II SA/Gd 37/22

II SA/Gd 37/22 - Wyrok WSA w Gdańsku
Data orzeczenia
2022-11-09
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-01-25
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Sędziowie
Jolanta Górska /przewodniczący sprawozdawca/
Magdalena Dobek-Rak
Wojciech Wycichowski
Symbol z opisem
6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne
Budowlane prawo
Sygn. powiązane
II OSK 301/23 - Wyrok NSA z 2024-04-09
Skarżony organ
Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2020 poz 1333
art. 50, art. 51
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jolanta Górska (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Magdalena Dobek-Rak Asesor WSA Wojciech Wycichowski Protokolant Asystent sędziego Krzysztof Pobojewski po rozpoznaniu w dniu 9 listopada 2022 r. w Gdańsku na rozprawie sprawy ze skargi P. na decyzję Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Gdańsku z dnia 10 grudnia 2021 r. nr WOP.7721.205.2021.MK w przedmiocie wykonania określonych czynności w celu doprowadzenia do stanu zgodnego z prawem oddala skargę.
Uzasadnienie
Skarga Prokuratora Okręgowego w Gdańsku na decyzję Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Gdańsku z dnia 10 grudnia 2021 r., nr WOP.7721.205.2021.MK, wniesiona została w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy:
Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Powiecie Gdańskim pismem z dnia 20 lutego 2020 r. zawiadomił strony o wszczęciu postępowania administracyjnego w sprawie budowy obiektu budowlanego zlokalizowanego na działce nr [..], położonej przy ul. Ż. w Pruszczu Gdańskim.
Podczas oględzin przeprowadzonych w dniu 29 czerwca 2021 r. organ I ustalił, że pomiędzy działką nr [...], będącą własnością W. K., a działką nr [...], będącą własnością D. O., posadowione jest ogrodzenie pełne wykonane z cegły czerwonej ceramicznej pełnej, którego wysokość wynosi od 1,51 m do 1,65 m. W południowo-wschodnim narożniku działki nr [...], bezpośrednio przy ogrodzeniu, posadowiony jest budynek gospodarczo-garażowy. Właściciel działki nr [...] wybudował na terenie swojej działki obiekt budowlany, złożony z dwóch wiat, połączonych ze sobą, stanowiących konstrukcyjnie i architektonicznie jedną całość. Konstrukcja ta składa się z drewnianych słupków, mocowanych w stopach betonowych, ma drewniany dach, kryty papą. Jedna część wiaty posiada wymiary 5,82 m x 3,51 m i wysokość max. 3,07 m, i pełni funkcję rekreacyjną. Zlokalizowana jest bezpośrednio przy budynku garażowym znajdującym się na działce sąsiedniej. Druga część wiaty, przylegająca bezpośrednio do części pierwszej i połączona z nią, posiada wymiary 4,20 x 2,50 m i wysokość 2,60 m, i zlokalizowana jest w odległości 50 cm od pełnego ogrodzenia wykonanego z cegły i posadowionego na granicy działek nr [...] i [...]. Ta część wiaty pełni funkcję gospodarczą. Wiata stanowi samodzielną i samonośną konstrukcję. Nie jest umocowana do ściany garażu na sąsiedniej działce ani do ogrodzenia. Wody opadowe odprowadzane są poprzez spadek dachu na własny teren. Dach posiada rynny i rury spustowe. Budowa wiaty rozpoczęła się w 2018 r. i została zakończona. Inwestor nie uzyskał na jej budowę pozwolenia na budowę, jak i nie dokonał zgłoszenia jej budowy właściwemu administracji architektoniczno-budowlanej. Zdaniem właścicielki działki nr [...], wyższa część wiaty na działce sąsiada powinna być wybudowana w takim samym kształcie jak jej budynek gospodarczy i powinna być zlicowana ze ścianą szczytową budynku gospodarczego. Z kolei, niższa część wiaty nie powinna być zlokalizowana w obecnym miejscu a jej wysokość powinna być równa z ogrodzeniem na jej działce. Niższa część wiaty powinna być zlokalizowana w innej części działki sąsiada. W ocenie uczestniczki, aktualny stan naraża jej życie i zdrowie.
Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Powiecie Gdańskim decyzją z dnia 5 października 2021 r., nr PINB.5160.14.2020.EB, wydaną na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (Dz.U. z 2020 r., poz. 1333), orzekł o braku podstaw do zastosowania art. 51 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy - Prawo budowlane, tj. wykonania określonych czynności lub robót budowlanych w celu doprowadzenia do stanu zgodnego z prawem wiaty zlokalizowanej na działce nr [...] w Pruszczu Gdańskim.
Uzasadniając wydaną decyzję, organ wskazał, że przedmiotowy obiekt spełnia wymogi dla wiaty. Zgodnie zaś z treścią art. 29 ust. 2 pkt 2 ustawy - Prawo budowlane nie wymaga decyzji o pozwoleniu na budowę oraz zgłoszenia, o którym mowa w art. 30, budowa wiat o powierzchni zabudowy do 50 m2, sytuowanych na działce, na której znajduje się budynek mieszkalny, lub przeznaczonej pod budownictwo mieszkaniowe, przy czym łączna liczba tych wiat na działce nie może przekraczać dwóch na każde 1000 m2 powierzchni działki. Działka nr [...] ma powierzchnię 556 m2 a powierzchnia zabudowy przedmiotowego obiektu wynosi 33,5 m2. Wobec powyższego przedmiotowa wiata nie wymaga decyzji o pozwoleniu na budowę ani zgłoszenia.
Dalej, organ wskazał, że do usytuowania wiaty nie znajdują zastosowania odległości sytuowania budynków na działce budowlanej od granicy z sąsiednią działką budowlaną określone w § 12 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz.U. z 2019 r., poz. 1065). Zgodnie bowiem z § 2 ust. 1 powołanego rozporządzenia przepisy tego rozporządzenia stosuje się przy projektowaniu, budowie i przebudowie oraz przy zmianie sposobu użytkowania budynków oraz budowli nadziemnych i podziemnych spełniających funkcje użytkowe budynków, a także do związanych z nimi urządzeń budowlanych. Tym samym, przepisy tego rozporządzenia nie mogą mieć zastosowania do wiaty, gdyż stosuje się je do budynków, a przedmiotowa wiata nie może być uznana za budynek, albowiem nie posiada wszystkich cech użytkowych budynku. Wobec powyższego wiata może być sytuowana bezpośrednio przy granicy działki.
Organ wskazał także, że działka nr [...] zgodnie z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego, zatwierdzonym przez Radę Miasta Pruszcz Gdański uchwałą z dnia 6 marca 2017 r., nr XXX/281/2017, położona jest na terenie 10.1.MN, na którym dopuszczono lokalizację budynków, budowli i urządzeń związanych z przeznaczeniem terenu, budynków gospodarczych i garaży, podziemnej i naziemnej infrastruktury technicznej. Przedmiotowy obiekt wpisuje się także kolorystyką i materiałem wykonania (drewno, kolory szarości i błękit) w określone planem nakazy obowiązujące tylko dla budynków. W ocenie organu, forma architektoniczna, parametry techniczne, materiał z którego wykonana jest wiata oraz jej usytuowanie nie powodują negatywnego wpływu na działki sąsiednie.
Od powyższej decyzji odwołanie wniosła D. O. i Prokurator Okręgowy w Gdańsku. Odwołująca się D. O. wniosła o uchylenie decyzji organu I instancji i o zbadanie budowy dwóch wiat przez biegłego sądowego z zakresu Prawa budowlanego przy jej udziale. Z kolei, Prokurator zarzucił decyzji organu I instancji błąd w ustaleniach faktycznych poprzez błędne ustalenie, że obiekt posadowiony na przedmiotowej działce stanowi jedną wiatę i zakwestionował ustalenia w decyzji wymiarów wiaty poprzez jej nieudokumentowanie w postaci fotografii. Nadto, wskazał, że z uwagi na uniemożliwienie D. O. udziału w czynności kontroli odbioru lub budowli zasadnym jest przeprowadzenie powtórnie czynności i udokumentowanie zarówno stanu faktycznego sposobu użytkowania obiektu, jak i wymiarów w drodze wykonania stosownej dokumentacji fotograficznej
Zaskarżoną w niniejszej sprawie decyzją z dnia 10 grudnia 2021 r., wydaną na podstawie art. 25 ustawy z dnia 13 lutego 2020 r. o zmianie ustawy - Prawo budowlane oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2020 r., poz. 471 ze zm.) oraz art. 50 i art. 51 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (Dz. U. z 2020 r., poz. 1333 ze zm.), Pomorski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Gdańsku utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.
Uzasadniając wydaną decyzję, organ wskazał na wstępie, że przedmiotem niniejszego postępowania są dwie, połączone ze sobą wiaty o konstrukcji drewnianej, stanowiące konstrukcyjną całość, zlokalizowane na terenie działki nr [...], położonej w Pruszczu Gdańskim, przy ul. Ż., stanowiącej współwłasność W. K. i B. K. Część wiaty o wymiarach 5,82 x 3,51 m zlokalizowana jest bezpośrednio przy budynku garażowym znajdującym się na działce sąsiedniej. Ta część pełni funkcję rekreacyjną. Druga część wiaty o wymiarach 4,20 x 2,50 m zlokalizowana jest w odległości 50 cm od ogrodzenia z działką nr [...]. Konstrukcja obiektu posadowiona jest na stopach betonowych. Niższa część wiaty pełni funkcję gospodarczą. Wiata nie jest umocowana do ściany garażu na sąsiedniej działce ani do ogrodzenia. Inwestorem budowy tej wiaty jest W. K., który oświadczył, że budowa wiaty została rozpoczęta w 2018 r. i nie została zakończona.
Dalej, organ wskazał, że przedmiotowy obiekt budowlany stanowi budowlę w rozumieniu prawa budowlanego. Przedmiotowe wiaty posadowione są bowiem na stopach betonowych, a zatem są trwale związane z gruntem. Wiaty te są ze sobą konstrukcyjnie związane i stanowią całość. Zgodnie zaś z treścią art. 3 pkt 1 ustawy - Prawo budowlane, ilekroć w ustawie jest mowa o obiekcie budowlanym - należy przez to rozumieć budynek, budowlę bądź obiekt małej architektury, wraz z instalacjami zapewniającymi możliwość użytkowania obiektu zgodnie z jego przeznaczeniem, wzniesiony z użyciem wyrobów budowlanych. Punkt 3 z kolei stanowi, że przez budowlę należy rozumieć każdy obiekt budowlany, niebędący budynkiem lub obiektem małej architektury.
Nadto, organ ocenił, że wykonane roboty nie wymagały uzyskania pozwolenia na budowę ani dokonania zgłoszenia z uwagi na treść art. 29 ust. 2 pkt 2 ustawy – Prawo budowlane. Przedmiotowa budowla, będąca połączeniem dwóch konstrukcyjnie ze sobą powiązanych wiat, spełnia przesłanki z art. 29 ust. 2 pkt 2. Jak wynika bowiem z akt sprawy, przedmiotowa budowla, stanowiąca dwie połączone ze sobą wiaty, posiada powierzchnię zabudowy 30,93 m2 a powierzchnia działki nr [...] wynosi 556 m2. Pomimo rozbieżności w wyliczeniach powierzchni zabudowy (organ I instancji wskazał, że wynosi ona 33,5 m2) różnica ta nie ma znaczenia ponieważ nadal jest to obiekt budowlany o powierzchni zabudowy poniżej 50 m2. Nadto, przedmiotową wiatę należy uznać za budowlę wolnostojącą. Budowla ta w części o wymiarach 5,82 m x 3,51 m posadowiona jest bowiem bezpośrednio przy budynku gospodarczo – garażowym zlokalizowanym na działce nr [...]. Z kolei, druga część wiaty o wymiarach 4,20 m x 2,50 m zlokalizowana jest w odległości 50 cm od pełnego ogrodzenia wykonanego z cegły i posadowionego na granicy działek [...] i [...]. Co więcej, działka nr [...], zgodnie z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego uchwalonym uchwałą Rady Miasta Pruszcz Gdański z dnia 6 marca 2017 r., nr XXX/281/2017, zlokalizowana jest na terenie oznaczonym symbolem 10.2.MN, tj. teren zabudowy mieszkaniowej jednorodzinnej. Choć organ I instancji błędnie wskazał, że działka ta leży na terenie oznaczonym symbolem 10.1.MN, nie ma to znaczenia dla przedmiotowej sprawy, ponieważ zarówno teren 10.1.MN i 10.2.MN należą do tej samej kategorii terenów i obowiązują dla nich te same ustalenia.
Jednocześnie, organ ocenił, że wybudowanie przedmiotowej wiaty nie naruszyło przepisów odrębnych, nie stworzyło również zagrożenia bezpieczeństwa ludzi, mienia bądź środowiska. Nadto, umiejscowienie wiaty nie stanowi zagrożenia zalewania działek sąsiednich wodami opadowymi, albowiem dach przedmiotowego obiektu posiada spadek skierowany na działkę inwestora a także posiada rynny i rury spustowe. Organ odwoławczy podzielił przy tym stanowisko organu I instancji, że do budowli jaką jest wiata nie stosuje się przepisów rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, a zatem nie mają do nich zastosowania przepisy dotyczące odległości budynków od granicy działek.
Mając powyższe na uwadze, organ odwoławczy stwierdził, że rozstrzygnięcie organu I instancji, stwierdzające brak podstaw do wydania decyzji na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 2 ustawy – Prawo budowlane odpowiada prawu.
Odnosząc się do zarzutów odwołania, organ wyjaśnił, że w niniejszej sprawie nie ma wątpliwości, że przedmiotowa budowla jest wiatą. W ustawie - Prawo budowlane brak jest definicji wiaty, dlatego też należy posiłkować się utrwalonym już w orzecznictwie sądów poglądem, że za podstawowe cechy wiaty należy uznać: wsparcie danej budowli na słupach, stanowiących podstawowy element konstrukcyjny wiążący budowle trwale z gruntem, oraz częściowy lub całkowity brak ścian. W niniejszej sprawie przedmiotowy obiekt budowlany spełnia powyższe przesłanki.
Odnosząc się natomiast do kwestii zakwestionowania przez Prokuratura ustalonych wymiarów wiaty poprzez nieudokumentowanie ich w postaci fotografii, organ wyjaśnił, że wymiary wiaty zostały nakreślone na szkicu sytuacyjnym będącym załącznikiem do protokołu kontroli z dnia 29 czerwca 2021 r. Protokół został podpisany zarówno przez inwestora i właściciela działki nr [...], jak i właścicielkę działki nr [...]. Wymiary wiaty nie były kwestionowane przez żadną ze stron, zatem powyższy protokół stanowi wystarczający dowód w kwestii wymiarów obiektu.
Ustosunkowując się natomiast do odwołania D. O., organ wyjaśnił, że materiał dowodowy zebrany przez organ I instancji był rzetelny i wyczerpujący. Organ nie miał wątpliwości co do stanu faktycznego, zatem brak było podstaw do powołania biegłego z zakresu prawa budowlanego.
We wniesionej do Sądu skardze Prokurator Okręgowy w Gdańsku zaskarżonej decyzji zarzucił błąd w ustaleniach faktycznych poprzez błędne ustalenie, że obiekt posadowiony na przedmiotowej działce stanowi jedną wiatę i zakwestionował ustalenia w decyzji wymiarów wiaty poprzez jej nieudokumentowanie w postaci fotografii. Prokurator podkreślił przy tym, że przedmiotowy obiekt jest wydzielony z przestrzeni ścianą budynku gospodarczego posadowionego na działce sąsiedniej. Nadto, Prokurator wskazał, że organ powołuje się w toku prowadzonego postępowania na ustalenia dokonane w treści protokołu w sytuacji, gdy D. O. uniemożliwiono udziału w prowadzonych oględzinach obiektu a wymiary wiaty nie zostały udokumentowane w postaci fotografii.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, w pełni podtrzymując stanowisko i argumentację zawarte w zaskarżonej decyzji.
W piśmie procesowym z dnia 7 czerwca 2022 r. uczestniczka postępowania – D. O. wniosła o uwzględnienie skargi Prokuratora i o uchylenie zaskarżonej decyzji, zarzucając jej: błąd w ustaleniach faktycznych, poprzez błędne ustalenie, że obiekt budowlany posadowiony na działce nr [...] stanowi wiatę; błąd w ustaleniach faktycznych, poprzez błędne ustalenia co do wymiarów obiektu budowlanego posadowionego na działce nr [...]; rozstrzygnięcie sprawy na podstawie nieprawidłowo przeprowadzonego postępowania dowodowego, a w szczególności niedopuszczenie jej do udziału w czynnościach kontrolnych, niewykonanie pełnej dokumentacji fotograficznej obiektu, nieuwzględnienie wszystkich okoliczności sprawy, w tym negatywnego wpływu jaki posadowiony na działce nr [...] obiekt budowlany będzie miał na stan jej nieruchomości (budynku gospodarczego), nieuwzględnienie projektu technicznego budynku gospodarczego zaakceptowanego przez Urząd Miejski w Pruszczu Gdańskim w 1989 r., który przewidywał budowę na przedmiotowych działkach budynków gospodarczych bliźniaczych, oraz brak powołania biegłego z zakresu prawa budowlanego. Nadto, zdaniem uczestniczki organ nieprawidłowo uznał, że przepisy rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. nie mają zastosowania do wiat.
W piśmie procesowym z dna 7 lipca 2022 r. uczestnik postępowania – W. K. wniósł o oddalenie skargi, nie zgadzając się z zarzutami D. O. i podkreślając, że przedmiotowy obiekt budowlany jest wiatą. Wiata posiada całkowicie odrębną konstrukcję, która jedynie przylega do ściany sąsiedniego budynku, ale się na niej w żaden sposób nie opiera.
W piśmie procesowym z dnia 2 sierpnia 2022 r. uczestniczka postępowania – D.O. podtrzymała dotychczasowe stanowisko w sprawie. Podkreśliła przy tym, że obiekty budowlane posadowione na działce nr [...] nie są wiatami, gdyż posiadają ściany zewnętrzne ze wszystkich trzech stron i pełnią funkcję rekreacyjną właściwą dla np. domków letniskowych, co negatywnie wpływa na możliwość korzystania z działki przez uczestniczkę postępowania. Nadto, w ocenie uczestniczki, do przedmiotowych obiektów mają zastosowanie przepisy rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r.
Rozpoznając wniesioną skargę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:
Przeprowadzona przez Sąd, na podstawie art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2021 r., poz. 137) oraz art. 3 § 2 pkt 1 w zw. z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przez sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2022 r., poz. 329 ze zm.) - zwanej dalej p.p.s.a., kontrola legalności wykazała, że zaskarżona decyzja Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Gdańsku z dnia 10 grudnia 2021 r., utrzymująca w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Powiecie Gdańskim z dnia 5 października 2021 r., jest zgodna z prawem.
Kontrolowane rozstrzygnięcie podjęto po przeprowadzeniu postępowania w trybie i na zasadach określonych w art. 50 i art. 51 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (Dz.U. z 2020 r., poz. 1333), w brzmieniu obowiązującym przed wejściem w życie ustawy z dnia 13 lutego 2020 r. o zmianie ustawy - Prawo budowlane oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2020 r., poz. 471), ze względu na wszczęcie postępowania w niniejszej sprawie w dniu 20 lutego 2020 r. i przepis art. 25 ustawy nowelizującej, który nakazuje do spraw wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, tj. przed 19 września 2020 r., przepisy ustawy zmienianej w art. 1 stosować w brzmieniu dotychczasowym.
Przepis art. 50 ust. 1 ustawy - Prawo budowlane stanowi, że w przypadkach innych niż określone w art. 48 ust. 1 lub w art. 49b ust. 1 organ nadzoru budowlanego wstrzymuje postanowieniem prowadzenie robót budowlanych wykonywanych:
1) bez wymaganego pozwolenia na budowę albo zgłoszenia lub
2) w sposób mogący spowodować zagrożenie bezpieczeństwa ludzi lub mienia bądź zagrożenie środowiska, lub
3) na podstawie zgłoszenia z naruszeniem art. 30 ust. 1, lub
4) w sposób istotnie odbiegający od ustaleń i warunków określonych w pozwoleniu na budowę, projekcie budowlanym lub przepisach.
Z kolei, zgodnie z art. 51 ust. 1 ustawy – Prawo budowlane przed upływem 2 miesięcy od dnia wydania postanowienia, o którym mowa w art. 50 ust. 1, organ nadzoru budowlanego w drodze decyzji:
1) nakazuje zaniechanie dalszych robót budowlanych bądź rozbiórkę obiektu budowlanego lub jego części, bądź doprowadzenie obiektu do stanu poprzedniego albo,
2) nakłada obowiązek wykonania określonych czynności lub robót budowlanych w celu doprowadzenia wykonywanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem, określając termin ich wykonania, albo
3) w przypadku istotnego odstąpienia od zatwierdzonego projektu budowlanego lub innych warunków pozwolenia na budowę - nakłada, określając termin wykonania, obowiązek sporządzenia i przedstawienia projektu budowlanego zamiennego, uwzględniającego zmiany wynikające z dotychczas wykonanych robót budowlanych oraz - w razie potrzeby - wykonania określonych czynności lub robót budowlanych w celu doprowadzenia wykonywanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem; przepisy dotyczące projektu budowlanego stosuje się odpowiednio do zakresu tych zmian.
Przepisy art. 51 ust. 1 pkt 1 i 2 Prawa budowlanego stosuje się, jeżeli roboty budowlane, w przypadkach innych niż określone w art. 48 albo w art. 49b ust. 1, zostały wykonane w sposób, o którym mowa w art. 50 ust. 1.
Sąd podziela stanowisko orzekających w sprawie organów, że w okolicznościach niniejszej sprawy, brak było podstaw do zastosowania art. 51 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy – Prawo budowlane.
W ocenie Sądu, w niniejszej sprawie mamy do czynienia z innym przypadkiem, niż określony w art. 48 albo w art. 49b ust. 1 ustawy – Prawo budowlane.
Orzekające w sprawie organy słusznie uznały bowiem, że przedmiotem niniejszego postępowania jest obiekt budowlany stanowiący jedną wiatę.
Podczas oględzin przeprowadzonych w dniu 29 czerwca 2021 r. organ I ustalił bowiem, że wybudowany na terenie działki nr [...] obiekt złożony jest z dwóch wiat, ale połączonych ze sobą, stanowiących konstrukcyjnie i architektonicznie jedną całość. Konstrukcja ta składa się z drewnianych słupków, mocowanych w stopach betonowych, ma drewniany dach, kryty papą. Wiata stanowi samodzielną i samonośną konstrukcję. Nie jest umocowana do ściany garażu na sąsiedniej działce ani do ogrodzenia.
Powyższe cechy przedmiotowego obiektu budowlanego, w żaden sposób nie podważone przez skarżącego i uczestników postępowania, wskazują, że przedmiotowy obiekt stanowi wiatę. Choć ustawa - Prawo budowlane, jak i wydane na jej podstawie rozporządzenia wykonawcze, nie definiują pojęcia "wiaty" to zgodnie ze Słownikiem Języka Polskiego wiata jest to lekka budowla w postaci dachu wspartego na słupach. Nadto, jak wskazuje orzecznictwo, przez wiatę rozumieć należy lekką, otwartą konstrukcję, wspartą na słupach, nieposiadającą ścian zewnętrznych lub dysponującą ścianami maksymalnie z trzech stron (zob. wyrok NSA z dnia 10 stycznia 2017 r., sygn. akt II OSK 911/15, https://orzeczenia.nsa.gov.pl). Wiata to samodzielna lekka budowla, posiadająca dach, niekiedy ściany, której celem jest ochrona miejsca, rzeczy przed oddziaływaniem atmosferycznym - deszczem, śniegiem, wiatrem (zob. wyrok NSA z dnia 17 marca 2020 r., sygn. akt II OSK 603/19, https://orzeczenia.nsa.gov.pl). Za podstawowe cechy wiaty uznaje się wsparcie danej budowli na słupach stanowiących podstawowy element konstrukcyjny i wiążący budowlę trwale z gruntem oraz brak trwałych ścian (zob. wyrok NSA z dnia 9 stycznia 2019 r., sygn. akt II OSK 3465/18, https:orzeczenia.nsa.gov.pl). Za podstawowe cechy wiaty uznaje się przede wszystkim wsparcie budowli na słupach, stanowiących podstawowy element konstrukcyjny, wiążący budowlę trwale z gruntem. Wiatę od budynku odróżnia przede wszystkim to, że jest ona pozbawiona wszystkich albo większości przegród zewnętrznych, a także najczęściej jej podstawowym elementem konstrukcyjnym (konstrukcją nośną), na którym osadzony jest dach, są słupy wiążące budowlę z gruntem. Stąd zasadniczym kryterium zakwalifikowania danego obiektu jako wiaty jest stwierdzenie, że obiekt nie jest zamknięty, a więc nie jest obudowany ze wszystkich albo z większości stron. Natomiast częściowe wyposażenie w ściany nie zmienia charakteru obiektu, zwłaszcza jeżeli nie stanowią one elementu konstrukcyjnego, a konstrukcja nadal pozostaje słupowa, gdy funkcję nośną spełniają słupy, a nie ściany (zob. wyrok NSA z dnia 16 lutego 2016 r., sygn. II OSK 1481/14, https://orzeczenia.nsa.gov.pl). Takiemu ujęciu odpowiada wniosek, że wiata, nie będąc budynkiem, nie powinna posiadać wszystkich cech, o jakich mowa w treści art. 3 pkt 2 ustawy – Prawo budowlane. Oznacza to, że jest ona obiektem budowlanym związanym lub niezwiązanym trwale z gruntem, niewydzielonym z przestrzeni za pomocą przegród budowlanych, stanowiącym przede wszystkim dach wsparty na słupach. Wystarczy przy tym, aby przynajmniej jedna z tych przesłanek została spełniona. Tym samym, podniesiona przez Prokuratora okoliczność, że jedna część wiaty przylega do ściany budynku gospodarczego posadowionego na terenie działki nr [...], nie świadczy o utracie przez przedmiotowy obiekt cech wiaty.
Nadto, ustalone podczas oględzin cechy przedmiotowego obiektu wskazują, że mamy do czynienia z jedną wiatą, zbudowaną z dwóch części. Jedna część wiaty posiada wymiary 5,82 m x 3,51 m i wysokość max. 3,07 m. Ta część wiaty pełni funkcję rekreacyjną i zlokalizowana jest bezpośrednio przy budynku garażowym znajdującym się na działce sąsiedniej. Druga część wiaty, przylegająca bezpośrednio do części pierwszej i połączona z nią, posiada wymiary 4,20 x 2,50 m i wysokość 2,60 m. Ta część wiaty pełni funkcję gospodarczą i zlokalizowana jest w odległości 50 cm od ogrodzenia z działką nr [...]. Obie części wiaty są ze sobą połączone i stanowią konstrukcyjnie i architektonicznie jedną całość. Pozostają zatem ze sobą w związku funkcjonalnym i razem tworzą całość techniczno-użytkową, spełniając tym samym przesłanki uprawniające do uznania ich za jeden obiekt budowlany.
Niewątpliwie zaś, zgodnie z treścią art. 29 ust. 1 pkt 2c w zw. z art. 30 ust. 1 obowiązującej w 2018 r. ustawy – Prawo budowlane, pozwolenia na budowę ani zgłoszenia nie wymagała budowa wiat o powierzchni zabudowy do 50 m2, sytuowanych na działce, na której znajduje się budynek mieszkalny lub przeznaczonej pod budownictwo mieszkaniowe, przy czym łączna liczba tych wiat na działce nie może przekraczać dwóch na każde 1000 m2 powierzchni działki. Ocena bowiem, czy miała miejsce samowola budowlana dokonywana jest zawsze według przepisów prawa budowlanego obowiązujących w dacie jej dokonania, a ocena prawna tego stanu musi być każdorazowo determinowana przez przepisy obowiązujące w dacie przeprowadzenia ostatnich robót budowlanych, które składały się na aktualną konstrukcję i parametry takiego samowolnie pobudowanego obiektu (zob. wyrok NSA z dnia 18 maja 2007 r., sygn. akt II OSK 782/06, https://orzeczenia.nsa.gov.pl).
Dlatego też, ponieważ z niepodważonych skutecznie okoliczności sprawy wynika, że przedmiotowa wiata ma powierzchnię zabudowy 30,93 m2 a powierzchnia działki nr [..], na której znajduje się budynek mieszkalny, wynosi 556 m2, tym samym jej budowa nie wymagała uzyskania pozwolenia na budowę ani dokonania zgłoszenia. Wskazać przy tym należy, że wymiary wiaty zostały nakreślone na szkicu sytuacyjnym będącym załącznikiem do protokołu oględzin przeprowadzonych w dniu 29 czerwca 2021 r., który został podpisany zarówno przez właściciela działki nr [...], jak i przez właścicielkę działki nr [...]. Z kolei, z żadnych przepisów prawa nie wynika, aby wymiary obiektu musiały być udokumentowane w postaci fotografii, tak jak tego żąda Prokurator, aczkolwiek w aktach organu I instancji znajdują się zdjęcia wykonane w dniu 29 czerwca 2021 r. a więc w czasie przeprowadzonej przez ten organ wizji lokalnej.
Słusznie przy tym orzekające w sprawie organy zastosowały w niniejszej sprawie dyspozycję art. 50 ust. 1 ustawy – Prawo budowlane. W myśl bowiem uchwały siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 3 października 2016 r., sygn. akt II OPS 1/16, do robót budowlanych i obiektów budowlanych, które nie wymagają uzyskania pozwolenia na budowę i nie są objęte obowiązkiem zgłoszenia, mogą być stosowane przepisy art. 50 ust. 1 pkt 2 lub pkt 4 in fine ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane, a także art. 51 ust. 7 tej ustawy, jeżeli roboty budowlane zostały wykonane w sposób, o którym mowa w art. 50 ust. 1 pkt 2 lub pkt 4 in fine. Zwolnienie pewnej kategorii robót budowlanych z obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę oraz dokonania zgłoszenia nie może oznaczać, że roboty te mogą nie być objęte rygorami Prawa budowlanego. W stosunku do tego rodzaju robót budowlanych organ nadzoru budowlanego nie tylko może, ale nawet powinien zastosować środki przewidziane w art. 50–51 Prawa budowlanego, jeśli są one wykonywane w sposób mogący spowodować zagrożenie bezpieczeństwa ludzi lub mienia (art. 50 ust. 1 pkt 2) lub w sposób istotnie odbiegający od ustaleń i warunków określonych w pozwoleniu na budowę bądź w przepisach (art. 50 ust. 1 pkt 4). Każde roboty budowlane powinny być bowiem wykonane zgodnie z przepisami, a zwłaszcza w sposób niestwarzający zagrożenia dla życia i zdrowia ludzi, mienia lub środowiska.
Sąd podziela przy tym dokonaną przez orzekające w sprawie organy ocenę, że z całokształtu materiału sprawy, nie wynika aby przedmiotowa wiata mogła powodować zagrożenie bezpieczeństwa ludzi lub mienia bądź środowiska, jak i aby została wybudowana w sposób istotnie odbiegający od ustaleń i warunków określonych w przepisach.
Przede wszystkim bowiem, w niniejszej sprawie nie mogły mieć zastosowania przepisy § 12 i § 271 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie. Przepisy te dotyczą bowiem jedynie sytuowania budynków, stanowiąc, że "budynek na działce budowlanej należy sytuować od granicy tej działki w odległości nie mniejszej niż" i "odległość między zewnętrznymi ścianami budynków niebędącymi ścianami oddzielenia przeciwpożarowe". Zgodnie zaś z art. 3 pkt 2 ustawy – Prawo budowlane budynek to taki obiekt budowlany, który jest trwale związany z gruntem, wydzielony z przestrzeni za pomocą przegród budowlanych oraz posiada fundamenty i dach. Przedmiotowa wiata nie jest więc budynkiem, albowiem nie jest wydzielona z przestrzeni za pomocą przegród budowlanych ani nie posiada fundamentów. Zatem możliwa jest budowa wiaty w odległości od granicy sąsiedniej działki budowlanej, mniejszej niż w tych przepisach wskazana.
Nadto, przedmiotowa wiata nie narusza ustaleń miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, uchwalonego uchwałą Rady Miasta Pruszcz Gdański z dnia 6 marca 2017 r., nr XXX/281/2017, w sprawie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego miasta Pruszcz Gdański rejon ul. [..]. Działka inwestycyjna nr [...] położona jest w terenie oznaczonym w planie symbolem 10.2.MN, tj. teren zabudowy mieszkaniowej jednorodzinnej, na którym dopuszczono lokalizację: budynków, budowli i urządzeń związanych z przeznaczeniem terenu, budynków gospodarczych i garaży, podziemnej i nadziemnej infrastruktury technicznej. Przedmiotowa wiata stanowi zaś budowlę w świetle art. 3 pkt 3 ustawy – Prawo budowlane a więc jej budowa jest dozwolona zapisami obowiązującego planu miejscowego.
Jednocześnie, wbrew stanowisku uczestniczki postępowania, brak jest podstaw do uznania, aby przedmiotowa wiata, stwarzała zagrożenie bezpieczeństwa ludzi, mienia bądź środowiska. W przedmiotowej sprawie uczestniczka ani w postępowaniu administracyjnym, ani sądowym nie wykazała realnego zagrożenia bezpieczeństwa a podnoszone przez nią okoliczności na to nie wskazują. Słusznie orzekające w sprawie organy podkreśliły przy tym, że dach przedmiotowego obiektu posiada spadek skierowany na działkę inwestora a nadto posiada rynny i rury spustowe, a umiejscowienie wiaty nie stanowi zagrożenia zalewania działek sąsiednich wodami opadowymi. Nadto, jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 29 września 2015 r., sygn. akt II OSK 1778/14 (https://orzeczenia.nsa.gov.pl), nie jest dopuszczalne wyjaśnianie użytego w art. 50 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego sformułowania - w sposób mogący spowodować zagrożenie bezpieczeństwa ludzi lub mienia bądź zagrożenie środowiska, poprzez odwołanie się do przepisów techniczno-budowlanych.
Z uwagi na powyższe, jak prawidłowo oceniły orzekające organy, brak jest w niniejszej sprawie podstaw do uznania, że przedmiotowa wiata powoduje zagrożenie bezpieczeństwa ludzi lub mienia bądź środowiska, jak i, że wybudowana została w sposób istotnie odbiegający od ustaleń i warunków określonych w przepisach.
Tym samym, w okolicznościach niniejszej sprawy, zasadne było wydanie decyzji o braku podstaw do zastosowania art. 51 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy – Prawo budowlane. Decyzje na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 1 i 2 wydaje się bowiem wtedy, kiedy mamy do czynienia ze stanem niezgodnym z prawem, określonym w art. 50 ust. 1 pkt 1 – 4 ustawy - Prawo budowlane, z czym nie mamy do czynienia w niniejszej sprawie.
Jednocześnie, zdaniem Sądu, wszystkie istotne dla podjęcia rozstrzygnięcia w sprawie okoliczności zostały ustalone i wyjaśnione przez orzekające organy prawidłowo, w zgodzie z treścią art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a.
Nadto, okoliczność, że uczestnik postępowania – W. K. podczas oględzin przeprowadzonych w dniu 29 czerwca 2021 r. odmówił wpuszczenia uczestniczki postępowania – D. O. na teren swojej działki nie stanowi o przeprowadzeniu oględzin z istotnym naruszeniem prawa. Niewątpliwie, art. 79 § 2 k.p.a. stanowi, że strona ma prawo brać udział w przeprowadzeniu dowodu, może zadawać pytania świadkom, biegłym i stronom oraz składać wyjaśnienia. Jednakże, brak udziału w oględzinach sam w sobie nie musi stanowić o istotnym naruszeniu przepisów postępowania mających wpływ na wynik sprawy. Wada tego rodzaju nabiera znaczenia, jako wada istotna, dopiero w przypadku naruszenia podstawowych obowiązków organu administracyjnego wynikających z art. 79 § 1 i 2 w zw. z art. 10 § 1 k.p.a., czyli braku zawiadomienia wszystkich stron postępowania o przeprowadzeniu oględzin (por. wyrok NSA z dnia 17 kwietnia 2019 r., sygn. II OSK 1441/17, https://orzeczenia.nsa.gov.pl), z czym w niniejszej sprawie nie mamy do czynienia. Uczestniczka postępowania – D. O. została zawiadomiona o oględzinach i brała w nich udział, jedynie nie została wpuszczona na teren działki sąsiada. Organ nadzoru budowlanego nie posiada zaś środków prawnych, które mogłyby przymusić właściciela nieruchomości do wpuszczenia osób trzecich na teren nieruchomości będącej przedmiotem oględzin (zob. wyrok WSA w Kielcach z dnia 26 czerwca 2019 r., sygn. akt II SA/Ke 274/19, https://orzeczenia.nsa.gov.pl). Zdaniem Sądu, prawa strony wynikającego z art. 79 § 2 k.p.a., nie można rozumieć tak, że gwarantuje ono wstęp na cudzą nieruchomość bez zgody jej właściciela. Taka wykładnia prowadziłaby do naruszenia przepisów związanych z ochroną prawa własności, w tym art. 140 k.c., a także art. 21 ust. 1 oraz art. 64 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej (zob. wyrok NSA z dnia 27 stycznia 2017 r., sygn. akt II OSK 1225/15, LEX nr 2237700). Organy nadzoru budowlanego nie zostały wyposażone przez ustawodawcę w atrybuty umożliwiające skuteczne doprowadzenie do wejście, na potrzeby np. oględzin nieruchomości, osoby będącej stroną postępowania, wbrew woli właściciela tej nieruchomości. Tym samym fakt przeprowadzenia oględzin bez udziału strony postępowania, prawidłowo zawiadomionej o tych czynnościach przez organ ale niedopuszczonej fizycznie przez właściciela przedmiotu oględzin, nie stanowi o naruszeniu zasady czynnego udziału strony w postepowaniu administracyjnym. Ponadto, sam brak udziału strony w tych czynnościach nie dezawuuje wyniku oględzin. Strona, która nie była obecna przy ich przeprowadzeniu, może po zapoznaniu się ze sporządzonym z nich urzędowym protokołem odnieść się do poczynionych ustaleń (zob. wyrok WSA w Warszawie z dnia 24 stycznia 2019 r., sygn. akt VII SA/Wa 862/18, https://orzeczenia.nsa.gov.pl).
W tym stanie rzeczy, ponieważ podniesione w skardze zarzuty nie mogły odnieść zamierzonego skutku, a jednocześnie brak jest okoliczności, które z urzędu należałoby wziąć pod rozwagę, Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a.