II SA/GD 356/25

II SA/Gd 356/25 - Wyrok WSA w Gdańsku
Data orzeczenia
2025-09-24
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2025-05-22
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Sędziowie
Jakub Chojnacki /sprawozdawca/
Katarzyna Krzysztofowicz
Krzysztof Kaszubowski /przewodniczący/
Symbol z opisem
6012 Wstrzymanie robót budowlanych, wznowienie tych robót, zaniechanie dalszych robót budowlanych
Hasła tematyczne
Budowlane prawo
Skarżony organ
Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 725
art. 48
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Krzysztof Kaszubowski Sędziowie: Sędzia WSA Katarzyna Krzysztofowicz Asesor WSA Jakub Chojnacki (spr.) po rozpoznaniu w dniu 24 września 2025 r. w Gdańsku w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi A. J. na postanowienie Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Gdańsku z dnia 18 marca 2025 r., nr WOP.7722.198.2024.EL w przedmiocie wstrzymania robót budowlanych oddala skargę.
Uzasadnienie
Pani A. J. (Skarżąca) wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę na postanowienie Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Gdańsku (WINB) z 18 marca 2025 r., w przedmiocie wstrzymania robót budowlanych.
Skarga została wniesiona w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy:
Pismem z 1 marca 2024 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w powiecie puckim (PINB) zawiadomił strony o wszczęciu postępowania administracyjnego w sprawie zabudowy zlokalizowanej na terenie działki nr [...] położonej w obr. ewidencyjnym K., gmina K. Podczas oględzin nieruchomości w dniu 6 maja 2024 r. organ ustalił, że poprzednia właścicielka wybudowała bez wymaganego zgłoszenia m. in. budynek - domek holenderski pełniący funkcję rekreacji indywidualnej o wymiarach 3,05 m x 9,30 m.
PINB postanowieniem z 16 lipca 2024 r. wstrzymał roboty budowlane przy budowie budynku - domku holenderskiego parterowego o konstrukcji drewnianej trwale związanego z gruntem posadowionego na stalowych wspornikach i bloczkach betonowych oraz płytach chodnikowych luźno ułożonych na gruncie rodzimym, posiadającego instalację wodociągową, kanalizacyjną i elektroenergetyczną z paneli fotowoltaicznych, pełniącego funkcję rekreacji indywidualnej o wymiarach 3,05 m x 9,30 m, posadowionego bez wymaganego zgłoszenia na terenie działki nr [...] położonej w obr. K., gmina K., jednocześnie informując o możliwości złożenia w terminie 30 dni wniosku o jego legalizację oraz o konieczności wniesienia opłaty legalizacyjnej.
W zażaleniu na to postanowienie Skarżąca stwierdziła, że przedmiotowa przyczepa typu holenderskiego nie jest trwale związana z gruntem, a jej położenie na działce zmienia się w zależności od potrzeb użytkujących ją osób.
Zaskarżonym postanowieniem z 18 marca 2025 r. WINB utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji.
Organ odwoławczy wskazał, że przedmiotową przyczepę poprzednia właścicielka działki posadowiła w lipcu 2019 r. oraz, że zgodnie z przepisem art. 3 pkt 2 ustawy Prawo budowlane, pod pojęciem "budynku" należy rozumieć taki obiekt budowlany, który jest trwale związany z gruntem, wydzielony z przestrzeni za pomocą przegród budowlanych oraz posiada fundamenty i dach. Ocenę trwałości związania z gruntem należy rozważać nie tyle poprzez możność odłączenia obiektu od gruntu bez jego uszkodzenia, ale przez techniczne właściwości danego obiektu, które zapewniają jego trwałą stabilizację w miejscu zlokalizowania. Cecha trwałego związania obiektu budowlanego z gruntem powinna być rozpatrywana w kontekście regulacji prawa budowlanego, w tym przepisów techniczno-budowlanych wymagających, by taki obiekt mógł być bezpiecznie użytkowany w razie wystąpienia czynników zewnętrznych oddziaływujących na niego, a nie na płaszczyźnie przyjmowanego jej znaczenia w prawie cywilnym. Niekwestionowane okoliczności faktyczne wskazują na stałe (kilkuletnie) ustawienie przyczepy (domku holenderskiego) na terenie nieruchomości, czemu towarzyszyło podjęcie przez Skarżącą czynności nakierowanych na doprowadzenie do trwałego związania z gruntem, czego wyrazem było ustawienie obiektu na bloczkach fundamentowych, jak również wybudowanie przy przyczepie wiaty drewnianej w celu wchodzenia do jej wnętrza, które dodatkowo potwierdzone dokumentacją zdjęciową wskazuje na rekreacyjny charakter przyczepy. Przyczepa jest na kołach i wspornikach metalowych, ale jednocześnie na bloczkach betonowych i płytach chodnikowych, posiada instalację wodociągową ze studni, kanalizacyjną - szambo i instalację elektroenergetyczną z paneli fotowoltaicznych. Wszystkie te okoliczności zostały w sposób prawidłowy udowodnione na podstawie dokumentów znajdujących się w aktach sprawy, w tym dokumentacji zdjęciowej, a Skarżąca nie kwestionowała tych ustaleń w toku sporządzania protokołu z oględzin, który został przez nią podpisany, a z którego wynika jednoznacznie rekreacyjna funkcja przyczepy.
WINB wyjaśnił następnie, że inwestorka zobowiązana była dokonać skutecznego zgłoszenia zamiaru posadowienia przedmiotowego obiektu budowlanego, czego nie uczyniła. Postanowienie o wstrzymaniu robót budowlanych wydaje się również w przypadku zakończenia budowy. Wobec stwierdzonego braku zgłoszenia postanowienie wydane przez organ pierwszej instancji jest zasadne. Z chwilą przejścia własności przedmiotowej nieruchomości wraz ze znajdującymi się na niej budynkami, Skarżąca przejęła wszelkie korzyści i ciężary z nią związane. W sytuacji gdy inwestor utracił już prawo do dysponowania obiektem i nieruchomością na cele budowlane nałożenie na niego obowiązku doprowadzenia tego obiektu budowlanego do stanu zgodnego z prawem jest niewykonalne. Obowiązek wykonania nakazu określonego w postanowieniu wynika z faktu, że Skarżąca jest obecnie właścicielem przedmiotowego obiektu, jak i nieruchomości.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku Skarżąca zarzuciła naruszenie:
art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 k.p.a. w zw. z art. 3 pkt 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane poprzez utrzymanie w mocy postanowienia PINB z 16 lipca 2024 r. w sytuacji, w której ustalenia stanu faktycznego poczynione przez organy obu instancji nie wskazują, aby obiekt posadowiony na działce skarżącej spełniał definicję budynku w rozumieniu art. 3 pkt 2 Prawa budowlanego;
art. 107 § 1 pkt 6 w zw. z § 3 kpa w zw. z art. 144 k.p.a. poprzez rozbieżność w zakresie treści sentencji zaskarżonego postanowienia a jego uzasadnienia, polegającą na uznaniu przez organ pierwszej instancji, że w sprawie mamy do czynienia z budynkiem (domkiem holenderskim) w rozumieniu Prawa budowlanego przy jednoczesnym wskazywaniu w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia, że obiekt ten stanowi przyczepę, co samo w sobie w kontekście Prawa budowlanego dyskwalifikuje ją jako budynek;
art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 k.p.a. w zw. z art. 3 pkt 5 Prawa budowlanego poprzez uznanie przez organ obiektu posadowionego na działce Skarżącej za obiekt trwale związany z gruntem w sytuacji, w której organ sam przyznaje, że jest to domek holenderski, tj. rodzaj przyczepy, barakowozu, którego istotą jest tymczasowość i nietrwałość związania z gruntem;
art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 k.p.a. w zw. z art. 7, 77 § 1, 80 k.p.a. poprzez brak zebrania w sposób wyczerpujący materiału dowodowego i jego zbadania, skutkującego brakiem ustalenia, czy obiekt posadowiony na działce Skarżącej jest możliwy do przemieszczania się, przenoszenia z miejsca na miejsce, czy posiada cechy wskazujące na jego funkcję transportową, co skutkowało błędnym uznaniem, że obiekt stanowi budynek w rozumieniu Prawa budowlanego;
art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 k.p.a. w zw. z art. 7, 77 § 1, 80 k.p.a. w zw. z art. 3 pkt 1 w zw. z art. 48 ust. 1 pkt 2 ustawy Prawo budowlane poprzez utrzymanie w mocy zaskarżonego postanowienia w sytuacji, w której organ ustalił, że w sprawie mamy do czynienia z domkiem holenderskim, natomiast nie ustalił, czy obiekt posiada koła, haki, czy jest przystosowany do ruchu kołowego i pełni funkcję transportowo-rekreacyjną, a jego konstrukcja świadczy o mobilnym charakterze;
art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 k.p.a. w zw. z art. 7, 77 § 1, 80 k.p.a. poprzez brak podjęcia wszystkich niezbędnych czynności celem dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, nie wyjaśniając na jakiej podstawie uznał, że obiekt na działce Skarżącej istnieje nieprzerwanie od 2019 r. w sytuacji, w której obiekt z uwagi na jego charakter mógł być przenoszony z miejsca na miejsce i nie znajdować się na działce skarżącej jednorazowo dłużej niż 180 dni, co miałoby wpływ na jego ewentualną kwalifikację w rozumieniu art. 29 ust. 1 pkt 7 Prawa budowlanego;
naruszenie art. 3 pkt 2 ustawy Prawo budowlane poprzez jego błędną wykładnię i błędne zastosowanie polegające na uznaniu, że posadowienie obiektu na stalowych wspornikach i bloczkach betonowych oraz płytach chodnikowych luźno ułożonych na gruncie rodzimym stanowi fundament obiektu;
naruszenie art. 3 pkt 1 ustawy Prawo budowlane w zw. z art. 48 ust. 1 i 3 tej ustawy poprzez jego błędne zastosowanie i objęcie obiektu postępowaniem legalizacyjnym w sytuacji, w której obiekt ten nie spełnia definicji budynku;
naruszenie art. 29 ust. 1 pkt 7 ustawy Prawo budowlane poprzez jego błędne niezastosowanie w przypadku uznania obiektu za obiekt budowlany, w sytuacji w której ów obiekt spełnia przesłanki tymczasowego obiektu budowlanego.
Na podstawie tak sformułowanych zarzutów wniesiono o uchylenie zaskarżonego postanowienia i poprzedzającego je postanowienia PINB z 16 lipca 2024 r.
W odpowiedzi na skargę WINB wniósł o jej oddalenie wyjaśniając, że rozpoznając sprawę miał na uwadze orzecznictwo sądowo-administracyjne jednoznacznie uznające ustawione na gruncie przyczepy kempingowe, niespełniające w danej chwili swej pierwotnej funkcji transportowo-komunikacyjnej, za obiekty budowlane. Odnośnie funkcji obiektu czy celu jaki realizuje wskazano, że realizuje on cel rekreacyjny, bez znaczenia pozostaje zatem okoliczność, że położenie obiektu na działce zmienia się.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r., poz. 1267) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Z kolei przepis art. 3 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm.) - dalej: "p.p.s.a.", stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty. W wyniku takiej kontroli postanowienie może zostać uchylone w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, b i c p.p.s.a.).
Należy również wskazać, że w myśl art. 119 pkt 3 p.p.s.a. sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie.
Aktem poddanym sądowej kontroli w niniejszej sprawie jest postanowienie WINB z 18 marca 2025 r. utrzymujące w mocy postanowienie PINB z 16 lipca 2024 r. wstrzymujące roboty budowlane przy posadowieniu budynku – domku holenderskiego parterowego o konstrukcji drewnianej trwale związanego z gruntem – posadowionego na stalowych wspornikach i bloczkach betonowych oraz płytach chodnikowych luźno ułożonych na gruncie rodzimym, posiadającym instalacje: wodociągową, kanalizacyjną i elektromagnetyczną z paneli fotowoltaicznych, pełniącego funkcję rekreacji indywidualnej o wymiarach 3,05 m x 9,30 m, posadowionego bez wymaganego zgłoszenia na terenie działki nr [...] położonej w obrębie K., gmina K. oraz informujące Skarżącą o możliwości złożenia wniosku o legalizację budynku w terminie 30 dni od dnia otrzymania postanowienia oraz o konieczności wniesienia opłaty legalizacyjnej.
Materialnoprawną podstawą wydanych w sprawie postanowień są przepisy ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (Dz. U. z 2024 r., poz. 725), w brzmieniu nadanym ustawą z dnia 13 lutego 2020 r. o zmianie ustawy - Prawo budowlane oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2020 r., poz. 471), obowiązującą od 19 września 2020 r., albowiem postępowanie administracyjne zostało wszczęte po tym dniu. Należy wskazać, że wprowadzone powyższą nowelizacją zmiany w przepisach dotyczących legalizacji samowoli budowlanych stworzyły jednolity, spójny system postępowań legalizacyjnych opierający się o wspólną procedurę (zob. uzasadnienie do projektu ustawy z dnia 13 lutego 2020 r., druk sejmowy nr 121, Sejm IX kadencji). Umożliwia on usunięcie skutków samowolnych działań inwestycyjnych oraz przywrócenie stanu zgodności z wymogami Prawa budowlanego. Na skutek wprowadzonych zmian postępowanie w sprawie samowoli budowlanej rozpoczyna się od wydania postanowienia o wstrzymaniu budowy w przypadku obiektu budowlanego lub jego części, będącego w budowie albo wybudowanego: 1) bez wymaganej decyzji o pozwoleniu na budowę albo 2) bez wymaganego zgłoszenia albo pomimo wniesienia sprzeciwu do tego zgłoszenia (art. 48 ust. 1 Prawa budowlanego). W takim postanowieniu organ informuje o możliwości złożenia wniosku o legalizację obiektu budowlanego lub jego części oraz o konieczności wniesienia opłaty legalizacyjnej w celu uzyskania decyzji o legalizacji obiektu budowlanego lub jego części oraz o zasadach obliczania opłaty legalizacyjnej (ust. 3). Następnie inwestor, właściciel lub zarządca obiektu budowlanego może w ciągu 30 dni od otrzymania postanowienia złożyć wniosek o legalizację (art. 48a ust. 1). Jeżeli wniosek ten nie zostanie złożony, wówczas organ nadzoru budowlanego wydaje nakaz rozbiórki (art. 49e pkt 1). Taki sam skutek ma wycofanie wniosku, co może nastąpić praktycznie na całym etapie procedury legalizacyjnej (art. 49e pkt 2 w zw. z art. 48a ust. 2). Jeżeli jednak inwestor (właściciel lub zarządca) złoży wniosek o legalizację, organ nadzoru budowlanego w ramach prowadzonego postępowania wdraża procedurę legalizacyjną.
Regulacja skutków samowoli budowlanych jest konsekwencją obowiązującej w Prawie budowlanym generalnej zasady, wyrażonej w art. 28, przewidującej, że roboty budowlane można rozpocząć po uzyskaniu pozwolenia na budowę, z wyjątkami przewidzianymi w art. 29-31.
Zauważyć przy tym należy, że ocena, czy miała miejsce samowola budowlana dokonywana jest zawsze według przepisów prawa budowlanego obowiązujących w dacie dokonania tejże samowoli, a ocena prawna tego stanu musi być każdorazowo determinowana przez przepisy obowiązujące w dacie przeprowadzenia ostatnich robót budowlanych, które składały się na aktualną konstrukcję i parametry takiego samowolnie pobudowanego obiektu (zob. wyrok NSA z 18 maja 2007 r. II OSK 782/06, wszystkie przywołane w niniejszym uzasadnieniu orzeczenia sądów administracyjnych są dostępne na stronie internetowej: orzeczenia.nsa.gov.pl). Postępowanie naprawcze prowadzone przez organy nadzoru budowlanego ma na celu doprowadzenie robót budowlanych, które są wykonywane bądź zostały już wykonane w warunkach, o jakich mowa w art. 50 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego (tj. bez wymaganej decyzji o pozwoleniu na budowę albo zgłoszenia), do stanu zgodnego z przepisami prawa. Rozstrzygnięcie to organ nadzoru budowlanego wydaje w stosunku do inwestora, który na skutek różnych zdarzeń znalazł się w sytuacji odbiegającej od typowego i prawidłowego toku realizowania zamierzenia inwestycyjnego (zob. wyrok NSA z 23 października 2018 r., II OSK 629/17). Z tego powodu organy nadzoru budowlanego, ustawowo zobligowano do kontroli przestrzegania i stosowania przepisów prawa budowlanego.
W rozpoznawanej sprawie przedmiotem opisanego wyżej postępowania był obiekt budowlany znajdujący się na działce nr [...], obręb K., zakwalifikowany przez organy nadzoru budowlanego jako budynek, którego posadowienie wymagało uprzedniego zgłoszenia na podstawie art. 29 ust. 1 pkt 16a Prawa budowlanego. W ocenie Skarżącej zaś, sporny w sprawie obiekt nie spełnia definicji budynku, o której mowa w art. 3 pkt 2 Prawa budowlanego, ponieważ nie jest trwale związany z gruntem.
Zdaniem Sądu rozpoznającego sprawę, rację należy przyznać WINB.
Jak wskazuje się w jednolitym obecnie orzecznictwie sądów administracyjnych (por. wyrok NSA z dnia 18 grudnia 2024 r., II OSK 876/22), o tym, czy dany obiekt budowlany jest trwale związany z gruntem decyduje zasadniczo metoda związania go z nim, przy czym ocenę trwałości związania z gruntem należy rozważać nie tyle poprzez możność odłączenia obiektu od gruntu bez jego uszkodzenia, ale przez techniczne właściwości danego obiektu, które zapewniają jego trwałą stabilizację w miejscu zlokalizowania (niezmienność położenia). Cecha trwałego związania obiektu budowlanego z gruntem powinna być rozpatrywana w kontekście regulacji prawa budowlanego, w tym przepisów techniczno-budowlanych wymagających, by taki obiekt mógł być bezpiecznie użytkowany w razie wystąpienia czynników zewnętrznych oddziaływujących na niego, a nie na płaszczyźnie przyjmowanego jej znaczenia w prawie cywilnym (por. wyrok NSA z 22 maja 2024 r., II OSK 2109/21). Powyższego pojęcia nie powinno się stąd odnosić do rzeczy i jej części składowych w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz. U. z 2020 r. poz. 1740), dalej: k.c. Przepisy prawa budowlanego kształtujące ww. pojęcie nie odwołują się do przepisów k.c. Zasadniczym celem tych ostatnich jest ustalenie statusu prawnego rzeczy, natomiast prawo budowlane, mówiąc o trwałym związaniu z gruntem, wskazuje na pewną charakterystykę faktyczną (technicznobudowlaną) obiektu budowlanego, która determinuje stosowanie lub nie w odniesieniu do tego właśnie obiektu budowlanego poszczególnych norm prawa budowlanego, w tym kształtuje sposób reglamentacji robót budowlanych prowadzących do jego powstania. Jakkolwiek przepisy prawa budowlanego nie zawierają bezpośrednio definicji fundamentów, tym niemniej uwzględniają ich różne postaci i znaczenie, jakie mają w procesie budowlanym, czyniąc fundamenty elementem regulacji dotyczących sposobu projektowania robót budowlanych, jak i zasad ich wykonywania. W nawiązaniu do art. 3 pkt 2 i 3 p.b. do fundamentu jako podstawy budynku lub budowli odwołują się m.in. przepisy rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. z 2019 r. poz. 1065) w kontekście wymagań ochrony przeciwpożarowej (§ 210), przepisy rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 19 listopada 2001 r. w sprawie rodzajów obiektów budowlanych, przy których realizacji jest wymagane ustanowienie inspektora nadzoru inwestorskiego (Dz. U. z 2001 r. Nr 138, poz. 1554) przyjmujące, że potrzeba wykonania fundamentów innych niż proste ławy i stopy fundamentowe posadowione bezpośrednio na stabilnym gruncie nośnym wymaga ustanowienia inspektora nadzoru inwestorskiego (§ 3 pkt 1), przepisy rozporządzenia Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia 25 kwietnia 2012 r. w sprawie ustalania geotechnicznych warunków posadawiania obiektów budowlanych (Dz. U. z 2012 r. poz. 463) wskazujące, że fundamenty mogą podlegać wzmacnianiu, odkrywkom, jak też określające ich rodzaje - bezpośrednie/głębokie (§ 2, § 4 ust. 3 pkt 2 i § 6 ust. 7 pkt 3), czy też przepisy rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej z dnia 7 października 1997 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budowle rolnicze i ich usytuowanie (Dz. U. z 2014 r. poz. 81) określające wymagania odnoszące się do nich - fundamenty budowli rolniczych i urządzeń budowlanych z nimi związanych powinny być zabezpieczone przed negatywnymi skutkami oddziaływania wód gruntowych, skutkami przemarzania podłoża gruntowego, jeżeli podłoże stanowią grunty wysadzinowe, uszkodzeniami umożliwiającymi przeniknięcie do gruntu szkodliwych substancji znajdujących się w budowli (§ 15 ust. 2).
Powyższe znaczenie prawne przypisywane fundamentom przez prawodawcę jako "podstawie" budynku lub budowli odpowiada definicji tego pojęcia ustalonej w ogólnym języku polskim, (...), uznającej fundament za "dolną część budowli lub podstawę konstrukcji osadzoną w gruncie, wykonaną z cegły kamienia, betonu itp." (por. Wielki słownik języka polskiego PWN, Tom 1, red. S. Dubisz, Warszawa 2023, s. 1001). Pozostaje ono także spójne, jak należy uznać, ze znaczeniem tego terminu przyjmowanym w specjalistycznym języku polskim. W piśmiennictwie z zakresu budownictwa dotyczącego fundamentowania fundament jest określany jako "najniższa część budowli, bezpośrednio stykająca się z podłożem i przenosząca nań w sposób bezpieczny ciężar własny budowli i wszelkie jej obciążenia. W sposób bezpieczny, to znaczy taki, aby podłoże pod ciężarem budowli nie wykazało większych odkształceń, które mogłyby spowodować nadmierne lub nierównomierne osiadanie budowli" (Z. Grabowski, S. Pisarczyk, M. Obrycki, Fundamentowanie, Warszawa 1997, s. 13). Fundament jako "element konstrukcyjny położony najniżej w obiekcie budowlanym, przenoszący oddziaływanie z jego konstrukcji nośnej na podłoże gruntowe", jak się przyjmuje, wchodzi w zakres określenia sposobu jego "posadowienia", determinującego trwałe związanie go z gruntem, które decyduje o wzajemnym oddziaływaniu konstrukcji obiektu i podłoża gruntowego. Oddziaływania z konstrukcji nośnej, jak się wskazuje, przekazywane są przez fundamenty na podłoże gruntowe, a odkształcenia podłoża powstające pod wpływem przekazywanych oddziaływań wywołują odkształcenia i przemieszczenia konstrukcji nośnej, powodujące z kolei zmianę występujących w niej wielkości statycznych (por. A. Kuchler, Fundamenty i posadowienia budynków [w:] Budownictwo ogólne. Tom 3. Elementy budynków podstawy projektowania, red. L. Lichołaj, Warszawa 2008, s. 429 i n.). Fundamenty mogą być klasyfikowane według różnych kryteriów, przy czym za zasadnicze czynniki decydujące o wyborze fundamentów i sposobie posadowienia obiektu budowlanego uznaje się warunki geotechniczne, właściwości obiektu budowlanego oraz warunki techniczno-ekonomiczne. Większość budowli posadawia się na fundamentach bezpośrednich, a więc takich, które przekazują obciążenie z budowli na podłoże gruntowe (warstwy nośne) znajdujące się bezpośrednio pod podstawą fundamentu, przy czym podparcie mogą zapewniać fundamenty ciągłe albo punktowe.
Odnosząc powyższe do realiów przedmiotowej sprawy, podzielić należy stanowisko organów obu instancji, że sposób posadowienia spornego "domku holenderskiego" na działce nr [...] uzasadniał zakwalifikowanie go jako budynku. Skarżąca nie kwestionowała posadowienia obiektu na wspornikach i bloczkach betonowych oraz płytach chodnikowych, które to posadowienie w świetle wyżej przedstawionych rozważań uznać należało za fundamenty punktowe. Słusznie także wskazał WINB, że dodatkowym elementem wskazującym na trwałe związanie "domku holenderskiego" z gruntem jest dobudowany do niego taras. Skarżąca obecna podczas oględzin nieruchomości, potwierdziła ustalenia PINB podpisem na protokole z 6 maja 2024 r. Niewątpliwie okoliczności faktyczne, które stanowiły podstawę ustalania konsekwencji prawnych faktów uznanych za udowodnione na podstawie obowiązujących norm Prawa budowlanego, wskazują bowiem w niniejszej sprawie na stałe (kilkuletnie) ustawienie "domku holenderskiego" na terenie nieruchomości, czemu towarzyszyło podjęcie czynności wykonawczych nakierowanych na doprowadzenie do jego trwałego związania z gruntem w miejscu ustalonego jej zlokalizowania, czego wyrazem było ustawienie obiektu na bloczkach fundamentowych oraz dobudowanie do niego tarasu (por. ww. wyrok NSA). Niezrozumiały jest przy tym zarzut Skarżącej dotyczący przenoszenia spornego obiektu w różne miejsca działki. Przeczą temu zgromadzone dla potrzeb ustalenia stanu faktycznego sprawy zdjęcia z geoprtalu, a także dobudowany taras, który w sposób oczywisty uniemożliwia takie działanie.
Naczelny Sąd Administracyjny akcentuje, że istnieje konieczność uwzględnienia wielkości i wagi tego rodzaju obiektu, a także jego konstrukcji nośnej rzutującej na niską wrażliwość na nierównomierne osiadanie, jak też oddziaływanie podłoża gruntowego na tenże obiekt. Nie może ulegać wątpliwości, że zastosowanie bloczków betonowych jako fundamentu stanowiącego punktowe podparcie elementów nośnych ramy przyczepy lub innych lekkich obiektów rekreacji indywidualnej (domków letniskowych) jest popularnym i ekonomicznym rozwiązaniem, które w przeciwieństwie do tradycyjnych sposobów fundamentowania, cechuje się łatwością wykonania, niskimi kosztami oraz szybkością, a przy tym nie wymaga posługiwania się przez inwestora specjalistycznym sprzętem. Nawet, jeżeli przyjęte przez inwestora rozwiązania projektowe dotyczące sposobu posadowienia obiektu budowlanego nie są odpowiednie, ponieważ z punktu widzenia zasad sztuki budowlanej dokonane zostało nieprawidłowe rozpoznanie podłoża gruntowego, a zastosowany element konstrukcyjny samowolnie zrealizowanego obiektu pełniący funkcje fundamentu nie spełnia warunków, by uznać go za umożliwiający bezpieczne i racjonalne wykonanie budynku i późniejszą jego eksploatację przez czas trwałości technicznej, wskazana płaszczyzna ustaleń, o ile może rzutować na wynik postępowania legalizacyjnego związany z możliwością doprowadzenia obiektu do stanu zgodnego z prawem, o tyle nie powinna bezpośrednio oddziaływać na kierunek dokonywanych przez organ nadzoru budowlanego wnioskowań odnośnie do kwalifikacji prawnobudowlanej, jaka powinna być nadawana określonemu obiektowi jako budynkowi, jeżeli jego zasadnicza charakterystyka odpowiada dyspozycji art. 3 pkt 2 p.b.
W świetle powyższych rozważań za niezasadny uznać należy także podnoszony w skardze zarzut dotyczący konieczności dokonania przez organy nadzoru budowlanego ustaleń, czy sporny obiekt posiada funkcję transportową. Otóż nie budzi wątpliwości, że pełni on funkcję rekreacji indywidualnej, w tym celu został wyposażony w instalację wodną, elektryczną oraz taras. Okoliczność ta nie była kwestionowana przez Skarżąca w trackie oględzin nieruchomości. Z uwagi na rekreacyjną funkcję obiektu budowlanego, a także jego trwałe związanie z gruntem, nie ma powodu do badania, czy "domek holenderski" posiada koła, haki i czy jest przystosowany do ruchu kołowego. Okoliczności te nie mają znaczenia z punktu widzenia prawidłowej kwalifikacji spornego obiektu z punktu widzenia norm Prawa budowlanego. Istotne jest bowiem to, jaką sporny "domek holenderski" pełni funkcję na działce Skarżącej od 2019 r. To ustalenie organów nie budzi wątpliwości w kontekście zebranego w sprawie materiału dowodowego, w tym oświadczenia Skarżącej. W ocenie Sądu, w rozpoznawanej sprawie organy dokonały ustaleń faktycznych w sposób odpowiadający wymogom art. 7 i 77 § 1 k.p.a., a ich ocena mieści się w zakresie wyznaczonym treścią art. 80 k.p.a. Podkreślenia wymaga również, że uzasadnienie prawne postanowieni WINB odnosi się do aktualnego orzecznictwa, a dokonana przez organ odwoławczy ocena prawna jest zbieżna ze stanowiskiem Sądu rozpoznającego tę sprawę.
W konsekwencji, skoro organy nadzoru budowlanego prawidłowo zakalikowały sporny obiekt, jako budynek rekreacji indywidualnej, to za prawidłowe również należało uznać stwierdzenie WINB, że na podstawie art. 29 ust. 1 pkt 16a Prawa budowlanego, jego posadowienie wymagało uprzedniego zgłoszenia, którego poprzednia właścicielka nieruchomości nie dokonała. To z kolei obligowało PINB do wydania postanowienia w trybie art. 48 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego, co też prawidłowo w tej sprawie uczyniono.
Biorąc pod uwagę przedstawione wyżej okoliczności Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, na podstawie art. 151 w zw. z art. 120 p.p.s.a., oddalił skargę uznając ją za nieuzasadnioną.