. 3 § 3

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane

Definicja budowli: każdy obiekt budowlany niebędący budynkiem lub obiektem małej architektury.

u.p.b. art. 3 § 4

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane

Definicja obiektu małej architektury: niewielkie obiekty, a w szczególności: a) kultu religijnego, jak: kapliczki, krzyże przydrożne, figury, b) posągi, wodotryski i inne obiekty architektury ogrodowej, c) użytkowe służące rekreacji codziennej i utrzymaniu porządku, jak: piaskownice, huśtawki, drabinki, śmietniki.

u.p.b. art. 29 § 1

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane

Zwolnienie z obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę dla wolno stojących parterowych budynków gospodarczych, garaży, wiat lub przydomowych ganków i oranżerii o powierzchni zabudowy do 35 m2 (w brzmieniu obowiązującym w 2019 r.).

u.p.b. art. 29 § 2

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane

Zwolnienie z obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę dla obiektów małej architektury.

rozp. ws. warunków technicznych art. 3 § 8

Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie

Definicja budynku gospodarczego: budynek przeznaczony do niezawodowego wykonywania prac warsztatowych oraz do przechowywania materiałów, narzędzi, sprzętu i płodów rolnych służących mieszkańcom budynku mieszkalnego, budynku zamieszkania zbiorowego, budynku rekreacji indywidualnej, a także ich otoczenia.

p.p.s.a. art. 1 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Zakres kontroli sądów administracyjnych.

p.p.s.a. art. 3 § 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Przedmiot kontroli sądów administracyjnych.

p.p.s.a. art. 134 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Zakres rozpoznania sprawy przez sąd.

p.p.s.a. art. 135

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Obowiązek sądu do zastosowania środków przewidzianych w celu usunięcia naruszenia prawa.

p.p.s.a. art. 151

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Rozstrzygnięcie sądu w przypadku oddalenia skargi.

k.p.a. art. 144

Kodeks postępowania administracyjnego

Zakres kontroli odwoławczej.

k.p.a. art. 138 § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Rozstrzygnięcia organu odwoławczego.

k.p.a. art. 7

Kodeks postępowania administracyjnego

Zasada prawdy obiektywnej.

k.p.a. art. 77 § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Obowiązek zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego.

k.p.a. art. 80

Kodeks postępowania administracyjnego

Zasada swobodnej oceny dowodów.

k.p.a. art. 11

Kodeks postępowania administracyjnego

Zasada przekonywania.

k.p.a. art. 107 § 3

Kodeks postępowania administracyjnego

Elementy uzasadnienia decyzji.

k.p.a. art. 126

Kodeks postępowania administracyjnego

Dowody w postępowaniu administracyjnym.

k.p.a. art. 124 § 2

Kodeks postępowania administracyjnego

Uzasadnienie faktyczne i prawne decyzji.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Obiekt budowlany nie spełnia definicji budynku, obiektu małej architektury, wiaty ani altany w rozumieniu Prawa budowlanego. Budowa obiektu wymagała pozwolenia na budowę, którego skarżący nie posiadali. Organ nadzoru budowlanego prawidłowo zastosował art. 48 Prawa budowlanego, wstrzymując roboty budowlane.

Odrzucone argumenty

Obiekt stanowi wiatę lub altanę i nie wymaga pozwolenia na budowę ani zgłoszenia. Niewystarczające zebranie materiału dowodowego przez organy. Niewłaściwe zastosowanie art. 48 Prawa budowlanego. Naruszenie przepisów k.p.a. dotyczących uzasadnienia i zebrania dowodów.

Godne uwagi sformułowania

Obiekt ten nie może być uznany za budynek, gdyż posadowiony jest luźno na kostce brukowej i nie ma w gruncie jakiegokolwiek umocowania i zakotwienia w postaci fundamentu. Z definicji legalnej pojęcia budynku wyraźnie wynika, że zasadniczymi jego determinantami są: ściany, dach i fundamenty, których istnienie w efekcie prowadzi do trwałego związania z gruntem obiektu. Nie można uznać za budynek obiektu, który nie posiada fundamentów, albowiem istnienie każdego z elementów definicji normatywnej budynku jest warunkiem niezbędnym do stwierdzenia takiego charakteru obiektu. Obiekt ten nie jest obiektem małej architektury. Przedmiotowy obiekt nie jest bowiem ani wiatą, ani altaną.

Skład orzekający

Jolanta Górska

przewodniczący sprawozdawca

Krzysztof Kaszubowski

sędzia

Wojciech Wycichowski

asesor

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja definicji budynku, budowli, obiektu małej architektury, wiaty i altany w kontekście Prawa budowlanego, a także stosowanie art. 48 Prawa budowlanego w przypadku samowoli budowlanej."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy konkretnego stanu faktycznego i specyfiki obiektu. Interpretacja definicji może być różnie stosowana w zależności od szczegółów technicznych i funkcji obiektu.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy powszechnego problemu samowoli budowlanej i interpretacji przepisów Prawa budowlanego dotyczących obiektów niebędących typowymi budynkami. Pokazuje, jak ważne jest precyzyjne określenie charakteru obiektu.

Drewniany obiekt w ogrodzie – czy na pewno nie potrzebujesz pozwolenia na budowę?

Sektor

budownictwo

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Gd 39/25 - Wyrok WSA w Gdańsku
Data orzeczenia
2025-07-09
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2025-01-16
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Sędziowie
Jolanta Górska /przewodniczący sprawozdawca/
Krzysztof Kaszubowski
Wojciech Wycichowski
Symbol z opisem
6012 Wstrzymanie robót budowlanych, wznowienie tych robót, zaniechanie dalszych robót budowlanych
Hasła tematyczne
Budowlane prawo
Sygn. powiązane
II OSK 2718/25 - Postanowienie NSA z 2026-01-08
Skarżony organ
Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 725
art. 48 ust. 1
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Jolanta Górska (spr.) Sędzia WSA Krzysztof Kaszubowski Asesor WSA Wojciech Wycichowski po rozpoznaniu w Gdańsku w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 9 lipca 2025 r. sprawy ze skargi A. Ż. i D. Ż. na postanowienie Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Gdańsku z dnia 27 listopada 2024 r. nr WOP.7722.82.2024.MJ w przedmiocie wstrzymania robót budowlanych oddala skargę.
Uzasadnienie
Skarga A. Ż. i D. Ż. na postanowienie Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Gdańsku z dnia 27 listopada 2024 r., nr WOP.7722.82.2024.MJ, wniesiona została w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy:
Podczas kontroli przeprowadzonej w dniu 23 stycznia 2024 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Powiecie Puckim ustalił, że w 2019 r. skarżący wybudowali na terenie działki nr [...] położonej w obrębie D., gmina K., bez wymaganego pozwolenia na budowę, obiekt budowlany (składający się z pomieszczenia gospodarczego i zadaszonego tarasu) parterowy z dachem dwuspadowym, o konstrukcji drewnianej, nietrwale związany z gruntem (posadowiony luźno na kostce brukowej), pełniący funkcję gospodarczą, o wymiarach 4,00 m x 4,00 m i wysokości do kalenicy 3,00 m.
Pismem z dnia 25 stycznia 2024 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Powiecie Puckim zawiadomił o wszczęciu z urzędu postępowania w sprawie budowy przedmiotowego obiektu.
Postanowieniem z dnia 29 lutego 2024 r., nr PINB.5140.6a.2024.PO, wydanym na podstawie art. 48 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (Dz.U. z 2023 r., poz. 682 z późn. zm.), Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Powiecie Puckim wstrzymał roboty budowlane przy budowie przedmiotowego obiektu budowlanego i poinformował o możliwości złożenia wniosku o jego legalizację w terminie 30 dni od dnia otrzymania niniejszego postanowienia oraz o konieczności wniesienia opłaty legalizacyjnej w celu uzyskania decyzji o legalizacji obiektu budowlanego.
Uzasadniając wydane postanowienie, organ wskazał, że wykonanie przedmiotowego obiektu budowlanego wymagało uzyskania decyzji pozwolenia na budowę, którego skarżący nie posiadają, co obligowało do wszczęcia i prowadzenia postępowania w trybie art. 48 ustawy – Prawo budowlane. Odnosząc się przy tym do uwag skarżących, organ wyjaśnił, że przedmiotowy obiekt nie jest obiektem małej architektury, gdyż nie odpowiada definicji z art. 3 pkt 4 ustawy – Prawo budowlane. Organ wskazał, że przedmiotowy obiekt pełni funkcję gospodarczą, gdyż służy on do utrzymania porządku na działce i przechowywania sprzętu ogrodniczego a zgodnie z rozporządzeniem Ministra Infrastruktury w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie z 12 kwietnia 2022 r. budynek gospodarczy to budynek przeznaczony do niezawodowego wykonywania prac warsztatowych oraz do przechowywania materiałów, narzędzi, sprzętu i płodów rolnych służących mieszkańcom budynku mieszkalnego, a także ich otoczenia. W praktyce więc budynek gospodarczy najczęściej służy jako miejsce, w którym można przechowywać różnego rodzaju rzeczy, co z kolei pomaga w zachowaniu porządku na posesji.
Zaskarżonym w niniejszej sprawie postanowieniem z dnia 27 listopada 2024 r. Pomorski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Gdańsku utrzymał w mocy postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Powiecie Puckim z dnia 29 lutego 2024 r.
Uzasadniając wydane postanowienie, organ wskazał, że przedmiotowy obiekt nie jest budynkiem w świetle art. 3 pkt 2 ustawy – Prawo budowlane, albowiem nie posiada fundamentów. Nadto, obiekt ten nie jest obiektem małej architektury, albowiem z uwagi na swoją wielkość nie odpowiada wymogom definicji z art. 3 pkt 4 ustawy – Prawo budowlane. Obiekt ten jest zaś budowlą w myśl art. 3 pkt 3 ustawy – Prawo budowlane. Niewątpliwie przy tym obiekt ten pełni funkcję gospodarczą, gdyż pełni funkcję porządkową. Budowa tego obiektu wymagała uzyskania pozwolenia na budowę, ponieważ zgodnie z art. 29 ust. 1 pkt 2 ustawy - Prawo budowlane, w brzmieniu obowiązującym w 2019 r., pozwolenia na budowę nie wymagała budowa wolno stojących parterowych budynków gospodarczych, garaży, wiat lub przydomowych ganków i oranżerii (ogrodów zimowych) o powierzchni zabudowy do 35 m2, przy czym łączna liczba tych obiektów na działce nie może przekraczać dwóch na każde 500 m2 powierzchni działki. Przepis ten dotyczy jednakże budynku, którym przedmiotowy obiekt nie jest. Z uwagi na powyższe, organ I instancji, prawidłowo wydał postanowienie w trybie art. 48 ustawy - Prawo budowlane, wstrzymując prowadzenie robót budowlanych oraz informując o możliwości złożenia wniosku o legalizację i pouczając o konsekwencjach niezłożenia w wyznaczonym terminie tego wniosku a także informując o sposobie obliczenia opłaty legalizacyjnej.
We wniesionej do Sądu skardze skarżący wnieśli o uchylenie zaskarżonego postanowienia, jak i poprzedzającego go postanowienia organu I instancji a także o umorzenie postępowania, zarzucając naruszenie:
- art. 144 k.p.a. w zw. z art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy postanowienia organu I instancji w sytuacji, gdy zachodziła podstawa do jego uchylenia i umorzenia postępowania w sprawie w całości, ponieważ wzniesienie przedmiotowego obiektu budowlanego o konstrukcji drewnianej nie wymaga uzyskiwania skarżących ani pozwolenia na budowę, ani zgłoszenia budowy, gdyż obiekt ten stanowi wiatę ewentualnie altanę, o których mowa w art. 29 ust. 2 pkt 2 i 3 Prawa budowlanego;
- art 144 k.p.a. w zw. z art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie, w sytuacji, gdy zachodziły podstawy do uchylenia postanowienia organu I instancji w całości oraz do umorzenia postępowania w sprawie w całości;
- art. 48 Prawa budowlanego poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, w sytuacji, gdy brak było podstaw do wydania postanowienia o wstrzymaniu budowy, gdyż przedmiotowy drewniany obiekt budowlany jako wiata ewentualnie wolnostojąca altana ogrodowa, w rozumieniu art. 29 ust. 2 pkt 2 i 3 Prawa budowlanego nie wymagał pozwolenia na budowę ani zgłoszenia, a zatem nie została spełniona żadna z przesłanek wydania postanowienia o wstrzymaniu budowy;
- art. 29 ust. 2 pkt 2 i pkt 3 Prawa budowlanego poprzez ich niezastosowanie w sytuacji, gdy drewniany przedmiotowy obiekt budowlany stanowi wiatę o powierzchni do 50 m2 ewentualnie altanę ogrodową o powierzchni do 35 m2, i na jego budowę nie jest wymagane ani pozwolenie ani nawet zgłoszenie budowy;
- art. 7, art. 77 § 1, art. 80, art. 11 i art. 107 § 3 w zw. z art. 126 k.p.a. poprzez niewystarczające zebranie materiału dowodowego i niewykazanie na jakiej podstawie organ orzekający przyjął, że przedmiotowy obiekt budowlany pełni funkcję gospodarczą w sytuacji, gdy skarżący wskazywali, że jest to obiekt o przeznaczeniu rekreacyjnym i porządkowym, a zatem spełnia funkcję wiaty czy altany ogrodowej, o których mowa w art. 29 ust. 2 pkt 2 i pkt 3 Prawa budowlanego;
- art. 124 § 2 k.p.a. poprzez niewystarczające uzasadnienie faktyczne i prawne, w tym w szczególności co do podstaw przyjęcia, że obiekt jest obiektem gospodarczym a nie wiatą czy altaną ogrodową oraz co do podstaw przyjęcia, że obiekt nie jest trwale związany z gruntem;
ewentualnie z ostrożności procesowej, w sytuacji ustalenia, że przedmiotowy drewniany obiekt budowlany pełni funkcję typowo gospodarczą, skarżący podniósł nadto zarzut naruszenia:
- art. 3 pkt 2 i 3 w zw. z art. 29 ust. 1 pkt 14 lit. a i lit. c Prawa budowlanego poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie, że przedmiotowy drewniany obiekt budowlany nie jest budynkiem, ale budowlą w sytuacji, gdy zgodnie z aktualnym orzecznictwem sądów administracyjnych można przyjąć, że jest on budynkiem spełniającym warunki określone w art. 3 pkt 2 w zw. z art. 29 ust. 1 pkt 14 lit. a Prawa budowlanego, a zatem do jego budowy wymagane było jedynie zgłoszenie oraz nieuwzględnienie okoliczności, że obiekt stanowi wiatę w rozumieniu art. 29 ust. 1 pkt 14 lit. c Prawa budowlanego.
W odpowiedzi na skargę Pomorski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Gdańsku wniósł o jej oddalenie, w pełni podtrzymując stanowisko i argumentację przedstawione w zaskarżonym postanowieniu.
W piśmie procesowym z dnia 3 lutego 2025 r. skarżący podtrzymali skargę a także zarzuty i wnioski w niej zawarte, podkreślając, że przedmiotowy obiekt jest trwale związany z gruntem, gdyż cecha trwałego związania z gruntem sprowadza się do posadowienia obiektu na tyle trwale by zapewnić mu stabilność i możliwość przeciwdziałania czynnikom zewnętrznym, mogącym go zniszczyć lub spowodować jego przesunięcie.
Rozpoznając wniesioną skargę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:
Przeprowadzona przez Sąd, na podstawie art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2024 r., poz. 1267) oraz art. 3 § 2 pkt 2 w zw. z art. 134 § 1 i art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przez sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r., poz. 935 ze zm.) - zwanej dalej p.p.s.a., kontrola legalności wykazała, że zarówno postanowienie Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Gdańsku z dnia 27 listopada 2024 r., jak i poprzedzające je postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Powiecie Puckim z dnia 29 lutego 2024 r. wydane zostały zgodnie z prawem.
Stwierdzony przez orzekające w sprawie organy nadzoru budowlanego stan faktyczny sprawy nakazywał zastosowanie wobec skarżących procedury określonej w art. 48 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane (Dz.U. z 2024 r., poz. 725).
Przepis art. 48 ust. 1 stanowi bowiem, że organ nadzoru budowlanego wydaje postanowienie o wstrzymaniu budowy w przypadku obiektu budowlanego lub jego części będącego w budowie albo wybudowanego:
1) bez wymaganej decyzji o pozwoleniu na budowę albo
2) bez wymaganego zgłoszenia albo pomimo wniesienia sprzeciwu do tego zgłoszenia.
Sąd podziela stanowisko orzekających w sprawie organów, że obiekt budowlany posadowiony przez skarżących w 2019 r. na terenie działki nr [...] położonej w obrębie D., gmina K., został wybudowany bez wymaganego pozwolenia na budowę.
Z niespornych ustaleń orzekających w sprawie organów wynika bowiem, że skarżący wybudowali na terenie działki parterowy obiekt budowlany, składający się z pomieszczenia gospodarczego i zadaszonego tarasu, z dachem dwuspadowym, o konstrukcji drewnianej. Obiekt ten został posadowiony luźno na kostce brukowej i posiada wymiary 4,00 m x 4,00 m o wysokości do kalenicy 3,00 m. Obiekt ten służy do przechowywania sprzętu ogrodniczego i utrzymania porządku na działce.
Przede wszystkim, wskazać należy, że obiekt ten, jak słusznie oceniły orzekające w sprawie organy, jest obiektem budowlanym niestanowiącym budynku ani obiektu małej architektury.
Obiekt ten nie może być uznany za budynek, gdyż posadowiony jest luźno na kostce brukowej i nie ma w gruncie jakiegokolwiek umocowania i zakotwienia w postaci fundamentu. Zgodnie zaś z treścią art. 3 pkt 2 ustawy – Prawo budowlane budynek to obiekt budowlany, który jest trwale związany z gruntem, wydzielony z przestrzeni za pomocą przegród budowlanych oraz posiada fundamenty i dach. Z definicji legalnej pojęcia budynku wyraźnie wynika, że zasadniczymi jego determinantami są: ściany, dach i fundamenty, których istnienie w efekcie prowadzi do trwałego związania z gruntem obiektu. Nie można uznać za budynek obiektu, który nie posiada fundamentów, albowiem istnienie każdego z elementów definicji normatywnej budynku jest warunkiem niezbędnym do stwierdzenia takiego charakteru obiektu. Związanie z gruntem jest konsekwencją zastosowania fundamentów, nie zaś cechą samą w sobie. Najbardziej powszechnym sposobem trwałego związania obiektu budowlanego z gruntem jest zagłębienie go w ziemi poprzez wykonanie fundamentów (tak NSA w wyroku z dnia 26 maja 2021 r., sygn. akt II OSK 2344/19, dostępny https://orzeczenia.nsa.gov.pl). Utożsamianie zatem związania z gruntem wyłącznie z jego fizyczną trwałością, będącą skutkiem odporności na czynniki atmosferyczne, prowadzi do wadliwej wykładni pojęcia budynku i w konsekwencji do błędnej kwalifikacji obiektu. Przy tym, wskazać należy, że zgodnie z encyklopedyczną definicją przez pojęcie "fundamentów" należy rozumieć "osadzoną w gruncie dolną część budowli lub podstawę konstrukcji (np. maszyny)", rodzaje fundamentów mogą być różne np. "stopowe - pod słupy, ławowe - pod ściany, płytowe - pod całe obiekty, na gruntach o niedostatecznej nośności fundamenty opiera się na palach, studniach, kesonach." (Encyklopedia Popularna PWN, Warszawa 1982, s. 223). W świetle powyższej definicji fundamentem będzie "osadzona w ziemi dolna część budynku". Przyjmuje się, że dolna płaszczyzna fundamentu musi znajdować się pod powierzchnią ziemi, zaś przeniesienie fundamentu w inne miejsce musi wymagać prac ziemnych. Fundament jest elementem konstrukcyjnym budynku, który zapewnia jego stabilność i trwałość (istotą budynku jest m.in. to, iż niezmiennie znajduje się w tym samym miejscu) i przenosi ciężar budynku na grunt. Istnieć musi więc taka konstrukcja, która spełniać będzie rolę fundamentu i dopiero jej obecność pozwala na osiągnięcie trwałości związania z gruntem, a co za tym idzie pozwala na kwalifikację zabudowy jako budynku - przy spełnieniu pozostałych ustawowych wymogów, tj. wydzielenia go z przestrzeni za pomocą przegród budowlanych i posiadania dachu. Oczywiste jest przy tym, że w praktyce występują różne rodzaje fundamentów i możliwe są różne metody wykonania fundamentów obiektu budowlanego. Jednakże niezależnie od przyjętej metody i konstrukcji budynek musi posiadać fundamenty.
Ponadto, obiekt ten nie jest obiektem małej architektury. Zgodnie bowiem z treścią art. 3 pkt 4 ustawy – Prawo budowlane obiektem małej architektury są niewielkie obiekty, a w szczególności: a) kultu religijnego, jak: kapliczki, krzyże przydrożne, figury, b) posągi, wodotryski i inne obiekty architektury ogrodowej, c) użytkowe służące rekreacji codziennej i utrzymaniu porządku, jak: piaskownice, huśtawki, drabinki, śmietniki. W orzecznictwie sądów administracyjnych podkreśla się, że choć definicja obiektu małej architektury nie ma charakteru wyczerpującego, to jednak wspólne dla wszystkich tego rodzaju obiektów powinny być ich niewielkie rozmiary oraz przeznaczenie podobne do wymienionego w art. 3 pkt 4 Prawa budowlanego (zob. wyroki NSA z 13 grudnia 2016 r., sygn. akt II OSK 1528/15, https://orzeczenia.nsa.gov.pl). W związku z tym, przy klasyfikacji obiektów niewymienionych we wskazanym przepisie należy kierować się takimi kryteriami jak: wielkość obiektu, podobieństwo do obiektu wymienionego w przepisie, standard techniczny oraz jego przeznaczenie (por. wyrok NSA z dnia 20 lipca 2020 r., sygn. akt II OSK 1217/09, https://orzeczenia.nsa.gov.pl). Tymczasem, będący przedmiotem postępowania w niniejszej sprawie obiekt budowlany nie spełnia funkcji o jakich mowa w art. 3 pkt 4 Prawa budowlanego. Niewątpliwie, przepis ten zalicza do obiektów małej architektury obiekty służące rekreacji codziennej i utrzymaniu porządku, jednakże wyjaśnia przy tym, że chodzi o takie obiekty jak: piaskownice, huśtawki, drabinki, śmietniki. Obiekt będący przedmiotem niniejszego postępowania nie spełnia zaś podobnej funkcji do wymienionych. Obiekt ten pełni funkcję gospodarczą. Zgodnie bowiem z definicją zawartą w § 3 pkt 8 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz.U. z 2022 r., poz. 1225) budynkiem gospodarczym jest budynek przeznaczony do niezawodowego wykonywania prac warsztatowych oraz do przechowywania materiałów, narzędzi, sprzętu i płodów rolnych służących mieszkańcom budynku mieszkalnego, budynku zamieszkania zbiorowego, budynku rekreacji indywidualnej, a także ich otoczenia. Obiekt budowlany o charakterze gospodarczym, wykorzystywany jako magazynek materiałów i narzędzi, w żaden sposób nie nawiązuje swoim przeznaczeniem do funkcji jakie powinny pełnić typowe obiekty małej architektury (religijne, upiększania ogrodu, rekreacji, utrzymania porządku - śmietniki) (zob. wyrok NSA z dnia 14 września 2021 r., sygn. akt II OSK 3089/18, https://orzeczenia.nsa.gov.pl).
Z uwagi na powyższe w sprawie nie mogło znaleźć zastosowania obowiązujące w 2019 r. zwolnienie z obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę , o którym mowa w art. 29 ust. 1 pkt 22 ustawy – Prawo budowlane, zgodnie z którym pozwolenia na budowę nie wymaga budowa obiektów małej architektury jak i zwolnienie z obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę, o którym mowa w art. 29 ust. 1 pkt 2, zgodnie z którym pozwolenia na budowę nie wymaga budowa wolno stojących parterowych budynków gospodarczych, garaży, wiat lub przydomowych ganków i oranżerii (ogrodów zimowych) o powierzchni zabudowy do 35 m2, przy czym łączna liczba tych obiektów na działce nie może przekraczać dwóch na każde 500 m2 powierzchni działki.
Nadto, w sprawie nie mogło znaleźć zastosowania obowiązujące w 2019 r. zwolnienie z obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę, o którym mowa art. 29 ust. 1 pkt 2c ustawy – Prawo budowlane, zgodnie z którym pozwolenia na budowę nie wymaga budowa wiat o powierzchni zabudowy do 50 m2, sytuowanych na działce, na której znajduje się budynek mieszkalny lub przeznaczonej pod budownictwo mieszkaniowe, przy czym łączna liczba tych wiat na działce nie może przekraczać dwóch na każde 1000 m2 powierzchni działki, jak i zwolnienie z art. 29 ust. 1 pkt 2d, zgodnie z którym pozwolenia na budowę nie wymaga budowa wolno stojących altan o powierzchni zabudowy do 35 m2, przy czym łączna liczba tych obiektów na działce nie może przekraczać dwóch na każde 500 m2 powierzchni działki.
Przedmiotowy obiekt nie jest bowiem ani wiatą, ani altaną.
W przepisach ustawy Prawo budowlanego i wydanych na jego podstawie przepisach wykonawczych nie zdefiniowano pojęcia wiaty. Zgodnie z definicją słownikową języka polskiego wiata to rodzaj budowli bez ścian, zwykle z oszklonym pokryciem. W orzecznictwie sądowym wskazuje się przy tym, że brak ustawowej definicji takiego obiektu oznacza, że jego kwalifikacja wymaga każdorazowo uwzględnienia między innymi jego funkcji. W związku z tym prezentowany jest pogląd, że wiata jest to samodzielna lekka budowla, posiadająca dach, niekiedy ściany, której celem jest ochrona miejsca, rzeczy przed oddziaływaniem atmosferycznym - deszczem, śniegiem, wiatrem (por. wyroki NSA z dnia 17 marca 2020 r., sygn. akt II OSK 603/19, https://orzeczenia.nsa.gov.pl). Wskazuje się również, że podstawowymi cechami wiaty są wsparcie danej budowli na słupach stanowiących podstawowy element konstrukcyjny i wiążący budowlę trwale z gruntem oraz brak trwałych ścian. Podstawowe cechy obiektu (budowli) pozwalające na uznanie go za wiatę to posiadanie fundamentów, dachu, nieposiadanie ścian oraz posadowienie budowli na słupach (tak NSA w wyroku z dnia 9 stycznia 2019 r., sygn. akt II OSK 3465/18, https://orzeczenia.nsa.gov.pl). Powyższych wymogów nie spełnia obiekt skarżących, co wyklucza możliwość zakwalifikowania go jako wiaty.
Z kolei, słownikowe definicje opisują altanę jako lekki, przewiewny budyneczek w ogrodach i parkach, często obsadzony roślinami pnącymi czy też niewielką budowlę ogrodową, zwykle drewnianą o ażurowych ścianach, służącą do wypoczynku i ochrony przed słońcem i deszczem. Stąd też w orzecznictwie wskazuje się, że wolno stojąca altana, zgodnie z wykładnią językową (przy uwzględnieniu dyrektywy języka potocznego), oznacza budowlę lub budynek w ogrodzie, zazwyczaj lekkiej konstrukcji, służące do wypoczynku i ochrony przed niekorzystnymi warunkami atmosferycznymi. Ponadto, altanę opisuje się jako niewielki pawilon ogrodowy o lekkiej konstrukcji i ażurowych ścianach obsadzonych pnączami, często zwieńczony ozdobnym dachem osłaniającym przed słońcem i deszczem; przeznaczony do wypoczynku. Takie rozumienie altany zostało wyrażone również w orzecznictwie sądów administracyjnych (por. wyrok: WSA w Krakowie z 5 listopada 2009 r., sygn. akt II SA/Kr 1245/09 oraz wyrok WSA w Szczecinie z 22 lutego 2007 r., sygn. akt II SA/Sz 1021/06, https://orzeczenia.nsa.gov.pl). Również powyższych wymogów nie spełnia obiekt skarżących, co wyklucza możliwość zakwalifikowania go jako altany.
Z uwagi na powyższe, orzekające w sprawie organy słusznie uznały, że obiekt wybudowany przez skarżących wymagał uzyskania pozwolenia na budowę, którego skarżący nie posiadają.
Jego brak obligował zaś organ nadzoru budowlanego do wydania kontrolowanego w sprawie postanowienia, o którym mowa w art. 48 ust. 1 ustawy – Prawo budowlane.
Wydane przy tym przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Powiecie Puckim postanowienie z dnia 29 lutego 2024 r. spełnia wymagania określone w art. 48 ust. 2 i 3 ustawy – Prawo budowlane.
Zgodnie z treścią art. 48 ust. 2 jeżeli w wyniku budowy występuje stan zagrożenia życia lub zdrowia ludzi, w postanowieniu o wstrzymaniu budowy organ nadzoru budowlanego nakazuje bezzwłoczne: 1) zabezpieczenie obiektu budowlanego lub terenu, na którym prowadzona jest budowa, oraz 2) usunięcie stanu zagrożenia. Stosownie zaś do treści art. 48 ust. 3 ustawy – Prawo budowlane w postanowieniu o wstrzymaniu budowy informuje się o możliwości złożenia wniosku o legalizację obiektu budowlanego lub jego części, zwanego dalej "wnioskiem o legalizację", oraz o konieczności wniesienia opłaty legalizacyjnej w celu uzyskania decyzji o legalizacji obiektu budowlanego lub jego części, zwanej dalej "decyzją o legalizacji", oraz o zasadach obliczania opłaty legalizacyjnej.
Z uwagi na powyższe, Sąd uznał, że kontrolowane w niniejszej sprawie postanowienia są zgodne z prawem.
Sąd nie stwierdził jednocześnie, aby w toku przeprowadzonego postępowania doszło do naruszenia przepisów kodeksu postępowania administracyjnego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ ma wynik sprawy. Rozpoznając sprawę przedmiotowej samowoli budowlanej, organy nadzoru budowlanego obu instancji dokonały prawidłowych i jednoznacznych ustaleń faktycznych, które znajdują potwierdzenia w zgromadzonym w sprawie materiale dowodowym. Ustalenia te były niezbędne i wystarczające do podjęcia rozstrzygnięcia w sprawie. Orzekające organy procedowały w zgodzie z przepisami postępowania administracyjnego oraz prawidłowo powołały i zastosowały przepisy Prawa budowlanego. Ponadto, uzasadnienia zarówno zaskarżonego postanowienia, jak i poprzedzającego je postanowienia organu I instancji spełniają wymogi art. 124 § 1 i 2 k.p.a., a także odpowiadają wynikającej z art. 11 k.p.a. zasadzie przekonywania.
Z tych wszystkich względów, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, na podstawie art. 151 p.p.s.a., wniesioną w niniejszej sprawie skargę, jako bezzasadną, oddalił.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI