II SA/Gd 367/24

II SA/Gd 367/24 - Wyrok WSA w Gdańsku
Data orzeczenia
2024-09-11
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-04-04
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Sędziowie
Jolanta Górska /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6159 Inne o symbolu podstawowym 615
Hasła tematyczne
Planowanie przestrzenne
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Uchylono decyzję II i I instancji i umorzono postępowanie (art. 145 § 3 ustawy - PoPPSA)
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 503
art. 37d ust. 1
Ustawa z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krzysztof Kaszubowski Sędziowie: Sędzia WSA Jolanta Górska (spr.) Asesor WSA Jakub Chojnacki Protokolant Starszy asystent sędziego Krzysztof Pobojewski po rozpoznaniu w dniu 28 sierpnia 2024 r. w Gdańsku na rozprawie sprawy ze skargi J. Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością spółki komandytowej z siedzibą w Warszawie na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z dnia 23 stycznia 2024 r. nr SKO Gd/3229/23 w przedmiocie kary pieniężnej za umieszczenie tablic reklamowych 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Dyrektora Gdańskiego Zarządu Dróg i Zieleni z dnia 3 marca 2023 r., nr GZDiZ.NP.701.138.13.2022.EPS/MP w części dotyczącej wymierzenia skarżącej J. Spółce z ograniczoną odpowiedzialnością spółce komandytowej z siedzibą w Warszawie kary pieniężnej i umarza postępowanie administracyjne w tym zakresie; 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku na rzecz skarżącej J. Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością spółki komandytowej z siedzibą w Warszawie kwotę 337 zł (trzysta trzydzieści siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
Skarga J. spółki z ograniczoną odpowiedzialnością spółki komandytowej na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z dnia 23 stycznia 2024 r., nr SKO Gd/3229/23, wniesiona została w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy:
Podczas kontroli przeprowadzonej w dniu 4 listopada 2022 r. pracownicy Gdańskiego Zarządu Dróg i Zieleni stwierdzili umieszczenie tablicy reklamowej – ekranu świetlnego o wymiarach 0,679 x 1,199 m, o łącznej ekspozycji reklamy 0,81 m2 , w witrynie lokalu M. przy ul. P. [...], na działce nr [...], obręb [...] w G.
Pismem z dnia 7 listopada 2022 r. zawiadomiono M. Spółkę z o.o. o wszczęciu postępowania w sprawie wymierzenia kary pieniężnej za umieszczenie przedmiotowej tablicy reklamowej, jako niezgodnej z zasadami i warunkami uchwały Rady Miasta Gdańska nr XLVIII/1465/18 z dnia 22 lutego 2018 r. w sprawie ustalenia zasad sytuowania obiektów małej architektury, tablic reklamowych i urządzeń reklamowych oraz ogrodzeń, ich gabarytów, standardów jakościowych oraz materiałów budowlanych, z jakich mogą być wykonane, na terenie Miasta Gdańska (Dz.Urz. Woj. Pom. nr 2018 r., poz. 1034) – zwanej dalej uchwałą krajobrazową. W zawiadomieniu tym poinformowano Spółkę również o możliwości zapoznania się z materiałem sprawy i o możliwości brania czynnego udziału w sprawie a także o oględzinach wyznaczonych na dzień 22 listopada 2022 r. Zawiadomienie doręczono w dniu 10 listopada 2022 r.
W piśmie z dnia 14 listopada 2022 r. M. Spółka z o.o. poinformowała organ, że nie jest właścicielem przedmiotowej tablicy i wskazała, że właścicielem tablicy reklamowej jest skarżąca Spółka a M. Spółka z o.o. wyłącznie udostępnia powierzchnię swojego lokalu pod jej umieszczenie.
Podczas kolejnej kontroli przeprowadzonej w dniu 15 listopada 2022 r. potwierdzono dalsze umieszczenie przedmiotowej tablicy reklamowej a podczas oględzin w toku postepowania przeprowadzonych w dniu 22 listopada 2022 r. stwierdzono jej usunięcie.
Pismem z dnia 23 grudnia 2022 r. zawiadomiono skarżącą Spółkę o wszczęciu przedmiotowego postępowania i wezwano ją jednocześnie do złożenia wyjaśnień i przedstawienia dowodów mogących mieć znaczenie dla ustalenia podmiotu, który zlecił umieszczenie przedmiotowej tablicy reklamowej. Zawiadomienie doręczono skarżącej Spółce w dniu 5 stycznia 2023 r.
W piśmie z dnia 12 stycznia 2023 r. skarżąca Spółka poinformowała, że jest właścicielem przedmiotowej tablicy reklamowej i realizuje na terenie Miasta Gdańska projekt M. a działania w ramach tego projektu nie są objęte zakresem stosowania uchwały krajobrazowej. W konsekwencji, Spółka wniosła o umorzenie przedmiotowego postępowania.
Pismem z dnia 25 stycznia 2023 r. zawiadomiono skarżącą Spółkę o zakończeniu czynności postępowania dowodowego i o prawie zapoznania się ze zgromadzonym materiałem dowodowym i wypowiedzenia się co do zebranych w sprawie dowodów.
W piśmie z dnia 20 lutego 2023 r. skarżąca Spółka wniosła o umorzenie przedmiotowego postępowania z uwagi na jego bezprzedmiotowość, wskazując, że uchwała krajobrazowa Gdańska nie obejmuje witryn lokalu znajdującego się we wnętrzu przejścia podziemnego, gdyż ekran LED umieszczony w takim miejscu nie ingeruje w krajobraz Gdańska.
Dyrektor Gdańskiego Zarządu Dróg i Zieleni decyzją z dnia 3 marca 2023 r., nr GZDiZ.NP.701.138.13.2022.EPS/MP, wydaną na podstawie art. 37d ust. 1 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz.U. z 2022 r., poz. 503), wymierzył skarżącej Spółce karę pieniężną w wysokości 1441,20 zł za umieszczenie od dnia 4 listopada 2022 r. do dnia 15 listopada 2022 r. tablicy reklamowej - ekranu świetlnego w witrynie lokalu przy ulicy P. [...] w G. o powierzchni ekspozycji reklamy wynoszącej 0,81 m2, niezgodnej z przepisami uchwały krajobrazowej Gdańska oraz umorzył postępowanie w części dotyczącej wymierzenia kary pieniężnej M. Spółce z o.o.
Po rozpatrzeniu wniesionego przez skarżącą Spółkę odwołania, zaskarżoną w niniejszej sprawie decyzją z dnia 23 stycznia 2024 r., Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Gdańsku, utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.
Uzasadniając wydaną decyzję, Kolegium wskazało, że umieszczenie reklamy w formie ekranu świetlnego w obszarze SR, w którym znajduje się lokal przy ul. P. [...] w G., narusza postanowienia uchwały krajobrazowej miasta Gdańska. Określone w § 13 ust. 4 tej uchwały ustalenia dla obszaru SR nie dopuszczają bowiem sytuowania w tym obszarze reklam w formie ekranu świetlnego. Tym samym, nałożenie kary pieniężnej w niniejszej sprawie było zasadne w świetle art. 37d ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym.
Kolegium wskazało przy tym, że podmiotem, który umieścił przedmiotową tablicę jest skarżąca Spółka, dlatego postępowanie w części dotyczącej wymierzenia z tego tytułu kary pieniężnej M. Spółce z o.o. zostało umorzone.
Dalej Kolegium wskazało, że zgromadzony w sprawie materiał potwierdza umieszczenie przedmiotowej tablicy w dniach od 4 do 15 listopada 2022 r. i ustalona kara prawidłowo obejmuje właśnie ten okres. Nadto, Kolegium oceniło, że wysokość kary wyliczona została prawidłowo zgodnie z obwieszczeniem Ministra Finansów z dnia 22 lipca 2021 r. w sprawie górnych granic stawek kwotowych podatków i opłat lokalnych na rok 2022. Jednocześnie, Kolegium wskazało, że ani okoliczność, że lokal przy ul. P. [...] w G. znajduje się w przejściu podziemnym, ani okoliczność, że ekran umieszczony jest wewnątrz lokalu, nie uzasadnia odstąpienia od wymierzenia kary. Przejście podziemne stanowi ogólnodostępny ciąg pieszy o bardzo dużym natężeniu ruchu a uchwała krajobrazowa obejmuje cały obszar Gminy Miasta Gdańska, jedynie z wyłączeniem określonym w § 1 ust. 2 dotyczącym terenów zamkniętych. Bez wątpienia zaś ekran umieszczony w witrynie lokalu oddziaływał na krajobraz rozumiany jako postrzeganą przez ludzi przestrzeń, był skierowany do nieograniczonego kręgu odbiorców. Zdaniem Kolegium, nie sposób znaleźć argumentu wyłączającego obowiązywanie uchwały krajobrazowej Gdańska w stosunku do tablic reklamowych w takiej lokalizacji jedynie ze względu na usytuowanie w obrębie przejścia podziemnego, wewnątrz lokal budowlanego.
We wniesionej do Sądu skardze skarżąca Spółka wniosła o stwierdzenie nieważności zarówno zaskarżonej decyzji, jak i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, ewentualnie o ich uchylenie, zarzucając naruszenie:
1. art. 37d ust. 1 w zw. z art. 37a ust. 1 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, poprzez ich:
• niewłaściwą wykładnię polegającą na uznaniu, że zakresem uchwał określających zasady i warunki sytuowania obiektów małej architektury, tablic reklamowych i urządzeń reklamowych oraz ogrodzeń, ich gabaryty, standardy jakościowe oraz rodzaje materiałów budowlanych, z jakich mogą być wykonane objęte są wnętrza obiektów budowlanych, w tym aranżacje witryn lokali użytkowych poza szkleniem ich okien, w sytuacji, gdy uchwały te jako akty z zakresu gospodarki przestrzennej obejmują wyłącznie lokalizowanie tablic lub urządzeń reklamowych "na" nieruchomościach lub obiektach budowlanych;
• błędną wykładnię polegającą na przyjęciu szerokiego władztwa planistycznego gminy w odniesieniu do kształtowania przestrzeni przez tablice reklamowe, obiekty małej infrastruktury oraz ogrodzenia i uznanie, że gmina ma kompetencje nie tylko do ustalenia warunków lokalizacji ww. nośników ale także w zakresie ich wpływu na przestrzeń publiczną, tj. może ustalać zasady sytuowania nośników, które emitują "na zewnątrz" treści reklamowe z wykorzystaniem projekcji świetlnych, podczas gdy prawidłowa wykładnia tychże przepisów sprowadzać się powinna do przyjęcia, że uchwały krajobrazowe regulują wyłącznie lokalizowanie tablic i urządzeń reklamowych "na" nieruchomościach lub obiektach budowlanych, zatem nie obejmują wnętrz tych obiektów;
2. art. 37d ust. 1 w zw. z art. 2 pkt 16b-16d ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym oraz w zw. z § 4 ust. 1 pkt 4 uchwały krajobrazowej poprzez ich niewłaściwą wykładnię polegającą na uznaniu, że ekrany wielofunkcyjne nieprzeznaczone ze swej istoty do ekspozycji reklamy i niesłużące temu celowi w sposób ciągły i trwały wypełniają znamiona definicji tablicy reklamowej, urządzenia reklamowego lub szyldu w rozumieniu art. 2 pkt 16b-16d ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, a w konsekwencji również definicji ekranu świetlnego w rozumieniu § 4 ust. 1 pkt 4 uchwały krajobrazowej, w sytuacji gdy definicje te w odniesieniu do przedmiotów, które nie stanowią konstrukcyjnie nośników reklamowych takich jak np. billboard, słup ogłoszeniowy, baner, wymagają obligatoryjnie dla ich uznania odpowiednio za tablicę, urządzenie lub szyld, faktycznej projekcji reklamy i jednorodnej funkcji reklamowej;
3. art. 7a § 1 k.p.a. w zw. z art. 1 ust. 2 pkt 2 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym w zw. z art. 3 Europejskiej Konwencji Krajobrazowej sporządzonej we Florencji dnia 20 października 2000 r. w zw. z art. 31 ust. 3 Konstytucji RP poprzez jego niewłaściwe zastosowanie polegające na rozstrzygnięciu występujących w sprawie wątpliwości co do treści normy prawnej, tj. co do tego, jak należy interpretować pojęcia "tablicy reklamowej", "urządzenia reklamowego", "szyldu" oraz "umieszczenia tablicy lub urządzenia reklamowego na nieruchomościach lub na obiektach budowlanych" na niekorzyść strony, a tym samym naruszenie wyrażonej w ww. przepisie zasady przyjaznej dla strony interpretacji przepisów prawa, w sytuacji gdy przepisy znajdujące zastosowanie w niniejszej sprawie nie dają żadnych podstaw do konstruowania jakiejkolwiek przeciwnej dyrektywy interpretacyjnej, w szczególności takiej, która przyznawałaby pierwszeństwo wykładni silniej chroniącej krajobraz.
4. art. 37d ust. 4 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym w zw. z art. 61 § 4 k.p.a. poprzez błędne przyjęcie, że datą wszczęcia postępowania z urzędu, od której nalicza się karę pieniężną za umieszczenie tablicy reklamowej lub urządzenia reklamowego niezgodnie z przepisami uchwały krajobrazowej, jest dzień podjęcia pierwszej czynności w sprawie (tj. kontroli), podczas gdy datę wszczęcia stanowi dzień doręczenia stronie zawiadomienia o wszczęciu postępowania, co w niniejszej sprawie nastąpiło po demontażu ekranu zatem postępowanie wobec skarżącej powinno zostać umorzone;
5. art. 8 § 1 oraz art. 11 w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. poprzez naruszenie wyrażonej w tych przepisach zasady przekonywania, polegające na niewystarczającym wyjaśnieniu w uzasadnieniach zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu Ij instancji przesłanek, jakimi kierowały się organy przy wydawaniu decyzji, które to decyzje z całą pewnością nie pogłębiają zaufania adresatów działań władzy publicznej do organów tejże władzy.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Gdańsku wniesiono o jej oddalenie, w pełni podtrzymując stanowisko i argumentację przedstawione w zaskarżonej decyzji.
Rozpoznając wniesioną skargę, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje.
Przeprowadzona przez Sąd, na podstawie art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2024 r., poz. 1267) oraz art. 3 § 2 pkt 1 w zw. z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przez sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r., poz. 935) - zwanej dalej p.p.s.a., kontrola legalności wykazała, że zarówno decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z dnia 23 stycznia 2024 r., jak i poprzedzająca ją decyzja Prezydenta Miasta Gdańska z dnia 3 marca 2023 r. w części dotyczącej wymierzenia skarżącej Spółce kary pieniężnej wydane zostały z naruszeniem przepisów prawa.
Decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z dnia 23 stycznia 2024 r. utrzymano w mocy decyzję Dyrektora Gdańskiego Zarządu Dróg i Zieleni z dnia 3 marca 2023 r., wymierzającą skarżącej Spółce karę pieniężną w wysokości 1441 zł za umieszczenie od dnia 4 listopada 2022 r. do dnia 15 listopada 2022 r. tablicy reklamowej w formie ekranu świetlnego w witrynie lokalu przy ul. P. [...] w G. o powierzchni ekspozycji reklamy wynoszącej 0,81 m2, niezgodnie z przepisami uchwały Rady Miasta Gdańska nr XLVIII/1465/18 z dnia 22 lutego 2018 r. w sprawie ustalenia zasad i warunków sytuowania obiektów małej architektury, tablic reklamowych i urządzeń reklamowych oraz ogrodzeń, ich gabarytów, standardów jakościowych oraz rodzajów materiałów budowlanych, z jakich mogą być wykonane, na terenie Miasta Gdańska (Dz.Urz.Woj.Pom. z 2018 r., poz. 1034) i jednocześnie umorzono postępowanie w przedmiotowej sprawie w części dotyczącej wymierzenia kary pieniężnej M. Spółce z o.o.
Powyższą uchwałę podjęto w trybie i na zasadach określonych w przepisach art. 37a ust. 1 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz.U. z 2022 r., poz. 503) - zwanej jak u.p.z.p., które uprawniają radę gminy do ustalenia w formie uchwały zasad i warunków sytuowania obiektów małej architektury, tablic reklamowych i urządzeń reklamowych oraz ogrodzeń, ich gabarytów, standardów jakościowych oraz rodzajów materiałów budowlanych, z jakich mogą być wykonane. Celem ww. aktu prawa miejscowego jest uporządkowanie przestrzeni publicznej, a przyjęte w u.p.z.p. regulacje dotyczące tej uchwały wprowadzają w istocie prymat ochrony krajobrazu. Przy czym, przepisy ustawy nie przewidują obowiązku podjęcia uchwały krajobrazowej – ma ona charakter fakultatywny. Wpływa to na władztwo gminy w ustalaniu treści uchwały, gdyż może ona przewidywać całkowity zakaz sytuowania obiektów reklamowych, jak również przyjmować rozwiązania pośrednie, polegające na ograniczeniach o charakterze częściowym. Tego rodzaju rozwiązania mogą zaś dotyczyć zarówno samego obiektu reklamowego (jego parametrów i materiału, z jakiego ma zostać wykonany) – ograniczenia przedmiotowe, jak i jego usytuowania – ograniczenia obszarowe (zob. T. Brzezicki, Kara za niezgodne z prawem umieszczenie reklamy, Przegląd Podatkowy, 8/2016, s. 35-40). Przepisy stanowiące podstawę podejmowania uchwał krajobrazowych wprowadzone zostały do polskiego systemu prawnego w dniu 11 września 2015 r. ustawą z dnia 24 kwietnia 2015 r. o zmianie niektórych ustaw w związku ze wzmocnieniem narzędzi ochrony krajobrazu nowelizującą przepisy u.p.z.p. Konieczność zapewnienia ochrony krajobrazu i właściwego nim zarządzania wynikała m.in. z postanowień ratyfikowanej przez Polskę w roku 2005 Europejskiej Konwencji Krajobrazowej sporządzonej we Florencji dnia 20 października 2000 r. Zgodnie z art. 5 Konwencji Polska zobowiązała się m.in. do podjęcia działań na rzecz prawnego uznania krajobrazów, ustanowienia i wdrożenia polityki krajobrazowej oraz zintegrowania krajobrazu z własną polityką w zakresie planowania regionalnego i urbanistycznego, a także z innymi politykami, które pośrednio lub bezpośrednio oddziałują na krajobraz. W rozumieniu Konwencji "krajobraz" oznacza obszar postrzegany przez ludzi, którego charakter jest wynikiem działania i interakcji czynników przyrodniczych i/lub ludzkich. Zgodnie z art. 5 pkt a Konwencji strony zobowiązane są do prawnego uznania krajobrazów jako istotnego komponentu otoczenia ludzi, jako wyrażenia dzielonej przez nie różnorodności kulturowej i przyrodniczej oraz podstawy ich tożsamości. Zalecenie CM/Rec(2008)3 Komitetu Ministrów dla państw członkowskich w sprawie wytycznych dotyczących wdrażania Europejskiej Konwencji Krajobrazowej stanowi, iż prawne uznanie krajobrazów jest prawem i obowiązkiem wszystkich instytucji i obywateli Europy względem ich fizycznego otoczenia. Ratyfikacja Konwencji zobowiązuje ponadto jej strony do ustanowienia standardów jakości krajobrazu (art. 6D konwencji krajobrazowej), jak również do planowania ochrony krajobrazu oraz do gospodarowania krajobrazem. Znowelizowane przepisy u.p.z.p. służyć miały realizacji powyższych zadań na gruncie krajowym, dając gminom narzędzia kształtowania i zarządzania krajobrazem poprzez możliwość podjęcia uchwał krajobrazowych i wyposażając je w instrumenty finansowe pozwalające na egzekwowanie określonych w uchwale zasad i warunków sytuowania tablic i urządzeń reklamowych.
Podstawę prawną wydanych decyzji stanowił przepis art. 37d ust. 1 u.p.z.p., zgodnie z którym podmiot, który umieścił tablicę reklamową lub urządzenie reklamowe niezgodnie z przepisami uchwały, o której mowa w art. 37a ust. 1 podlega karze pieniężnej. Kara ta jest wymierzana przez wójta, burmistrza lub prezydenta miasta w drodze decyzji i obejmuje okres od dnia, w którym organ wszczął postępowanie w sprawie, do dnia dostosowania tablicy reklamowej lub urządzenia reklamowego do przepisów uchwały albo usunięcia tablicy lub urządzenia (art. 37d ust. 2 i 3). Jak stanowi przy tym art. 37d ust. 4 u.p.z.p. karę pieniężną wymierza się od dnia, w którym organ wszczął postępowanie w sprawie, do dnia dostosowania tablicy reklamowej lub urządzenia reklamowego do przepisów, o których mowa w ust. 1, albo usunięcia tablicy lub urządzenia.
W świetle powołanej regulacji, w ocenie Sądu, wymierzenie wobec skarżącej Spółki kary pieniężnej za umieszczenie od dnia 4 listopada 2022 r. do dnia 15 listopada 2022 r. tablicy reklamowej w formie ekranu świetlnego w witrynie lokalu przy ul. P. [...] w G. – nie zasługuje na akceptację.
Z treści powołanego przepisu art. 37d ust. 4 u.p.z.p. wynika bowiem, że karę pieniężną za umieszczenie tablicy reklamowej lub urządzenia reklamowego niezgodnie z przepisami uchwały krajobrazowej wymierza się od dnia, w którym organ wszczął postępowanie w sprawie do dnia dostosowania tablicy reklamowej lub urządzenia reklamowego do przepisów, o których mowa w ust. 1, albo usunięcia tablicy lub urządzenia.
W przypadku, gdy, tak jak w niniejszej sprawie, postępowanie wszczęte zostaje z urzędu, przepisy prawa nie wskazują wyraźnie, jaką datę należy przyjmować jako dzień wszczęcia postępowania. W doktrynie i orzecznictwie przyjmuje się, że wszczęcie postępowania z urzędu co do zasady następuje z chwilą podjęcia pierwszej czynności w sprawie przez organ administracji publicznej wobec strony (por. B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Wyd. 11, Warszawa 2011, s. 291 i nast. z powołaniem na wskazaną tam literaturę i orzecznictwo). Przy czym, datą wszczęcia postępowania z urzędu jest dzień pierwszej czynności dokonanej w sprawie, której postępowanie dotyczy, przez organ do tego uprawniony, działający w granicach przysługujących mu kompetencji, pod warunkiem, że o czynności tej powiadomiono w sprawie (por. wyrok NSA z dnia 4 marca 1981 r., SA 654/81, ONSA 1981 r., nr 1, poz. 15). Podkreśla się, że ustalając datę wszczęcia postępowania administracyjnego z urzędu bierze się pod uwagę pierwszą czynność dokonaną przez organ administracji państwowej na zewnątrz w stosunku do strony (zob. wyrok NSA z dnia 26 marca 2024 r., sygn. akt II OSK 215/23, https://orzeczenia.nsa.gov.pl). Obowiązek zawiadomienia strony o czynności organu ma zatem dla wyznaczenia daty wszczęcia postępowania z urzędu takie znaczenie, że tylko czynności dokonane przez organ, o których strony poinformowano, mogą skutkować wszczęciem postępowania. Jeżeli więc organ podejmował kilka czynności w różnych datach (np. wystąpienie o informacje do innych organów, zebranie informacji wewnętrznych, wizja w terenie), ale tylko o niektórych z nich poinformował stronę, to wyłącznie ta czynność, o której strona została zawiadomiona może zostać uznana za wszczynającą postępowanie administracyjne.
Przy tym, w orzecznictwie istnieje rozbieżność, od którego konkretnie dnia należy liczyć karę, o której stanowi art. 37d ust. 1 u.p.z.p. Wobec jednych poglądów, niewątpliwe tylko ta czynność, o której strona został zawiadomiona może być uznana za wszczynającą postępowanie administracyjne. Zawiadomienie o czynnościach organu jest zatem wymogiem niezbędnym dla wyznaczenia daty wszczęcia postępowania administracyjnego z urzędu lecz nie determinującym daty wszczęcia postępowania. Nie ma wobec tego też decydującego znaczenia data doręczenia owego zawiadomienia stronie, gdyż to nie zawiadomienie, tylko dokonana przez organ pierwsza czynność w sprawie wszczyna postępowanie (zob. wyrok WSA w Gdańsku z dnia 4 października 2023 r., sygn. akt II SA/Gd 1040/22, https://orzeczenia.nsa.gov.pl). Zgodnie zaś z innymi poglądami, za datę wszczęcia postępowania należy uznać datę zawiadomienia strony o pierwszej czynności procesowej w postępowaniu a więc będzie to dzień doręczenia zawiadomienia o tym stronie (zob. wyrok WSA w Krakowie z dnia 5 czerwca 2023 r., sygn. akt II SA/Kr 528/23, https://orzeczenia.nsa.gov.pl). Datą wszczęcia postępowania z urzędu jest dzień podjęcia pierwszej czynności w stosunku do strony, najczęściej jest to zawiadomienie jej o wszczęciu postępowania (zob. wyrok NSA z dnia 2 grudnia 2021 r., sygn. akt II OSK 543/21, https://orzeczenia.nsa.gov.pl). Jeśli natomiast zawiadomienie strony o wszczęciu postępowania ma być pierwszą czynnością to należy przyjąć, że czynność ta jest dokonana nie w dniu stworzenia pisma o zawiadomieniu ale w dniu kiedy to pismo zostało doręczone stronie w trybie k.p.a. (zob. wyrok WSA w Krakowie z dnia 10 maja 2023 r., sygn. akt II SA/Kr 346/23, https://orzeczenia.nsa.gov.pl).
Abstrahując od powyższego, podkreślić należy, że czynność ta, która wszczyna postępowanie w sprawie, ma być podjęta wobec strony postępowania.
Zgodnie zaś z treścią art. 37d ust. 1 u.p.z.p. kara pieniężna nakładana jest na podmiot, który umieścił tablicę reklamową lub urządzenie reklamowe niezgodne z przepisami uchwały. Tym samym, stroną postępowania w tym przedmiocie jest podmiot, który umieścił tablicę reklamową lub urządzenie reklamowe niezgodne z przepisami uchwały
Z akt niniejszej sprawy wynika zaś bezsprzecznie, że ekran świetlny w witrynie lokalu przy ul. P. [...], na działce nr [...], obręb [...] w G., umieszczony został przez skarżącą Spółkę, co wynika ze złożonego przez nią w piśmie z dnia 12 stycznia 2023 r. oświadczenia.
Nie ulega przy tym wątpliwości, że pierwszą czynnością w niniejszej sprawie skierowaną do skarżącej Spółki było zawiadomienie z dnia 23 grudnia 2022 r. o wszczęciu postępowania oraz informujące o możliwości zapoznania się z materiałem dowodowym sprawy i o możliwości wypowiedzenia się w sprawie. Zawiadomienie to skarżąca Spółka otrzymała w dniu 5 stycznia 2023 r.
Przy czym, jak niewątpliwie wynika z akt sprawy, zarówno w dniu 23 grudnia 2022 r., jak i w dniu 5 stycznia 2023 r., ekran świetlny, będący przedmiotem niniejszej sprawy, nie był już umieszczony w witrynie lokalu przy ul. P. [...] w G. Podczas oględzin przeprowadzonyh w dniu 22 listopada 2022 r. stwierdzono, że ekran świetlny został zdjęty.
Tym samym, w dacie wszczęcia postępowania w niniejszej sprawie przedmiot postępowania nie istniał a skutkiem tego wymierzenie kary pieniężnej skarżącej Spółce było bezprzedmiotowe w rozumieniu art. 105 § 1 k.p.a.
Sprawa administracyjna jest bezprzedmiotowa w rozumieniu art. 105 § 1 k.p.a. wtedy, gdy nie ma materialnoprawnych podstaw do władczej ingerencji organu administracyjnego w formie decyzji administracyjnej. Wówczas jakiekolwiek rozstrzygnięcie merytoryczne pozytywne, czy negatywne staje się prawnie niedopuszczalne. Bezprzedmiotowość postępowania administracyjnego oznacza, że brak jest jednego z elementów materialnego stosunku prawnego a wobec tego nie można wydać decyzji załatwiającej sprawę przez rozstrzygnięcie jej co do istoty. Bezprzedmiotowość może wynikać z przyczyn podmiotowych lub przedmiotowych, ale zawsze oznacza brak przedmiotu postępowania. Tym przedmiotem jest zaś konkretna sprawa, w której organ administracji państwowej jest władny i jednocześnie zobowiązany rozstrzygnąć na podstawie przepisów prawa materialnego o uprawnieniach lub obowiązkach indywidualnego podmiotu (por. wyroki NSA z dnia 21 września 2009 r. sygn. II OSK 1393/09, LEX 611777,). Wobec tego przepis art. 105 § 1 k.p.a. ma zastosowanie tylko w tych sytuacjach, w których w świetle prawa materialnego i ustalonego stanu faktycznego brak jest sprawy administracyjnej mogącej być przedmiotem postępowania.
Z uwagi na powyższe, Sąd uznał, że decyzje organów obu instancji w części dotyczącej wymierzenia skarżącej Spółce kary pieniężnej, wydane zostały zarówno z naruszeniem przepisów prawa materialnego, jak i prawa procesowego, i z uwagi na powyższe musiały zostać wyeliminowane z obrotu prawnego.
Dlatego też, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a. w zw. z art. 135 p.p.s.a. Sąd uchylił kontrolowane decyzje a z uwagi na bezprzedmiotowość postępowania w niniejszej sprawie. Sąd orzekł jednocześnie na podstawie art. 145 § 3 p.p.s.a. o umorzeniu postępowania w tym zakresie.
O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. zasądzając na rzecz skarżącej kwotę 337 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania.