II SA/Gd 380/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w GdańskuGdańsk2025-09-24
NSAAdministracyjneWysokawsa
wywłaszczenienieruchomośćpostępowanie administracyjneePUAPpodpis elektronicznyodwołanieumorzenie postępowaniaGminaWojewoda

Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzję Wojewody o umorzeniu postępowania odwoławczego, uznając, że odwołanie Gminy zostało prawidłowo wniesione elektronicznie i podpisane.

Gmina wniosła skargę na decyzję Wojewody Pomorskiego o umorzeniu postępowania odwoławczego w sprawie wywłaszczenia nieruchomości. Wojewoda uznał odwołanie za bezskuteczne z powodu braku podpisu elektronicznego. Sąd administracyjny uchylił decyzję Wojewody, stwierdzając, że pismo ogólne wniesione przez Gminę za pośrednictwem ePUAP było prawidłowo podpisane i stanowiło skuteczne odwołanie, a Wojewoda nie dokonał należytej weryfikacji.

Gmina L. wniosła skargę na decyzję Wojewody Pomorskiego z dnia 28 kwietnia 2025 r., która umorzyła postępowanie odwoławcze w sprawie wywłaszczenia nieruchomości. Decyzja ta została wydana po tym, jak Starosta Starogardzki odmówił wywłaszczenia działki na rzecz Gminy, a Gmina wniosła odwołanie. Wojewoda uznał odwołanie za bezskuteczne, ponieważ nie zostało ono podpisane w wymagany sposób elektronicznie, mimo wezwania do uzupełnienia braków formalnych. Sąd administracyjny w Gdańsku uznał jednak, że decyzja Wojewody została wydana z naruszeniem przepisów postępowania. Sąd stwierdził, że pismo ogólne wniesione przez Gminę za pośrednictwem ePUAP, zawierające żądanie uchylenia decyzji, było prawidłowo podpisane kwalifikowanym podpisem elektronicznym i stanowiło skuteczne odwołanie. Wojewoda nie dokonał należytej weryfikacji podpisu elektronicznego pod pismem ogólnym, a jedynie pod załącznikiem w formacie PDF. W związku z tym Sąd uchylił zaskarżoną decyzję Wojewody i zasądził zwrot kosztów postępowania na rzecz Gminy.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Tak, pismo ogólne wniesione za pośrednictwem ePUAP, zawierające żądanie uchylenia decyzji i opatrzone prawidłowym podpisem elektronicznym, stanowi skuteczne odwołanie, nawet jeśli załącznik do niego nie jest prawidłowo podpisany.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że Wojewoda nie dokonał należytej weryfikacji podpisu elektronicznego pod pismem ogólnym, które samo w sobie mogło być uznane za odwołanie, ponieważ wyrażało wolę strony i było opatrzone kwalifikowanym podpisem elektronicznym. Brak podpisu na załączniku nie dyskwalifikuje pisma ogólnego jako odwołania.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (14)

Główne

k.p.a. art. 127 § 1 i 2

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 128

Kodeks postępowania administracyjnego

p.u.s.a. art. 1 § 1 i 2

Ustawa - Prawo o ustroju sądów administracyjnych

p.p.s.a. art. 3 § 2

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 134 § 1

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Pomocnicze

k.p.a. art. 63 § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 138 § 1 pkt 3

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 105 § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 14 § 1a i 1b

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 14 § 1d

Kodeks postępowania administracyjnego

p.p.s.a. art. 200

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 205 § 2

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości w sprawie opłat za czynności adwokackie art. 14 § 1 pkt 1 lit. c

Argumenty

Skuteczne argumenty

Pismo ogólne wniesione za pośrednictwem ePUAP, zawierające żądanie uchylenia decyzji i opatrzone kwalifikowanym podpisem elektronicznym, stanowi skuteczne odwołanie. Organ odwoławczy nie dokonał należytej weryfikacji podpisu elektronicznego pod pismem ogólnym. Brak podpisu na załączniku do pisma ogólnego nie dyskwalifikuje pisma ogólnego jako odwołania.

Odrzucone argumenty

Odwołanie Gminy nie zostało skutecznie wniesione z powodu braku podpisu elektronicznego. Postępowanie odwoławcze zostało prawidłowo umorzone jako bezprzedmiotowe.

Godne uwagi sformułowania

pismo ogólne do podmiotu publicznego stary wzor Pismo ogolne do podmiotu publicznego Dokument został podpisany, aby go zweryfikować należy użyć oprogramowania do weryfikacji podpisu, Data złożenia podpisu: 2023-09-13T07:23:32Z Podpis elektroniczny Wobec tego Wojewoda uznał, że bezprzedmiotowość postępowania odwoławczego zachodzi m.in. w przypadku stwierdzenia przez organ odwoławczy w trakcie jego prowadzenia, że pismo zatytułowane odwołanie zawiera brak formalny w postaci braku podpisu, który nie został uzupełniony mimo wezwania, a więc nie stanowi ono odwołania w rozumieniu art. 127 § 1 i art. 128 k.p.a. Sąd uznał, że nie ma w niniejszej sprawie kluczowego znaczenia fakt, iż Gmina nie uzupełniła na wezwanie Wojewody braku formalnego odwołania w postaci podpisu załącznika stanowiącego skan papierowego odwołania zawierającego własnoręczny podpis Wójta, bowiem w pierwszej kolejności to Wojewoda zobowiązany był do prawidłowej weryfikacji podpisu pod pismem ogólnym i załącznikiem do niego.

Skład orzekający

Katarzyna Krzysztofowicz

przewodniczący sprawozdawca

Diana Trzcińska

sędzia

Justyna Dudek-Sienkiewicz

asesor

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących wnoszenia odwołań w formie elektronicznej za pośrednictwem ePUAP, weryfikacji podpisów elektronicznych oraz prawidłowego umarzania postępowań administracyjnych."

Ograniczenia: Dotyczy specyfiki platformy ePUAP i sposobu podpisywania pism ogólnych oraz załączników.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy ważnego aspektu postępowania administracyjnego – skuteczności wnoszenia dokumentów elektronicznych i weryfikacji podpisów, co jest kluczowe dla wielu obywateli i przedsiębiorców korzystających z ePUAP.

Czy pismo ogólne na ePUAP z podpisem elektronicznym to już odwołanie? WSA wyjaśnia!

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Gd 380/25 - Wyrok WSA w Gdańsku
Data orzeczenia
2025-09-24
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2025-05-30
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Sędziowie
Diana Trzcińska
Justyna Dudek-Sienkiewicz
Katarzyna Krzysztofowicz /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 572
art. 127 par. 1 i 2
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Katarzyna Krzysztofowicz (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Diana Trzcińska Asesor WSA Justyna Dudek – Sienkiewicz po rozpoznaniu w dniu 24 września 2025 r. w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi G. na decyzję Wojewody Pomorskiego z dnia 28 kwietnia 2025 r., nr NSP-VIII.7581.1.264.2023.DL w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego w sprawie wywłaszczenia nieruchomości 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Wojewody Pomorskiego na rzecz skarżącej G. kwotę 680 (sześćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
Gmina L. (dalej jako: skarżąca, Gmina), reprezentowana przez Wójta Gminy L. (dalej jako: Wójt), wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę na decyzję Wojewody Pomorskiego (dalej jako: Wojewoda) z 28 kwietnia 2025 r., nr NSP-VIII.7581.1.264.2023.DL, umarzającą postępowanie odwoławcze.
Skarga została wniesiona w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy:
Decyzją z 4 września 2023 r., nr GG-V.6821.32.2023, Starosta Starogardzki, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, odmówił wywłaszczenia na rzecz Gminy nieruchomości gruntowej zabudowanej, oznaczonej jako działka nr [...] o pow. 0,8000 ha, położonej w obrębie O., gmina L., stanowiącej własność Z.
Odwołanie od tej decyzji w dniu 13 września 2023 r. wniosła Gmina. Odwołanie zostało wniesione w formie elektronicznej za pośrednictwem ePUAP i stanowiło pismo ogólne oraz załącznik img20230913_09164304.pdf, tj. skan papierowego odwołania zawierającego własnoręczny podpis Wójta.
W dniu 18 września 2023 r. Starosta przesłał do Wojewody wydruk skanu papierowego odwołania i pisma ogólnego z 13 września 2023 r. wraz z wydrukiem UPP.
Po otrzymaniu odwołania Wojewoda prowadził postępowanie dowodowe oraz informował strony o przesunięciach terminu załatwienia sprawy.
W dniu 21 lutego 2025 r. organ odwoławczy, ze względu na formę wniesienia odwołania, wezwał Starostę do przesłania odwołania Gminy poprzez skrzynkę podawczą ePUAP. W dniu 27 lutego 2025 r. Starosta przesłał pliki: "Pismo ogólne do podmiotu publicznego stary wzor Pismo ogolne do podmiotu publicznego.pdf" (pisownia oryginalna – przypis Sądu), Elektroniczne Poświadczenie Weryfikacji (EPW) oraz "img20230913_09164304.pdf".
Pismem z 28 lutego 2025 r. Wojewoda wezwał Wójta do usunięcia braku formalnego odwołania poprzez jego podpisanie, wskazując, że zarówno pismo przewodnie, jak i odwołanie przesłane do Starosty poprzez ePUAP, podpisu nie zawierają – w terminie 7 dni pod rygorem pozostawienia odwołania bez rozpoznania. Wezwanie zostało odebrane w dniu 28 lutego 2025 r.
W dniu 26 marca 2025 r. organ odwoławczy zawiadomił strony o możliwości wypowiedzenia się przez strony co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań w sprawie w terminie 5 dni.
Zaskarżoną decyzją z 28 kwietnia 2025 r. Wojewoda umorzył postępowanie odwoławcze uznając je za bezprzedmiotowe.
W uzasadnieniu organ wskazał, że warunkiem wszczęcia postępowania odwoławczego jest skuteczne wniesienie odwołania, bowiem tylko wtedy organ odwoławczy staje się uprawniony do ponownego rozpoznania i merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy. Przy czym organ odwoławczy zobowiązany jest na wstępie do dokonania oceny czy odwołanie spełnia wszystkie formalne wymagania określone przez przepisy prawa, a w szczególności wymogi określone w art. 63 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2024 r., poz. 572 ze zm.), dalej jako "k.p.a." – w tym podpis (odręczny lub elektroniczny) osoby wnoszącej odwołanie. Zaznaczył, że brak podpisu osoby wnoszącej odwołanie, jeśli nie zostanie uzupełniony na wezwanie organu, powoduje, że pismo nie wywołuje skutków prawnych właściwych dla wniesienia odwołania.
W niniejszej sprawie weryfikacja spełnienia warunków formalnych odwołania przez Wojewodę nie nastąpiła jednak od razu po otrzymaniu odwołania, ale po dłuższym czasie, kiedy Wojewoda prowadził już postępowanie odwoławcze (zawiadamiał strony o przesunięciu terminu i zbierał materiał dowodowy). Z tego powodu organ odwoławczy uznał, iż właściwym trybem zakończenia postępowania, którego nie powinien prowadzić, jest jego umorzenie. Przy tym Wojewoda zaznaczył, iż błędne wskazanie rygoru nieuzupełnienia braku formalnego odwołania, tj. pozostawienie podania bez rozpoznania, nie pociągnęło żadnych negatywnych skutków dla Gminy, bowiem w obu przypadkach – pozostawienia podania bez rozpoznania czy umorzenia postępowania odwoławczego – pismo zatytułowane odwołanie nie może zostać rozpatrzone merytorycznie. Niewątpliwie zaś brak formalny odwołania nie został uzupełniony.
Wobec tego Wojewoda uznał, że bezprzedmiotowość postępowania odwoławczego zachodzi m.in. w przypadku stwierdzenia przez organ odwoławczy w trakcie jego prowadzenia, że pismo zatytułowane odwołanie zawiera brak formalny w postaci braku podpisu, który nie został uzupełniony mimo wezwania, a więc nie stanowi ono odwołania w rozumieniu art. 127 § 1 i art. 128 k.p.a. Rozpoznanie natomiast odwołania niezawierającego podpisu doprowadziłoby do wydania zaskarżonej decyzji z rażącym naruszeniem art. 127 § 1 k.p.a., co w myśl art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. stanowi przesłankę stwierdzenia jej nieważności.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku Gmina zarzuciła naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik postępowania, polegające na:
zaniechaniu przeprowadzenia postępowania odwoławczego, pomimo iż z treści pisma ogólnego wniesionego w formie elektronicznej za pośrednictwem skrzynki EPUAP i podpisanego podpisem kwalifikowanym, wynikało żądanie uchylenia decyzji, co nakazywało uznać ten dokument wniesiony drogą elektroniczną za odwołanie, tj. naruszenie art. 128 k.p.a.;
umorzeniu postępowania odwoławczego w sytuacji gdy nie zaistniały przesłanki do wydania rozstrzygnięcia tej treści, tj. naruszenie 138 § 1 pkt 3 k.p.a.
Wobec tego Gmina wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i zasądzenie na jej rzecz od organu zwrotu kosztów postępowania. Ponadto skarżąca wniosła o przeprowadzenie dowodu z wydruku pisma ogólnego - odwołania z 13 września 2023 r. oraz wydruku metadanych pisma z 13 września 2023 r., celem wykazania okoliczności obejmujących treść pisma ogólnego, zasadność kwalifikowania pisma ogólnego jako odwołania oraz fakt jego podpisania podpisem kwalifikowany.
W uzasadnieniu skarżąca wskazała, że w dniu 13 września 2023 r. wniosła za pośrednictwem elektronicznej platformy usług administracji publicznej (EPUAP) pismo ogólne zatytułowane "Odwołanie", z podtytułem "Odwołanie od decyzji
GG-V.6821.32.2023 z dnia 4 września 2023 r." o treści "Gmina L. wnosi o uchylenie decyzji nr GG-V.6821.32.2023 z dnia 4.09.2023 r.". W treści pisma ogólnego znajduje się adnotacja "Dokument został podpisany, aby go zweryfikować należy użyć oprogramowania do weryfikacji podpisu, Data złożenia podpisu:
2023.09-13 T07:23:32Z Podpis elektroniczny". Do pisma załączony został załącznik w formacie PDF, który nie został osobno podpisany elektronicznie. Załącznik zawierał rozwinięcie argumentów odwołania przemawiających za zmianą zaskarżonej decyzji. Pismo ogólne zawierające odwołanie zostało wniesione w ustawowym terminie i podpisane podpisem kwalifikowanym przez Wójta Gminy L. - p. A. T. Zdaniem skarżącej, z uwagi na to, że przepisy prawa nie wymagają aby odwołanie zawierało szczegółowe uzasadnienie a jedynie wyrażało, że strona wnosząca jest niezadowolona z decyzji, pismo ogólne do organu należało traktować jak odwołanie. Wyrażało ono bowiem bezsprzecznie wolę uchylenia decyzji. Samo zaś żądanie uchylenia decyzji jest wystarczające do zainicjowania postępowania odwoławczego.
Dalej Gmina wskazała, że formularze ePUAP nie zawierają funkcji osobnego podpisywania załączników do pisma. Podpis kwalifikowany jest zaś składany na samym końcu procesu, po dodaniu wszystkich załączników. Podpis kwalifikowany w formie elektronicznej składany jest zatem zarówno pod formularzem, jak i pod załącznikami będącymi jego składnikiem, i niejako "rozciąga się" na wszystkie załączone dokumenty. Fakt, iż załącznik do pisma wniesionego w formie elektronicznej zawiera skan podpisu odręcznego i nie jest osobno podpisany podpisem elektronicznym, nie zmienia w żaden sposób oceny pisma ogólnego wniesionego za pośrednictwem ePUAP jako odwołania ze względu na jego treść.
Natomiast Wojewoda uwzględnił jedynie treść załącznika do formularza elektronicznego (skanu pisma znak: GGG.6822.1.2023) i całkowicie zignorował treść pisma ogólnego wniesionego za pośrednictwem ePUAP, które wniesione zostało w ustawowym terminie i podpisane elektroniczne - podpisem kwalifikowanym,
a w konsekwencji samodzielnie stanowiło odwołanie od decyzji, które organ odwoławczy miał obowiązek rozpoznać (nawet gdyby przyjąć, że załącznik do pisma nie został prawidłowo podpisany).
Strona skarżąca zakwestionowała także sposób rozstrzygnięcia wskazując, że nawet gdyby uznać, iż odwołanie nie zawiera podpisu (z czym skarżąca się nie zgadza) - organ odwoławczy nie byłby uprawniony do wydania decyzji umarzającej postępowania, bowiem w takich przypadkach postępowanie należy zakończyć w inny sposób.
W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie oraz o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym.
W uzasadnieniu organ przedstawił przebieg sprawy oraz podjęte próby uzupełnienia braku formalnego odwołania. Wyjaśnił, że - wbrew zarzutom skargi, również pismo przewodnie, które przekazał Starosta, nie zawiera podpisu elektronicznego (co wynika z załączonej do akt weryfikacji tego dokumentu). Faktem jest, że pismo przewodnie zawiera tekst "Dokument został podpisany, aby go zweryfikować należy użyć oprogramowania do weryfikacji podpisu Data złożenia podpisu: 2023-09-13T07:23:32Z Podpis elektroniczny", jednakże podpis elektroniczny to nie tylko formułka. Ma on moc prawną równą podpisowi własnoręcznemu, jest poświadczony certyfikatem kwalifikowanym, który umożliwia jego weryfikację - zapewnia identyfikację osoby składającej podpis. W niniejszej sprawie nie było to możliwe, dlatego Wojewoda w pierwszej kolejność ustalił w Starostwie Powiatowym w Starogardzie Gdańskim, czy na pewno przekazano poprzez ePUAP to, co otrzymano, a po potwierdzeniu tej kwestii, wezwał Gminę do uzupełnienia braku formalnego odwołania, co pozostało bez jakiejkolwiek odpowiedzi. Jak podkreślił organ odwoławczy, w sytuacji, gdyby ww. pismo przewodnie zawierało podpis elektroniczny, Wojewoda Pomorski uznałby je za skutecznie wniesione odwołanie. Ponadto zauważył, że w decyzji wyjaśnił powody, dla których - mimo nieuzupełnienia braku formalnego i wskazania w wezwaniu rygoru pozostawienia odwołania bez rozpoznania, umorzył postępowanie odwoławcze, a co związane było z etapem tego postępowania i omyłkowego prowadzenia go.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r., poz. 1267), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sądy administracyjne, kierując się kryterium legalności, dokonują oceny zgodności treści zaskarżonego aktu oraz procesu jego wydania z normami prawnymi - ustrojowymi, proceduralnymi i materialnymi - przy czym ocena ta jest dokonywana według stanu prawnego istniejącego w dniu wydania zaskarżonego aktu i na podstawie akt sprawy. W świetle art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
(Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm.), zwanej dalej "p.p.s.a.", kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne. Stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną.
Kontrolując zaskarżoną decyzję w tak zakreślonych granicach kognicji Sąd uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie, albowiem decyzja Wojewody została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Decyzją z 28 kwietnia 2025 r. Wojewoda umorzył postępowanie odwoławcze od decyzji Starosty z 4 września 2023 r. o odmowie wywłaszczenia na rzecz Gminy L. działki nr [...], obręb O., gmina L. uznając, że ze względu na nieuzupełnienie braku formalnego odwołania – podpisu osoby wnoszącej odwołanie – błędnie wszczęte i prowadzone postępowanie odwoławcze należało umorzyć jako bezprzedmiotowe. Zdaniem Sądu rozstrzygnięcie to jest nieprawidłowe.
W pierwszej kolejności należy wskazać, że w myśl art. 127 § 1 i 2 w związku z art. 128 k.p.a. strona niezadowolona z decyzji wydanej przez organ I instancji może wnieść odwołanie do organu administracji publicznej działającego jako organ II instancji. Rozpoznając odwołanie organ odwoławczy może, zgodnie z art. 138 § 1 k.p.a.:
1) utrzymać w mocy zaskarżoną decyzję albo
2) uchylić zaskarżoną decyzję w całości albo w części i w tym zakresie orzec co do istoty sprawy albo uchylając tę decyzję - umorzyć postępowanie pierwszej instancji w całości albo w części, albo
3) umorzyć postępowanie odwoławcze.
Z uwagi na to, że w przytoczonej wyżej regulacji ustawodawca nie określił przyczyn umorzenia postępowania odwoławczego, w każdej indywidualnej sprawie administracyjnej należy poszukiwać konkretnej przyczyny bezprzedmiotowości postępowania, mając na uwadze treść art. 105 k.p.a.
Nie ulega też wątpliwości, że odwołanie jest podaniem w rozumieniu art. 63 § 1 k.p.a. i w związku z tym powinno zawierać elementy określone w art. 63 § 2 § 3 k.p.a., a co najmniej wskazanie osoby, od której pochodzi, jej adresu i żądania, a wniesione pisemnie powinno być podpisane przez wnoszącego. Podpis ten powinien być własnoręczny lub – jeżeli odwołanie jest wnoszone w formie elektronicznej – pismo powinno być podpisane kwalifikowanym podpisem elektronicznym, podpisem zaufanym albo podpisem osobistym (art. 14 § 1d w zw. z art. 14 § 1a i 1b k.p.a.). Podpis wskazuje, iż podanie (odwołanie) pochodzi od osoby określonej jako wnosząca podanie (odwołanie). Brak podpisu strony, który nie został usunięty, uniemożliwia wywołanie skutku prawnego wniesionego podania (zob. wyrok NSA w Warszawie z 15 września 2000 r., sygn. akt III SA 417/00, LEX nr 47217).
Co też istotne, zgodnie z art. 128 k.p.a. odwołanie nie wymaga szczegółowego uzasadnienia. Wystarczy, jeżeli z odwołania wynika, że strona nie jest zadowolona z wydanej decyzji. Przepisy szczególne mogą ustalać inne wymogi co do treści odwołania. Z powyższego wynika, że wyrażenie niezadowolenia jest elementem koniecznym odwołania - niejako zastępuje szczegółowe uzasadnienie. Niezależnie od wyrażenia niezadowolenia, dla kwalifikacji pisma jako odwołania konieczne jest, aby zawierało taką wypowiedź, która wskazuje na zamiar strony traktowania tego pisma jako odwołania od decyzji organu pierwszej instancji. Z użytych przez stronę sformułowań powinna wynikać wola strony wniesienia odwołania. Odczytanie rzeczywistej woli strony powinno uwzględniać całość wniesionego pisma (zob. wyroki NSA z 26 marca 2021 r., sygn. akt II OSK 1773/18; z 8 września 2020 r., sygn. akt II OSK 1199/20; z 23 kwietnia 2020 r., sygn. akt II OSK 799/19, dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, https://orzecznia.nsa.gov.pl, dalej CBOSA). Ten wyraz względnego niesformalizowania sporządzenia odwołania ma służyć ochronie interesów prawnych podmiotu odwołującego się, gdyż na etapie postępowania administracyjnego nie ma przymusu korzystania z pełnomocników zawodowych, profesjonalnych. Ustawodawca przyjął więc rozwiązanie, w którym sam fakt udokumentowanego "zasygnalizowania" przez adresata decyzji odwoływania się od decyzji, przez doręczenie odpowiedniego pisma/odwołania, uruchamia tok instancji, przejście sprawy od organu pierwszej instancji do organu drugiej instancji (zob. wyrok NSA z II OSK 2251/18, CBOSA).
W niniejszej sprawie odwołanie zostało wniesione przez Gminę w dniu 13 września 2023 r. w formie elektronicznej – za pośrednictwem ePUAP. Gmina skorzystała przy tym z formularza pisma ogólnego do organu udostępnianego przez platformę oraz załączyła do niego plik w formacie pdf – "img20230913_09164304.pdf". Załącznik ten stanowił skan papierowego odwołania z własnoręcznym podpisem Wójta. Nie ulega wątpliwości, że ww. załącznik nie został podpisany w wymagany przepisami sposób, tj. za pomocą podpisu kwalifikowanego, podpisu zaufanego lub podpisu osobistego, co potwierdza wydruk z Elektronicznego Poświadczenia Weryfikacji (EPW), przesłany przez Starostę Wojewodzie w dniu 27 lutego 2025 r.
Nie ulega też wątpliwości, że opatrzenie przez system pisma ogólnego informacją "Dokument został podpisany, aby go zweryfikować należy użyć oprogramowania do weryfikacji podpisu. Data złożenia podpisu: 2023-09-13T07:23:32Z Podpis elektroniczny" nie oznacza, iż podpis jest prawidłowy. Jak wskazuje sama ta informacja, choć podpis został złożony, wymaga on weryfikacji. Przy czym taką weryfikację powinien przeprowadzić ten organ, do którego pismo wpływa. W rozważanym wypadku jednak ani Starosta, ani Wojewoda - po otrzymaniu odwołania we właściwej formie, nie przeprowadził weryfikacji podpisu pisma ogólnego. Organ odwoławczy błędnie wywiódł przy tym, że przekazane przez Starostę Elektroniczne Poświadczenie Weryfikacji dotyczy zarówno pisma ogólnego, jak i załącznika do niego, gdy tymczasem z treści tego poświadczenia wprost wynika, że weryfikacja dotyczyła wyłącznie załącznika do pisma ogólnego Gminy, czyli pliku pdf o nazwie "img20230913_09164304.pdf". Okoliczności te wprost wynikają z nadesłanych akt administracyjnych prowadzonych w formie elektronicznej. Nie sposób też uznać, że kolejna weryfikacja podpisu, stanowiąca plik "1.1.2. raport z weryfikacji episma do odwołania.pdf" w aktach administracyjnych organu odwoławczego, której wynik był negatywny, mogła dowodzić, iż pismo ogólne odwołania nie zawierało wymaganego podpisu. Z raportu tego wynika bowiem, że jego przedmiotem był plik "epuap-odwołanie-4.pdf", tymczasem pismo ogólne nie posiadało takiego formatu – posiada ono format "xml". Powyższe może oznaczać, że Wojewoda ponownie dokonał weryfikacji załącznika do pisma ogólnego, który posiadał format pdf, i który – czemu Sąd nie zaprzecza – nie był podpisany w wymagany przepisami sposób.
W konsekwencji Wojewoda doszedł do błędnych wniosków, że odwołanie Gminy (pismo ogólne) nie zostało podpisane, a postępowanie odwoławcze zainicjowane nieprawidłowo wniesionym środkiem zaskarżenia, nie może dalej się toczyć.
Gdyby natomiast organ odwoławczy należycie wypełnił swoje obowiązki w ramach badania wymogów formalnych odwołania, mógłby on ustalić, iż pismo ogólne zostało prawidłowo podpisane, co potwierdza załączona do skargi weryfikacja tego podpisu. Z weryfikacji tej wynika jednoznacznie, że jego przedmiotem był plik "Pismo ogólne do podmiotu publicznego – stary wzór – Pismo ogólne do podmiotu publicznego.xml". Stan podpisu oraz stan certyfikatu zostały zweryfikowane jako "prawidłowe".
Mając to wszystko na uwadze Sąd uznał, że nie ma w niniejszej sprawie kluczowego znaczenia fakt, iż Gmina nie uzupełniła na wezwanie Wojewody braku formalnego odwołania w postaci podpisu załącznika stanowiącego skan papierowego odwołania zawierającego własnoręczny podpis Wójta, bowiem w pierwszej kolejności to Wojewoda zobowiązany był do prawidłowej weryfikacji podpisu pod pismem ogólnym i załącznikiem do niego. Obowiązkom tym organ jednak uchybił i rozpoczął procedowanie odwołania przesłanego mu przez Starostę w formie wydruku, zaś po uzyskaniu od organu I instancji odwołania w takiej formie, w jakiej zostało wniesione wraz z metadanymi i weryfikacją podpisów elektronicznych, nie dostrzegł, że weryfikacja przeprowadzona przez Starostę jest niepełna, tj. dotyczy wyłącznie załącznika w formacie "pdf", nie zaś pisma ogólnego w formacie "xml". Należy natomiast przypomnieć, że również pismo ogólne mogło zostać uznane za odwołanie, bowiem wyraźnie zawiera wyrażenie niezadowolenia strony z rozstrzygnięcia organu I instancji poprzez żądanie uchylenia decyzji. Powyższe zauważył sam Wojewoda w odpowiedzi na skargę deklarując, że "gdyby ww. pismo przewodnie zawierało podpis elektroniczny, Wojewoda Pomorski uznałby je za skutecznie wniesione odwołanie".
Skoro więc z dowodów przedłożonych przez skarżącą wynika, że pismo przewodnie (ogólne) opatrzone było podpisem kwalifikowanym, a ponadto zawierało żądanie uchylenia decyzji organu I instancji, organ odwoławczy powinien uznać je za skutecznie wniesione odwołanie. W tej sytuacji wezwanie do uzupełnienia braków formalnych było bezpodstawne, gdyż stwierdzenie istnienia tych braków było wynikiem naruszenia przez Wojewodę przepisów art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a.
Organ nie miał więc podstaw do umorzenia postępowania odwoławczego z powodu nieuzupełnienia przez odwołującego się podpisu pod środkiem odwoławczym, choć co do zasady Sąd zgadza się, że w sytuacji, gdy organ odwoławczy prowadzi już czynności w postępowaniu odwoławczym, zbiera dowody, dokonuje ustaleń, a następnie uznaje, iż zachodzi niedopuszczalność odwołania (podmiotowa lub przedmiotowa), jedynym procesowym sposobem zakończenia bytu prawnego tego postępowania jest jego umorzenie, a nie pozostawienie odwołania bez rozpoznania. W tym więc zakresie argumentacja skargi nie były zasadna, co jednak pozostaje bez wpływu na negatywną ocenę legalności zaskarżonej decyzji. Nie istniały bowiem podstawy do uznania przez Wojewodę, że odwołanie – za które można było uznać pismo ogólne – nie zawierało wymaganego kwalifikowanego podpisu elektronicznego, podpisu zaufanego albo podpisu osobistego.
Z powyższych wglądów Sąd uznał, że organ odwoławczy naruszył przepisy art. 138 § 1 pkt 3 oraz art. 105 § 1 k.p.a., w sposób który miał istotny wpływ na wynik sprawy, ponieważ nie dokonał prawidłowej weryfikacji formalnej odwołania Gminy wniesionego w dniu 13 września 2022 r. za pośrednictwem platformy ePUAP, tj. pisma ogólnego zawierającego żądanie uchylenia decyzji organu I instancji, sporządzonego w formacie "xml". W konsekwencji, umarzając postępowanie odwoławcze Wojewoda błędnie uchylił się od kontroli instancyjnej decyzji Starosty, co skutkuje koniecznością uchylenia zaskarżonej decyzji.
Ponownie rozpatrując sprawę Wojewoda powinien przeprowadzić kontrolę formalną pisma ogólnego Gminy z 13 września 2025 r. i po pozytywnej weryfikacji podpisu elektronicznego pod tym pismem, dokonać - zgodnie z zasadą dwuinstancyjności postępowania administracyjnego – kontroli merytorycznej wydanej w sprawie decyzji Starosty.
Mając na uwadze powyższe ustalenia natury prawnej oraz faktycznej Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., zaskarżoną decyzję uchylił.
O kosztach postępowania sądowego Sąd orzekł na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. oraz § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz.U. z 2023 r., poz. 1964 ze zm.), zasądzając od Wojewody na rzecz skarżącej zwrot kwoty 680 zł, na którą składa się wpis od skargi (200 zł) i wynagrodzenie pełnomocnika – adwokata (480 zł).

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI