II SA/Gd 360/05

II SA/Gd 360/05 - Wyrok WSA w Gdańsku
Data orzeczenia
2006-05-31
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2005-05-09
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Sędziowie
Andrzej Przybielski /przewodniczący/
Jolanta Górska
Tamara Dziełakowska /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6074 Przekształcenie użytkowania wieczystego w prawo własności
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Uchylono decyzję II i I instancji
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Andrzej Przybielski Sędziowie: Sędzia WSA Tamara Dziełakowska (spr.) Sędzia WSA Jolanta Górska Protokolant Marta Went po rozpoznaniu w dniu 31 maja 2006 r. na rozprawie sprawy ze skargi S. S. i W. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 17 lutego 2005 r., nr [...] w przedmiocie nabycia prawa własności nieruchomości 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Burmistrza z dnia 12 stycznia 2005 r., nr [...], 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżących S. S. i W. S. 200 złotych (dwieście) tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
W. i S. S. we wniosku z dnia 7 stycznia 2004 roku domagali się stwierdzenia nabycia prawa własności nieruchomości stanowiącej działkę nr [...] obręb [...] o obszarze [...] m ² położonej w L., przy ul. [...], oświadczając, iż spełniają wymogi ustawy z dnia 26 lipca 2001 roku o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości.
Rozpatrując powyższy wniosek Burmistrz decyzją z dnia 12 stycznia 2005 roku na podstawie art. 1 ust. 1 - 3 ustawy z dnia 26 lipca 2001 roku o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości (Dz. U. Nr 113, poz. 1209 ze zm. ) odmówił stwierdzenia nabycia z mocy prawa przez użytkowników wieczystych – W. i S. S. udziałów w wyżej wymienionej nieruchomości.
W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, iż prawo użytkowania wieczystego ww. nieruchomości, ustanowione w dniu 29 czerwca 1966 roku na rzecz L. i J. S., zostało w drodze postanowienia Sądu Rejonowego z dnia 22 lutego 1979 r. o podziale majątku wspólnego przeniesione w całości na L. S. Natomiast wnioskodawcy nabyli prawo użytkowania wieczystego w/w nieruchomości w wyniku przeprowadzonego postępowania spadkowego po zmarłym w dniu 31 sierpnia 1996 r. L. S. na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego z dnia 4 marca 1998 r. o sygn. akt I Ns 62/98.
Organ wskazał, iż zgodnie z treścią przepisu art. 1 ustawy z dnia 26 lipca 2001 roku o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości prawo nabycia własności nieruchomości przysługuje tym osobom fizycznym, które były użytkownikami lub współużytkownikami wieczystymi nieruchomości rolnych lub zabudowanych na cele mieszkaniowe w dniu 26 maja 1990 roku oraz w dniu wejścia w życie ustawy tj. w dniu 24 października 2001 roku, przy czym obie przesłanki muszą być spełnione łącznie. Prawo to przysługuje także takiemu następcy prawnemu (osobie fizycznej), który nabył prawo użytkowania wieczystego nieruchomości od osoby spełniającej warunki określone w ustępie 1 cyt. przepisu tj. nabył je po dniu 24 października 2001 roku. Zdaniem organu, wnioskodawcy nie spełnili wskazanych powyżej warunków, gdyż nie byli użytkownikami wieczystymi przedmiotowej nieruchomości w dniu 26 maja 1990 roku oraz w dniu 24 października 2001 roku, bowiem użytkowanie wieczyste nabyli w marcu 1998 roku.
W odwołaniu od powyższej decyzji S. i W. S. zarzucili naruszenie przepisów prawa materialnego tj. art. 1 ust. 2 w związku z ust. 1 ustawy z dnia 26 lipca 2001 r. o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości poprzez uznanie, że wnioskodawcy nie spełniają przesłanek nabycia własności nieruchomości.
W uzasadnieniu odwołujący nie kwestionowali ustaleń faktycznych w sprawie. Nie zgodzili się natomiast z wynikiem subsumcji przepisów prawa dokonanej przez organ pierwszej instancji. Wywodzili oni, że spełnili wymogi art. 1 ust. 1 ustawy, bowiem w ich przypadku miała miejsce ciągłość prawnej tożsamości użytkowników wieczystych w datach 26 maja 1990 r. i 24 października 2001 r., gdyż jako spadkobiercy L. S.są jego następcami prawnymi. Zdaniem wnioskodawców instytucja następstwa prawnego sprowadza się do obowiązku przyjęcia założenia, że następcę prawnego należy traktować tak, jakby on sam wszedł we wszystkie prawa i obowiązki poprzednika prawnego, a zatem w ocenie odwołujących się wszelkie zdarzenia faktyczne i prawne dotyczące poprzednika prawnego traktuje się tak, jakby dotyczyły następcy prawnego.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia 17 lutego 2005 roku, wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego oraz art. 1 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 26 lipca 2001 roku o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.
W uzasadnieniu Kolegium stwierdziło, iż w niniejszej sprawie nie została spełniona przesłanka z art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 26 lipca 2001 roku warunkująca nabycie z mocy prawa własności nieruchomości, albowiem nie zachodzi tożsamość użytkowników wieczystych w obu wskazanych ustawą datach tj. w dniu 26 maja 1990 roku i w dniu 24 października 2001 roku. W ocenie Kolegium nie została również spełniona przesłanka z art. 1 ust. 2 ww. ustawy - odwołujący się nie byli bowiem następcami prawnymi osoby, która była użytkowaniem wieczystym przedmiotowej nieruchomości w obu wskazanych powyżej datach.
W skardze na powyższą decyzję S. i W. S. wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Burmistrza z dnia 12 stycznia 2005 roku.
W uzasadnieniu skarżący ponowili argumentację faktyczną i prawną zawartą w odwołaniu.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem.
Stan faktyczny niniejszej sprawy jest bezsporny. Z ustaleń organów wynika, że właścicielem zabudowanej na cele mieszkaniowe nieruchomości gruntowej, położonej w L. przy ul. [...], dla której Sąd Rejonowy prowadzi księgę wieczystą nr [...], jest Gmina. Działka ta jest w użytkowaniu wieczystym S. i W. S., którzy nabyli prawo użytkowania wieczystego przedmiotowej nieruchomości po zmarłym w dniu 31 sierpnia 1996 r. L. S.. L. S. był wyłącznym użytkownikiem wieczystym w/w nieruchomości od dnia 22 lutego 1979 roku.
Zgodnie z treścią art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 26 lipca 2001 roku o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości (w brzmieniu obowiązującym w dniu wydawania decyzji przez organ II instancji) osoby fizyczne będące w dniu 26 maja 1990 roku oraz w dniu wejścia w życie ustawy tj. w dniu 24 października 2001 roku użytkownikami wieczystymi lub współużytkownikami wieczystymi nieruchomości zabudowanych na cele mieszkaniowe lub stanowiących nieruchomości rolne nabywają z mocy prawa własność tych nieruchomości z dniem, w którym decyzja o nabyciu prawa własności nieruchomości stała się ostateczna. Natomiast zgodnie z ust. 2 art. 1 cyt. ustawy prawo własności nieruchomości nabywają także osoby fizyczne będące następcami prawnymi osób, o których mowa w ust. 1.
Organy administracji orzekające w niniejszej sprawie uznały, iż aby nabyć prawo własności użytkowanej nieruchomości w oparciu o przepisy analizowanej ustawy koniecznym jest, aby osobie wnioskodawcy przysługiwał przymiot użytkownika wieczystego nabywanej na własność nieruchomości zarówno w dniu 26 maja 1990 roku, jak i w dniu wejścia w życie ustawy, czyli w dniu 24 października 2001 roku. Dodatkowo - zdaniem organów, tylko następca prawny, który nabył użytkowanie wieczyste po dniu 24 października 2001 roku, będzie mógł wystąpić z wnioskiem o nabycie prawa własności nieruchomości w trybie cyt. ustawy, ponieważ w dniu 26 maja 1990 roku oraz w dniu 24 października 2001 roku musi być zachowana tożsamość osoby fizycznej będącej poprzednikiem prawnym wnioskodawcy. Tym samym z kręgu następców prawnych, uprawnionych do wystąpienia z takim żądaniem, organy wyłączyły osoby, które nabyły prawo użytkowania wieczystego od poprzednich użytkowników wieczystych nieruchomości po dniu 26 maja 1990 roku, a przed dniem 24 października 2001 roku - tak jak ma to miejsce w niniejszej sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekający w niniejszym składzie nie podziela powyższego poglądu organów. Powołując się w tej mierze na rozważania Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku zawarte w uzasadnieniu wyroku z dnia 15 grudnia 2004 roku (sygn. akt II SA/Gd. 173/04, Baza Orzeczeń LEX nr 151533) stwierdzić należy, że wykładnia art. 1 ust. 1 i 2 analizowanej ustawy dokonana przez organy administracji w niniejszej sprawie - różnicująca obywateli bez istotnego powodu - sprzeczna jest z konstytucyjną zasadą sprawiedliwości społecznej oraz zasadą równości wobec prawa. Wykładnia ta bowiem różnicuje sytuację następców prawnych użytkowników wieczystych w ten sposób, że przy ustalaniu praw następców prawnych wieczystych użytkowników do nabycia prawa własności nieruchomości inna jest sytuacja osób, które nabyły prawo użytkowania wieczystego przed 24 października 2001 roku, a inna gdy prawo to nabyły po 24 października 2001 roku, przy uwzględnieniu, że w obu sytuacjach nabycie to nastąpiło od osób będących użytkownikami wieczystymi danej nieruchomości w dniu 26 maja 1990 roku.
Jak słusznie wskazał Wojewódzki Sąd Administracyjny w ww. uzasadnieniu wyroku z dnia 15 grudnia 2004 roku odczytanie normy prawnej zawartej w cytowanym przepisie może nastąpić tylko poprzez sięgnięcie do przepisów Konstytucji RP i posłużenie się techniką wykładni ustawy w zgodzie z konstytucją, w tym wypadku w zgodzie z konstytucyjnymi zasadami zaufania obywateli do państwa i stanowionego przez nie prawa (art. 2) oraz równości wobec prawa (art. 32). W przeciwnym wypadku sposób interpretacji zaproponowany przez organy administracji w niniejszej sprawie wzruszy zasadę zaufania obywatela do państwa i stanowionego prawa, albowiem wyłączy z kręgu podmiotów uprawnionych do nabycia prawa własności nieruchomości w trybie ustawy z dnia 26 lipca 2001 roku osoby, które na skutek np. śmierci poprzednika prawnego, jak to ma miejsce w niniejszej sprawie, przed datą wejścia w życie ustawy tj. przed dniem 24 października 2001 roku, zostały pozbawione uprawnienia do przekształcenia użytkowania wieczystego w prawo własności. Nadto interpretacja ta doprowadzi do złamania zasady równości wobec prawa albowiem sytuacja prawna adresatów normy prawnej będzie zróżnicowana jedynie z przyczyny nabycia użytkowania wieczystego przed wejściem w życie ustawy z dnia 26 lipca 2001roku. Zasada równości wobec prawa, najogólniej rzecz ujmując, oznacza nakaz jednakowego traktowania równych i podobnego traktowania podobnych, dopuszczalność uzasadnionych zróżnicowań, a także wiązanie równości z zasadą sprawiedliwości. Tak określona zasada równości stanowi podstawę do odczytania normy prawnej z art. 1 ust. 1 i 2 cytowanej ustawy. Sytuacja, w której następca prawny użytkownika wieczystego nie może skorzystać z prawa do przekształcenia użytkowania wieczystego na własność tylko dlatego, że nabył prawo użytkowania wieczystego w drodze spadkobrania przed wejściem w życie ustawy, a mógłby skorzystać z tego uprawnienia gdyby prawo użytkowania wieczystego nabył po wejściu w życie ustawy, nie może uzyskać aprobaty w świetle przedstawionych wyżej zasad konstytucyjnych. Stąd też dokonując wykładni omawianych przepisów art. 1 ust. 1 i 2 ustawy z 26 lipca 2001 roku w zgodzie z przedstawionymi wyżej zasadami wynikającymi z Konstytucji uznać należało, że art. 1 ust. 1 i 2 ustawy odnosi się do następców prawnych użytkowników wieczystych niezależnie od formy następstwa prawnego oraz niezależnie od tego czy nastąpiło ono po 24 października 2001 roku, czy też przed tą datą, przy uwzględnieniu, że zostały spełnione wszystkie pozostałe przesłanki ustalone w omawianej ustawie, a niezbędne dla nabycia prawa własności nieruchomości (podobnie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w wyroku z dnia 22 lutego 2006 roku, sygn. akt II SA/Gd 276/04, nie publ. oraz w wyroku z dnia 18 stycznia 2006 roku, sygn. akt II SA/Gd 1491/03, nie publ.).
Biorąc pod uwagę powyższe rozważania Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, iż organy orzekające w niniejszej sprawie - dokonując błędnej wykładni przepisów art. 1 ust. 1 i ust. 2 ustawy z dnia 26 lipca 2001 roku o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości, naruszyły prawo materialne w sposób, który miał wpływ na wynik sprawy i działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a w związku z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji.
Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ administracji winien mieć na uwadze, iż zgodnie z art. 9 pkt 1 ustawy z dnia 29 lipca 2005 roku o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności (Dz. U. nr 175, poz. 1459) - ustawa z dnia 26 lipca 2001 roku o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości utraciła moc. Stosownie do treści art. 8 ustawy z dnia 29 lipca 2005 roku do spraw wszczętych na podstawie ustawy z dnia 26 lipca 2001 roku i nie zakończonych decyzją ostateczną, zastosowanie znajdą przepisy ustawy z dnia 29 lipca 2005 roku. Organ administracji będzie zatem zobowiązany zbadać czy skarżąca podtrzymuje złożony w niniejszej sprawie wniosek, a w razie pozytywnego ustalenia - rozstrzygnąć sprawę na podstawie przepisów wymienionej wyżej ustawy z dnia 29 lipca 2005 roku.