II SA/GD 372/21

II SA/Gd 372/21 - Wyrok WSA w Gdańsku
Data orzeczenia
2021-11-10
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2021-06-16
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Sędziowie
Dariusz Kurkiewicz /sprawozdawca/
Jolanta Górska
Magdalena Dobek-Rak /przewodniczący/
Symbol z opisem
6480
Hasła tematyczne
Dostęp do informacji publicznej
Sygn. powiązane
III OSK 284/22 - Wyrok NSA z 2025-04-15
Skarżony organ
Prezes Sądu
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2016 poz 1764
art. 4 ust. 1
Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej - tekst jedn.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Magdalena Dobek-Rak Sędziowie: Sędzia WSA Jolanta Górska Sędzia WSA Dariusz Kurkiewicz (spr.) Protokolant Specjalista Izabela Adamowicz po rozpoznaniu w dniu 10 listopda 2021 r. w Gdańsku na rozprawie sprawy ze skargi D. C. na decyzję Prezesa Sądu Apelacyjnego z dnia 19 stycznia 2021 r., nr [...] w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej oddala skargę.
Uzasadnienie
Skarga D. C. na decyzję Prezesa Sądu Apelacyjnego z 19 stycznia 2021 r. utrzymująca w mocy decyzję Prezesa Sądu Okręgowego z 26 listopada 2020 r. o odmowie udzielenia informacji publicznej została wniesiona w następującym stanie sprawy:
Pismem z 5 października 2020 r. skarżący zwrócił się do Prezesa Sądu Okręgowego z wnioskiem o przesłanie informacji publicznej w postaci odpisu orzeczenia Sądu Okręgowego o sygn. akt [.].-[..] wraz z uzasadnieniem, po anonimizacji.
Pismem z 26 października 2020 r. Prezes Sądu Okręgowego poinformował wnioskodawcę, że orzeczenia o podanych sygnaturach zostały wydane w sprawach o rozwód. Jednocześnie wskazał na ograniczenie dostępu do informacji publicznej ze względu na prywatność osoby fizycznej (art. 5 ust. 2 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (t.j. Dz. U. z 2020r., poz. 2176 j.t),dalej u.d.i.p.). W piśmie z 16 listopada 2020 r. wnioskodawca wyraził stanowisko, że anonimizacja orzeczenia w wystarczający sposób zapewni prywatność osoby fizycznej i z tego względu strony spraw o rozwód nie są osobami, o których mowa w art. 5 ust. 2 zd. 2 u.d.i.p.
Prezes Sądu Okręgowego w drodze decyzji administracyjnej z 26 listopada 2020 r. odmówił udzielenia informacji publicznej polegającej na udostępnieniu treści orzeczeń Sądu Okręgowego w sprawach [..]-[..], poza danymi dotyczącymi sygnatury akt, daty wydania orzeczenia, składu sądu oraz przedmiotu sprawy.
Prawidłowość tej decyzji zakwestionował skarżący wnosząc odwołanie. W ocenie Prezesa Sądu Apelacyjnego odwołanie nie zasługiwało na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 6 ust. 1 pkt 4a tiret 3 u.d.i.p. udostępnieniu podlega informacja w szczególności o danych publicznych, w tym treść i postać dokumentów urzędowych, w szczególności treść: orzeczeń sądów powszechnych. Sądu Najwyższego, sądów administracyjnych, sądów wojskowych, Trybunału Konstytucyjnego i Trybunału Stanu.
Dostęp do informacji o sprawach publicznych, jakkolwiek bardzo szeroko unormowany w przepisach ww. ustawy, nie jest jednak nieograniczony. Przepis art. 5 ust. 2 wyraźnie wskazuje, że prawo dostępu do informacji publicznej podlega ograniczeniu z uwagi na ochronę prawa do prywatności osoby fizycznej. Ograniczenie to nie dotyczy informacji o osobach pełniących funkcje publiczne, mających związek z pełnieniem tych funkcji, w tym o warunkach powierzenia i wykonywania funkcji, oraz przypadku, gdy osoba fizyczna lub przedsiębiorca rezygnują z przysługującego im prawa.
Ochrona prywatności w ramach realizacji prawa dostępu do informacji publicznej może przybierać formę anonimizacji udostępnianych informacji, czyli częściowego wyłączenia jawności dokumentów bądź wydania decyzji odmownej.
Rolą podmiotu obowiązanego do udostępnienia informacji publicznej jest odpowiednie i właściwe wyważenie zasady jawności życia publicznego (i przejrzystości działania administracji publicznej) oraz ochrony prywatności osób fizycznych. Zazwyczaj udostępnienie orzeczenia kończącego dane postępowanie (np. wyrok sądu administracyjnego, wyrok sądu cywilnego, decyzja ostateczna organu administracji) wymaga zastosowania przez podmiot zobowiązany do udostępnienia, stosownej anonimizacji, aby nie naruszyć praw wynikających z ochrony danych osobowych. Dlatego rzeczą podmiotu zobowiązanego do udostępnienia informacji, jest dokonanie takiej anonimizacji, która uniemożliwi identyfikację osób objętych danym orzeczeniem (porównaj wyrok WSA w Poznaniu z 5 czerwca 2013 r., sygn. akt IV SA/Po 23/33 oraz wyrok WSA w Łodzi z 25 września 2014 r" sygn. akt II SA/Łd 699/14). Zaznaczył tu jednak orzekający organ, iż sama anonimizacja może być w pewnych sytuacjach środkiem niewystarczającym dla zastosowania prawa do prywatności uczestników danego postępowania sądowego, co z kolei może uzasadniać wydanie decyzji o odmowie udostępnienia żądanej informacji publicznej. Ocenę należy zatem przeprowadzać przez pryzmat złożonego w sprawie wniosku i wskazanego w nim wyraźnie zakresu żądanych informacji.
Z treści wniosku D. C. wynika, że żądanie dotyczy udostępnienia zanonimizowanych odpisów orzeczeń w sprawach o rozwód. Wyjaśnił orzekający organ, że kopia to dokument identyczny, dokładne powtórzenie oryginału. Z kolei odpis - inaczej tekst odpisany - to odzwierciedlenie treści dokumentu, przepisana treść dokumentu, jego kopia ale sporządzona przez przepisanie treści.
Ze względu na ochronę prawa do prywatności stron postępowania sądowego Prezes Sądu Okręgowego ograniczył dostęp do treści wnioskowanych orzeczeń, poza danymi dotyczącymi sygnatury akt, daty wydania orzeczenia, składu sądu oraz przedmiotu sprawy.
W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ wyjaśnił, że w sprawach o sygnaturach akt [..]-[..] nie zostały sporządzone pisemne uzasadnienia wyroków.
Prezes Sądu Okręgowego wskazał, że w treści wyroku rozwiązującego małżeństwo podane są informacje na temat oznaczenia stron postępowania, dat urodzeń, miejsca urodzenia, imion rodziców, daty zawarcia związku małżeńskiego, miejsca w którym związek małżeński został zawarty, daty rejestracji małżeństwa w USC wraz ze wskazaniem numeru. W wyroku zawarte jest rozstrzygnięcie o tym, czy małżeństwo zostało rozwiązane czy nie, a jeśli tak to czy z winy którejś ze stron, czy bez orzekania o winie. Wyrok może zawierać także rozstrzygnięcie, dotyczące władzy rodzicielskiej, daty urodzenia dzieci, ich imiona i nazwiska, wysokości zasądzonych alimentów, orzeczenie o sposobie korzystania z mieszkania. Typowa anonimizacja orzeczenia polega na usunięciu danych umożliwiających identyfikację stron i uczestników postępowania, z pozostawieniem sposobu rozstrzygnięcia. W sprawie rozwodowej zastosowanie wyżej opisanych reguł prowadziłoby do ujawnienia informacji o trwałości związku małżeńskiego. Kiedy z kolei pominie się sposób orzeczenia o rozwodzie, a pozostawi informację o powierzeniu władzy, kontaktach, alimentach będzie wiadomo, i że doszło do rozwodu.
Organ I instancji zaznaczył, że wnioskodawca spośród orzeczeń, które zapadły przed Sądem Okręgowym wybrał dwie konkretne sprawy rozwodowe, zatem zapewne wie jakich osób te orzeczenia dotyczą. W takim przypadku gwarancją anonimowości orzeczeń byłoby usunięcie wszelkich danych dotyczących zarówno oznaczenia stron jak i sposobu rozstrzygnięcia.
Również w ocenie Prezesa Sądu Apelacyjnego wnioskowanie o udostępnienie orzeczenia o konkretnej sygnaturze akt sprawy o rozwód wskazuje na wysokie prawdopodobieństwo, że wnioskodawcę interesuje rozstrzygnięcie sądu wobec konkretnych osób. Tym samym uznano, że zmierza on do uzyskania informacji o sposobie zakończenia postępowania sądowego w sprawie tych osób, a nie o funkcjonowaniu Sądu w ramach sprawowanego wymiaru sprawiedliwości.
Zgodnie z treścią art. 47 Konstytucji RP każdy ma prawo do ochrony prawnej życia prywatnego, rodzinnego, czci i dobrego imienia oraz do decydowania o swoim życiu osobistym. Z kolei informacja obejmująca wynik postępowania sądowego w sprawie o rozwód stanowi jednocześnie informację o życiu prywatnym i rodzinnym osoby fizycznej, a jej udostępnienie może naruszyć prywatność ww. osób.
Prawo do prywatności należy do dóbr osobistych, których otwarty katalog, ustalony w art. 23 kodeksu cywilnego, obejmuje także dobra osobiste związane ze sferą życia prywatnego. Do prywatnej sfery życia zalicza się przede wszystkim zdarzenia i okoliczności tworzące sferę życia osobistego i rodzinnego. Szczególny charakter tej dziedziny życia człowieka uzasadnia udzielenie jej silnej ochrony prawnej, bowiem przetwarzanie danych osobowych może spowodować naruszenie dobra osobistego w postaci prawa do prywatności (wyrok SN z dnia 8 i listopada 2012 roku, sygnatura I CSK 190/12),
Częścią prawa do ochrony prywatności jest prawo do ochrony danych osobowych. Zasady ochrony danych osobowych reguluje rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (ogólne rozporządzenie o ochronie danych) (Dz. Urz. UE L 119 z 04.05.2016) - dalej RODO. Zgodnie z art. 4 ww. rozporządzenia "dane osobowe" oznaczają wszelkie informacje o zidentyfikowanej lub możliwej do zidentyfikowania osobie fizycznej ("osobie, której dane dotyczą"). Możliwa do zidentyfikowania osoba fizyczna to osoba, którą można bezpośrednio lub pośrednio zidentyfikować, w szczególności na podstawie identyfikatora takiego jak imię i nazwisko, numer identyfikacyjny, dane o lokalizacji, identyfikator internetowy lub jeden bądź kilka szczególnych czynników określających fizyczną, fizjologiczną, genetyczną, psychiczną, ekonomiczną, kulturową lub społeczną tożsamość osoby fizycznej. W przedmiotowej sprawie nie można wykluczyć możliwości zidentyfikowania przez wnioskodawcę uczestników postępowania sądowego wskazanego we wniosku. Z kolei informacja w zakresie rozwiązania małżeństwa przez rozwód, zawiera w sobie dane osobowe stron postępowania, które podlegają ochronie prawnej, Przepisy ustawy o dostępie do informacji, publicznej, realizują obowiązek ww. ochrony poprzez ograniczenie wskazane w art. 5 ust. 2 tej ustawy.
Mając na uwadze powyższe uregulowania orzekające organy uznały, że informacje dotyczące sfery życia prywatnego takie jak to czy doszło do rozwiązania małżeństwa stron czy nie, a jeśli tak to na jakich zasadach, nie podlegają udostępnieniu w przedmiotowej sprawie z uwagi na ochronę prawa do prywatności osób, których wnioskowane orzeczenia dotyczą.
Przywołał organ odwoławczy wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 21 października 2015r., wydany w sprawie o sygn. akt IV SA/Wr 419/15, dotyczący wniosku o udostępnienie informacji publicznej w postaci treści wyroku wraz z uzasadnieniem zapadłego w sprawie o rozwód. Sąd orzekający w wyżej opisanej sprawie uznał, że biorąc pod uwagę szczególny charakter sprawy cywilnej, jaką jest sprawa rozwodowa, nie sposób zaaprobować poglądu, że orzeczenia w takich sprawach powinny być udostępniane na podstawie ustawy o dostępie do informacji publicznej każdemu, kto tego zażąda. Tym bardziej, że nawet anonimizacja danych osobowych rozwodzących się osób nie stanowi dostatecznej gwarancji, że dane te nie zostaną odkodowane na podstawie innych informacji zawartych w takim wyroku.
Z uwagi na brak możliwości pogodzenia prawa do informacji publicznej bez uszczerbku dla prawa do prywatności osób fizycznych będących stronami postępowania sądowego, na mocy powołanych przepisów należało orzec jak w sentencji decyzji.
We wniesionej skardze skarżący wskazał jedynie, że się nie zgadza z wydanym rozstrzygnięciem i wnosi o uchylenie zaskarżonej decyzji.
Natomiast pełnomocnik skarżącego w piśmie procesowym z dnia 18 sierpnia 2021 r. wskazał, że literalna wykładnia art. 6 ust. 1 pkt 4 u.d.i.p. nie prowadzi do wniosku jakoby orzeczenia w sprawach rozwodowych miały generalnie nie podlegać udostępnieniu zgodnie z art. 6 tej ustawy.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r., poz. 137) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanową inaczej. Oznacza to, że w postępowaniu sądowym badana jest - co do zasady - wyłącznie legalność aktu administracyjnego, czyli prawidłowość zastosowania przepisów prawa obowiązujących w dacie wydania zaskarżonego aktu oraz poprawność zastosowanej procedury. Stosownie do art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718 z późn. zm.) dalej przywoływanej jako: "p.p.s.a.", uwzględnienie skargi następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W razie niewystąpienia wskazanych uchybień, na mocy art. 151 p.p.s.a. skarga podlega oddaleniu.
Przedmiotem oceny w niniejszym postępowaniu była decyzja Prezesa Sądu Apelacyjnego utrzymująca w mocy decyzję Prezesa Sądu Okręgowego odmawiającą udostępnienia informacji publicznej w postaci treści orzeczeń Sądu Okręgowego w sprawach [..]-[..], poza danymi dotyczącymi sygnatury akt, daty wydania orzeczenia, składu sądu oraz przedmiotu sprawy.
W niniejszej sprawie bezsporne jest, że Prezes Sądu Okręgowego jest podmiotem zobowiązanym do udostepnienia informacji publicznej. Adresatami obowiązku udostępniania informacji publicznej są władze publiczne oraz inne podmioty wykonujące zadania publiczne, wymienione w art. 4 u.d.i.p. W szczególności są nimi organy władzy publicznej (art. 4 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p.), do których niewątpliwie należy zaliczyć także prezesów sądów wszystkich szczebli, będących organami władzy sądowniczej, co znajduje też potwierdzenie w jednolitym i utrwalonym orzecznictwie sądowoadministracyjnym.
Nie jest sporne miedzy stronami, że wniosek skarżącego dotyczy informacji publicznej i przywołać tutaj należy przepis art. 6 ust. 1 pkt 4 lit. a tiret trzecie u.d.i.p., z którego wynika, że udostępnieniu podlega informacja publiczna o danych publicznych, w tym między innymi treść orzeczeń sądów powszechnych.
Z uzasadnienia projektu zmiany ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej wprowadzającej ten przepis wynika, że doprecyzowanie poprzez dodanie tiret trzeciego w art. 6 ust. 1 ust. 1 pkt 4 lit. a) przyczyni się do wyeliminowania ewentualnych wątpliwości dotyczących uznawania orzeczeń sądów i trybunałów za informację publiczną. Dostępność orzeczeń przyczyni się do zapewnienia transparentności działania sądów i trybunałów oraz pozytywnie wpłynie na merytoryczny poziom wydawanych przez nie rozstrzygnięć, a także na poprawę stanu świadomości prawnej i pewności obrotu prawnego.
W orzecznictwie poskreśla się w związku z tym, że orzeczenia sądowe wraz z uzasadnieniami, jako wydane w sprawie przez sąd powszechny, w ramach jego działalności orzeczniczej opartej na przepisach prawa powszechnie obowiązującego, są danymi publicznymi i podlegają udostępnieniu w trybie i na zasadach określonych w u.d.i.p. (tak Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 16 stycznia 2018 r., I OSK 784/16, dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.nsa.gov.pl).
Dodatkowo wyjaśnić należy, że przepis art. 4 ust. 3 u.d.i.p. nakłada obowiązek udostępnienia informacji publicznej na organ władzy publicznej, będący w posiadaniu takie informacji.
Przed przystąpieniem do oceny zasadności skargi wniesionej w niniejszej sprawie wypada wskazać, iż sąd jest podmiotem obowiązanym do udostępniania informacji publicznej (art. 4 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p.), zaś żądana w niniejszej sprawie informacja ma charakter informacji publicznej (art. 1 ust. 1 i art. 6 u.d.i.p.) (vide: wyrok WSA w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 18 czerwca 2014 r. w sprawie II SA/Go 305/14 oraz wyrok WSA w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 3 kwietnia 2014 r. w sprawie II SA/Go 127/14 http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Ponadto organy wydając w tej sprawie decyzje o odmowie udostępnienia informacji w trybie art. 16 ust. 1 u.d.i.p., jednoznacznie uznały publiczny charakter wnioskowanej przez skarżącego informacji.
Dalej należy wskazać, iż przepisy u.d.i.p. nie przewidują żadnej szczególnej formy udzielenia informacji publicznej, a wniosek o udostępnienie informacji publicznej rozpatruje się bądź przez udostępnienie informacji w następstwie dokonania czynności materialno - technicznej, bądź przez wydanie stosownej decyzji administracyjnej o odmowie udostępnienia informacji publicznej (z uwagi na ograniczenia z art. 5 u.d.i.p., lub - w przypadku informacji przetworzonej - ze względu na brak szczególnie istotnego interesu publicznego) bądź o umorzeniu postępowania (vide: wyrok WSA w Bydgoszczy z dnia 18 marca 2015 r. w sprawie II SAB/Bd 10/15).
Skargą rozpoznawaną w niniejszej sprawie zaskarżona została decyzja w części odmawiającej dostępu do informacji publicznej o treści dwu wyroków Sądu Okręgowego o sygnaturach [..]-[..], które zostały wydane w sprawie o rozwód. Skarżącemu udostępniono dane zawierające sygnatury akt, daty wydania orzeczenia, składu sądu oraz przedmiotu sprawy oraz poinformowano, że w sprawach tych nie zostały sporządzone uzasadnienia.
Biorąc pod uwagę szczególny charakter sprawy cywilnej, jaką jest sprawa rozwodowa, w której ocenie sądu podlega badanie sfery osobistych i często intymnych kwestii decydujących o zupełności i trwałości rozkładu pożycia między małżonkami, kwestii pieczy nad wspólnymi dziećmi, sposobu sprawowania nad nimi władzy rodzicielskiej, sposobu partycypacji rodziców w kosztach utrzymania dziecka nie sposób zaaprobować poglądu, że orzeczenia w takich sprawach powinny być udostępnione na podstawie u.d.i.p. każdemu, kto tego zażąda. Tym bardziej, że nawet anonimizacja danych osobowych rozwodzących się osób nie stanowi dostatecznej gwarancji, że dane te nie zostaną odkodowane na podstawie innych informacji zawartych w takim wyroku. Sytuacja w przedmiotowej sprawie jest o tyle specyficzna, że skarżący wskazał dwie konkretne sygnatury spraw, w których domagał się udostępnienia treści wydanych rozstrzygnięć. Słusznie zatem orzekające organy wysnuły przypuszczenie, że skarżący może znać dane osób, których te wyroki dotyczyły. I w konsekwencji zasadnie zastosowano podstawę wyłączającą możliwość udostępnienia zakresu wnioskowanej informacji publicznej w postaci zapewnienia osobom, których wyroki w sprawach [..]-[..] dotyczyły, prawa do prywatności. Nie budzi wątpliwości Sądu, że dane objęte rozstrzygnięciem w wyroku wydanym w sprawie o rozwód bez względu na zakres tego rozstrzygnięcia odnosi się zawsze do dóbr osobistych przysługujących osobom fizycznym i ujawnienie tych danych naruszyłoby prawnie chronioną sferę prywatności. Natomiast ze względu na okoliczność, że skarżący zwrócił się o udostępnienie mu dwu wyroków w konkretnych sprawach, powstało uzasadniona wątpliwość, że anonimizacja danych osobowych takiego wyroku może nie zapewnić osobom, których te rozstrzygnięcia dotyczą pełnej ochrony ich prywatności zasadne stała się w ocenie Sądu odmowa udostępnia treści przedmiotowych orzeczeń poza podaniem sygnatury, daty wydania, składu orzekającego oraz przedmiotu sprawy.
W tym stanie rzeczy skargę wniesioną w niniejszej sprawie jako bezzasadną należało oddalić (art. 151 p.p.s.a.).