II SA/GD 364/25

II SA/Gd 364/25 - Wyrok WSA w Gdańsku
Data orzeczenia
2025-10-29
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2025-05-22
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Sędziowie
Jakub Chojnacki /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6150 Miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego
6391 Skargi na uchwały rady gminy w przedmiocie ... (art. 100 i 101a ustawy o samorządzie gminnym)
Hasła tematyczne
Planowanie przestrzenne
Skarżony organ
Rada Miasta
Treść wyniku
Stwierdzono nieważność zaskarżonej uchwały
Powołane przepisy
Dz.U. 2021 poz 741
art. 28 ust. 1
Ustawa z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym -  t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Katrzyna Krzysztofowicz Sędziowie: Sędzia WSA Dariusz Kurkiewicz Asesor WSA Jakub Chojnacki (spr.) Protokolant Specjalista Kinga Czernis po rozpoznaniu w dniu 22 października 2025 r. w Gdańsku na rozprawie sprawy ze skargi A. J. na uchwałę Rady Miejskiej w Skarszewach z dnia 26 października 2021 r., nr XXXVI/293/2021 w sprawie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dla terenu położonego nad jeziorem Godziszewskim, obręb Demlin, gmina Skarszewy 1. stwierdza nieważność zaskarżonej uchwały, 2. zasądza od Rady Miejskiej w Skarszewach na rzecz skarżącej A. J. kwotę 1757 zł (jeden tysiąc siedemset pięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
Pani L. J. (Skarżąca) wniosła skargę na uchwałę Rady Miejskiej w Skarszewach nr XXXVI/293/2021 z dnia 26 października 2021 r. w sprawie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dla terenu położonego nad jeziorem Godziszewskim, obręb Demlin, gmina Skarszewy (Dz. Urz. Woj. Pom. z 2021 r., poz. 4433), zarzucając naruszenie:
prawa materialnego, tj. art. 20 ust. 1 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, poprzez określenie przeznaczenia nieruchomości w sposób sprzeczny ze Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego miasta i gminy Skarszewy;
art. 31 ust. 3 Konstytucji RP poprzez ograniczenie praw Skarżącej, tj. znaczne zwiększenie zakresu koniecznych do znoszenia przez Skarżącą immisji i uciążliwości wynikających z korzystania z działek sąsiednich, bez zachowania przewidzianych w tym przepisie gwarancji;
art. 32 ust. 1 Konstytucji RP poprzez nieuzasadnione uprzywilejowanie Gminy Skarszewy jako właściciela nieruchomości kosztem interesów właścicieli nieruchomości sąsiednich, w tym Skarżącej;
prawa materialnego, tj. art. 28 ust. 1 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym poprzez nadużycie władztwa planistycznego i zastosowanie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego (dalej: "m.p.z.p.") wyłącznie do realizacji własnych interesów majątkowych Gminy Skarszewy jako właściciela nieruchomości, bez uwzględnienia interesu publicznego oraz interesów właścicieli nieruchomości sąsiednich, w tym Skarżącej.
Skarżąca wniosła o stwierdzenie nieważności zaskarżonej uchwały w całości, zasądzenie od organu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego oraz przeprowadzenie dowodu uzupełniającego
z dokumentu, tj. pisma Przewodniczącego Rady Miejskiej w Skarszewach z 4 grudnia
2023 r. na fakt, że Rada miała świadomość, iż plan nie był zgodny ze Studium oraz że zmiana Studium w zakresie terenów objętych planem miała na celu wyłącznie dostosowanie Studium do już obowiązującego planu.
W uzasadnieniu skargi wskazano, że Skarżąca jest właścicielką działki nr [...]
w obrębie ewidencyjnym [...], która bezpośrednio sąsiaduje z terenami objętymi planem. Podniesiono, że interes prawny Skarżącej w zaskarżeniu planu wynika z art. 144 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny, zgodnie z którym właściciel nieruchomości powinien przy wykonywaniu swego prawa powstrzymywać się od działań, które by zakłócały korzystanie z nieruchomości sąsiednich ponad przeciętną miarę, wynikającą ze społeczno-gospodarczego przeznaczenia nieruchomości i stosunków miejscowych. Wskazano, że plan dopuszcza budowę na działce sąsiadującej z dwóch stron z nieruchomością Skarżącej hotelu o wysokości do 15 m, a na pozostałych działkach zabudowę usługową oraz możliwość organizowania imprez masowych. Obecnie zarówno działka Skarżącej, jak i nieruchomości sąsiednie przeznaczone są na cele rekreacyjne oraz letniskowe i takie właśnie przeznaczenie wyznacza od lat dopuszczalny zakres immisji, który musi znosić Skarżąca.
Zdaniem Skarżącej, plan istotnie zmienia zasady zagospodarowania terenów sąsiadujących z działką Skarżącej, a tym samym zakres immisji (przede wszystkim hałasu), które strona musi znosić. Za oczywiste uznano, że hotel i zabudowa usługowa generuje znacznie większy hałas, niż indywidualna zabudowa letniskowo-rekreacyjna. Ponadto dopuszczenie zabudowy o wysokości do 15 m (czyli niemal dwa razy wyższej niż dopuszczalna na działkach sąsiednich) na działce graniczącej od południa z nieruchomością Skarżącej spowoduje istotne zacienienie nieruchomości. Uchwała XXXVI/293/2021 narusza więc interes prawny Skarżącej, ponieważ przewiduje możliwość budowy obiektów powodujących znaczne uciążliwości dla mieszkańców w bezpośrednim sąsiedztwie nieruchomości Skarżącej, a tym samym nakłada na nią konieczność znoszenia immisji na własnej nieruchomości, a więc ogranicza jej prawo własności.
W dalszej części uzasadnienia skargi wskazano, że plan jest sprzeczny ze Studium, albowiem w Studium dla terenów objętych następnie ustaleniami planu przewidziano funkcję rekreacyjno-wypoczynkową i obsługi turystyki, a jako funkcję uzupełniającą - funkcję usługową. Dla części terenu ustalono przeznaczenie rolne. Podkreślono, że w Studium przewidziano dla terenów rekreacyjno-wypoczynkowych jedynie zasady zagospodarowania terenu dla zabudowy letniskowej - budynków rekreacji indywidualnej. Wskazano, że "gabaryty i architektura nie może powodować dysharmonii otoczenia i zakłócać krajobrazu gminy", maksymalna wysokość budynków to 9 m, a powierzchnia biologicznie czynna musi wynosić co najmniej 60% działki. Dla zabudowy usługowej natomiast minimalna powierzchnia biologicznie czynna to 30% działki. Tymczasem w planie przewidziano dla terenu 001.U minimalny procent powierzchni biologicznie czynnej dla działki budowlanej objętej inwestycją 20%. Postanowienie to jest w oczywisty sposób sprzeczne ze studium. Wskazano również, że w przypadku zabudowy letniskowej na tym terenie Studium przewiduje daleko idące ograniczenia zabudowy, które jednoznacznie wskazują, że przewidziany dla tych terenów kierunek zagospodarowania to zachowanie naturalnego charakteru tych terenów i ochrona ich walorów przyrodniczych, nie zaś przekształcenie ich w "uporządkowany krajobraz zurbanizowany", jak określono to w prognozie oddziaływania na środowisko.
Strona skarżąca zwróciła uwagę, że uchwalając plan Rada miała pełną świadomość jego sprzeczności ze Studium. Na problem ten wskazywała już Powiatowa Komisja Urbanistyczno-Architektoniczna, jednak jej opinia została odrzucona. Wskazano, że w piśmie z 4 grudnia 2023 r. Przewodniczący Rady wprost przyznał, że celem zmiany Studium w 2022 r. było jego dostosowanie do obowiązującego już planu. O działaniu takim świadczy również fakt, że obszar objęty zmianą Studium to dokładnie obszar planu. Odwołując się do orzecznictwa sądów administracyjnych podniesiono, że jeżeli organy gminy uznają za niezbędne zagospodarowanie terenu w sposób odmienny od postanowień studium, zmiana planu w tym zakresie może nastąpić jedynie po uprzedniej nowelizacji studium. Tymczasem w niniejszej sprawie kolejność działań została odwrócona, co oznacza, że plan został uchwalony niezgodnie z prawem, a przez to dotknięty jest nieważnością.
W ocenie Skarżącej Gmina nadużyła władztwa planistycznego, plan został uchwalony wyłącznie w celu realizacji jej interesu, z całkowitym pominięciem interesu mieszkańców D.
W odpowiedzi na skargę Rada Miejska wniosła o jej odrzucenie, względnie o jej oddalenie. W uzasadnieniu wskazano m.in., że Skarżąca nie ma interesu prawnego do zaskarżenia uchwały nr XXXVI/293/2021, a twierdzenia dotyczące natężenia i skutków immisji z terenu objętego planem na nieruchomość Skarżącej są przedwczesne i pozbawione realnych podstaw. Brak interesu prawnego po stronie Skarżącej skutkuje brakiem możliwości powołania się na art. 101 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym i zaskarżenia uchwały w tym trybie przed sądem administracyjnym, co powinno skutkować odrzuceniem skargi.
Za niezasadny Rada uznała zarzut niezgodności planu ze Studium. W tym zakresie wskazano, że w załączniku graficznym do Studium tereny objęte planem są oznaczone jako tereny rekreacyjno-wypoczynkowe i obsługi turystyki (funkcja podstawowa) oraz tereny zabudowy usługowej (funkcja towarzysząca lub uzupełniająca). Natomiast w zaskarżonej uchwale przeznaczenie terenu objętego planem oznaczono jako teren usług gastronomii, handlu, usług turystycznych (np. hotel), zabudowy letniskowej. W ocenie Organu warunki planu, za wyjątkiem powierzchni biologicznie czynnej (30% Studium, 20% plan), są w całości zgodne z ustaleniami Studium. Pozostałe tereny objęte planem są także w całości zgodne z uchwałą w sprawie Studium. Odwołując się do judykatury Rada podniosła, że drobne uchybienie dotyczące jedynie części planu nie może skutkować stwierdzeniem nieważności zaskarżonej uchwały w całości. Organ planistyczny ma bowiem pewną swobodę w tworzeniu planu; ustalenia Studium nie muszą być przeniesione wprost do jego postanowień.
Zdaniem organu Skarżąca nie wskazała, na czym polegała "świadomość Rady o niezgodności Planu ze Studium" ani nie wskazała tej niezgodności w oparciu o porównanie tych aktów planistycznych. Twierdzenia o "odwróceniu kolejności działań" uznano tym samym za nieprawdziwe i niepoparte dowodami, tak jak twierdzenia o niezgodności Planu ze Studium z 2019 r.
W ocenie Rady stwierdzenie nieważności uchwały XXXVI/293/2021 leży w interesie właścicieli domków letniskowych nad jeziorem G., dla których tereny stanowiące własność Gminy stanowią miejsce niezakłócanej niczym rekreacji i korzystania z ciągów pieszych, pomostu, placu zabaw wybudowanych przez Gminę i na jej koszt utrzymywanych. Nic więc dziwnego, że właściciele sąsiadujących działek walczą w interesie prywatnym o utrzymanie wygodnego dla nich status quo.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku postanowieniem z 28 sierpnia 2024 r. odrzucił skargę A. J. uznając, że nie wykazała ona naruszenia interesu prawnego lub uprawnienia polegającego na istnieniu związku między zaskarżoną uchwałą a jej własną, indywidualną sytuacją prawną. Zdaniem Sądu nie ulega wątpliwości, że niektóre rodzaje zagospodarowania działek sąsiednich będą mogły oddziaływać na działkę Skarżącej, jednak jest to sytuacja potencjalna, a nie wynikająca z uchwalenia planu. W ocenie Sądu argumentacja Skarżącej, zgodnie z którą na działkach sąsiednich może powstać obiekt hotelu o wysokości dwa razy większej niż dotychczasowa zabudowa rekreacyjna i letniskowa nie może prowadzić do wniosku o posiadaniu przez Skarżącą interesu prawnego do skutecznego kwestionowania zapisów uchwały. Zdaniem Sądu wprowadzone zaskarżoną uchwałą postanowienia nie powodują odebrania czy ograniczenia przysługujących Skarżącej uprawnień, nie nakładają również na nią żadnych nowych obowiązków, jak i nie zmieniają obowiązków dotychczas na niej ciążących. Wskazane w skardze przyczyny zaskarżenia planu, dotyczące ewentualnych przyszłych skutków zagospodarowania działek sąsiednich nie dotyczą interesu prawnego Skarżącej. Podnoszone argumenty mogą świadczyć o istnieniu po jej stronie jedynie interesu faktycznego, który nie uzasadnia merytorycznej kontroli i ingerencji sądu administracyjnego.
Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznając skargę kasacyjną wniesioną przez Skarżącą, postanowieniem z 23 stycznia 2025 r. uchylił postanowienie tutejszego Sądu odrzucające skargę uznając, że zostało ono wydane z naruszeniem art. 101 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym w zw. z art. 140 k.c., art. 144 k.c. oraz art. 6 ust. 2 pkt 2 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, skutkującym stwierdzeniem braku legitymacji Skarżącej do zaskarżenia przedmiotowej uchwały. Sąd wyjaśnił, że na etapie sprawdzania dopuszczalności skargi wystarczy ustalenie, że kwestionowane postanowienia zaskarżonej uchwały pozostają w bezpośrednim związku z uprawieniami i obowiązkami strony skarżącej, której prawo własności podlega ochronie, zgodnie z art. 1 ust. 2 pkt 7 i art. 6 ust. 2 pkt 2 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym w zw. z przepisami art. 140 i art. 144 k.c. Sąd Wojewódzki wadliwie stwierdził, że chociaż niektóre rodzaje zagospodarowania działek sąsiednich będą mogły oddziaływać na działkę Skarżącej, to jednak jest to sytuacja potencjalna, a nie wynikająca z uchwalenia przedmiotowego planu miejscowego. Wbrew temu co przyjął Sąd Wojewódzki, przyczyną stwierdzenia braku legitymacji skargowej w niniejszej sprawie nie mogła być okoliczność, że kwestie dotyczące ewentualnego przekroczenia norm hałasu czy innych immisji, mogą być podnoszone na etapie odrębnych postępowań związanych z konkretną inwestycją. Już samo uchwalenie planu miejscowego i jego wejście w życie powoduje i może powodować określone skutki dotyczące interesu prawnego różnych osób, a także naruszenie tych interesów (por. wyroki NSA z 2 grudnia 2010 r. II OSK 1940/10, z 5 lutego 2013 r. II OSK 2479/12). W wyroku z 3 kwietnia 2019 r. II OSK 1429/17 Naczelny Sąd Administracyjny zaznaczył, że ustalenia planu zawsze mają działanie potencjalne, gdyż przewidują jedynie możliwość realizacji danej inwestycji, a nie nakładają obowiązku jej realizacji. Przyjęta zaś koncepcja Sądu Wojewódzkiego wypacza znaczenie skargi przewidzianej w art. 101 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym, której złożenie ma zasadniczo sens, gdy pozwoli zapobiec działaniom inwestycyjnym podejmowanym na podstawie ustaleń planu miejscowego niezgodnych z prawem.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2024 r., poz. 1267) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżony akt administracyjny według kryterium zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie jego wydania. Stosownie natomiast do art. 3 § 2 pkt 5 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.), dalej jako: "p.p.s.a.", kontrola działalności administracji publicznej wykonywana przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na akty prawa miejscowego jednostek samorządu terytorialnego.
Zgodnie ze stanowiącym podstawę prawną wniesionej skargi przepisem art. 101 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2020 r. poz. 713 ze zm.) – zwanej dalej "u.s.g." - każdy, czyj interes prawny lub uprawnienie zostały naruszone uchwałą lub zarządzeniem, podjętymi przez organ gminy w sprawie z zakresu administracji publicznej, może zaskarżyć uchwałę lub zarządzenie do sądu administracyjnego.
Skuteczne wniesienie skargi w trybie przepisu art. 101 ust. 1 u.s.g., umożliwiające sądowi jej merytoryczne rozpoznanie, następuje zatem wtedy, gdy skarżący wykaże naruszenie interesu prawnego unormowaniami zaskarżonej uchwały. Jak wskazuje się w orzecznictwie skarga z art. 101 ust. 1 u.s.g. nie ma bowiem charakteru actio popularis i warunkiem jej wniesienia jest naruszenie konkretnie rozumianych interesów lub uprawnień konkretnego obywatela lub ich grupy (zob. wyrok Sądu Najwyższego z 7 marca 2003 r., sygn. akt III RN 42/02, OSNP 2004, nr 7, poz. 114). W orzecznictwie ustalono jednocześnie, że interes prawny skarżącego, do którego nawiązuje art. 101 ust. 1 u.s.g., musi wynikać z normy prawa materialnego kształtującej sytuację prawną wnoszącego skargę. Przez pojęcie interesu prawnego należy rozumieć interes zgodny z prawem i interes chroniony przez prawo. Istotą interesu prawnego jest jego związek z konkretną normą prawa materialnego, tzn. taką normą, którą można wskazać jako jego podstawę i z której podmiot legitymujący się tym interesem może wywodzić swoje racje (por. wyrok NSA z dnia 29 stycznia 1992 r., I SA 1355/91, Wspólnota 1992, nr 18, s. 17). Z kolei, naruszenie interesu prawnego lub uprawnienia to naruszenie przysługującej podmiotowi z mocy prawa ochrony i następuje wtedy, gdy zaskarżonym aktem zostaje odebrane lub ograniczone jakieś prawo skarżącego, wynikające z przepisów prawa materialnego, względnie zostanie nałożony na niego nowy obowiązek lub też zmieniony obowiązek dotychczas na nim ciążący. Dla skutecznego wniesienia skargi konieczne jest zatem wykazanie przez stronę, że właśnie wskutek podjęcia zaskarżonej uchwały został naruszony jej konkretny interes prawny lub uprawnienie przez ograniczenie lub pozbawienie uprawnień wynikających z przysługującego jej prawa. Innymi słowy, należy wykazać, że wskutek podjęcia kontestowanej uchwały doszło do naruszenia konkretnego i aktualnego, prawem chronionego interesu lub uprawnienia podmiotu wnoszącego skargę oraz wskazać naruszenie przez organ gminy konkretnego przepisu prawa materialnego, wpływającego negatywnie na sytuację prawną skarżącego.
W rozpoznawanej sprawie, jak już wyżej wskazano, kwestia interesu prawnego Skarżącej została rozstrzygnięta przez Naczelny Sąd Administracyjny prawomocnym postanowieniem z 23 stycznia 2025 r., II OSK 2863. Sąd Naczelny uznał, że w niniejszej sprawie należało przyznać Skarżącej legitymację do zaskarżenia uchwały w sprawie uchwalenia planu miejscowego, aby możliwa była ocena, czy naruszenie jej interesu prawnego zakwestionowanymi postanowieniami planu odbyło się zgodnie z prawem. Stosownie do art. 170 p.p.s.a., orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby. Zatem kwestia oceny interesu prawnego do zaskarżenia przedmiotowej uchwały nie podlega weryfikacji w aktualnym postępowaniu sądowym.
Zgodnie zaś z art. 147 § 1 p.p.s.a., sąd uwzględniając skargę na uchwałę lub akt, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 5 i 6 p.p.s.a., stwierdza nieważność tej uchwały lub aktu w całości lub w części albo stwierdza, że zostały wydane z naruszeniem prawa, jeżeli przepis szczególny wyłącza stwierdzenie ich nieważności.
Należy przy tym wskazać, że zgodnie z art. 91 ust. 1 i ust. 4 u.s.g., uchwała lub zarządzenie organu gminy sprzeczne z prawem są nieważne, a w przypadku nieistotnego naruszenia prawa nie stwierdza się nieważności uchwały lub zarządzenia, ograniczając się do wskazania, iż uchwałę lub zarządzenie wydano z naruszeniem prawa. Ustawodawca wskazał w ten sposób, że podstawą stwierdzenia nieważności uchwały lub zarządzenia organu gminy są istotne naruszenia prawa, przy czym powołana regulacja nie typizuje takich istotnych i nieistotnych naruszeń prawa. Mimo to wypracowane w omawianym zakresie poglądy nauki i judykatury pozwoliły ustalić pewien katalog istotnych naruszeń prawa, skutkujących stwierdzeniem nieważności uchwały lub zarządzenia organu gminy. Do tych "kwalifikowanych" naruszeń zalicza się: podjęcie uchwały przez organ niewłaściwy, brak podstawy prawnej do podjęcia określonego rodzaju uchwały, niewłaściwe zastosowanie przepisu prawnego będącego podstawą jej podjęcia, naruszenie procedury podjęcia uchwały. Akceptując prezentowane dotychczas w tym przedmiocie poglądy (np. wyrok NSA z 24 marca 1992 r. II SA/Wr 96/92, OSP z. 7-8 z 1993 r. poz. 148), Sąd rozpoznając niniejszą sprawę przeprowadził swoją ocenę w ramach tak określonych przesłanek istotnego naruszenia prawa.
Ponadto należy odnieść się do regulacji szczególnej art. 28 ust. 1 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz. U. z 2021 r., poz. 741 ze zm. – dalej "u.p.z.p.")., zgodnie z którą, nieważność aktu powoduje istotne naruszanie zasad sporządzania planu miejscowego lub istotne naruszenie trybu jego sporządzania, a także naruszenie właściwości organów w tym zakresie. Zasady sporządzania planu dotyczą kwestii merytorycznych: zawartości aktu, treści jego ustaleń, standardów dokumentacji planistycznej. Tryb sporządzania planu miejscowego oznacza natomiast kolejność podejmowanych przez organ czynności w toku procedury planistycznej. Przy interpretacji przesłanki istotności naruszenia trybu, w doktrynie zauważa się, że dla jej ustalenia decydujące znaczenie będzie miał wpływ naruszenia na treść planu. Przez istotne naruszenie trybu należy rozumieć takie naruszenie, które prowadzi w konsekwencji do sytuacji, w których przyjęte ustalenia planistyczne są odmienne od tych, które zostałyby podjęte, gdyby nie naruszono trybu sporządzania aktu planistycznego. Ocena zaistnienia tej przesłanki wymaga zatem odrębnych rozważań w każdym indywidualnym przypadku. Rozważania te winny uwzględniać cel powyższej regulacji, którym jest zagwarantowanie praw podmiotów, jakie mogą zostać naruszone w wyniku sporządzenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Szczegółowy przebieg postępowania zmierzający do uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego określony został w art. 17 u.p.z.p.
W rozpoznawanej sprawie zachodzą podstawy do stwierdzenia, że zaskarżony plan miejscowy został przyjęty z naruszeniem prawa, w szczególności z istotnym naruszeniem zasad sporządzania planu miejscowego, o których mowa w art. 28 ust. 1 u.p.z.p. Jeżeli sąd stwierdzi naruszenia, o których mowa w art. 28 ust. 1 tej ustawy, w brzmieniu obowiązującym w dacie podjęcia uchwały, w odniesieniu do całej uchwały, to winien stwierdzić nieważność całej uchwały. Jeżeli natomiast naruszenia te dotyczą jedynie części ustaleń planu, to wystarczające jest wyeliminowanie z obrotu prawnego tylko tej części.
Przechodząc do merytorycznej kontroli zakażonej uchwały to w pierwszej kolejności wskazać trzeba na treść art. 72 ust. 1 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. - Prawo ochrony środowiska (Dz. U. z 2020 r. poz. 1219 ze zm.), zgodnie z którym w studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gmin oraz miejscowych planach zagospodarowania przestrzennego zapewnia się warunki utrzymania równowagi przyrodniczej i racjonalną gospodarkę zasobami środowiska, w szczególności przez: 1) ustalanie programów racjonalnego wykorzystania powierzchni ziemi, w tym na terenach eksploatacji złóż kopalin, i racjonalnego gospodarowania gruntami; 2) uwzględnianie obszarów występowania złóż kopalin oraz obecnych i przyszłych potrzeb eksploatacji tych złóż; 3) zapewnianie kompleksowego rozwiązania problemów zabudowy miast i wsi, ze szczególnym uwzględnieniem gospodarki wodnej, odprowadzania ścieków, gospodarki odpadami, systemów transportowych i komunikacji publicznej oraz urządzania i kształtowania terenów zieleni; 4) uwzględnianie konieczności ochrony wód, gleby i ziemi przed zanieczyszczeniem w związku z prowadzeniem gospodarki rolnej; 5) uwzględnianie konieczności ochrony wód, gleby i ziemi przed zanieczyszczeniem w związku z prowadzeniem gospodarki rolnej; 5a) uwzględnianie potrzeb w zakresie zapobiegania ruchom masowym ziemi i ich skutkom; 6) uwzględnianie innych potrzeb w zakresie ochrony powietrza, wód, gleby, ziemi, ochrony przed hałasem, wibracjami i polami elektromagnetycznymi.
W studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gmin oraz w miejscowych planach zagospodarowania przestrzennego, przy przeznaczaniu terenów na poszczególne cele oraz przy określaniu zadań związanych z ich zagospodarowaniem w strukturze wykorzystania terenu, ustala się proporcje pozwalające na zachowanie lub przywrócenie na nich równowagi przyrodniczej i prawidłowych warunków życia (art. 72 ust. 2 Prawa ochrony środowiska).
W studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gmin oraz w miejscowych planach zagospodarowania przestrzennego określa się także sposób zagospodarowania obszarów zdegradowanych w wyniku działalności człowieka, klęsk żywiołowych oraz ruchów masowych ziemi (art. 72 ust. 3 Prawa ochrony środowiska).
Co istotne w tej sprawie, wymagania, o których mowa ww. ust. 1-3, określa się na podstawie opracowań ekofizjograficznych, stosownie do rodzaju sporządzanego dokumentu, cech poszczególnych elementów przyrodniczych i ich wzajemnych powiązań (art. 72 ust. 4 Prawa ochrony środowiska).
W rozpoznawanej sprawie poza sporem pozostaje to, że objęty zaskarżoną uchwałą miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego nie został sporządzony na podstawie opracowania ekofizjograficznego, ponieważ opracowaniem takim gmina nie dysponowała. Fakt ten potwierdził ostatecznie pełnomocnik organu w piśmie z 27 sierpnia 2025 r. (k. 230 akt). Należy zatem przeanalizować taki stan rzeczy w kontekście kwalifikacji naruszeń prawa, o których mowa w art. 28 ust. 1 u.p.z.p.
Istotę znaczenia opracowań ekofizjograficznych zapisano w rozporządzeniu Ministra Środowiska z dnia 9 września 2002 r. w sprawie opracowań ekofizjograficznych (Dz. U. Nr 155, poz. 1298). W § 6 tej regulacji wskazano, że część kartograficzna i opisowa opracowania obejmuje m. in.: ocenę przydatności środowiska, polegającą na określeniu możliwości rozwoju i ograniczeń dla różnych rodzajów użytkowania i form zagospodarowania obszaru (pkt 5); określenie uwarunkowań ekofizjograficznych, formułowanych w postaci wniosków z analiz, prognoz i ocen, o których mowa w pkt 1-5, stosownie do przedmiotu i skali sporządzanego planu zagospodarowania przestrzennego, które w szczególności obejmują określenie przydatności poszczególnych terenów dla rozwoju funkcji użytkowych, a w szczególności: mieszkaniowej, przemysłowej, wypoczynkowo-rekreacyjnej, rolniczej, leśnej, uzdrowiskowej, komunikacyjnej, z uwzględnieniem infrastruktury niezbędnej do prawidłowego spełniania tych funkcji (pkt 6 lit. a); określenie ograniczeń wynikających z konieczności ochrony zasobów środowiska lub występowania uciążliwości i zagrożeń środowiska oraz wskazanie obszarów, na których ograniczenia te występują (pkt 6).
Trafnie stwierdził Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w wyroku z 4 października 2007 r., II SA/Lu 267/07, że opracowanie ekofizjograficzne, (...) jest "innym" wymogiem związanym z procedurą planistyczną, niemieszczącym się bezpośrednio w katalogu czynności opisanych w art. 17 ustawy. Przez opracowanie ekofizjograficzne rozumie się dokumentację sporządzaną na potrzeby studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy, miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego oraz planu zagospodarowania przestrzennego województwa, charakteryzującą poszczególne elementy przyrodnicze na obszarze objętym studium lub planem i ich wzajemne powiązania (art. 72 ust. 5 Prawo ochrony środowiska). A zatem opracowanie ekofizjograficzne jest dokumentacją sporządzaną przed przystąpieniem do prac planistycznych i ma służyć uwzględnieniu uwarunkowań przyrodniczych w konstruowaniu koncepcji i projektu planu zagospodarowania przestrzennego.
Z kolei NSA, w sprawie dotyczącej co prawda kontroli zgodności z prawem studium kierunków zagospodarowania przestrzennego, uznał że podjęcie uchwały w sprawie studium z naruszeniem ustawowego wymogu sporządzenia jej projektu w oparciu o opracowanie fizjograficzne niesporządzone dla potrzeb danego dokumentu, a więc w istocie nie zastosowanie się przez organ samorządu do obowiązku wynikającego z ustawy, stanowi niewątpliwie tak poważne /kwalifikowane/ naruszenie prawa, które skutkuje stwierdzeniem nieważności zaskarżonej uchwały (por. wyrok NSA z 19 kwietnia 2010 r., II OSK 255/10).
Należy zatem rozważyć, czy brak opracowania ekofizjograficznego zakwalifikować należy jako naruszenie procedury planistycznej, czy jako naruszenie zasad sporządzania miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Opracowanie to nie zostało uwzględnione w art. 17 u.p.z.p. regulującym przebieg procedury planistycznej, tak jak np. prognoza skutków finansowych (pkt 5) bądź prognoza oddziaływania na środowisko (pkt 4). Niewątpliwie jednak opracowanie ekofizjorgraficzne stanowi część materiałów planistycznych, rozumianych jako opracowania, analizy, prognozy i studia sporządzone na potrzeby projektu planu miejscowego, a także opracowania, koncepcje, projekty, plany i programy dotyczące obszaru objętego projektem planu miejscowego, sporządzone na podstawie przepisów odrębnych (§ 2 pkt 5 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 26 sierpnia 2003 r. w sprawie wymaganego zakresu projektu miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, Dz. U. Nr 164, poz. 1587).
Pojęcie trybu postępowania odnosi się do sekwencji czynności, jakie podejmuje organ w celu doprowadzenia do uchwalenia planu miejscowego, począwszy od uchwały o przystąpieniu do sporządzania planu, a skończywszy na uchwaleniu planu. Pojęcie zasad sporządzania planu zagospodarowania przestrzennego należy wiązać ze sporządzaniem aktu planistycznego, a więc zawartością aktu planistycznego (część tekstowa, graficzna i załączniki), zawartych w nim ustaleń, a także standardów dokumentacji planistycznej.
Mając na względzie powyższe argumenty oraz funkcję opracowania ekofizjograficznego polegającą na uzasadnieniu i wyjaśnieniu przyjętych w planie miejscowym rozwiązań prawnych (por. wyrok NSA z 9 maja 2012 r., II OSK 639/12), stwierdzić trzeba, że sporządzenie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego bez opracowania ekofizjograficznego stanowi istotne naruszenie zasad sporządzenia planu miejscowego powodujące konieczność stwierdzenia jego nieważności w całości. Brak opracowania fizjograficznego nie pozwala w tej sprawie w pełni skontrolować nie tylko zgodności miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego ze Studium kierunków zagospodarowania przestrzennego (o czym w dalszej części uzasadnienia), nie pozwala również skontrolować prawidłowości wymaganych art. 15 ust. 2 u.p.z.p. regulacji planu, w zakresie zasad ochrony środowiska, przyrody i krajobrazu (pkt 3) czy zasad kształtowania zabudowy (pkt 6).
Brak opracowania ekofizjograficznego budzi też w tej sprawie uzasadnione zastrzeżenia, co do znajdującej się w aktach planistycznych prognozy oddziaływania na środowisko. Dokument ten wymagany jest art. 17 pkt 4 u.p.z.p. Przeprowadzenie oceny oddziaływania na środowisko jest wymogiem ustawowym określonym w art. 46 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (Dz. U. z 2021 r., poz. 247 ze zm.; dalej "u.i.o.ś."). Stosownie do art. 52 tej ustawy, informacje zawarte w prognozie oddziaływania na środowisko, (...), powinny być opracowane stosownie do stanu współczesnej wiedzy i metod oceny oraz dostosowane do zawartości i stopnia szczegółowości projektowanego dokumentu oraz etapu przyjęcia tego dokumentu w procesie opracowywania projektów dokumentów powiązanych z tym dokumentem. Zgodnie natomiast z § 3 pkt 2 lit. b rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 14 listopada 2002 r. w sprawie szczegółowych warunków, jakim powinna odpowiadać prognoza oddziaływania na środowisko dotycząca projektów miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego (Dz. U. Nr 197, poz. 1667), w prognozie określa się i ocenia zagadnienia w zakresie oceny rozwiązań funkcjonalno-przestrzennych i innych ustaleń zawartych w projekcie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego z punktu widzenia - zgodności projektowanego użytkowania i zagospodarowania terenów z uwarunkowaniami określonymi w opracowaniu ekofizjograficznym.
W niniejszej sprawie sporządzona prognoza z 5 maja 2021 r. zawiera informację, że została sporządzona m.in. na podstawie "Opracowania ekofizjograficznego podstawowego dla potrzeb projektu miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dla terenu położonego nad jeziorem Godziszewskim, obręb Demlin, gmina Skarszewy, Pracowania Architektury Krajobrazu i Rewaloryzacji Środowiska, Gdańsk 2021 r."(por. str. 5, 17-19 prognozy), czyli na podstawie opracowania ekofizjograficznego, którego brak jest w aktach planistycznych i którego jak przyznał organ nigdy nie sporządzono. To w ocenie Sądu dyskwalifikuje sporządzoną prognozę oddziaływania na środowisko jako materiał planistyczny mogący stanowić podstawę uchwalenia spornego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. W konsekwencji uznać należy, że sporządzenie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego na podstawie wadliwej prognozy oddziaływania na środowisko stanowi istotne naruszenie zasad sporządzania planu miejscowego uzasadniające stwierdzenie nieważności zaskarżonej uchwały w całości.
W dalszej części rozważań należy odnieść się do spełnienia przez zaskarżony plan miejscowy wymogu uwzględnienia ustaleń Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy, zwanego dalej "Studium" (art. 9 ust. 4 u.p.z.p.). Plan miejscowy bowiem uchwala rada gminy, po stwierdzeniu, że nie narusza on ustaleń studium (por. art. 20 ust. 1 u.p.z.p.). Zwrot "nie narusza" oznacza, że pomiędzy treścią studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego, a treścią uchwalonego planu miejscowego nie musi zachodzić pełna zgodność, wystarczy aby nie było sprzeczności pomiędzy tymi ustaleniami (tak np. wyrok NSA z 17 października 2018 r. II OSK 2528/18). Zakres i sposób związania uzależniony jest od stopnia szczegółowości ustaleń zawartych w studium. Studium z założenia ma być aktem elastycznym, który jednak zawiera nieprzekraczalne ramy dla swobody planowania przestrzennego. Ramy te wyznaczają jednak zapisy studium w ich całokształcie, w tym przewidziane w nim możliwości odstępstw od wyznaczonych zasad (zob. wyrok NSA z 26 sierpnia 2025 r., II OSK 520/23). Zaznaczyć przy tym należy, że zgodność planu ze Stadium oceniana jest przez pryzmat Studium obowiązującego w dacie uchwalania planu miejscowego. Późniejsza zmiana Studium nie ma żadnego wpływu na ocenę legalności zaskarżonej uchwały.
Rada Miejska w § 6. zaskarżonego planu miejscowego określiła, że teren 001 przeznacza na teren usług gastronomii, handlu, usług turystycznych (np. hotel), zabudowy letniskowej, z dopuszczeniem: 1) mieszkania integralnie związanego z prowadzoną działalnością; 2) obiektów związanych z obsługą ruchu turystycznego; 3) zieleni urządzonej, takiej jak: parki, ogrody, zieleń towarzysząca obiektom budowlanym, zieleńce itp. (ust. 3). Określono też następujące zasady kształtowania zabudowy i zagospodarowania terenu: 1) linie zabudowy: maksymalne nieprzekraczalne w odległości 10 m od linii rozgraniczających terenu - jak na rysunku planu; 2) wielkość powierzchni zabudowy w stosunku do powierzchni działki budowlanej objętej inwestycją: minimalna: nie ustala się, maksymalna: 50%; 3) minimalny procent powierzchni biologicznie czynnej dla działki budowlanej objętej inwestycją: 20%; 4) intensywność zabudowy dla działki budowlanej objętej inwestycją: minimalna: 0, maksymalna: 2,0 w tym dla kondygnacji nadziemnych - maksymalna 1,5; 5) wysokość zabudowy w rozumieniu rozporządzenia w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie: a) dla zabudowy usługowej: minimalna - nie ustala się, maksymalna - 15 m, b) dla zabudowy letniskowej: minimalna - nie ustala się, maksymalna - 8 m, c) dla zabudowy towarzyszącej: minimalna - nie ustala się, maksymalna - 5 m, d) wysokość obiektów budowlanych nie będących budynkami: dowolna; 6) inne gabaryty obiektów i parametry zabudowy: dowolne; 7) formy zabudowy: wolnostojące; 8) kształt dachu: dwuspadowy o nachyleniu połaci od 10 do 30 stopni i symetrycznym układzie połaci; 9) poziom posadowienia parteru maksymalnie 0.5 m npt; 10) minimalna powierzchnia nowo wydzielonych działek budowlanych 2000 m2.
W obowiązującym w dacie uchwalenia planu miejscowego Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy, zatwierdzonym uchwałą Rady Miejskiej w Skarszewach z dnia 19 grudnia 2009 r., nr XLII/326/09; uchwałą nr XLI/328/2014 Rady Miejskiej w Skarszewach z dnia 27 lutego 2014 r., uchwałą nr VI/69/15 Rady Miejskiej w Skarszewach z dnia 29 czerwca 2015 r., uchwałą nr VII/73/15 Rady Miejskiej w Skarszewach z dnia 30 lipca 2015 r., zarządzeniem zastępczym Wojewody Pomorskiego z dnia 30 października 2019 r. oraz uchwałą nr XVI/139/2019 Rady Miejskiej w Skarszewach z dnia 19 grudnia 2019 r., wskazano natomiast m. in., że dla terenów zabudowy usługowej i użyteczności publicznej wyklucza się możliwość prowadzenia działalności usługowej o uciążliwości wykraczającej poza granice własności oraz, że powierzchnia biologicznie czynna ma wynosić nie mniej niż 30 % działki.
Powyższe oznacza, że określenie w § 6. zaskarżonej uchwały dopuszczalnej min. powierzchni biologicznie czynnej jest niezgodne z powierzchnią określoną w Studium (kwestia to została przez organ przyznana już w odpowiedzi na skargę). Skoro Rada Miejska zadecydowała się na tak precyzyjne zapisy Studium, zobligowana jest do ich uwzględnienia w planie miejscowym. Także dopuszczenie na terenie 001 hotelu o max. wysokości 15 m wyklucza możliwość prowadzenia działalności usługowej (hotelowej) o uciążliwości niewykraczającej poza granice własności (np. hałas). We wskazanym zakresie stwierdzić należy, że przywołane rozwiązania planistyczne nie uwzględniają ustaleń Studium.
W zakresie uregulowań planu dotyczących terenu 002-U, uchwałodawca postanowił przeznaczyć ten teren na usługi turystyczne (np. hotel) i zabudowy letniskowej, z dopuszczeniem: 1) obiektów związanych z obsługą ruchu turystycznego; 2) zieleni urządzonej, takiej jak: parki, ogrody, zieleń towarzysząca obiektom budowlanym, zieleńce itp. (§ 7 ust. 3 uchwały). Zasady kształtowania zabudowy i zagospodarowania terenu określono zaś w następujący sposób: 1) linie zabudowy: maksymalne nieprzekraczalne w odległości 10 m od linii rozgraniczających terenu - jak na rysunku planu; 2) wielkość powierzchni zabudowy w stosunku do powierzchni działki budowlanej objętej inwestycją: minimalna: nie ustala się, maksymalna: 30%; 3) minimalny procent powierzchni biologicznie czynnej dla działki budowlanej objętej inwestycją: 50%; 4) intensywność zabudowy dla działki budowlanej objętej inwestycją: minimalna: 0, maksymalna: 0,5; 5) wysokość zabudowy w rozumieniu rozporządzenia w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie: a) dla zabudowy usługowej: minimalna - nie ustala się, maksymalna - 10 m, b) dla zabudowy letniskowej: minimalna - nie ustala się, maksymalna - 6 m, c) dla zabudowy towarzyszącej: minimalna - nie ustala się, maksymalna - 4 m, d) wysokość obiektów budowlanych nie będących budynkami: dowolna; 6) inne gabaryty obiektów i parametry zabudowy: dowolne; 7) formy zabudowy: wolnostojące; 8) kształt dachu: dwuspadowy o nachyleniu połaci od 10 do 30 stopni i symetrycznym układzie połaci; 9) poziom posadowienia parteru maksymalnie 0.5 m npt; 10) minimalna powierzchnia nowo wydzielonych działek budowlanych 2000 m2.
W ocenie Sądu dopuszczenie zabudowy hotelowej o takich gabarytach także prowadzić będzie do umożliwienia prowadzenia działalności usługowej o uciążliwości wykraczającej poza granice własności. Co więcej, w kierunkach zagospodarowania (pkt 2.2. Studium) wskazano na potrzebę ograniczenia zabudowy w strefie o szerokości 100 m od linii rzek, jezior i innych zbiorników wodnych w obszarach chronionego krajobrazu oraz w bezpośrednim sąsiedztwie ich granic. Jaki wynika z załącznika graficznego zaskarżonej uchwały, teren 002-U graniczy bezpośrednio z obszarem chronionego krajobrazu. Pomimo tego, na terenie tym dopuszczono zabudowę hotelową o wysokości 10 m. Zapis ten wydaje się nie wypełniać kierunków zagospodarowania przestrzennego określonych w Studium. Wprowadza się bowiem na tym obszarze zabudowę o stosunkowo dużych gabarytach, nie uzasadniając takiego rozwiązania. Być może wynika to z braku opracowania ekofizjograficznego, które w tej sprawie powinno być dokumentem niezbędnym do oceny dopuszczalności wprowadzenia określonej na tym terenie zabudowy ze względu na ochronę walorów przyrodniczych.
W zakresie wymogu uwzględnienia ustaleń Studium w rozwiązaniach miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, odnieść należy się także do terenu oznaczonego na planie jako 004-US, przeznaczonego w myśl § 9 ust. 3 na teren usług sportu i rekreacji. Sposób zagospodarowania zgodny z planem to urządzenia sportowe, plaża z kąpieliskiem i pomostem (§ 9 ust. 5). Tymczasem jak wynika z przedłożonego przez organ wyrysu ze Studium, znaczna część tego terenu ma przeznaczenie rolne. Skoro w Studium określa się m.in. kierunki zmian w przeznaczaniu terenów, to gmina w ramach uprawnień wynikających z władztwa planistycznego, może zmienić w planie miejscowym dotychczasowe przeznaczenie określonych obszarów, ale tylko w granicach zakreślonych ustaleniami studium. Inne przeznaczenie konkretnego terenu w planie miejscowym niż przeznaczenie przyjęte w studium kwalifikowane jest jako istotne naruszenie prawa, tj. art. 9 ust. 4 u.p.z.p. (por. wyrok NSA z 29 lipca 2025 r., II OSK 1428/24).
Wymóg zgodności miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego z ustaleniami Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego stanowi jedną z naczelnych zasad uchwalenia planu i jeśli w niniejszej sprawie zasada ta nie została zrealizowana, to uznać należy, że zaskarżona uchwała podjęta została z istotnym naruszeniem zasad sporządzania planu miejscowego.
Z powyższych względów Sąd orzekł jak w pkt 1. wyroku, na podstawie art. 147 § 1 p.p.s.a.
O kosztach postępowania Sąd orzekł w pkt 2 wyroku na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c i § 15 ust. 3 pkt 1 i 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2023 r. poz. 1964 ze zm.). zasądzając od organu na rzecz Skarżącej kwotę 1757 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania. Na kwotę tę składają się: wpis sądowy od skargi (300 zł), opłata skarbowa od pełnomocnictwa (17 zł) oraz koszty zastępstwa procesowego (1440 zł). Określając wysokość kosztów zastępstwa procesowego Sąd uwzględnił nakład pracy pełnomocnika Skarżącej, a także stopień jego przyczynienia się do wyjaśnienia okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy i uznał zasadność określenia tej kwoty ponad stawkę minimalną określoną ww. rozporządzeniem.
Orzeczenia powołane w treści niniejszego uzasadnienia dostępne są na stronie internetowej orzeczeń sądów administracyjnych: http://orzeczenia.nsa.gov.pl.