II SA/Gd 384/11
Podsumowanie
WSA w Gdańsku uchylił decyzję SKO w sprawie warunków zabudowy, uznając, że brak możliwości ustalenia linii zabudowy nie jest zasadną przesłanką odmowy, zgodnie z wykładnią NSA.
Sprawa dotyczyła odmowy ustalenia warunków zabudowy dla inwestycji mieszkaniowej. SKO uchyliło decyzję Prezydenta Miasta, odmawiając ustalenia warunków, argumentując m.in. brakiem możliwości wyznaczenia linii zabudowy. WSA w Gdańsku uchyliło decyzję SKO, opierając się na wiążącej wykładni NSA, który stwierdził, że zabudowa w głębi nieruchomości jest możliwa bez ustalania drugiej linii zabudowy i że odmowa musi być uzasadniona ważnym interesem publicznym lub słusznym interesem osób trzecich.
Skarżący A. i A. B. domagali się ustalenia warunków zabudowy dla swojej działki. Prezydent Miasta wydał pozytywną decyzję, ale SKO uchyliło ją i odmówiło ustalenia warunków, powołując się na brak możliwości wyznaczenia linii zabudowy oraz wątpliwości co do obsługi komunikacyjnej. WSA w Gdańsku początkowo oddaliło skargę, ale NSA uchylił wyrok WSA i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania. NSA podkreślił proinwestycyjny charakter przepisów, potrzebę systemowej i celowościowej wykładni, a także prymat prawa własności nad interesem osób trzecich, chyba że ten interes jest prawnie chroniony. NSA wskazał, że odmowa ustalenia warunków zabudowy jest możliwa tylko w przypadku sprzeczności z interesem publicznym lub słusznym interesem osób trzecich, przy czym interes osób trzecich musi być prawnie chroniony, a nie tylko faktyczny (np. ład przestrzenny). NSA zakwestionował również argument o braku możliwości ustalenia linii zabudowy dla zabudowy w głębi działki. Po ponownym rozpoznaniu sprawy, WSA w Gdańsku, związany wykładnią NSA, uchyliło zaskarżoną decyzję SKO, uznając, że brak możliwości ustalenia linii zabudowy nie jest zasadną przesłanką odmowy. Sąd wskazał, że SKO musi ponownie rozpoznać sprawę, uwzględniając wykładnię NSA, nie nadmiernie formalistycznie oceniając ład przestrzenny i wyważając interesy stron, w tym potencjalnie interes osób trzecich, odwołując się do wyroku TK Kp 7/09. WSA zwróciło również uwagę na kwestię uzgodnień z innymi organami, gdy organ wydający decyzję i organ uzgadniający to ten sam podmiot.
Potrzebujesz głębszej analizy? Agent AI przeanalizuje tę sprawę na tle orzecznictwa i odpowiedniego stanu prawnego.
SprawdźZagadnienia prawne (4)
Odpowiedź sądu
Nie, brak możliwości ustalenia linii zabudowy nie jest zasadną przesłanką odmowy ustalenia warunków zabudowy, zwłaszcza gdy zabudowa w głębi nieruchomości jest możliwa.
Uzasadnienie
NSA wskazał, że zabudowa w głębi nieruchomości jest możliwa bez ustalania drugiej linii zabudowy, a odmowa musi być uzasadniona ważnym interesem publicznym lub słusznym interesem osób trzecich, a nie tylko brakiem możliwości wyznaczenia linii zabudowy.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
uchylono_decyzję
Przepisy (10)
Główne
u.p.z.p. art. 53 § ust. 4 pkt 9
Ustawa z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym
Wymóg uzgodnienia, który może być bezprzedmiotowy, gdy organ wydający decyzję i organ uzgadniający to ten sam podmiot.
u.p.z.p. art. 64 § ust. 1
Ustawa z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym
Wymóg uzgodnienia, który może być bezprzedmiotowy, gdy organ wydający decyzję i organ uzgadniający to ten sam podmiot.
u.p.z.p. art. 61 § ust. 1 pkt 1
Ustawa z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym
Kwestia ustalenia linii zabudowy i jej wpływu na możliwość wydania decyzji o warunkach zabudowy.
u.p.z.p. art. 6 § ust. 2 pkt 1
Ustawa z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym
Prawo do zagospodarowania terenu zgodnie z decyzją o warunkach zabudowy, jeśli nie narusza to interesu publicznego ani osób trzecich.
Pomocnicze
p.p.s.a. art. 190
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sąd jest związany wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny.
p.p.s.a. art. 200
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Zasądzenie zwrotu kosztów postępowania.
u.p.z.p. art. 1 § ust. 2 pkt 6
Ustawa z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym
Walory ekonomiczne przestrzeni jako podstawa rozstrzygnięć administracyjnych na terenach zurbanizowanych.
u.p.z.p. art. 1 § ust. 2 pkt 8
Ustawa z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym
Zasada ekonomicznego wykorzystania przestrzeni, zwłaszcza terenów zurbanizowanych.
k.p.a. art. 7
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego
Zasada wyważenia interesu publicznego i słusznego interesu strony.
k.p.a. art. 106
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego
Tryb współdziałania organów administracji, który może być bezprzedmiotowy w określonych sytuacjach.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Brak możliwości ustalenia linii zabudowy nie jest zasadną przesłanką odmowy ustalenia warunków zabudowy dla zabudowy w głębi nieruchomości. Interes osób trzecich, który może stanowić podstawę odmowy, musi być prawnie chroniony, a nie tylko faktyczny. Przepisy rozporządzenia wykonawczego nie mogą prowadzić do zniweczenia celu ustawy. W przypadku, gdy organ wydający decyzję i organ uzgadniający to ten sam podmiot, formalne uzgodnienie jest bezprzedmiotowe, ale kwestie podlegające uzgodnieniu muszą być rozważone.
Odrzucone argumenty
Argument SKO o braku możliwości ustalenia linii zabudowy. Argumenty oparte na subiektywnie pojmowanym ładzie przestrzennym lub wzroście cen nieruchomości jako interesie osób trzecich.
Godne uwagi sformułowania
NSA wskazał, że systemowo i funkcjonalnie rozumiane ustawodawstwo nie może być tak stosowane, aby służyło hamowaniu budownictwa. NSA stwierdził, że właścicielowi nie można odmówić wydania pozytywnej decyzji o warunkach zabudowy, gdy brak regulacji stanowiącej, że zamierzenie narusza chroniony prawem interes publiczny lub osób trzecich. NSA podkreślił, że ratio legis art. 61 ust. 1 pkt 1 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym wymaga zastosowania wykładni celowościowej oraz że jego istotą jest utrzymanie ładu przestrzennego. NSA stwierdził, że restrykcyjna, ze względu na interes publiczny, literalna wykładnia art. 61 ust. 1 pkt 1 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym nie może prowadzić do automatycznego uznania prymatu ładu przestrzennego nad prawem własności, niezależnie od tego jakie są okoliczności i wymogi konkretnej sprawy. NSA uznał, że zabudowa 'na zapleczu' lub 'na tyłach' istniejącej zabudowy jest możliwa bez potrzeby ustalania kolejnej linii zabudowy.
Skład orzekający
Janina Guść
członek
Jolanta Górska
sprawozdawca
Zdzisław Kostka
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących ustalania warunków zabudowy, w szczególności w kontekście linii zabudowy, interesu publicznego i prywatnego, oraz proinwestycyjnego charakteru prawa budowlanego."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji braku planu miejscowego i interpretacji przepisów ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. Wykładnia NSA jest wiążąca dla sądów niższej instancji.
Wartość merytoryczna
Ocena: 8/10
Sprawa pokazuje złożoność postępowania o warunki zabudowy, konflikt między prawem własności a interesem publicznym/osób trzecich oraz znaczenie wykładni NSA dla kształtowania praktyki orzeczniczej. Naczelny Sąd Administracyjny wyraźnie opowiedział się za proinwestycyjnym podejściem.
“NSA: Prawo własności ważniejsze niż ład przestrzenny? Kluczowa interpretacja warunków zabudowy.”
Dane finansowe
WPS: 774 PLN
Masz pytanie dotyczące tej sprawy?
Zapytaj AI Research — przeanalizuje to orzeczenie w kontekście ponad 1,4 mln innych spraw i aktualnych przepisów.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
II SA/Gd 384/11 - Wyrok WSA w Gdańsku Data orzeczenia 2011-06-30 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2011-04-21 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku Sędziowie Janina Guść Jolanta Górska /sprawozdawca/ Zdzisław Kostka /przewodniczący/ Symbol z opisem 6153 Warunki zabudowy terenu Hasła tematyczne Planowanie przestrzenne Zagospodarowanie przestrzenne Skarżony organ Samorządowe Kolegium Odwoławcze Treść wyniku Uchylono zaskarżoną decyzję Powołane przepisy Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270 art. 190, art. 200 Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Dz.U. 2003 nr 80 poz 717 art. 53 ust. 4 pkt 9, art. 64 ust. 1 Ustawa z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071 art. 106 Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Zdzisław Kostka Sędziowie: Sędzia WSA Jolanta Górska (spr.) Sędzia WSA Janina Guść Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Agnieszka Szczepkowska po rozpoznaniu w dniu 30 czerwca 2011 r. na rozprawie sprawy ze skargi A. B., A. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 5 maja 2009 r., nr [...] w przedmiocie warunków zabudowy 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżących A. B. oraz A. B. solidarnie kwotę 774 (siedemset siedemdziesiąt cztery) złote tytułem zwrotu kosztów postępowania. Uzasadnienie Skarżący A. B. i A. B. wnieśli skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z 5 maja 2009 r., którą uchylono decyzję Prezydenta Miasta z 29 lipca 2008 r. o ustaleniu skarżącym warunków zabudowy na działce nr [...] w G. przy ul. H. [...] i odmówiono ustalenia warunków zabudowy. Istotne w sprawie okoliczności faktyczne przedstawiają się następująco: Decyzją z 29 lipca 2008 r. Prezydent Miasta ustalił warunki zabudowy na działce nr [...] w G. przy ul. H. [...], stanowiącej własność skarżących, dla inwestycji polegającej na budowie budynku mieszkalnego jednorodzinnego o trzech kondygnacjach z garażem podziemnym, usytuowanego jako drugi licząc od ulicy H. W odwołaniu od tej decyzji G. i R. O., K. i A. P. oraz D. i J. P. zarzucili, że sposób ustalenia warunków zabudowy narusza istniejący w sąsiedztwie ład przestrzenny, gdyż w obszarze analizowanym nie występuje zabudowa w drugiej linii. Rozpoznając odwołanie Samorządowe Kolegium Odwoławcze (SKO) decyzją z 5 maja 2009 r. uchyliło decyzję Prezydenta Miasta z 29 lipca 2008 r. i odmówiło ustalenia warunków zabudowy. Uzasadniając swoje rozstrzygnięcie organ odwoławczy wskazał, że organ pierwszej instancji odwołał się do warunków obsługi komunikacyjnej określonych w postanowieniu "Wydziału Inżynierii Ruchu z 30 października 2006 r." Postanowienia takiego nie ma w aktach sprawy. Wątpliwości SKO budziło również odwołanie do postanowienia "Wydziału Inżynierii Ruchu" o dwa lata poprzedzającego wniosek o wydanie warunków zabudowy. Już to uchybienie, jak wskazano, uzasadniałoby uchylenie decyzji organu pierwszej instancji i przekazanie mu sprawy do ponownego rozpatrzenia, jednakże w ocenie SKO zachodziły podstawy do rozstrzygnięcia merytorycznego o odmowie ustalenia warunków zabudowy. W tym zakresie organ odwoławczy wskazał, że w wyniku decyzji o warunkach zabudowy organu pierwszej instancji działka nr [...] będzie jedyną działka zabudowaną w głębi. Pozostałe działki, jak wskazano, są zabudowane w niewielkiej odległości od ul. H. Ponadto podniesiono, że w sytuacji, gdy działka nr [...] jedynie niewielkim fragmentem przylega do pasa drogowego ul. H. i następnie rozszerza się, przybierając kształt zbliżony do kwadratu, nie jest możliwe ustalenie linii zabudowy. Zdaniem SKO kształt działki nr [...] uniemożliwia określenie linii zabudowy, co musi przesądzać o niemożności ustalenia warunków zabudowy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku wyrokiem z 22 października 2009 r. w sprawie o sygnaturze akt II SA/Gd 402/09 oddalił skargę skarżących na decyzję SKO z 5 maja 2009 r. Uzasadniając swoje rozstrzygnięcie Sąd wskazał, że kilkakrotnie już wydawano decyzje o warunkach zabudowy działki nr [...] i decyzje te były poddawane kontroli przez Sąd administracyjny. W związku z tym stwierdził, że w sprawach o sygnaturach akt II SA/Gd 514/07, II SA/Gd 321/08 oraz II SA/Gd 322/08 Sąd dokonał oceny prawnej pod kątem istnienia przesłanek z art. 61 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym oraz rozporządzenia Ministra Infrastruktury w sprawie ustalania wymogów dotyczących nowej zabudowy i zagospodarowania terenu w przypadku braku miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Wskazując na związanie taką oceną prawną Sąd przytoczył pogląd prawny z wyroku w sprawie o sygnaturze akt II SA/Gd 514/07, według którego linia nowej zabudowy jest przedłużeniem istniejącej zabudowy na działkach sąsiednich. Następnie wskazał, że ulica H. ma swoją linię zabudowy, wyznaczoną przed wielu laty, kiedy działka nr [...] była częścią nieruchomości położonej przy tej ulicy i w linii jej zabudowy. Sąd rozważył ponadto możliwość ustalenia linii zabudowy na podstawie § 4 ust. 4 rozporządzenia Ministra Infrastruktury w sprawie ustalania wymogów dotyczących nowej zabudowy i zagospodarowania terenu w przypadku braku miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, stwierdzając, że w wyrokach w sprawach II SA/Gd 321/08 oraz II SA/Gd 322/08 przesądzono, że brak jest możliwości ustalenia linii zabudowy w ten sposób. W oparciu o te przesłanki, a nadto nie dostrzegając innych uchybień, w tym przepisom postępowania, Sąd uznał, że decyzja SKO jest zgodna z prawem. Na skutek skargi kasacyjnej A. B. i A. B. Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z 16 marca 2011 r. w sprawie o sygnaturze akt II OSK 498/10 wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z 22 października 2009 r. uchylił i sprawę przekazał Sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania. Uzasadniając swoje rozstrzygnięcie NSA wskazał, że istotne w sprawie kwestie to wykładnia art. 61 ust. 1 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym w powiązaniu z przepisami rozporządzenia Ministra Infrastruktury w sprawie ustalania wymogów dotyczących nowej zabudowy i zagospodarowania terenu w przypadku braku miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, w związku z normami konstytucyjnymi chroniącymi własność oraz związanie Sądu oceną prawną i wskazaniami zawartymi w poprzednich rozstrzygnięciach. W związku z tym NSA stwierdził, że nie powinno budzić wątpliwości, iż sprawa należąca do zakresu inwestycji budowlanych musi być rozpatrywana i rozstrzygana przy zastosowaniu systemowej, a także celowościowej (funkcjonalnej) wykładni przepisów prawa materialnego, które mają zastosowanie wprost (w niniejszej sprawie art. 61 ust. 1 pkt 1 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym) lub też stanowią systemową kanwę do oceny danej sprawy (w niniejszej sprawie art. 2, art. 7, art. 21 i art. 64 ust. 3 Konstytucji RP, art. 1 ust. 2 pkt 1, 2, 6, 7 i 9 i art. 6 ust. 2 pkt 1 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym oraz art. 7 k.p.a. w zakresie zasady wyważenia interesu publicznego i słusznego interesu strony). Zdaniem NSA oczywiste jest, że systemowo i funkcjonalnie rozumiane ustawodawstwo nie może być tak stosowane, aby służyło hamowaniu budownictwa. Tytułem przykładu Sąd drugiej instancji wskazał na wprowadzenie w ustawie - Prawo budowlane instytucji dotkliwej kary pieniężnej za opóźnienie (zwłokę) w załatwieniu wniosku inwestora o pozwolenie na budowę, co – zdaniem NSA – "jednoznacznie wskazuje, że Państwo jest zainteresowane w popieraniu działalności inwestycyjnej w dziedzinie budownictwa, która jest siłą napędową gospodarki i warunkuje rozwój gospodarczy". Dodatkowo NSA wskazał na "ostrzejsze rozwiązania" z zakresu budowy dróg publicznych. Dalej NSA wywiódł, że właściwe, przez co ten Sąd rozumie proinwestycyjne, odczytanie norm z zakresu inwestycji budowlanych prowadzi w orzecznictwie sądowoadministracyjnym do wydawania wyroków, w których Sąd opowiedział się za tym, iż odmowa uwzględnienia wniosku w sprawie ustalenia warunków zabudowy tylko wtedy może mieć miejsce, gdy uwzględnienie żądania inwestora stoi w sprzeczności z interesem publicznym oraz słusznym interesem osób trzecich. Sąd drugiej instancji wskazał, że w takich przypadkach najczęściej powoływano się na art. 6 ust. 2 pkt 1 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, który stanowi, że w razie braku planu miejscowego każdy ma prawo w granicach określonych ustawą do zagospodarowania terenu, do którego ma tytuł prawny, zgodnie z wymogami decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania, jeżeli nie narusza to chronionego prawem interesu publicznego oraz osób trzecich. Z przepisu tego wynika, według NSA, że właścicielowi, użytkownikowi wieczystemu terenu, nie można odmówić wydania pozytywnej decyzji o warunkach zabudowy, gdy brak ustawowej regulacji, która stanowi, że zamierzenie inwestycyjne narusza chroniony prawem interes publiczny, jak też chroniony prawem interes osób trzecich. Ma on prawo do terenu, który zamierza zabudować i w związku z tym występując z konkretnym wnioskiem do właściwego organu może oczekiwać, że będzie on załatwiony pozytywnie. NSA stwierdził przy tym, że wzgląd na interes osób trzecich, który mógłby doprowadzić do wydania inwestorowi decyzji odmownej, ma takie znaczenie, że nie może być to interes faktyczny i zastrzegł, że na taki faktyczny interes (subiektywnie pojmowany ład przestrzennym, wzrost cen nieruchomości) powoływały się w rozpoznawanej sprawie osoby kwestionujące żądania inwestora. Zdaniem Sądu drugiej instancji, aby stanowisko osób trzecich mogło sprzeciwić się skutecznie interesom inwestora muszą one wykazać, że ich prawem chroniony interes może być naruszony w razie zrealizowania inwestycji budowlanej. Dodał przy tym, że podnoszenie przez osoby trzecie problematyki z zakresu "ładu przestrzennego" nie ma żadnego związku z ich interesem prawnym, gdyż te kwestie należą do materii podlegającej ocenie z punktu widzenia chronionego ustawą o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym interesu publicznego, a nie indywidualnego interesu prawnego osób trzecich (stron postępowania) w sprawie o warunki zabudowy. NSA uznał, że wyroki, na które powołał się Sąd pierwszej instancji, nie wiążą, gdyż w dacie wydania zaskarżonego wyroku nie były prawomocne i następnie zostały uchylone wyrokami Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 grudnia 2009 r. Sąd drugiej instancji stwierdził też, że wadliwe wydanie zaskarżonego wyroku powoduje, że sprawa powinna być ponownie rozpoznawana przez Sąd pierwszej instancji, przy czym zastrzegł, że Sąd ten winien uwzględnić, że: 1/ przepisy rozporządzenia wykonawczego do ustawy mogą pełnić jedynie taką funkcję jaką nadaje im ustawodawca, a więc służyć wykonaniu danej ustawy; w żadnym razie nie można przypisywać im większego znaczenia niż ustawie, a zwłaszcza formalne (literalne) zastosowanie przepisów wykonawczych nie może prowadzić do zniweczenia celu ustawy (przy czym NSA zaznaczył, że celem ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym jest umożliwienie inwestowania przy zachowaniu koniecznych wymogów wynikających z ustawy), 2/ w sprawie budowlanej, a w tym rozstrzyganej na podstawie przepisów ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, konieczne jest przestrzeganie wymogów konstytucyjnych a zwłaszcza wyrażonych w art. 2, art. 7 oraz art. 21, art. 37 ust. 2, art. 64 ust. 3 oraz zasad określonych w art. 7 k.p.a., 3/ rozstrzygnięcia administracyjne dotyczące terenów zurbanizowanych i to nie tylko położonych w centralnych częściach dużych miast (jak w niniejszej sprawie), ale również miast mniejszych a nawet wiejskich w zwartej zabudowie mieszkaniowej, powinny być wynikiem dogłębnej analizy opartej na rozważeniu walorów ekonomicznych przestrzeni (art. 1 ust. 2 pkt 6 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym). Odwołując się do orzecznictwa NSA, w tym wyroków z 3 grudnia 2008 r. w sprawie o sygnaturze akt II OSK 1520/07 oraz z 31 maja 2010 r. w sprawie o sygnaturze akt II OSK 860/09, Sąd drugiej instancji zaznaczył, że przyjmuje się szerokie rozumienie pojęcia sąsiedztwa zastosowanego w art. 61 ust. 1 pkt 1 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, co ma prowadzić w istocie do czynienia przez właściwy organ takich poszukiwań na danym terenie, objętym analizą urbanistyczną, która umożliwi uwzględnienie wniosku inwestora. Wskazał, że w sprawie o sygnaturze akt II OSK 860/09 w wyroku z 31 maja 2010 r. podkreślono, że ratio legis art. 61 ust. 1 pkt 1 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym wymaga zastosowania wykładni celowościowej oraz że jego istotą jest utrzymanie ładu przestrzennego. Cytując fragment z tego orzeczenia stwierdził, że restrykcyjna, ze względu na interes publiczny, literalna wykładnia art. 61 ust. 1 pkt 1 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym nie może prowadzić do automatycznego uznania prymatu ładu przestrzennego nad prawem własności, niezależnie od tego jakie są okoliczności i wymogi konkretnej sprawy. Taki pogląd jest uzasadniony konstytucyjną zasadą działania w ramach wymogu demokratycznego państwa prawa (art. 2 Konstytucji RP). Nadal odwołując się do tego wyroku wskazał na konieczność przykładania należytej uwagi do zasady wynikającej z art. 6 ust. 2 pkt 1 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym polegającej na prawie do zabudowy, jak też wystrzegania się zachowań nadmiernie formalistycznych, nieproporcjonalnych do potrzeb interesu publicznego. Ponadto zauważył też, że rozporządzenie wykonawcze przewiduje możliwość odmiennego od ustalonego w jego przepisach podejścia w indywidualnych przypadkach. Dalej NSA wskazał, że przedmiotem rozpoznawanej sprawy jest ustalenie warunków zabudowy dla inwestycji mieszkaniowej na zurbanizowanym terenie G. przy czym ulica, od której inwestor ma zapewniony dostęp jest również całkowicie zabudowana wzdłuż jej przebiegu, a wolne od zabudowy są tereny na tyłach istniejącej zabudowy. Stwierdził, że niezrozumiałe jest w tym stanie rzeczy rozważanie kwestii ustalania "linii zabudowy", która zgodnie z orzecznictwem NSA wyznaczona jest od strony ulicy (drogi publicznej). Zdaniem NSA nie ma żadnych podstaw do tego, aby ustalać kolejne linie zabudowy (drugą, trzecią) jeżeli zajdzie potrzeba rozbudowy terenów na zapleczu już istniejącej od strony drogi zabudowy. Powołał się przy tym na wyrok NSA z dnia 8 lipca 2008 r. w sprawie o sygnaturze akt II OSK 779/07, w którym wskazano, że wydanie decyzji o warunkach zabudowy winno być możliwe dla każdej inwestycji, która nie przekracza linii zabudowy wyznaczonej w oparciu o istniejącą zabudowę, przy czym samo wykreślenie linii zabudowy nie odpowiada jeszcze na pytanie o szczegółowe rozmieszczenie budynków w obrębie obszaru ograniczonego od drogi przez linię zabudowy. Zdaniem NSA w rozpoznawanej sprawie oczywiste jest, że zabudowa "na zapleczu" lub "na tyłach" istniejącej zabudowy jest możliwa bez potrzeby ustalania kolejnej linii zabudowy. Jedynym wówczas wyznacznikiem powinno być – jak wskazał - to, czy ta nowa zabudowa jest możliwa do skorelowania z zabudową na obszarze analizowanym w zakresie ładu przestrzennego. Zaznaczył jednakże, że ocena w tym zakresie nie może być nadmiernie sformalizowana i arbitralna oraz prowadzić do zniweczenia zamierzenia objętego wnioskiem inwestora. NSA wskazał, że wyłącznie szczegółowe i jednoznaczne wykazanie, że wniosek musi być załatwiony negatywnie ze względu na ważny, uzasadniony prawem interes Państwa lub słuszny interes osób trzecich może doprowadzić do wydania decyzji niekorzystnej dla inwestora. Zdaniem Sądu drugiej instancji nie można pominąć potrzeby uwzględnienia interesów Państwa polegających na realizacji inwestycji budowlanych a w konsekwencji rozwoju gospodarczego. Wskazał, powołując się na zasadę ekonomicznego wykorzystania przestrzeni, wynikającą z art. 1 ust. 2 pkt 8 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, że tereny zurbanizowane, a zwłaszcza centralnie położone, powinny być maksymalnie wykorzystywane. W końcu stwierdził, że kwestia oceny istniejącej zabudowy w aspekcie możliwości dalszego jej kontynuowania jest faktycznie stanowiskiem osobistym autora takiego poglądu i nie wynika z norm prawnych. W trakcie ponownego rozpoznania sprawy przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku skarżący A. i A. B. wnieśli o uwzględnienie skargi. Również uczestnicy postępowania K. i A. P., G. i R. O. oraz D. i J. P. podtrzymali swoje dotychczasowe stanowisko, uzupełniając argumentację (w piśmie z 27 czerwca 2011 r.) w zakresie ochrony praw osób trzecich w procesie inwestycyjnym powołaniem się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 20 kwietnia 2011 r. w sprawie Kp 7/09. Rozpoznając skargę Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 190 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) Sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. To mając na uwadze stwierdzić należy, że NSA uchylając poprzedni wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku, przesądził, iż leżący u podstaw decyzji o odmowie ustalenia warunków zabudowy argument SKO, mianowicie brak możliwości ustalenia linii zabudowy, nie jest zasadny. NSA wyraźnie stwierdził, że zabudowa w głębi nieruchomości jest możliwa bez ustalenia drugiej linii zabudowy. Już to jest wystarczające do uwzględnienia skargi, gdyż przyjęty przez SKO brak możliwości ustalenia linii zabudowy był jedyną przesłanką odmowy ustalenia warunków zabudowy. W świetle wiążącej wykładni prawa przedstawionej przez NSA, teza o braku możliwości ustalenia linii zabudowy, jako przesłance odmowy ustalenia warunków zabudowy, narusza powołane przez ten Sąd przepisy prawa materialnego. Zatem uwzględnienie skargi opiera się na art. 145 § 1 pkt 1 lit. a Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w zw. z tymi przepisami. W związku z uwzględnieniem skargi SKO będzie zobowiązane ponownie rozpoznać przedstawione mu odwołanie uczestników postępowania. Rozpoznając to odwołanie weźmie pod uwagę wykładnię przepisów ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym przedstawioną przez NSA, w tym rozważy czy projektowana zabudowa jest możliwa do skorelowania z zabudową na obszarze analizowanym w zakresie ładu przestrzennego. Czyniąc to, zgodnie z tym co wskazał NSA, SKO będzie miało na uwadze, aby ocena w tym zakresie nie była nadmiernie sformalizowana i arbitralna oraz aby nie prowadziła do zniweczenia zamierzenia objętego wnioskiem inwestora. Przy czym zauważyć należy, że NSA nie wykluczył możliwości odmowy uwzględnienia wniosku o ustalenie warunków zabudowy, zastrzegając jedynie, że takie rozstrzygnięcie może być uzasadnione ważnym i zgodnym z prawem interesem Państwa oraz słusznym interesem osób trzecich. Rozważając tenże interes osób trzecich SKO weźmie pod uwagę wskazania zawarte w powołanym przez uczestników postępowania, sprzeciwiających się inwestycji, wyroku Trybunału Konstytucyjnego (wyrok z 20 kwietnia 2011 r. w sprawie Kp 7/09). Wyrok ten dotyczy wprawdzie Prawa budowlanego, a więc następnego etapu procesu inwestycyjnego, jednakże z wyroku NSA, który zapadł w rozpoznawanej sprawie, wynika potrzeba spojrzenia na ten proces, jak na pewną całość. Ponadto NSA wskazał w tym wyroku na konieczność dokonywania wykładni przepisów regulujących proces inwestycyjny z uwzględnieniem przepisów Konstytucji RP, zaś powołany wyrok Trybunału Konstytucyjnego zawiera ocenę pod kątem zgodności z Konstytucją i z tego względu jest niewątpliwie przydatny przy wykładni przepisów w zgodzie z Konstytucją. W ocenie Sądu uczestnicy postępowania sprzeciwiający się inwestycji z uwagi na swój interes wynikający z prawa własności nieruchomości słusznie do tego wyroku się odwołują, gdyż jego podstawową ideą jest właściwe wyważenie w procesie inwestycyjnym interesów inwestorów oraz właścicieli nieruchomości sąsiednich. Formułując wskazania co do dalszego postępowania Sąd uznaje za konieczne zwrócenie SKO uwagi na to, że w przypadku, gdy organ wydający decyzję o warunkach zabudowy oraz zarządca drogi to jeden i ten sam organ, nie jest wymagane uzgodnienie, o którym była mowa w art. 53 ust. 4 pkt 9 w zw. z art. 64 ust. 1 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz.U. Nr 80, poz. 717 ze zm.). Współdziałanie organów administracji przy wydawaniu decyzji administracyjnej, a więc także uzgodnienie, które jest jedną z form takiego współdziałania, z istoty rzeczy jest bowiem bezprzedmiotowe, gdy organ wydający decyzję, jak i organ współdziałający to ten sam organ administracji. Nie oznacza to oczywiście, że kwestie podlegające uzgodnieniu stają się obojętne w sprawie. Muszą one być rozważone przez organ wydający decyzję, tyle, że jako przesłanka rozstrzygnięcia i bez sformalizowanego trybu współdziałania określonego w art. 106 k.p.a. Zwrócenie uwagi na tę kwestię jest konieczne, gdyż SKO w uzasadnieniu swojej decyzji wskazało jako ewentualną przyczynę uchylenia decyzji organu pierwszej instancji i przekazania mu sprawy do ponownego rozpatrzenia fakt, że oparto się na "postanowieniu Wydziału Inżynierii Ruchu z 6 lutego 2006r.", które zostało wydane, według SKO, w innej sprawie. W ocenie Sądu istotne w sprawie jest to, że postanowienie to w istocie zostało wydane przez Prezydenta Miasta (z jego upoważnienia jak wynika z podpisu), a więc z naruszeniem art. 106 k.p.a., który dotyczy sytuacji, w której przepis prawa uzależnia wydanie decyzji od zajęcia stanowiska przez inny organ (podkreślenie Sądu). W związku z tym istotne jest czy wydając decyzję o warunkach zabudowy oparto się jedynie na tym wadliwym postanowieniu, czy też niezależnie od niego rozważono kwestie powstające w związku z zamiarem realizacji inwestycji na obszarze przyległym do pasa drogowego, jako przesłankę wydania decyzji o warunkach zabudowy. W tym stanie rzeczy Sąd uwzględniając skargę uchylił zaskarżoną decyzję. W związku z uwzględnieniem skargi Sąd na mocy art. 200 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi zasądził na rzecz skarżących zwrot kosztów postępowania, na które złożył się wpis sądowy od skargi oraz koszty zastępstwa procesowego.
Nie znalazłeś odpowiedzi?
Zadaj pytanie naszemu agentowi AI — przeszuka orzecznictwo i przepisy za Ciebie.
Rozpocznij analizę