II SA/GD 363/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w GdańskuGdańsk2025-11-05
NSAAdministracyjneŚredniawsa
pomoc społecznazasiłek celowyzmiana decyzjikodeks postępowania administracyjnegoart. 154 k.p.a.art. 61a k.p.a.res iudicatapowaga rzeczy osądzonejpostępowanie administracyjne

WSA w Gdańsku oddalił skargę na postanowienie SKO, które utrzymało w mocy odmowę wszczęcia postępowania w sprawie zmiany decyzji o odmowie przyznania zasiłku celowego, uznając sprawę za tożsamą z już rozstrzygniętą.

Skarżący K.G. domagał się zmiany decyzji odmawiającej mu zasiłku celowego na pokrycie kosztów wynajmu mieszkania. Po odmowie wszczęcia postępowania przez Wójta i utrzymaniu jej w mocy przez SKO, skarżący wniósł skargę do WSA. Sąd uznał, że ponowne rozpatrzenie wniosku o zmianę decyzji jest niedopuszczalne z uwagi na tożsamość sprawy z już rozstrzygniętą decyzją ostateczną, co stanowi przesłankę do odmowy wszczęcia postępowania na podstawie art. 61a § 1 k.p.a. Skargę oddalono.

Sprawa dotyczyła skargi K.G. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku, które utrzymało w mocy postanowienie Wójta Gminy Gardeja odmawiające wszczęcia postępowania w sprawie zmiany decyzji z 20 lutego 2020 r. odmawiającej przyznania zasiłku celowego na pokrycie kosztów wynajmu mieszkania. Wójt odmówił wszczęcia postępowania, wskazując, że sprawa dotycząca zmiany tej decyzji była już rozpatrywana i zakończyła się ostateczną decyzją z 26 lipca 2023 r. Kolegium podtrzymało to stanowisko, podkreślając, że ponowne rozpatrzenie tej samej sprawy prowadziłoby do naruszenia powagi rzeczy osądzonej (res iudicata) i byłoby obarczone wadą nieważności. Skarżący zarzucił błędne uznanie braku podstaw do zmiany decyzji oraz nieprawidłowe określenie organu wydającego decyzję. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku oddalił skargę, podzielając stanowisko organów. Sąd stwierdził, że w sprawie występuje tożsamość podmiotowa, przedmiotowa i faktyczna z poprzednim postępowaniem zakończonym ostateczną decyzją, co stanowi uzasadnioną przyczynę odmowy wszczęcia postępowania na podstawie art. 61a § 1 k.p.a. Sąd podkreślił, że art. 154 k.p.a. nie może służyć ponownej ocenie materiału dowodowego w sprawie już rozstrzygniętej.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Nie, organ administracji publicznej nie może wszcząć nowego postępowania w celu zmiany ostatecznej decyzji, jeśli sprawa jest tożsama z już rozstrzygniętą, gdyż stanowi to naruszenie powagi rzeczy osądzonej (res iudicata).

Uzasadnienie

Sąd podzielił stanowisko organów, że ponowne rozpatrzenie wniosku o zmianę decyzji, która została już ostatecznie rozstrzygnięta, jest niedopuszczalne. Występuje tożsamość sprawy (podmiot, przedmiot, stan faktyczny), co stanowi przesłankę do odmowy wszczęcia postępowania na podstawie art. 61a § 1 k.p.a. Wydanie nowej decyzji w takiej sytuacji byłoby obarczone wadą nieważności z art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (17)

Główne

k.p.a. art. 61a § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Przepis ten stanowi podstawę do odmowy wszczęcia postępowania, gdy żądanie zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, w tym w przypadku istnienia przesłanki powagi rzeczy osądzonej (res iudicata).

P.p.s.a. art. 151

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Przepis ten stanowi podstawę do oddalenia skargi, jeśli nie ma podstaw do jej uwzględnienia.

Pomocnicze

k.p.a. art. 154 § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Przepis ten reguluje możliwość zmiany lub uchylenia decyzji ostatecznej, na mocy której żadna ze stron nie nabyła prawa, jeżeli przemawia za tym interes społeczny lub słuszny interes strony. Sąd podkreślił, że nie może on służyć ponownej ocenie sprawy już rozstrzygniętej.

u.p.s. art. 110 § 1

Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej

Przepis ten określa, że zadania pomocy społecznej w gminach wykonują ośrodki pomocy społecznej lub centra usług społecznych.

u.p.s. art. 110 § 7

Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej

Przepis ten stanowi, że wójt (burmistrz, prezydent miasta) udziela kierownikowi ośrodka pomocy społecznej upoważnienia do wydawania decyzji administracyjnych w indywidualnych sprawach z zakresu pomocy społecznej.

P.p.s.a. art. 3 § 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Określa zakres kontroli działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne, obejmujący orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym.

P.p.s.a. art. 145 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Określa przesłanki uchylenia postanowienia przez sąd administracyjny.

P.p.s.a. art. 134 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Określa zakres rozpoznania sprawy przez sąd administracyjny, który nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi.

P.p.s.a. art. 119 § 3

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Określa możliwość rozpoznania sprawy w trybie uproszczonym.

P.p.s.a. art. 120

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Przepis ten stanowi podstawę do oddalenia skargi w zw. z art. 151 P.p.s.a.

k.p.a. art. 134

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Przepis ten reguluje kwestię stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania.

k.p.a. art. 156 § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Przepis ten określa wady powodujące nieważność decyzji, w tym naruszenie powagi rzeczy osądzonej (pkt 3).

k.p.a. art. 61 § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Przepis ten określa, kiedy organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania.

k.p.a. art. 28

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Definiuje pojęcie strony postępowania.

u.s.g. art. 39 § 1

Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym

Dotyczy kompetencji organów gminy.

P.u.s.a. art. 1 § 1

Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych

Określa, że sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej.

P.u.s.a. art. 1 § 2

Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych

Określa, że kontrola działalności administracji publicznej sprawowana jest pod względem zgodności z prawem.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Tożsamość sprawy rozstrzygniętej ostateczną decyzją z wnioskiem o wszczęcie nowego postępowania w tym samym przedmiocie. Niedopuszczalność ponownego rozpatrywania sprawy, która już została prawomocnie zakończona, ze względu na naruszenie powagi rzeczy osądzonej (res iudicata).

Odrzucone argumenty

Zarzut błędnego uznania, że brak jest podstaw do zmiany decyzji, podczas gdy na podstawie przedmiotowej decyzji żadna ze stron nie nabyła prawa, a za zmianą decyzji przemawia słuszny interes strony (art. 154 § 1 k.p.a.). Zarzut przyjęcia, że organem dokonującym rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie był 'Kierownik GOPS', podczas gdy kierownik nie jest organem, ani tym bardziej nie posiada osobowości prawnej, a decyzję w przedmiotowej sprawie mógł wydać jedynie wójt gminy jako organ administracyjny posiadający osobowość prawną.

Godne uwagi sformułowania

rozpoznanie merytoryczne przez organ pierwszej instancji nowego wniosku Strony z 4 listopada 2024 r. doprowadziłoby do sytuacji, w której organ ten ponownie orzekałby w tożsamej sprawie, rozstrzygniętej już ostateczną decyzją z 26 lipca 2023 r. Decyzja taka byłaby dotkniętą wadą nieważności określoną w art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a. art. 154 k.p.a. nie może służyć dokonaniu przez organ ponownej oceny materiału dowodowego i rozstrzygnięciu sprawy, a jedynie wyjątkowo może stanowić podstawę do zmiany ostatecznej decyzji z uwagi na słuszny interes strony lub interes społeczny. stan powagi rzeczy osądzonej (res iudicata), czyli funkcjonowanie w obrocie prawnym decyzji dotyczącej przedmiotu sprawy lub gdy żądanie wszczęcia postępowania dotyczy takiego postępowania, które już się toczy przed właściwym organem administracji. nie można ponownie żądać wszczęcia postępowania w sprawie już raz rozstrzygniętej decyzją ostateczną, bądź gdy toczy się już postępowanie administracyjne dotyczące tego samego przedmiotu.

Skład orzekający

Dariusz Kurkiewicz

przewodniczący

Krzysztof Kaszubowski

członek

Wojciech Wycichowski

sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Potwierdzenie zasady res iudicata w postępowaniu administracyjnym oraz ograniczeń stosowania art. 154 k.p.a. w kontekście ponownego rozpatrywania spraw już rozstrzygniętych."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji odmowy wszczęcia postępowania w sprawie zmiany decyzji administracyjnej, z uwzględnieniem przepisów k.p.a. i ustawy o pomocy społecznej.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa ilustruje ważne zasady proceduralne dotyczące powagi rzeczy osądzonej i ograniczeń w ponownym rozpatrywaniu spraw administracyjnych, co jest istotne dla praktyków prawa administracyjnego.

Czy można zmienić decyzję, która już raz odmówiła przyznania świadczenia? Sąd wyjaśnia granice postępowania administracyjnego.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Gd 363/25 - Wyrok WSA w Gdańsku
Data orzeczenia
2025-11-05
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2025-05-22
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Sędziowie
Dariusz Kurkiewicz /przewodniczący/
Krzysztof Kaszubowski
Wojciech Wycichowski /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6320 Zasiłki celowe i okresowe
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 572
art. 61a par. 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Dariusz Kurkiewicz Sędzia WSA Krzysztof Kaszubowski Asesor WSA Wojciech Wycichowski (spr.) po rozpoznaniu w Gdańsku w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 5 listopada 2025 r. sprawy ze skargi K. G. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z dnia 10 marca 2025 r. sygn. akt SKO Gd/5892/24 w przedmiocie wszczęcia postępowania w sprawie zmiany decyzji dotyczącej zasiłku celowego oddala skargę.
Uzasadnienie
Stan faktyczny sprawy przedstawia się następująco:
Wnioskiem z 21 stycznia 2020 r. K. G. (dalej: "Wnioskodawca", "Strona", "Skarżący") wystąpił do Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej (dalej: "GOPS") w Gardei o przyznanie zasiłku celowego z przeznaczeniem na pokrycie kosztów wynajmu mieszkania w G.
Decyzją z 20 lutego 2020 r. Wójt Gminy Gardeja (dalej: "Wójt", "organ pierwszej instancji"), na podstawie przepisów ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2019 r., poz. 1507 ze zm.) - dalej: "u.p.s.", odmówił Wnioskodawcy przyznania zasiłku celowego z przeznaczeniem na pokrycie kosztów wynajmu mieszkania w G.
Pismem z 23 marca 2023 r. Wnioskodawca złożył skargę na GOPS w Gardei
w związku z odmową przyznania mu zasiłku celowego z przeznaczeniem na pokrycie kosztów wynajmu mieszkania w G. zgodnie z decyzją z 20 lutego 2020 r.
W odpowiedzi na wezwanie do sprecyzowania żądania Wnioskodawca w piśmie
z 12 maja 2013 r. oświadczył, że wnosi o zmianę decyzji ze względu na słuszny interes strony, ale również interes społeczny.
Decyzją z 26 lipca 2023 r. Wójt, na podstawie art. 154 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023 r., poz. 775 ze zm.) - dalej: "k.p.a.", odmówił zmiany własnej decyzji z 20 lutego 2020 r. o odmowie przyznania Wnioskodawcy zasiłku celowego z przeznaczeniem na pokrycie kosztów wynajmu mieszkania w G.
Postanowieniem z 13 grudnia 2023 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze
w Gdańsku (dalej: "Kolegium", "organ odwoławczy"), na podstawie art. 134 k.p.a., stwierdziło uchybienie przez Wnioskodawcę terminu do wniesienia odwołania od decyzji Wójta z 26 lipca 2023 r.
Wnioskiem z 4 listopada 2024 r. Wnioskodawca wystąpił do Wójta o zmianę, na podstawie art. 154 k.p.a., decyzji tego organu z 20 lutego 2020 r. poprzez przyznanie mu zasiłku celowego z przeznaczeniem na pokrycie kosztów wynajmu mieszkania w G.
Postanowieniem z 19 listopada 2024 r. Wójt, na podstawie art. 61a § 1 k.p.a., odmówił wszczęcia postępowania w sprawie zmiany decyzji z 20 lutego 2020 r. w sprawie odmowy przyznania zasiłku celowego z przeznaczeniem na pokrycie kosztów wynajmu mieszkania w G.
W uzasadnieniu organ pierwszej instancji wskazał, że w sprawie zmiany decyzji
z 20 lutego 2020 r., po skardze Wnioskodawcy sprecyzowanej jako żądanie zmiany na podstawie 154 § 1 k.p.a. decyzji ostatecznej, toczyło się już postępowanie zakończone decyzją odmowną z 26 lipca 2023 r.
Zdaniem Wójta dążenia Wnioskodawcy do innej oceny przez organ tego samego stanu faktycznego sprawy, który był już przedmiotem rozpoznania przez ten organ
w postępowaniu zakończonym ostateczną decyzją, nie można uznać za słuszny interes strony. Podkreślono, że pojęcie "słuszny interes społeczny", jak i "słuszny interes strony" musi być "słuszny" w rozumieniu obiektywnym, nie może być natomiast wyprowadzany
z własnego przekonania, opartego na subiektywnym poczuciu krzywdy.
W wyniku zażalenia wniesionego na ww. rozstrzygnięcie przez Wnioskodawcę Kolegium postanowieniem z 10 marca 2025 r. utrzymało je w mocy.
W uzasadnieniu organ odwoławczy opisał dotychczasowy przebieg postępowania, przytoczył treść przepisów art. 61 § 1 i art. 61a § 1 k.p.a. wskazując następnie, że żądanie wszczęcia postępowania w przedmiotowej sprawie zawarte w piśmie Wnioskodawcy
z 4 listopada 2024 r. dotyczy zmiany, w trybie art. 154 k.p.a., decyzji Wójta z 20 lutego 2020 r. odmawiającej przyznania mu zasiłku celowego na pokrycie kosztów wynajmu mieszkania w G. Zwrócono uwagę, że tożsame żądanie Strony o zmianę
ww. decyzji z 20 lutego 2020 r. w trybie art. 154 k.p.a. zostało już wcześniej rozpatrzone przez organ pierwszej instancji ostateczną decyzją z 26 lipca 2023 r. odmawiającą dokonania wnioskowanej zmiany.
Zdaniem Kolegium rozpoznanie merytoryczne przez organ pierwszej instancji nowego wniosku Strony z 4 listopada 2024 r. doprowadziłoby do sytuacji, w której organ ten ponownie orzekałby w tożsamej sprawie, rozstrzygniętej już ostateczną decyzją
z 26 lipca 2023 r. Decyzja taka byłaby dotkniętą wadą nieważności określoną w art. 156
§ 1 pkt 3 k.p.a. W tej sytuacji organ pierwszej instancji trafnie odmówił zaskarżonym postanowieniem wszczęcia ponownego postępowania w sprawie zmiany decyzji
z 20 lutego 2020 r. w trybie art. 154 k.p.a.
Organ odwoławczy podkreślił, że wnosząc o zmianę decyzji z 20 lutego 2020 r. Strona w swoim wniosku z 4 listopada 2024 r. powołała się na podobne okoliczności jak we wcześniejszej sprawie, zakończonej decyzją z 26 lipca 2023 r. Kolegium podzieliło tym samym stanowisko Wójta, że Wnioskodawca dąży do innej oceny przez organ tego samego stanu faktycznego sprawy, który był już przedmiotem rozpoznania i został ostatecznie rozstrzygnięty decyzją z 20 lutego 2020 r.
Organ odwoławczy podniósł, że art. 154 k.p.a. nie może służyć dokonaniu przez organ ponownej oceny materiału dowodowego i rozstrzygnięciu sprawy, a jedynie wyjątkowo może stanowić podstawę do zmiany ostatecznej decyzji z uwagi na słuszny interes strony lub interes społeczny. Przy czym, w ocenie Kolegium, z uwagi na charakter decyzji w sprawie świadczeń z pomocy społecznej, w trybie art. 154 k.p.a. można byłoby dokonać jedynie zmiany decyzji przyznającej taką pomoc i to w okresie, kiedy decyzja ta nie została jeszcze w całości zrealizowana (np. zmiana wysokości przyznanego na kilka miesięcy zasiłku celowego, okresowego albo ilości godzin usług opiekuńczych, uzasadniona zmianą stanu faktycznego sprawy). Natomiast zmiana decyzji w trybie
art. 154 k.p.a. nie może odnosić się do decyzji odmownej, czy też już w całości zrealizowanej, skonsumowanej. W trybie tym nie można dokonywać ponownej oceny wcześniej wydanego w sprawie rozstrzygnięcia.
Końcowo organ odwoławczy wskazał, że osoba, której odmówiono pomocy albo wobec której przyznana pomoc została już w całości zrealizowana (wypłacona) może
w każdym czasie wystąpić z wnioskiem o przyznanie nowej, nawet tożsamej pomocy, a jej wniosek zostanie rozpatrzony w odrębnym postępowaniu. Podkreślono, że w niniejszej sprawie Strona nie może domagać się, aby organ w trybie art. 154 k.p.a. zmienił swoją decyzję z 20 lutego 2020 r. odmawiającą przyznania zasiłku celowego na pokrycie kosztów wynajmu mieszkania w G., może natomiast wystąpić z nowym wnioskiem
o przyznanie pomocy na cele mieszkaniowe.
W skardze na postanowienie Kolegium z 10 marca 2025 r. K. G., zaskarżając je w całości, zarzucił mu:
1. błędne uznanie, że w niniejszej sprawie brak jest podstaw do zmiany decyzji, podczas gdy na podstawie przedmiotowej decyzji żadna ze stron nie nabyła prawa, a za zmianą decyzji przemawia słuszny interes strony (art. 154 § 1 k.p.a.), jednocześnie zmianie decyzji na zasadach ogólnych nie sprzeciwiają się przepisy szczególne wynikające
z u.p.s.;
2. przyjęcie, że organem dokonującym rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie był "Kierownik GOPS", podczas gdy kierownik nie jest organem, ani tym bardziej nie posiada osobowości prawnej, a decyzję w przedmiotowej sprawie mógł wydać jedynie wójt gminy jako organ administracyjny posiadający osobowość prawną.
W oparciu o tak sformułowane zarzuty wniesiono o uchylenie zarówno zaskarżonego, jak i poprzedzającego go postanowienia organu pierwszej instancji.
W uzasadnieniu Skarżący podał, że zgodnie z art. 154 § 1 k.p.a. decyzja ostateczna, na mocy której żadna ze stron nie nabyła prawa, może być w każdym czasie uchylona lub zmieniona przez organ administracji publicznej, który ją wydał, jeżeli przemawia za tym interes społeczny lub słuszny interes strony. Skarżący zwrócił uwagę, że w niniejszej sprawie na podstawie decyzji z 20 lutego 2020 r. żadna ze stron nie nabyła prawa. Jednocześnie słuszny interes strony (utrata prawa do lokalu) przemawia za zmianą przedmiotowej decyzji, co zostało wykazane we wniosku. Wskazano również, że przepisy szczególne (art. 106 ust. 5 u.p.s.) nie przemawiają przeciwko możliwości zmiany przedmiotowej decyzji na zasadach ogólnych.
Kolegium w odpowiedzi na skargę, wnosząc o jej oddalenie, podtrzymało dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku ustalił i zważył, co następuje:
Na wstępie rozważań należy wskazać, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia
25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r., poz. 1267) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności
z prawem.
Z kolei przepis art. 3 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo
o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm.) - dalej: "P.p.s.a.", stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane
w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty.
W wyniku takiej kontroli postanowienie może zostać uchylone w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, b i c P.p.s.a.).
Z przepisu art. 134 § 1 P.p.s.a. wynika z kolei, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Tym samym, sąd ma prawo i obowiązek dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego, nawet wówczas, gdy dany zarzut nie został
w skardze podniesiony.
Należy również wskazać, że w myśl art. 119 pkt 3 P.p.s.a. sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane
w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie.
Aktem poddanym sądowej kontroli w niniejszej sprawie jest postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z 10 marca 2025 r. utrzymujące
w mocy postanowienie Wójta Gminy Gardeja z 19 listopada 2024 r. odmawiające K. G. wszczęcia postępowania w sprawie zmiany, na podstawie art. 154 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego
(Dz. U. z 2024 r., poz. 572 ze zm.), decyzji Wójta Gminy Gardeja z 20 lutego 2020 r. odmawiającej Skarżącemu przyznania zasiłku celowego z przeznaczeniem na pokrycie kosztów wynajmu mieszkania w G.
W pierwszej kolejności należy wskazać, że zgodnie z art. 110 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2025 r., poz. 1214 ze zm.) zadania pomocy społecznej w gminach wykonują jednostki organizacyjne - ośrodki pomocy społecznej lub centra usług społecznych, o których mowa w ustawie z dnia 19 lipca 2019 r. o realizowaniu usług społecznych przez centrum usług społecznych.
Z kolei w myśl art. 110 ust. 7 u.p.s. wójt (burmistrz, prezydent miasta) udziela kierownikowi ośrodka pomocy społecznej upoważnienia do wydawania decyzji administracyjnych w indywidualnych sprawach z zakresu pomocy społecznej należących do właściwości gminy, z zastrzeżeniem ust. 8a.
Analiza przytoczonych wyżej regulacji prowadzi do wniosku, że przeniesienie kompetencji orzeczniczych w sprawach z zakresu pomocy społecznej na kierownika ośrodka pomocy społecznej nie powoduje zmiany właściwości organu, a wydana
w sprawie decyzja jest w dalszym ciągu decyzją wójta (burmistrza, prezydenta miasta).
W wyroku z 27 października 2015 r. sygn. akt I OSK 1420/15 Naczelny Sąd Administracyjny (dalej: NSA") wskazał, że upoważnienie kierownika ośrodka pomocy społecznej do wydawania decyzji w indywidualnych sprawach z zakresu pomocy społecznej nie powoduje wyłączenia kompetencji wójta (burmistrza, prezydenta miasta) do rozstrzygania wymienionych spraw, stosownie do ogólnej zasady wyrażonej w art. 39
ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2025 r., poz. 1465 ze zm.). W dalszym ciągu piastun funkcji określonego organu zachowuje swoje kompetencje, a kierownik ośrodka pomocy społecznej podejmuje decyzje wyłącznie z jego upoważnienia i w zakresie jego kompetencji. To, że upoważnienie ma charakter obligatoryjny nie może skutkować utratą kompetencji przez właściwy organ. Kierownik ośrodka pomocy społecznej na podstawie takiego upoważnienia nie staje się organem załatwiającym określony rodzaj spraw (zob. również wyrok NSA z 12 lutego 2013 r.
sygn. akt I OSK 1158/12, przywołane w niniejszym uzasadnieniu orzeczenia sądów administracyjnych są dostępne na stronie internetowej: orzeczenia.nsa.gov.pl).
Przenosząc powyższe uwagi na grunt rozpoznawanej sprawy należy zauważyć,
że w sentencji postanowienia z 19 listopada 2024 r. wskazano, iż zostało ono wydane przez Kierownika Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w Gardei działającego
z upoważnienia Wójta Gminy Gardeja. Nie ulega zatem wątpliwości, że w niniejszej sprawie jako organ pierwszej instancji orzekał Wójt Gminy Gardeja.
W zaskarżonym postanowieniu z 10 marca 2025 r. Kolegium nieprecyzyjnie określiło organ pierwszej instancji, jednak - w świetle przytoczonych wyżej regulacji art. 110 ust. 1
i 7 u.p.s. - uchybienie to nie miało istotnego wpływu na wynik sprawy.
Podstawą prawną rozstrzygnięcia orzekających w sprawie organów jest art. 61a § 1 k.p.a., który stanowi, że gdy żądanie, o którym mowa w art. 61 (tj. żądanie wszczęcia postępowania - przyp. Sądu), zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub
z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Przepis art. 61 § 5 stosuje się odpowiednio.
W przytoczonej wyżej regulacji zawarto dwie odrębne przesłanki wydania postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania.
Pierwszą jest wniesienie podania przez osobę, która nie jest stroną. Odmowa wszczęcia postępowania na tej podstawie jest możliwa wówczas, gdy wnioskodawca nie posiada zdolności prawnej lub nie ma interesu prawnego w sprawie (nie jest stroną postępowania w rozumieniu art. 28 k.p.a.) oraz ustalenie tej kwestii jest oczywiste i nie wymaga złożonego procesu wykładni. W orzecznictwie sądów administracyjnych wskazuje się, że wydanie postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania powinno ograniczać się do sytuacji, w której żądanie takie zostało zgłoszone przez podmiot oczywiście nieuprawniony, przy czym stwierdzenie tej okoliczności powinno być na tyle proste, że nie powinno wymagać prowadzenia postępowania wyjaśniającego lub złożonego procesu wykładni przepisów prawa materialnego. Zatem odmowa wszczęcia postępowania powinna być ograniczona do przypadków, gdy brak przymiotu strony wynika z samego podania wnioskodawcy, bądź gdy ustalenie tego może być dokonane w drodze prostych czynności wyjaśniających organu administracji (zob. wyrok NSA z 24 stycznia 2017 r. sygn. akt II OSK 1060/15).
Drugą przesłanką jest istnienie innych uzasadnionych przyczyn uniemożliwiających wszczęcie postępowania. Ustawodawca nie zdefiniował tego pojęcia i nie zawarł nawet przykładowego katalogu tego rodzaju przyczyn. Na tym tle w doktrynie został wypracowany pogląd, że przez inne uzasadnione przyczyny, o których mowa w art. 61a § 1 k.p.a. należy rozumieć takie sytuacje, które w sposób oczywisty stanowią przeszkodę do wszczęcia postępowania. Podkreśla się, że zastosowanie komentowanego przepisu może mieć miejsce na wstępnym etapie badania wniosku, tj. gdy nie trzeba prowadzić postępowania wyjaśniającego po to, aby stwierdzić, że sprawa wywołana konkretnym wnioskiem powinna zakończyć się odmową wszczęcia postępowania z przyczyn formalnych. Jako "inną uzasadnioną przyczynę" nakazującą odmowę wszczęcia postępowania wskazuje się ponadto brak w przepisach prawa podstawy materialnoprawnej do rozpatrzenia żądania
w trybie administracyjnym (tak: A. Wróbel [w:] A. Wróbel, M. Jaśkowska, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Wolters Kluwer, Warszawa 2016, s. 394).
Wskazane w art. 61a § 1 k.p.a. "inne uzasadnione przyczyny" to bez wątpienia stan powagi rzeczy osądzonej (res iudicata), czyli funkcjonowanie w obrocie prawnym decyzji dotyczącej przedmiotu sprawy lub gdy żądanie wszczęcia postępowania dotyczy takiego postępowania, które już się toczy przed właściwym organem administracji. Nie ulega wątpliwości, że nie można ponownie żądać wszczęcia postępowania w sprawie już raz rozstrzygniętej decyzją ostateczną, bądź gdy toczy się już postępowanie administracyjne dotyczące tego samego przedmiotu. W orzecznictwie sądów administracyjnych zgodnie wskazuje się, że warunkiem koniecznym do wydania postanowienia na podstawie art. 61a § 1 k.p.a. jest stwierdzenie tożsamości sprawy administracyjnej. Tożsamość ta istnieje wówczas, gdy występują te same podmioty w sprawie, dotyczy ona tego samego przedmiotu i tego samego stanu prawnego w niezmienionym stanie faktycznym tej sprawy, przy czym przez stan faktyczny sprawy należy rozumieć stan faktyczny mający znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, a więc mieszczący się w ramach hipotezy normy prawnej, która stanowiła podstawę do rozstrzygnięcia sprawy (zob. wyroki NSA: z 20 września 2022 r. sygn. akt III OSK 2734/21, z 13 grudnia 2021 r. sygn. akt I OSK 118/19, z 24 lutego 2021 r. sygn. akt III FSK 2503/21, z 6 lipca 2020 r. sygn. akt I OSK 3032/19, z 24 maja 2019 r. sygn. akt I OSK 1817/17, z 21 grudnia 2016 r. sygn. akt II OSK 841/15).
W wyroku z 30 lipca 2013 r. sygn. akt II GSK 735/12 Naczelny Sąd Administracyjny wyjaśnił, że użycie przez ustawodawcę sformułowania "nie może być wszczęte" wskazuje, iż przyczyna przedmiotowa musi być znana już w chwili złożenia wniosku (żądania), a więc w istocie wynikać z treści wniosku lub też jest znana organowi z urzędu. Odmowa wszczęcia postępowania w momencie złożenia wniosku w rozumieniu art. 61a § 1 k.p.a. musi być więc oczywista, aby można było wydać postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania w danej sprawie, przez co postanowienie to stanowi jedynie formalne rozstrzygnięcie stwierdzające zaistnienie trwałej przeszkody do procedowania.
W rozpoznawanej sprawie przeszkodą do wszczęcia postępowania w odniesieniu do wniosku Skarżącego z 4 listopada 2024 r. - w ocenie organów obu instancji - był fakt wydania przez Wójta ostatecznej decyzji z 26 lipca 2023 r. o odmowie zmiany decyzji tego organu z 20 lutego 2020 r. o odmowie przyznania Skarżącemu zasiłku celowego
z przeznaczeniem na pokrycie kosztów wynajmu mieszkania w G.
Sąd podziela powyższe stanowisko organów. Nie ulega bowiem wątpliwości,
że w obu sprawach: zainicjowanej wnioskiem z 23 marca 2023 r. (sprecyzowanym pismem z 12 maja 2023 r.), do którego odnosi się decyzja Wójta z 26 lipca 2023 r., jak
i zainicjowanej wnioskiem z 4 listopada 2024 r., występuje ten sam podmiot, wnioskodawcą jest bowiem Skarżący. W obu wnioskach Skarżący wnosił o zmianę tej samej decyzji, czyli decyzji Wójta z 20 lutego 2020 r. o odmowie przyznania mu zasiłku celowego z przeznaczeniem na pokrycie kosztów wynajmu mieszkania w G. Również stan faktyczny przedstawiony w obu wnioskach jest niemalże identyczny, o czym świadczy przedstawiona w nich argumentacja i dołączone do nich dokumenty.
Uwzględniając powyższe, w ocenie Sądu, orzekające w sprawie organy prawidłowo stwierdziły zaistnienie przesłanki odmowy wszczęcia postępowania wobec pozostawania
w obrocie prawnym ostatecznej decyzji Wójta z 26 lipca 2023 r. odmawiającej zmiany decyzji tego organu z 20 lutego 2020 r. Zaistniałe okoliczności były na tyle oczywiste,
że nie wymagały analizy sprawy i przeprowadzenia dowodów, organ pierwszej instancji dysponował bowiem wszelkimi niezbędnymi materiałami pozwalającymi na zajęcie wskazanego stanowiska. W takich przypadkach, tj. wystąpienia jednej z przyczyn wymienionych w art. 61a § 1 k.p.a., odmowa wszczęcia postępowania ma wręcz charakter obligatoryjny (zob. wyrok WSA w Gliwicach z 12 maja 2021 r. sygn. akt II SA/Gl 64/21), co w realiach niniejszej sprawy odnosi się do wniosku Skarżącego z 4 listopada 2024 r.
W tej sytuacji Kolegium słusznie wskazało, że nie było prawnie dopuszczalne ponowne rozstrzygnięcie tej samej sprawy, bowiem "nowa" decyzja byłaby obarczona wadą nieważności z art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a., doszłoby bowiem do naruszenia powagi rzeczy osądzonej w postępowaniu administracyjnym z uwagi na tożsamość sprawy rozstrzygniętej decyzją ostateczną. W związku z tym należy podzielić stanowisko orzekających w sprawie organów, że żądanie Skarżącego z 4 listopada 2024 r. dotyczące zmiany, na podstawie art. 154 k.p.a., decyzji Wójta z 20 lutego 2020 r. jest niedopuszczalne. Zaistniały więc podstawy do zastosowania art. 61a § 1 k.p.a., gdyż postępowanie w tym przedmiocie nie może być wszczęte z przyczyn przedmiotowych.
Mając na uwadze przedstawione powyżej okoliczności Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, na podstawie art. 151 w zw. z art. 120 P.p.s.a., oddalił skargę uznając ją za nieuzasadnioną.
[pic]

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI