II SA/GD 358/25

II SA/Gd 358/25 - Wyrok WSA w Gdańsku
Data orzeczenia
2025-09-24
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2025-05-22
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Sędziowie
Diana Trzcińska
Justyna Dudek-Sienkiewicz
Katarzyna Krzysztofowicz /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6012 Wstrzymanie robót budowlanych, wznowienie tych robót, zaniechanie dalszych robót budowlanych
Hasła tematyczne
Budowlane prawo
Skarżony organ
Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 725
art. 48
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Katarzyna Krzysztofowicz (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Diana Trzcińska Asesor WSA Justyna Dudek – Sienkiewicz po rozpoznaniu w dniu 24 września 2025 r. w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi A. J. na postanowienie Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Gdańsku z dnia 18 marca 2025 r., nr WOP.7722.200.2024.EL w przedmiocie wstrzymania robót budowlanych oddala skargę.
Uzasadnienie
A. J. (dalej jako: skarżąca) wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę na postanowienie Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Gdańsku (dalej jako: WINB) z 18 marca 2025 r., nr WOP.7722.200.2024.EL, wydane w przedmiocie wstrzymania robót budowlanych.
Skarga została wniesiona w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy:
Pismem z 1 marca 2024 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w powiecie puckim (dalej jako: PINB) zawiadomił strony o wszczęciu postępowania administracyjnego w sprawie zabudowy zlokalizowanej na terenie działki nr [..] położonej w obr. ewidencyjnym K., gmina K. Podczas oględzin nieruchomości w dniu 6 maja 2024 r. organ ustalił, że poprzednia właścicielka pobudowała na tej działce, bez wymaganego pozwolenia na budowę lub zgłoszenia:
1) budynek - domek holenderski pełniący funkcję rekreacji indywidualnej o wymiarach 3,05 m x 9,30 m(objęty odrębnym postępowaniem),
2) budynek pełniący funkcję gospodarczą o wymiarach 1,25 m x 1,25 m (objęty odrębnym postępowaniem),
obiekt budowlany pełniący funkcję sanitariatu (w.c.) o wymiarach 1,15 m x 1,05 m, o konstrukcji drewnianej parterowy z dachem dwuspadowym posadowiony na wylewce betonowej, posiadający instalację wodno-kanalizacyjną i elektroenergetyczną.
Na podstawie dokumentacji fotograficznej pozyskanej z geoportal.gov.pl organ ustalił, że poprzedni właściciel posadowił obiekty w miesiącach kwiecień - lipiec 2013 r.
Ponadto organ I instancji podczas oględzin ustalił, że skarżąca pobudowała bez wymaganego zgłoszenia w 2023 r. wiatę o wymiarach 2,55 m x 9,33 m.
Postępowaniem nr PINB.5140.28c.2024.PO organ objął obiekt budowlany pełniący funkcję sanitariatu (w.c.) i postanowieniem z 16 lipca 2024 r. wstrzymał roboty budowlane przy budowie obiektu budowlanego o konstrukcji drewnianej, parterowego, o dachu dwuspadowym, pełniącego funkcję sanitariatu (w.c.), o wymiarach 1,15 m x 1,05 m, posadowionego na wylewce betonowej, posiadającego instalację wodno - kanalizacyjną i elektroenergetyczną, pobudowanego bez wymaganego pozwolenia na budowę na terenie działki nr [...]. Jednocześnie PINB poinformował stronę o możliwości złożenia w terminie 30 dni wniosku o jego legalizację.
W zażaleniu skarżąca zakwestionowała zarówno wstrzymanie prowadzenia robót wskazując, że na działce nie są prowadzone żadne prace remontowe, ani budowlane, jak też wysokość opłaty legalizacyjnej - wnosząc o przedstawienie wzoru wyliczenia tej opłaty. Odwołująca się wyjaśniła, że działkę nabyła 27 grudnia 2021 r. w dobrej wierze i w stanie nie budzącym żadnych zastrzeżeń.
Zaskarżonym postanowieniem z 19 marca 2025 r. WINB uchylił rozstrzygnięcie organu I instancji w całości i w tym zakresie wstrzymał A. J. roboty budowlane przy budowie budynku o konstrukcji drewnianej, parterowego, o dachu dwuspadowym, pełniącego funkcję sanitariatu (w.c.), o wymiarach 1,15 m x 1,05 m, posadowionego na wylewce betonowej, posiadającego instalację wodno - kanalizacyjną i elektroenergetyczną, pobudowanego bez wymaganego pozwolenia na budowę na terenie działki nr [...], położonej w obrębie ewidencyjnym K., gmina K. oraz poinformował A. J. o możliwości złożenia wniosku o legalizację w/w budynku w terminie 30 dni od dnia wydania tego postanowienia, które jest ostateczne w dniu 17 kwietnia 2025 r. oraz o konieczności wniesienia opłaty legalizacyjnej w celu uzyskania decyzji o legalizacji budynku, zgodnie z przepisem określonym w art. 59f ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz.U. z 2024 r., poz. 725 ze zm.) dalej "Prawo budowlane", z tym, że stawka opłaty - zgodnie z art. 49d ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego podlega pięćdziesięciokrotnemu podwyższeniu, wniosek o legalizację można wycofać do dnia wydania decyzji o legalizacji.
W uzasadnieniu WINB wskazał, że przedmiotem niniejszego postępowania jest obiekt parterowy o konstrukcji drewnianej z dachem dwuspadowym, posadowiony na płycie fundamentowej za pomocą śrub. Dokonując jego kwalifikacji zgodnie z art. 3 Prawa budowlanego organ uznał, że jest on trwale związany z gruntem. Natomiast fakt posiadania przegród budowlanych - ścian i dachu daje podstawę do uznania, że spełnia on definicję budynku.
Dalej WINB ocenił, że organ I instancji zasadnie stwierdził naruszenie przepisu art. 28 ust. 1 Prawa budowlanego, gdyż budynek pełniący funkcję sanitariatu (w.c.) nie znajduje się wśród wyjątków enumeratywnie wskazanych w art. 29 Prawa budowlanego, których budowa wymaga dokonania skutecznego zgłoszenia właściwemu organowi architektoniczno-budowlanemu. Dlatego też na jego budowę inwestor zobowiązany był uzyskać pozwolenie na budowę. Wobec zaś ustalenia, że inwestor takowego pozwolenia nie uzyskał, organ zobowiązany był do przeprowadzenia postępowania legalizacyjnego w oparciu o przepisy art. 48 Prawa budowlanego.
Odnośnie opłaty legalizacyjnej organ odwoławczy wskazał, że została ona ustalona przez PINB na podstawie art. 49d ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego i wyjaśnił dodatkowo, że opłata ta zgodnie z 49d w zw. z art. 59f ustawy stanowi iloczyn stawki opłaty (s), współczynnika kategorii obiektu budowlanego (k) i współczynnika wielkości obiektu budowlanego (w). Stawka opłaty określona jest w art. 59f ust. 2 Prawa budowlanego i wynosi 500 zł. Współczynnik kategorii obiektu budowlanego, współczynnik wielkości obiektu oraz kategorię obiektu określa załącznik do ustawy.
Organ wyjaśnił też, że z chwilą przejścia własności (zakupu) przedmiotowej nieruchomości wraz ze znajdującymi się na niej budynkami, skarżąca przejęła wszelkie korzyści i ciężary z nią związane. W sytuacji, gdy inwestor utracił już prawo do dysponowania obiektem i nieruchomością na cele budowlane, nałożenie na niego obowiązku doprowadzenia tego obiektu budowlanego do stanu zgodnego z prawem jest niewykonalne. Obowiązek wykonania nakazu określonego w postanowieniu wynika z faktu, że A. J. jest obecnie właścicielem przedmiotowego obiektu, jak i nieruchomości.
Mając to na uwadze WINB stwierdził, że choć stwierdzenie przez organ I instancji naruszenia art. 28 Prawa budowalnego było zasadne, to z uwagi na uznanie przez WINB, że przedmiotowy obiekt jest trwale związany z gruntem, czyli jest budynkiem, konieczne było podjęcie w trybie zażaleniowym postanowienia reformatoryjnego.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku A. J. zarzuciła naruszenie:
art. 138 § 1 pkt 2 w zw. z art. 144 zw. z art. 7, art. 77 § 1, art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r., poz. 572) dalej "k.p.a.", poprzez uchylenie postanowienia PINB z w całości i orzeczenie co do istoty, w sytuacji w której organ II instancji nie podjął wszystkich niezbędnych czynności celem dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, jak również nie rozpatrzył w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego błędnie uznając, że obiekt będący przedmiotem postępowania jest budynkiem w rozumieniu Prawa budowlanego, jak również poprzez nieustalenie, czy ów obiekt znajduje się na działce skarżącej nieprzerwanie od 180 dni, czy był przenoszony z miejsca na miejsce;
art. 138 § 1 pkt 2 w zw. z art. 144 k.p.a. w zw. z art. 3 pkt 2 Prawa budowlanego, poprzez uchylenie postanowienia PINB i orzeczenie co do istoty sprawy, poprzez uznanie, że obiekt posadowiony na działce skarżącej stanowi budynek, w sytuacji w której ustalenia stanu faktycznego poczynione przez organy obu instancji nie wskazują, aby obiekt posadowiony na działce skarżącej spełniał definicję budynku w rozumieniu art. 3 pkt 2 Prawa budowlanego;
art. 138 § 1 pkt 2 w zw. z art. 144 k.p.a. w zw. z art. 29 ust. 1 pkt 7 Prawa budowlanego poprzez niewłaściwe niezastosowanie i uznanie, że w sprawie nie mamy do czynienia z tymczasowym obiektem budowlanym niepołączonym trwale z gruntem, do którego posadowienia wymagane jest wyłącznie zgłoszenie, a nie pozwolenie na budowę, pomimo istnienia przesłanek ku takiej kwalifikacji obiektu;
art. 3 pkt 2 Prawa budowlanego, poprzez jego błędną wykładnię i błędne zastosowanie, polegające na uznaniu, że fundamentem budynku może być wylewka betonowa, która nie stanowi elementu konstrukcyjnego obiektu, a trwałość związania obiektu z gruntem zależy od długości czasu istnienia tego obiektu na działce skarżącej, w sytuacji w której fundament stanowi dolną część obiektu zakotwiczoną w gruncie, przenoszącą ciężar na grunt, uniemożliwiającą przeniesienie obiektu z miejsca na miejsce bez czynienia robót ziemnych, przy czym dopiero ustalenie, że obiekt posiada fundament nadaje mu cechy trwałości związania z gruntem;
art. 3 pkt 5 Prawa budowlanego poprzez jego niewłaściwe niezastosowanie, w sytuacji w której obiekt będący przedmiotem postępowania posiada cechy niewielkiego obiektu tymczasowego, nietrwale związanego z gruntem.
Stawiając te zarzuty skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia i poprzedzającego go postanowienia PINB, o zasądzenie na jej rzecz od organu zwrotu kosztów postępowania oraz o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym.
W uzasadnieniu zarzucono, że organ I instancji w ogóle nie odniósł się do kwalifikacji przedmiotowego obiektu, zaś WINB błędnie przyjął, że obiekt posiada fundament oraz jest trwale związany z gruntem i wobec tego stanowi budynek. Ponadto WINB w sentencji postanowienia podaje, że ów obiekt posadowiony jest na wylewce betonowej, natomiast w uzasadnieniu wskazuje, że jest posadowiony na płycie fundamentowej za pomocą śrub. Jest to już inny rodzaj podłoża i mocowania. Organ nie wyjaśnił skąd taka rozbieżność. Natomiast zdaniem strony skarżącej wylewka betonowa nie stanowi elementu konstrukcyjnego obiektu ergo żadna część tego obiektu nie styka się z podłożem, nie jest zakotwiona w gruncie. Nie można zatem stwierdzić, wbrew ustaleniom organu II instancji, aby ów obiekt posiadał fundament. Posiadanie fundamentu natomiast dopiero pozwala na stwierdzenie, czy obiekt jest trwale związany z gruntem, czy też nie. Skoro zatem nie można stwierdzić, że ów obiekt posiada fundament, tym bardziej nie można uznać, że jest trwale związany z gruntem.
Skarżąca podkreśliła, że budynek to taki obiektu budowlany, który jest trwale związany z gruntem, wydzielony z przestrzeni za pomocą przegród budowlanych oraz posiada fundamenty i dach. Z definicji legalnej pojęcia budynku wyraźnie wynika zatem, że zasadniczymi determinantami są: ściany, dach i fundamenty, których istnienie dopiero prowadzi do trwałego związania z gruntem obiektu. Związanie z gruntem jest więc konsekwencją zastosowania fundamentów, nie zaś cechą samą w sobie, jak to błędnie przyjął WINB. Natomiast organ nie ustalał, czy obiekt posadowiony na działce skarżącej takie fundamenty w ogóle posiada. Ustalił natomiast, że jest posadowiony na wylewce betonowej, co samo w sobie zakłada, że tychże fundamentów obiekt nie posiada. Powołując się na orzecznictwo skarżąca stwierdziła, że utożsamianie cechy związania z gruntem wyłącznie z jego fizyczną trwałością, będącą skutkiem odporności na czynniki zewnętrzne, prowadzi do wadliwej wykładni pojęcia budynku i w konsekwencji do błędnej kwalifikacji obiektu. Ponadto organ sprzecznie z definicją legalną pojęcia budynku i zasadami wykładni uznał, że kluczowe znaczenie dla kwalifikacji obiektu ma to, czy istnieje na działce przez dłuższy czas czy nie, przy czym zupełnie apriorycznie wskazał (nie podając na jakiej podstawie poczynił takie ustalenia), że ów obiekt nie był przenoszony z miejsca na miejsce i znajduje się nieprzerwanie na działce w tym samym miejscu, odkąd został tam posadowiony.
Reasumując, posadowienie obiektu na wylewce betonowej, jak ma to miejsce w niniejszej sprawie nie spełnia jednak przesłanki posiadania przez obiektu fundamentu, a zatem nie można w ogóle mówić o jego trwałości związania z gruntem, co ma przełożenie na zakwalifikowanie obiektu jako budynku.
Skarżąca podniosła też, że ze względu na błędną kwalifikację zabudowy przez organy, nie przeprowadziły postępowania celem ustalenia, czy ów obiekt kwalifikuje się jako tymczasowy obiekt budowlany w związku z tym, że jest nietrwale związany z gruntem, a co za tym idzie, czy kwalifikuje się do wyjątku określonego w art. 29 ust. 1 pkt 7 Prawa budowlanego. Prawidłowa kwalifikacja miałaby przełożenie na zastosowanie odpowiednich przepisów ustawy.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:
Stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r., poz. 1267) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Z kolei przepis art. 3 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm.), dalej: "p.p.s.a.", stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty.
W wyniku przeprowadzonej kontroli postanowienie może zostać uchylone w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, b i c p.p.s.a.). Sądowa kontrola legalności zaskarżonych rozstrzygnięć administracyjnych sprawowana jest przy tym w granicach sprawy, a sąd - jak stanowi art. 134 § 1 p.p.s.a., nie jest związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną podstawą prawną, z wyjątkiem skarg na pisemną interpretację przepisów prawa podatkowego wydaną w indywidualnej sprawie, opinię zabezpieczającą i odmowę wydania opinii zabezpieczającej.
Przedmiotowe postępowanie dotyczy sanitariatu (w.c.) o konstrukcji drewnianej, parterowego, z dachem dwuspadowym i wymiarach 1,15 m x 1,05 m, posadowionego na terenie działki nr [..], obręb K., gmina K., należącej obecnie (od 27 grudnia 2021 r. – KW nr [...]) do A. J. Obiekt ten posiada instalację elektryczną oraz wodno - kanalizacyjną. Wspomniany obiekt budowlany umiejscowiony został na wylewce betonowej, a osią sporu pomiędzy skarżącą a organami nadzoru budowlanego jest to, czy przedmiotowy obiekt jest budynkiem trwale związanym z gruntem, czy też tymczasowym obiektem budowlanym nietrwale związanym z gruntem, jak twierdzi strona.
Materialnoprawną podstawą wydanych w sprawie postanowień były przepisy ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2024 r. poz. 725 ze zm.), dalej jako: "Prawo budowlane". Zgodnie z ogólną zasadą wyrażoną w art. 28 ust. 1 tej ustawy roboty budowlane można rozpocząć jedynie na podstawie decyzji o pozwoleniu na budowę, z zastrzeżeniem art. 29 - 31, które wskazują budowa jakich obiektów i wykonywanie jakich robót budowlanych nie wymaga decyzji o pozwoleniu na budowę, natomiast wymaga zgłoszenia, o którym mowa w art. 30, a których nie wymaga ani pozwolenia na budowę ani ww. zgłoszenia. Natomiast w przypadku tzw. samowoli budowlanej - stosownie do art. 48 ust. 1 Prawa budowlanego - organ nadzoru budowlanego wydaje postanowienie o wstrzymaniu budowy w przypadku obiektu budowlanego lub jego części będącego w budowie albo wybudowanego: 1) bez wymaganej decyzji o pozwoleniu na budowę albo 2) bez wymaganego zgłoszenia albo pomimo wniesienia sprzeciwu do tego zgłoszenia. Przy czym postanowienie o wstrzymaniu budowy wydaje się również w przypadku zakończenia budowy (art. 48 ust. 5).
Mając powyższe na uwadze stwierdzić trzeba, że warunkiem zainicjowania postępowania legalizacyjnego jest stan faktyczny konkretnej sprawy, z którego wynika, że inwestor - pomimo obowiązku - nie dokonał zgłoszenia bądź nie uzyskał pozwolenia na budowę obiektu, dopuszczając się tym samym samowoli budowlanej. To zaś wymaga poprawnej kwalifikacji samowolnej zabudowy i oceny jej z punktu widzenia wymogów Prawa budowlanego. Przy czym, co do zasady naruszenia Prawa budowlanego powinny być oceniane według przepisów obowiązujących w dacie popełnienia samowoli, natomiast zastosowanie przepisów dotyczących usuwania skutków samowoli uzależnione jest od okoliczności konkretnej sprawy, z zachowaniem zasady, że organy wydają decyzje (postanowienia) według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie rozstrzygania sprawy. Powyższe oznacza, że ustalenia, czy dla przeprowadzenia danych robót budowlanych konieczne było uprzednie uzyskanie pozwolenia na budowę lub dokonanie zgłoszenia, należy dokonywać na podstawie przepisów obowiązujących w okresie wybudowania danego obiektu.
Odnosząc się do daty wybudowania sanitariatu należy wyjaśnić, że organ I instancji ustalił, iż roboty budowalne prowadzono w okresie kwiecień - lipiec 2013 r. w oparciu o dokumentację fotograficzną pozyskaną z geoportal.gov.pl obrazującą stan nieruchomości odpowiednio na: lipiec 2019 r., czerwiec 2019 r., czerwiec 2013 r., kwiecień 2013 r. i luty 2005 r. Ze zdjęć tych istotnie wynika, że do czerwca 2013 r. w miejscu, w którym aktualnie znajduje się sporny sanitariat, nie było żadnej zabudowy. Organ wezwał też inwestorkę, byłą właścicielkę działki, do wyjaśnienia, w którym roku posadowiono obiekt na działce (pismo z 6 czerwca 2024 r.), lecz wezwanie to zostało bez odpowiedzi. Z uwagi na to oraz brak kwestionowania przez skarżącą daty powstania obiektu, Sąd za dopuszczalne uznał posłużenie się ww. zdjęciami i ustalenie na ich podstawie daty wybudowania sanitariatu.
Z kolei w zakresie kwalifikacji budowlanej sanitariatu organ I instancji uznał go za obiekt budowlany, który w dacie budowy wymagał uzyskania pozwolenia na budowę, natomiast organ odwoławczy zmienił tę kwalifikację i uznał, że sanitariat to budynek, choć również wymagający pozwolenia na budowę i stosownie do tego ustalenia wskazał reguły obliczania opłaty legalizacyjnej.
Wobec tego należy wskazać, że myśl art. 3 pkt 2 Prawa budowlanego przez budynek należy rozumieć taki obiekt budowlany, który jest trwale związany z gruntem, wydzielony z przestrzeni za pomocą przegród budowlanych oraz posiada fundamenty i dach. Z definicji legalnej pojęcia budynku wynika, że zasadniczymi jego determinantami są: ściany, dach i fundamenty, których istnienie niewątpliwie powoduje trwałe związanie z gruntem obiektu. Oczywiste jest, że najbardziej powszechnym sposobem trwałego związania obiektu budowlanego z gruntem jest zagłębienie go w ziemi właśnie poprzez wykonanie fundamentów. Jednakże nie można wykluczyć pełnienia funkcji fundamentu przez inny sposób związania niż zagłębienie w ziemi. A zatem musi istnieć taka konstrukcja, która będzie spełniać rolę fundamentu i jej obecność jednocześnie będzie powodować trwałość związania z gruntem, a co za tym idzie pozwalać na kwalifikację zabudowy jako budynku - przy spełnieniu pozostałych ustawowych wymogów (por. wyrok NSA z 3 kwietnia 2025 r. sygn. II OSK 2120/22, dostępny w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, https://orzecznia.nsa.gov.pl, dalej CBOSA).
W orzecznictwie utrwalone jest stanowisko, zgodnie z którym cecha "trwałego związania z gruntem" sprowadza się do posadowienia obiektu na tyle trwale, by zapewnić mu stabilność i możliwość przeciwdziałania czynnikom zewnętrznym mogącym go zniszczyć lub spowodować przesunięcie czy przemieszczenie w inne miejsce. O tym, czy obiekt budowlany jest trwale związany z gruntem nie przesądza sposób, w jaki posadowiono go w gruncie, czy na gruncie, jak również technika w jakiej tego dokonano. O trwałym bądź nietrwałym związaniu obiektu budowlanego z gruntem nie decyduje też technologia wykonania fundamentu oraz możliwości techniczne przeniesienia tego obiektu w inne miejsce. Podstawowe znaczenie ma natomiast ustalenie, czy posadowienie jest na tyle trwałe, że opiera się czynnikom mogącym zniszczyć ustawioną na nim konstrukcję i zapewnia bezpieczeństwo (por. wyrok NSA z 21 maja 2025 r., sygn. akt II OSK 2491/25; z 20 marca 2025 r., sygn. II OSK 770/22 i przytoczone tam orzecznictwo, orzeczenia.nsa.gov.pl).
Przyjmuje się także, iż obecnie fundament nie musi być zrealizowany pod całą powierzchnią obiektu, któremu ma służyć, oraz może być posadowiony płytko w ziemi lub wręcz w ogóle nie być zagłębiony (por. wyroki NSA: z 16 października 2024 r., sygn. II OSK 2859/21 oraz z 10 kwietnia 2019 r., sygn. II OSK 1327/17, CBOSA). Fundament jest bowiem elementem konstrukcyjnym, którego zadaniem jest przenoszenie obciążeń na grunt. Parametry fundamentu i sposób jego posadowienia w gruncie zależą od wielkości przenoszonych obciążeń, które z kolei zależą od wielkości i rodzaju konstrukcji. Fundament może być wykonany z różnych materiałów. Technologie budowlane umożliwiają stosowanie alternatywnych rozwiązań konstrukcyjnych, które pełnią równoważne funkcje. Fundamentem są więc też fundamenty punktowe pozwalające na swobodne oparcie obiektu na cegłach, kamieniach, kostkach lub bloczkach betonowych. Istotna jest trwałość i stabilność całej konstrukcji (zob. wyrok NSA z 10 czerwca 2025 r., sygn. akt II OSK 1242/24, CBOSA).
Przekładając powyższe na grunt niniejszej sprawy skład orzekający podziela stanowisko WINB, który zakwalifikował sporny obiekt jako budynek, bowiem w ocenie Sądu spełnia on ustawową definicję takiego obiektu. Pełni on funkcję sanitariatu, posiada niezbędne instalacje, by służyć celom, dla jakich został zrealizowany, a także jest wydzielony z przestrzeni za pomocą przegród budowlanych oraz posiada dach. Odnośnie zaś posiadania fundamentu oraz związania sanitariatu z gruntem Sąd stwierdził, że stanowisko organu w tej kwestii odbiega od ustaleń faktycznych, bowiem jak wskazał WINB w postanowieniu, niniejszy obiekt jest posadowiony "na płycie fundamentowej za pomocą śrub". Tymczasem okoliczność ta nie wynika z zebranego materiału dowodowego, w szczególności z przeprowadzonych oględzin i sporządzonej dokumentacji fotograficznej. Sporządzający protokół oględzin organ I instancji ustalił, że obiekt posadowiony został na wylewce betonowej, natomiast WINB nie wskazał, jakie dowody świadczą o tym, iż mamy do czynienia z obiektem na płycie fundamentowej przymocowanym za pomocą śrub. Jakkolwiek jednak postępowanie organu odwoławczego w tym zakresie narusza art. 80 k.p.a., to w świetle powołanego wyżej orzecznictwa dotyczącego fundamentów i związania obiektów z gruntem Sąd uznał, że to uchybienie procesowe nie miało wpływu na wynik sprawy, bowiem istotnie sporny obiekt został posadowiony na fundamencie w rozumieniu aktualnego orzecznictwa NSA, którego rolę pełni wylewka betonowa. Kluczowe jest bowiem to, że owa wylewka betonowa ma charakter jednolity, pokrywa całą powierzchnię dolnej części obiektu, wystając nawet poza jej granice, oraz to, że przy zastosowaniu takiego związania obiektu z gruntem był on w stanie trwać przez ponad 15 lat (od 2013 r.). Niewątpliwie więc dzięki zastosowanej wylewce sanitariat posiadał stabilną konstrukcję i opierał się czynnikom zewnętrznym oraz niemożliwe było jego przesunięcie, a jednocześnie zapewnione było bezpieczeństwo użytkowania sanitariatu.
Powyższe uprawniało więc do zakwalifikowania przedmiotowego sanitariatu jako budynku, a wobec niekwestionowanego ustalenia, że został on wykonany przez poprzednią właścicielkę nieruchomości w roku 2013, WINB słusznie przyjął, że w dacie budowy wymagał on pozwolenia na budowę, zgodnie z ówczesnym brzmieniem art. 29 – art. 30 Prawa budowlanego, które nie przewidywały zwolnienia z obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę lub zgłoszenia budynków pełniących funkcję sanitariatu.
W konsekwencji prawidłowo zastosowano w sprawie tryb art. 48 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego, a w jego ramach wstrzymano roboty budowlane oraz, stosownie do ust. 3, poinformowano aktualną właścicielkę o możliwości złożenia wniosku o legalizację oraz o konieczności wniesienia opłaty legalizacyjnej i wskazano podstawę prawną ustalenia tej opłaty, tj. art. 59f w zw. z art. 49d ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego.
Biorąc pod uwagę powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku uznał skargę za niezasadną i na podstawie art. 151 p.p.s.a. ją oddalił.
Sprawę rozpoznano w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 119 pkt 3 p.p.s.a., zgodnie z którym sprawa może być rozpoznana w tym trybie jeżeli przedmiotem skargi jest m.in. postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty.