II SA/Gd 389/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w GdańskuGdańsk2024-01-24
NSAAdministracyjneŚredniawsa
planowanie przestrzennezagospodarowanie terenuzmiana sposobu użytkowaniaroboty ziemnemiejscowy plan zagospodarowania przestrzennegodecyzja administracyjnapostępowanie administracyjnesamowola urbanistycznaWSAuchylenie decyzji

WSA w Gdańsku uchylił decyzje nakazujące przywrócenie poprzedniego sposobu zagospodarowania terenu z powodu niewłaściwego ustalenia stanu faktycznego i prawnego przez organy niższych instancji.

Skarga dotyczyła decyzji nakazującej przywrócenie poprzedniego sposobu zagospodarowania działek ze względu na zmianę rzeźby terenu. Organy administracji uznały, że prace ziemne naruszyły miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego, nawet jeśli rozpoczęły się przed jego wejściem w życie. WSA uchylił te decyzje, wskazując na błędy w ustaleniu stanu faktycznego, w szczególności co do daty i zakresu prac, a także brak analizy funkcjonalnej zmiany terenu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku uchylił decyzje Samorządowego Kolegium Odwoławczego i Wójta Gminy Wejherowo, które nakazywały skarżącemu przywrócenie poprzedniego sposobu zagospodarowania działek poprzez usunięcie zmian w rzeźbie terenu. Skarżący kwestionował ustalenia organów, twierdząc, że prace ziemne wykonano przed wejściem w życie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Sąd uznał, że organy obu instancji dopuściły się naruszeń przepisów postępowania, w tym dowolnej oceny materiału dowodowego i błędnych ustaleń faktycznych. W szczególności, organy nie wykazały w sposób przekonujący, na czym polegała funkcjonalna zmiana zagospodarowania terenu, nie ustaliły precyzyjnie okresu prowadzenia prac, a także nie przesłuchały wszystkich istotnych świadków. Sąd podkreślił, że ocena zgodności z planem miejscowym powinna uwzględniać stan terenu na dzień wejścia planu w życie, a także rozważyć potencjalne zastosowanie przepisów o odpadach lub ochronie środowiska, jeśli nawieziona ziemia zawierała szkodliwe substancje. W związku z tym, Sąd uchylił zaskarżone decyzje i zasądził koszty postępowania.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Tak, jeśli zmiana ta jest sprzeczna z postanowieniami planu i nastąpiła w okresie jego obowiązywania.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że plan miejscowy obowiązuje także zdarzenia rozpoczęte przed jego wejściem w życie, a zakończone po jego wejściu w życie, jednakże ocena zgodności powinna uwzględniać stan terenu na dzień wejścia planu w życie.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (18)

Główne

u.p.z.p. art. 59 § ust. 2 pkt 3

Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym

Przepis ten znajduje zastosowanie również w przypadku zmiany zagospodarowania terenu dokonanej w sposób niezgodny z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego.

u.p.z.p. art. 59 § ust. 3

Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym

Wójt, burmistrz albo prezydent miasta może nakazać przywrócenie poprzedniego sposobu zagospodarowania terenu w przypadku zmiany zagospodarowania bez uzyskania decyzji o warunkach zabudowy.

P.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. a i c

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa do uchylenia decyzji organu administracji.

P.p.s.a. art. 153

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Obowiązek uwzględnienia oceny prawnej sądu przy ponownym rozpoznaniu sprawy.

Pomocnicze

u.p.z.p. art. 50 § ust. 1

Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym

u.p.z.p. art. 86

Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym

u.p.z.p. art. 29 § ust. 1 pkt 1, 1a, 3 i pkt 16 lit. b

Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym

Dotyczy obiektów budowlanych wymagających pozwolenia na budowę.

Pr. bud. art. 29 § ust. 1 pkt 1, 1a, 3 i pkt 16 lit. b

Ustawa - Prawo budowlane

P.p.s.a. art. 200

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa do orzekania o kosztach.

P.p.s.a. art. 205 § § 1

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa do orzekania o kosztach.

P.p.s.a. art. 209

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa do orzekania o kosztach.

Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości w sprawie opłat za czynności adwokackie art. 14 § ust. 1 pkt 1 lit. c

Podstawa do ustalenia wysokości kosztów zastępstwa procesowego.

Ustawa o odpadach

Potencjalnie zastosowanie, jeśli nawieziona ziemia zawiera odpady.

Ustawa - Prawo ochrony środowiska

Potencjalnie zastosowanie, jeśli nawieziona ziemia narusza normy ochrony środowiska.

k.p.a. art. 7

Ustawa - Kodeks postępowania administracyjnego

Obowiązek działania na straży praworządności i dokładnego wyjaśniania stanu faktycznego.

k.p.a. art. 77 § § 1

Ustawa - Kodeks postępowania administracyjnego

Obowiązek wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego.

k.p.a. art. 8

Ustawa - Kodeks postępowania administracyjnego

Obowiązek działania w sposób budzący zaufanie obywateli do organów.

k.p.a. art. 79 § § 1 i § 2

Ustawa - Kodeks postępowania administracyjnego

Obowiązek informowania stron o terminie oględzin i możliwości składania wyjaśnień.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Organy administracji nie wykazały w sposób przekonujący, na czym polegała funkcjonalna zmiana zagospodarowania terenu. Organy dopuściły się dowolnej oceny materiału dowodowego, w tym zdjęć satelitarnych. Organy nie ustaliły precyzyjnie okresu prowadzenia prac ziemnych, opierając się na sprzecznych dowodach. Organy nie przesłuchały wszystkich istotnych świadków (np. byłych właścicieli nieruchomości). Ocena zgodności z planem miejscowym powinna uwzględniać stan terenu na dzień wejścia planu w życie, a nie tylko moment zakończenia prac.

Odrzucone argumenty

Prace ziemne stanowiły zmianę sposobu zagospodarowania terenu niezgodną z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego. Prace ziemne zostały wykonane w okresie obowiązywania miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Zmiana rzeźby terenu o wysokość względną większą niż 1 m jest zakazana przez plan miejscowy.

Godne uwagi sformułowania

zmiana zagospodarowania terenu nie jest pojęciem zdefiniowanym. Oznacza niewątpliwie funkcjonalne przekształcenia terenu. nie sposób podzielić oceny organów administracji dotyczącej tego, że skoro w uchwale dotyczącej planu miejscowego nie ma przepisów przejściowych to postanowienia planu mają zastosowanie do zdarzeń rozpoczętych przed wejściem planu w życie a zakończonych już w dacie jego obowiązywania. nie można zaakceptować sytuacji, w której adresat obowiązku będzie ponosił konsekwencje naruszenia norm prawnych których nie znał.

Skład orzekający

Dariusz Kurkiewicz

przewodniczący

Diana Trzcińska

członek

Jakub Chojnacki

sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących zmiany zagospodarowania terenu w kontekście miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego, obowiązki organów w zakresie ustalania stanu faktycznego i oceny dowodów."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji zmiany rzeźby terenu i interpretacji przepisów o planowaniu przestrzennym. Wymaga analizy konkretnych ustaleń faktycznych.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy powszechnego problemu zmian w zagospodarowaniu terenu i interpretacji przepisów planistycznych, a wyrok pokazuje, jak ważne jest prawidłowe ustalenie stanu faktycznego przez organy administracji.

Czy prace ziemne rozpoczęte przed planem miejscowym mogą narazić Cię na konsekwencje prawne?

Dane finansowe

WPS: 997 PLN

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Gd 389/23 - Wyrok WSA w Gdańsku
Data orzeczenia
2024-01-24
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-05-04
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Sędziowie
Dariusz Kurkiewicz /przewodniczący/
Diana Trzcińska
Jakub Chojnacki /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6013 Przywrócenie poprzedniego sposobu użytkowania obiektu budowlanego lub jego części,
Hasła tematyczne
Planowanie przestrzenne
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Uchylono decyzję II i I instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2021 poz 741
art. 59
Ustawa z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym -  t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dariusz Kurkiewicz Sędziowie: Sędzia WSA Diana Trzcińska Asesor WSA Jakub Chojnacki (spr.) Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Joanna Mierzejewska po rozpoznaniu w dniu 24 stycznia 2024 r. w Gdańsku na rozprawie sprawy ze skargi A.B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z dnia 23 lutego 2023 r., nr SKO Gd/1881/22 w przedmiocie przywrócenia poprzedniego sposobu użytkowania obiektu budowlanego 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy Wejherowo z dnia 14 lutego 2022 r., nr RGPN.6723.1.3.2019.DC; 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku na rzecz strony skarżącej kwotę 997 (dziewięćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
Skarżący A. B. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku (SKO) z 23 lutego 2023 r., utrzymującą w mocy decyzję Wójta Gminy Wejherowo z 14 lutego 2022 r. nakazującą skarżącemu przywrócenie poprzedniego sposobu zagospodarowania trenów działek numer [...] i [...] położonych w G., w Gminie Wejherowo i ustalającą 90-dniowy termin wykonania obowiązku, liczony od daty uprawomocnienia się decyzji.
Zaskarżoną decyzję wydano w następującym stanie faktycznym i prawnym:
Wójt pismem z 14 czerwca 2021 r. powiadomił skarżącego o wszczęciu postępowania w przedmiocie przywrócenie poprzedniego sposobu zagospodarowania trenów działek wskazanych powyżej. W wydanej 14 lutego 2022 r. decyzji, organ powołał się na art. 59 ust. 2 pkt 3 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. W jej uzasadnieniu wskazano zaś, że wyniku wizji lokalnej przeprowadzonej w dniu 6 listopada 2019 r. ustalono, że działki o nr [...] i [...] stanowią grunt niezabudowany. Na terenie działek zmieniona została rzeźba terenu, masy ziemi zostały wybrane wzdłuż granicy z działką sąsiednią o nr [...] i usypane w formie wału wzdłuż granicy z działką nr [...]. Pozostała część ziemi została rozplantowana równomiernie na całej działce. Ponadto podkopaniu uległ znajdujący się na działce słup energetyczny. Niwelacja terenu w poszczególnych punktach przekroczyła 1 m. W czasie wizji lokalnej właściciele nieruchomości zobowiązali się do przedłożenia dokumentacji geologicznej w terminie do 3 miesięcy od dnia wizji. W dniu 31 stycznia 2020 r. Pan M. P. przekazał do organu opracowanie pt. "Dokumentacja badań podłoża gruntowego sprawozdanie z badań geotechnicznych wykonanych po makroniwelacji dla określenia warunków gruntowo-wodnych działki nr [...] i [...] położonej w miejscowości G. gmina Wejherowo." W przedmiotowej dokumentacji określono zasady wykonywania prac ziemnych oraz podkreślono, że prowadzenie ich niezgodnie z przedmiotowymi zasadami może doprowadzić do obniżenia parametrów geotechnicznych podłoża. Należy, jednakże zwrócić uwagę, że dokumentacja ta została wykonana już po przeprowadzeniu prac ziemnych. W dniu 1 lipca 2020 r. przeprowadzona została ponowna wizja lokalna, która została przeprowadzona zza ogrodzenia z uwagi na nieobecność właścicieli nieruchomości i brak możliwość wejścia na teren przedmiotowych nieruchomości. Stwierdzono, że od ostatniej wizji lokalnej (z 6 listopada 2019 r.) nie dokonano żadnych prac w obrębie działki, w szczególności nie zabezpieczono skarp przed możliwym osuwaniem się mas ziemnych.
W dniu 26 października 2020 r. Wójt wydał decyzję nakazującą Państwu I. i M. P. (ówczesnym właścicielom nieruchomości) przywrócenie poprzedniego stanu zagospodarowania działek. Ustalono 90-dniowy termin wykonania wspomnianych prac. Pismem z dnia 13 kwietnia 2021 r. organ poinformował strony postępowania o planowanej wizji lokalnej w celu ustalenia wykonania nakazu zawartego w decyzji. Państwo I. i M. P. w dniu 26 maja 2021 r. drogą mailową poinformowali, że nie są już właścicielami nieruchomości, nadmienili również, że nie będą obecni na planowanej wizji.
W dniu 27 maja 2021 r. przeprowadzono wizje lokalną z za ogrodzenia, z uwagi na nieobecność właściciela nieruchomości. Stwierdzono, że nie wykonano postanowień decyzji nakazującej przywrócenie poprzedniego stanu zagospodarowania działek. Z informacji powziętych przez organ na podstawie aktu notarialnego właścicielem nieruchomości stał się Pan A. B. Wobec tego Wójt stwierdził wygaśnięcie decyzji nakazującej Państwu M. i I. P. przywrócenie poprzedniego sposobu zagospodarowania terenu działek.
W dniu 8 lipca 2021 r. przeprowadzono kolejną wizję lokalną, w czasie której ponownie potwierdzono ustalenia z przeprowadzonych uprzednio wizji. Poinformowano właściciela o ciążącym na nim obowiązku przywrócenia poprzedniego sposobu zagospodarowania działek. W dniu 11 października 2021 r. skarżący poinformował, że zgodnie ze zdjęciami satelitarnymi udostępnionymi przez Program Google Earth Pro, wszelkie prace ziemne zostały wykonanie przed wejściem w życie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Skarżący złożył oświadczenie uprzedniego właściciela działki, że prace wykonywane na przedmiotowym terenie były już w 2017 r. Do pisma dołączono dokumentację fotograficzną. Z kolei Pani A. P. (sąsiadka) oświadczyła, że prace ziemne na przedmiotowej nieruchomości odbywają się jako proces rozciągnięty w czasie i trwają od kilku lat, podkreślając, że roboty ziemne prowadzone były na różnych obszarach i w różnym czasie, z różną intensywnością.
W ocenie Wójta zebrany w sprawie materiał dowodowy w postaci protokołów, materiału fotograficznego oraz dołączonej przez poprzednich właścicieli nieruchomości mapy sytuacyjno-wysokościowej, jest wystarczający do stwierdzenia, że na terenie działek numer [...] i [...] zmieniony został sposób zagospodarowania działki, niezgodnie z obowiązującym miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego tj. poprzez zmianę ukształtowania terenu o wysokość względną od jednego do około czterech metrów. Właściciel nieruchomości oświadcza, że prace te odbyły się przed wejściem w życiu planu miejscowego, jednakże z ustaleń organu wynika, że trwały one również po wyjściu w życie planu, czego może dowodzić pismo Pani A.P. z dnia 9 września 2019 r., w którym wskazuje na nawożoną od 2 lat ziemię. Dodatkowo zdjęcia wykonane w dniu 19 września 2019 r. podczas oględzin terenu wskazują na wykonanie prac w niedawnym czasie, o czym świadczy sypka, niepokryta roślinnością ziemia znajdująca się na nieruchomości. Wójt podkreślił, że prace te nie były powiązane z pozwoleniem na budowę. Jednocześnie należało zwrócić uwagę, że dla przedmiotowego terenu wydano decyzje o warunkach zabudowy, które wskazywały na konieczność wykonania szczegółowych badań oraz sporządzenie dokumentacji geotechnicznej, która to nie została wykonana, zatem prace na tym terenie wykonano niezgodnie z obowiązującymi przepisami prawa budowalnego oraz wydanymi decyzjami o warunkach zabudowy, a w późniejszym czasie również w sprzeczności z zapisami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego.
SKO wydając zaskarżoną decyzję utrzymało w mocy rozstrzygnięcie Wójta. Organ drugiej instancji w uzasadnieniu decyzji wskazał, że podziela ustalenia organu pierwszej instancji, że na terenie działek numer [...] i [...] został zmieniony sposób zagospodarowania działki. Ustalenia te znajdują potwierdzenie także w stanowisku odwołującego się, który wskazuje, że nastąpiło to przed wejściem w życie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Dla terenu spornych działek obowiązuje miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego dla południowego fragmentu wsi Gościcino, na obszarze pomiędzy linią kolejową i ulicą Słoneczną w Gminie Wejherowo zatwierdzony uchwałą Rady Gminy Wejherowo Nr XLI/495/2018 z dnia 18 kwietnia 2018 r. (Dz. Urz. Woj. Pom. z 2018 r., poz. 2014). W § 4 ust. 3 pkt 7 planu przewidziano zakaz makroniwelacji, czyli zmiany naturalnej rzeźby terenu (wykop, nasyp, wyrównanie powierzchni) o wysokość względną większą niż 1 m z wyjątkami, które nie mają zastosowania w sprawie. W § 4 ust. 3 pkt 8 planu przewidziano zakaz wprowadzania zmian przekształcania terenu powodującego negatywny wpływ na działki sąsiednie. W § 3 ust. 2 pkt 9 planu wyjaśniono, że makroniwelacja terenu to roboty ziemne, które wyprzedzają inne prace budowlane związane z budową obiektów budowlanych, polegające na wymienia gruntu w obszarze przeznaczonym pod zabudowę wraz z terenami przyległymi, a także zmianie ukształtowania terenu i stanowią podstawę do wykonania dalszych prac objętych daną inwestycją. Ze względu na przywołaną wyżej treść miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego należało podzielić ustalenia organu pierwszej instancji, że w sprawie doszło do zmiany zagospodarowania terenu niezgodnie z planem miejscowym. W ocenie SKO zasadnym było przyjęcie, że o ile prace zostały rozpoczęte przed wejściem w życie planu miejscowego (2 czerwca 2018 r.), to ich zakończenie nastąpiło już po tym zdarzeniu. Ponieważ plan miejscowy nie zawiera przepisów przejściowych należy przyjąć, że dotyczy on także zdarzeń (stanów faktycznych), które "rozpoczęły się" przed jego wejściem w życie, a ustały (zostały zakończone) już po jego wejściu w życie. Z tego względu wykonanie prac na działkach nr [...] i [...] w miejscowości G. należy oceniać w zakresie ich zgodności z postanowieniami miejscowego planu.
Zdaniem SKO trafnie Wójt podkreślił, że prace nie były powiązane z pozwoleniem na budowę. Okolicznością, która przemawia (w sposób pośredni) za przedstawionym rozumowaniem jest fakt, że poprzedni właściciele nieruchomości nie odwoływali się od decyzji nakazującej przywrócenie stanu poprzedniego na nieruchomości. Należy bowiem założyć, że gdyby faktycznie prace ziemne zostały wykonane w całości jeszcze przed wejściem w życie planu miejscowego właściciele nieruchomości negowaliby zasadność nałożonego na nich obowiązku. Wydruki zdjęć z programu Google Earth dołączone do pisma A. B. z 11 października 2021 r. zawierają wskazania 10/2017 i 6/2018, przy czym nie wiadomo kto oznaczenia takie sporządził. Zakładając, że daty te faktycznie odnoszą się do zdjęć z tego okresu to bezsprzecznie potwierdzają one, że do przekształcenia terenu doszło między październikiem 2017 r. a czerwcem 2018 r. Brak dziennej daty sporządzenia zdjęcia wyklucza przyjęcie, że zmiana była wykonana przed wejściem w życie planu miejscowego (2 czerwca 2018 r.). Należy także zwrócić uwagę, że na zdjęciu oznaczanym 6/2018 teren nieruchomości pozbawiony jest roślinności (w szczególności dotyczy to obszaru, który w 10/2017 był pokryty roślinnością, a na zdjęciu 6/2018 już nie jest). Trudno założyć by przez pół roku, w szczególności w okresie marzec - czerwiec nie pojawiła się na tym terenie roślinność. Ponadto, sposób w jaki wykonane są zdjęcia (wydruki) potwierdza jedynie to, że na obszarze nieruchomości wykonano prace, nie dowodzi natomiast rozmiarów dokonanej niwelacji. Niezależnie bowiem od tego czy z terenu nieruchomości usunięto jedynie roślinność czy też nasypano ziemię (0,5 m czy 5 m) na podstawie zdjęć ustaleń tych dokonać nie można. Ponieważ przedstawione przez stronę dowody nie mogą być uznane za potwierdzające jej stanowisko, a jednocześnie wnioski jakie można na ich podstawie wyciągnąć pozostają w sprzeczności z pozostałych materiałem dowodowym organ odwoławczy odmówił im mocy dowodowej.
We wniesionej do Sądu skardze, decyzji SKO zarzucono:
1. Naruszenie przepisów postępowania — art. 77 § 1 w zw. z art. 80 K.p.a. w stopniu mającym wpływ na rozstrzygnięcie w sprawie poprzez dowolną, a nie swobodną ocenę materiału dowodowego polegającą na:
a) bezkrytycznym przyjęciu wyjaśnień jednej ze stron (A. P.) niepopartych wiarygodnymi dowodami;
b) nieprzyznaniu przymiotu wiarygodności oświadczeniom poprzednich właścicieli w zakresie okresu prowadzonych prac;
c) niewłaściwej interpretacji materiału dowodowego w postaci wydruków ze zdjęć satelitarnych.
2. Naruszenie przepisów postępowania - art. 79 § 1 i § 2 K.p.a. poprzez brak poinformowania skarżącego o terminie oględzin nieruchomości i tym samym uniemożliwienie przeprowadzenia prawidłowych oględzin oraz składania wyjaśnień.
3. Naruszenie przepisów postępowania — art. 8 K.p.a. poprzez działanie w sposób naruszający zaufanie obywateli do organów administracji publicznej przejawiające się niczym nieuzasadnionym przyjęciem, że wobec braku przepisów przejściowych planu miejscowego "należy przyjąć, że dotyczy on takich zdarzeń (stanów faktycznych), które "rozpoczęły się" przed jego wejściem w życie, a ustały (zostały zakończone) już po jego wejściu w życie".
4. Błędne ustalenia faktyczne polegające na przyjęciu, że zrealizowane na przedmiotowych działkach prace ziemne realizowano także w okresie obowiązywania aktualnego planu zagospodarowania przestrzennego (po 02 czerwca 2018 r.), podczas gdy zgodnie z dokumentacją przedstawioną przez Skarżącego — przedmiotowe roboty wykonywano jeszcze w 2017 r.
5. Błędne ustalenia faktyczne poprzez przyjęcie, że przedmiotowe roboty ziemne stanowiły zmianę sposobu zagospodarowania terenu sprzeczną z obowiązującym planem zagospodarowania — podczas gdy roboty wykonywano w okresie, w którym nie obowiązywał żaden plan zagospodarowania przestrzennego.
6. Błędne ustalenia faktyczne polegające na przyjęciu, że wykonane roboty ziemne stanowiły zmianę zagospodarowania terenu — podczas gdy w efekcie zrealizowanych prac nie doszło do modyfikacji w zakresie funkcjonalnego przekształcenia terenu w sposób uniemożliwiający korzystanie z niego w sposób zgodny z pierwotnym.
Skarżący domagał się:
1. Uchylenia w całości skarżonej decyzji oraz poprzedzającej jej decyzji organu pierwszej instancji.
2. Przeprowadzenia dowodów zawnioskowanych w treści uzasadnienia dla wykazania faktów tam wskazanych.
3. Zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
SKO odpowiadając na skargę wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.
Sąd zważył, co następuje:
Skarga zasługiwała na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 59 ustawy z ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz. U. z 2021 r. poz. 741 ze zm.) dalej jako "u.p.z.p", zmiana zagospodarowania terenu w przypadku braku planu miejscowego, polegająca na budowie obiektu budowlanego lub wykonaniu innych robót budowlanych, a także zmiana sposobu użytkowania obiektu budowlanego lub jego części, z zastrzeżeniem art. 50 ust. 1 i art. 86, wymaga ustalenia, w drodze decyzji, warunków zabudowy. Przepis art. 50 ust. 2 stosuje się odpowiednio (ust. 1). Przepis ust. 1 stosuje się również do zmiany zagospodarowania terenu, która nie wymaga pozwolenia na budowę, z wyjątkiem tymczasowej, jednorazowej zmiany zagospodarowania terenu, trwającej do roku (ust. 2). W przypadku braku miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego budowa obiektów budowlanych, o których mowa w art. 29 ust. 1 pkt 1, 1a, 3 i pkt 16 lit. b ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane, wymaga uzyskania decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu (ust. 2a). W przypadku zmiany zagospodarowania terenu, o której mowa w ust. 2, bez uzyskania decyzji o warunkach zabudowy, wójt, burmistrz albo prezydent miasta może, w drodze decyzji, nakazać właścicielowi lub użytkownikowi wieczystemu nieruchomości: 1) wstrzymanie użytkowania terenu, wyznaczając termin, w którym należy wystąpić z wnioskiem o wydanie decyzji o ustaleniu warunków zabudowy, albo 2) przywrócenie poprzedniego sposobu zagospodarowania (ust. 3).
W pierwszej kolejności wyjaśnić należy, że Sąd podziela prezentowany w orzecznictwie pogląd dotyczący stosowania art. 59 ust. 3 u.p.z.p., zgodnie z którym przyjmuje się, odwołując się m.in. do wykładni systemowej oraz zasady państwa prawa, że przepis ten, dotyczący tzw. samowoli urbanistycznej, znajduje odpowiednie zastosowanie również w przypadku zmiany zagospodarowania terenu, która nie wymaga pozwolenia na budowę, dokonanej w sposób niezgodny z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego (zob. np. wyrok NSA z 21 stycznia 2009 r. II OSK 6/08; postanowienie NSA z 13 października 2015 r. II OW 59/15: uzasadnienie uchwały składu 7 sędziów NSA z 3 października 2016 r. II OPS 1/16; wyrok NSA z 18 lipca 2017 r. II OSK 2882/15; wyrok NSA z 15 lutego 2018 r. II OSK1028/16; wyrok NSA z 17 listopada 2021 r. II OSK 3469/18).
Po drugie zauważyć należy, że zmiana zagospodarowania terenu nie jest pojęciem zdefiniowanym. Oznacza niewątpliwie funkcjonalne przekształcenia terenu. Oceny, czy dane zamierzenie skutkuje zmianą zagospodarowania terenu, należy dokonywać w każdym przypadku indywidualnie, uwzględniając okoliczności konkretnego przypadku. Najbardziej widoczną zmianę zagospodarowania terenu stanowi wzniesienie na nim obiektu budowlanego bądź rozbiórka takiego obiektu (A. Despot-Mładanowicz [w:] Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. Komentarz aktualizowany, red. A. Plucińska-Filipowicz, M. Wierzbowski, LEX/el. 2021, art. 59). Podstawowe znaczenie dla zastosowania art. 59 ust. 3 u.p.z.p., ma zatem kwestia ustalenia, czy doszło do funkcjonalnego przekształcenia terenu. Pojęcie zmiany definiuje się w języku polskim jako fakt, że coś staje się lub stało się inne; zastąpienie czegoś czymś (zob. www.sjp.pl/zmiana). Prowadząc postępowanie administracyjne w sprawie przywrócenia poprzedniego sposobu zagospodarowania nieruchomości, organy administracji zobowiązane są ustalić i uzasadnić na czym zmiana ta ma polegać. Koniecznym do tego jest ustalenie sposobu zagospodarowania terenu przed jaki po przedmiotowej zmianie. W niniejszej sprawie organy obu instancji nie wyjaśniły w wydanych prze siebie decyzjach na czym sporna zmiana miałaby polegać. Adekwatnie do art. 7 K.p.a., w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy (art. 77 § 1 K.p.a.). Z kolei dowodem w sprawie powinno być wszystko co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. W szczególności dowodem mogą być dokumenty, zeznania świadków, opinie biegłych oraz oględziny.
W realiach przedmiotowej sprawy organu obu instancji nie poczyniły ustaleń w przedmiocie określenia na czym miała polegać funkcjonalna zmiana spornego terenu, w rozumieniu art. 59 u.p.z.p. Wskazanie, że na przedmiotowych działkach zmieniono rzeźbę terenu, wybrano masy ziemi wzdłuż granicy z działką sąsiednią i usypano wał wzdłuż granicy z działką nr [...], nie może zostać automatycznie uznane za zmianę zagospodarowania terenu bez ustalenia dotychczasowego sposobu zagospodarowania tego terenu. Stwierdzić należało również, że z naruszeniem obowiązku zebrania całego materiału dowodowego ustalono przedział czasowy, w którym rzekoma zmiana nastąpiła. W tym zakresie w istocie oparto się na twierdzeniach sąsiadki spornej nieruchomości – Pani P., podczas gdy skarżący przedkładał oświadczenie byłych właścicieli nieruchomości wskazujące na to, że działania na spornej działce prowadzono przed wejściem w życie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. W przypadku sprzecznych twierdzeń dwóch skonfliktowanych stron postępowania, należało poddać weryfikacji składane przez nich wyjaśnienia. Niewątpliwie organy powinny były przesłuchać w charakterze świadków byłych właścicieli spornej nieruchomości. Z akt sprawy wynika, że sporny teren położny jest wśród licznej zabudowy mieszkaniowej. Organy administracji powinny były zatem przesłuchać mieszkańców okolicznych nieruchomości celem ustalenia zarówno dat, jak i zakresu użytkowania spornych działek. Ma to istotne znaczenie, tym bardziej że zgormadzone w aktach sprawy zdjęcia nie wskazują precyzyjnie na przedziały czasowe sposobu zagospodarowania terenu. Data ta jest elementem istotnym, ponieważ nie sposób podzielić oceny organów administracji dotyczącej tego, że skoro w uchwale dotyczącej planu miejscowego nie ma przepisów przejściowych to postanowienia planu mają zastosowanie do zdarzeń rozpoczętych przed wejściem planu w życie a zakończonych już w dacie jego obowiązywania. W okolicznościach niemniejszej sprawy, pomijając brak wykazania, że do zmiany sposobu zagospodarowania terenu w ogóle doszło, organy wskazują na niezgodną planem miejscowym zmianę rzędnej terenu o więcej niż jeden metr. Skoro w ocenie organów administracji taka zmiana nastąpiła, to aby prawidłowo ustalić jak bardzo zmieniono rzędne terenu należałoby określić ich wartość na dzień wejścia miejscowego planu w życie. To samo dotyczy pozostałych zarzutów organów. Nie można bowiem zaakceptować sytuacji, w której adresat obowiązku będzie ponosił konsekwencje naruszenia norm prawnych których nie znał. Egzekwowanie stosowania norm prawnych nałożonych uchwałą ustanawiającą miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego możliwe jest dopiero od momentu, kiedy normy te zaczęły obowiązywać, czyli od wejścia planu w życie. Oznacza to, że w przypadku ustalania, czy doszło do zamiany sposobu zagospodarowania nieruchomości w sposób naruszający plan miejscowy należy w pierwszej kolejności określić stan zagospodarowania nieruchomości na dzień wejścia planu miejscowego w życie. W tym miejscu zauważyć należy, że SKO nie odniosło się do twierdzeń organu pierwszej instancji, że sporne przekształcenie terenu było także niezgodne z uprzednio obowiązującymi decyzjami o warunkach zabudowy. W niniejszej sprawie uwagi dotyczące ustalenie stanu faktycznego sprawy odnoszą się także do kwestii tego, co na działki [...] i [...] nawieziono. Wobec twierdzeń Pani P. o znajdujących się elementach gruzu zmieszanego z ziemią, okoliczność to powinna była zostać przez organy administracji wyjaśniona pod kątem potencjalnej konieczności zastosowania także innych norm prawa materialnego niż wskazane w zaskarżonej decyzji. Organy nie powinny bowiem tracić z pola widzenia, w zależności od poczynionych ustaleń, konieczności rozważenia zastosowania ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach (Dz. U. z 2023 r. poz. 1587 ze zm.) lub ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. - Prawo ochrony środowiska (Dz. U. z 2024 r. poz. 54).
Mając powyższe, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm.) - dalej jako "P.p.s.a." orzekł jak w sentencji, przy czym uchylenie decyzji organu pierwszej instancji było niezbędne ze względu na charakter naruszenia prawa materialnego oraz zakres uchybień przepisów postępowania. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200, 205 §1 i art. 209 P.p.s.a. oraz § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz.U. z 2023 r. poz. 1964) zaliczając do nich uiszczony od skargi wpis w kwocie 500 zł, wynagrodzenie pełnomocnika 480 zł oraz opłatę skarbową od pełnomocnictwa 17 zł
Stosownie do art. 153 P.p.s.a., przy ponownym rozpoznaniu sprawy organy administracji zobowiązane będą do uwzględnienia oceny prawnej wyrażonej przez Sąd w uzasadnieniu wyroku, a w szczególności do: ustalenia czy doszło do funkcjonalnego przekształcenia spornego terenu, jeśli tak to w jaki sposób i w jakiej dacie; organy powinny ustalić także, czy nawieziona na sporną nieruchomość ziemia nie zawiera elementów powodujących konieczność zastosowania ustawy o odpadach lub Prawa ochrony środowiska. Dopiero prawidłowe ustalenie stanu faktycznego sprawy, pozwoli organom administracji rozważyć zasadność zastosowania adekwatnej normy prawa materialnego, w tym art. 59 u.p.z.p. rozumieniu opisanym powyżej przez Sąd.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI