II SA/Gd 354/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w GdańskuGdańsk2025-07-30
NSAAdministracyjneŚredniawsa
pomoc społecznazasiłek okresowywywiad środowiskowypostępowanie administracyjneprawo socjalneCOVID-19decyzja kasacyjnasprzeciw od decyzji

WSA w Gdańsku uchylił decyzję SKO, uznając, że organ odwoławczy niezasadnie przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji, mimo przeprowadzenia przez niego wywiadu telefonicznego.

Skarżąca wniosła sprzeciw od decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego (SKO), która uchyliła decyzję Prezydenta Miasta Gdyni odmawiającą przyznania zasiłku okresowego i przekazała sprawę do ponownego rozpatrzenia. SKO uzasadniło swoją decyzję koniecznością przeprowadzenia wywiadu środowiskowego i uzupełnienia materiału dowodowego. WSA w Gdańsku uchylił decyzję SKO, stwierdzając, że organ odwoławczy niezasadnie zastosował art. 138 § 2 k.p.a. Sąd wskazał, że wywiad telefoniczny przeprowadzony przez organ pierwszej instancji był prawnie dopuszczalny w okresie pandemii, a brak wezwania do uzupełnienia informacji przez skarżącą nie uzasadniał uchylenia decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku rozpoznał sprzeciw strony od decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego (SKO) w Gdańsku, która uchyliła decyzję Prezydenta Miasta Gdyni o odmowie przyznania zasiłku okresowego i przekazała sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji. SKO uznało, że organ pierwszej instancji nie przeprowadził wystarczającego postępowania dowodowego, w szczególności nie wezwał skarżącej do wykazania przesłanek do przyznania zasiłku i nie przeprowadził wywiadu środowiskowego. WSA w Gdańsku uchylił decyzję SKO, uznając, że organ odwoławczy niezasadnie zastosował art. 138 § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego. Sąd podkreślił, że wywiad środowiskowy został przeprowadzony w formie telefonicznej, co było dopuszczalne na mocy art. 15o ustawy o pomocy społecznej w okresie pandemii COVID-19. Ponadto, WSA stwierdził, że SKO nie sprecyzowało, jakie konkretnie okoliczności miałyby zostać dodatkowo wyjaśnione przez skarżącą, a brak takiego wezwania nie uzasadniał uchylenia decyzji. Sąd uznał, że organ odwoławczy powinien był sam uzupełnić materiał dowodowy lub wskazać konkretne braki, zamiast przekazywać sprawę do ponownego rozpatrzenia.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, organ odwoławczy niezasadnie uchylił decyzję organu pierwszej instancji. Wywiad telefoniczny był prawnie dopuszczalny, a brak sprecyzowania przez organ odwoławczy, jakie dodatkowe okoliczności miałyby zostać wyjaśnione, nie uzasadniał zastosowania art. 138 § 2 k.p.a.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że wywiad środowiskowy przeprowadzony telefonicznie był zgodny z prawem w okresie pandemii COVID-19. Brak sprecyzowania przez organ odwoławczy zakresu koniecznych do wyjaśnienia okoliczności uniemożliwił zastosowanie art. 138 § 2 k.p.a. Organ odwoławczy powinien był sam uzupełnić materiał dowodowy lub wskazać konkretne braki.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (17)

Główne

u.p.s. art. 38 § ust. 1 pkt 1

Ustawa o pomocy społecznej

k.p.a. art. 138 § § 2

Kodeks postępowania administracyjnego

Pomocnicze

u.p.s. art. 107 § ust. 5b

Ustawa o pomocy społecznej

u.p.s. art. 107 § ust. 4a

Ustawa o pomocy społecznej

k.p.a. art. 7

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 77 § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 80

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 136 § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 136 § § 2

Kodeks postępowania administracyjnego

p.u.s.a. art. 1 § § 1 i 2

Ustawa - Prawo o ustroju sądów administracyjnych

p.p.s.a. art. 3 § § 2a

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 64e

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 151a § § 1

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 153

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 64d § § 1

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych art. 15o

Ustawa z dnia 19 sierpnia 2011 r. o języku migowym i innych środkach komunikowania się art. 3 § pkt 5

Argumenty

Skuteczne argumenty

Wywiad środowiskowy przeprowadzony telefonicznie był prawnie dopuszczalny w okresie pandemii. Organ odwoławczy nie sprecyzował zakresu koniecznych do wyjaśnienia okoliczności, co uniemożliwiło zastosowanie art. 138 § 2 k.p.a. Organ odwoławczy mógł sam uzupełnić materiał dowodowy lub wskazać konkretne braki, zamiast przekazywać sprawę do ponownego rozpatrzenia.

Godne uwagi sformułowania

sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem sąd ocenia jedynie istnienie przesłanek do wydania decyzji, o której mowa w art. 138 § 2 k.p.a. konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy, mający istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie, należy oceniać przez pryzmat przepisów prawa materialnego wywiad środowiskowy jest niezbędny w celu ustalenia zarówno aktualnej, jak i z daty złożenia wniosku, sytuacji rodzinnej, zdrowotnej, majątkowej rodziny ustalenie sytuacji osobistej, rodzinnej, dochodowej i majątkowej zamiast przeprowadzenia rodzinnego wywiadu środowiskowego lub jego aktualizacji może nastąpić na podstawie: rozmowy telefonicznej z pracownikiem socjalnym, dokumentów lub oświadczenia, informacji udostępnionych przez podmioty

Skład orzekający

Jolanta Górska

przewodniczący sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Prawidłowe stosowanie art. 138 § 2 k.p.a. w kontekście wywiadu środowiskowego przeprowadzonego w formie telefonicznej w okresie pandemii oraz obowiązki organu odwoławczego w zakresie uzupełniania materiału dowodowego."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji związanej z przepisami wprowadzonymi w związku z pandemią COVID-19, choć zasady dotyczące wywiadu środowiskowego i obowiązków organów pozostają aktualne.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa dotyczy procedury administracyjnej i interpretacji przepisów dotyczących pomocy społecznej, co jest interesujące dla prawników procesualistów i specjalistów od prawa administracyjnego.

WSA w Gdańsku: Wywiad telefoniczny zamiast wizyty domowej – kiedy jest dopuszczalny?

Sektor

nieruchomości

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Gd 354/25 - Wyrok WSA w Gdańsku
Data orzeczenia
2025-07-30
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2025-05-20
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Sędziowie
Jolanta Górska /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6320 Zasiłki celowe i okresowe
Hasła tematyczne
Pomoc społeczna
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy
Dz.U. 2021 poz 2268
art. 38 ust. 1 pkt 1
Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jolanta Górska po rozpoznaniu w Gdańsku na posiedzeniu niejawnym w dniu 30 lipca 2025 r. sprawy ze sprzeciwu I. T. od decyzji Samorządowego kolegium Odwoławczego w Gdańsku z dnia 2 kwietnia 2025 r., nr SKO Gd/4054/22 w przedmiocie zasiłku okresowego uchyla zaskarżoną decyzję.
Uzasadnienie
Sprzeciw I. T. od decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z 2 kwietnia 2025 r., nr SKO Gd/4054/22, wniesiony został w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy:
Wnioskiem z 14 lutego 2021 r. skarżąca wystąpiła do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Gdyni o przyznanie zasiłku okresowego.
Decyzją z 11 kwietnia 2022 r., nr 8211/REJON 2/2022, wydaną na podstawie art. 38 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 2021 r., poz. 2268 ze zm.), Prezydent Miasta Gdyni odmówił przyznania skarżącej zasiłku okresowego.
Uzasadniając wydaną decyzję, organ wskazał, że skarżąca zamieszkuje razem z niepracującą córką, która sprawuje nad nią opiekę. Druga córka skarżącej przebywa na stałe w DPS a mąż w Areszcie Śledczym. Skarżąca jest osobą niepełnosprawną i otrzymuje zasiłek pielęgnacyjny w kwocie 215,84 zł oraz zasiłek stały w kwocie 492,08 zł. Ponadto, w zasobach finansowych rodziny jest kwota 500 zł, tj. świadczenie z ZUS dla osób niezdolnych do samodzielnej egzystencji. Jednakże, skarżąca nie przedstawiła zaświadczeń lekarskich potwierdzających długotrwałą chorobę lub niepełnosprawność, które wiążą się ze wzrostem kosztów utrzymania, jak i dowodów potwierdzających poniesienie kosztów związanych z tymi wydatkami. Przedstawione przez córkę skarżącej rachunki za leki stanowią suplementy, które można kupić bez recepty. Z kolei, przychodnia lekarska, do której zapisana jest skarżąca, poinformowała, że skarżąca nie miała udzielonych porad lekarskich od 1 listopada 2021 r. Organ stwierdził jednocześnie, że sytuacja osobista, rodzinna , dochodowa i majątkowa skarżącej została ustalona stosowanie do art. 15o ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. z 2021 r., poz. 2095 ze zm.).
Po rozpatrzeniu wniesionego przez skarżącą odwołania, zaskarżoną w niniejszej sprawie decyzją z dnia 2 kwietnia 2025 r., wydaną na podstawie art. 138 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2024 r., poz. 572) – zwanej dalej k.p.a., Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Gdańsku uchyliło decyzję Prezydenta Miasta Gdyni z dnia 11 kwietnia 2022 r. i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji.
Uzasadniając wydaną decyzję, Kolegium wskazało, że w niniejszej sprawie organ pierwszej instancji nie wezwał skarżącej do wykazania czy spełnia przesłanki do przyznania zasiłku okresowego, dlatego też należy skutecznie wezwać skarżącą do złożenia oświadczeń i dokumentów obrazujących czy u skarżącej występuje długotrwała choroba, niepełnosprawność, bezrobocie, możliwość utrzymania lub nabycia uprawnień do świadczeń z innych systemów zabezpieczenia społecznego. W ocenie Kolegium, konieczność uzupełnienia materiału dowodowego w powyższym zakresie i ponowna ocena materiału dowodowego przez organ orzekający skutkuje koniecznością uchylenia decyzji i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji.
Kolegium wskazało także na wyroki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku, dotyczące skarżącej, w których to podkreślono konieczność podjęcia skutecznych kroków w celu przeprowadzenia wywiadu środowiskowego w miejscu zamieszkania skarżącej celem weryfikacji wniosku. Wskazano, że organ musi dokonać stosownych ustaleń faktycznych, co umożliwia mu w szczególności obligatoryjny dowód w postaci wywiadu środowiskowego. Stwierdzono również, że przeprowadzenie wywiadu w miejscu zamieszkania skarżącej jest zasadne, zważywszy że organowi wiadome było, że podczas zatrzymania męża skarżącej mieszkanie było zagracone mnóstwem niepotrzebnych rzeczy i ubrań, przez co ciężko było się przemieszczać, nadto w mieszkaniu zamieszkuje skarżąca, będąca osobą o znacznym stopniu niepełnosprawności, której od dłuższego czasu nikt nie widział. Skarżąca oświadczyła przy tym w rozmowie telefonicznej z pracownikiem MOPS, że śpi razem z córką na jednej wersalce oraz że nie wychodzi z mieszkania, za wyjątkiem wyjścia na klatkę schodową.
Kolegium stwierdziło, że z całości dokumentów ww. sprawy, jak i w wyniku analizy innych postępowań toczących się z wniosku skarżącej, działającej w swoim imieniu, jak i w imieniu matki, wynika, że ww. stan faktyczny nie uległ zmianie. W dalszym ciągu nie wiadomo, jaki jest stan zdrowia skarżącej, czy porady lekarskie były jej udzielane, jaki jest stan mieszkania, w którym przebywa skarżąca i jej córka oraz co za tym idzie, czy skarżąca oraz jej córka posiadają odpowiednie warunki do egzystencji.
Kolegium wskazało przy tym, że z pisma Przychodni Lekarskiej [...] z 28 marca 2022 r. wynika, że skarżąca nie miała udzielanych porad lekarskich, a wystawiane są jedynie recepty na leki stale przyjmowane, co nie wymaga osobistego kontaktu z lekarzem. Pismem z 11 marca 2022 r. (doręczonym 21 marca 2022 r.) organ I instancji wezwał skarżącą do stawienia się w siedzibie organu w terminie 3 dni w celu zapoznania się z aktami przed wydaniem decyzji. W aktach brak jest jednakże skutecznie doręczonego wezwania do kontaktu z organem w celu ustalenia terminu wywiadu środowiskowego w miejscu zamieszkania skarżącej. W aktach brak jest także skutecznie doręczonej informacji o terminie przeprowadzenia wywiadu środowiskowego w miejscu zamieszkania skarżącej w przypadku braku jej aktywności i dobrowolnego ustalania terminu wywiadu środowiskowego.
Organ odwoławczy zobowiązał organ I instancji do uzupełnienia akt w powyższym zakresie przy ponownym rozpoznaniu sprawy. W ocenie Kolegium, konieczne jest przeprowadzenie wywiadu środowiskowego w miejscu zamieszkania skarżącej i jej córki. W niniejszej sprawie wywiad jest bowiem niezbędny w celu ustalenia zarówno aktualnej, jak i z daty złożenia wniosku, sytuacji rodzinnej, zdrowotnej, majątkowej rodziny.
Skarżąca wniosła sprzeciw od decyzji Kolegium, wnosząc o jej uchylenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r., poz. 1267) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem.
Z kolei przepis art. 3 § 2a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm.) – zwanej dalej p.p.s.a., stanowi, że sądy administracyjne orzekają także w sprawach sprzeciwów od decyzji wydanych na podstawie art. 138 § 2 k.p.a.
Rozpoznając sprzeciw od decyzji, sąd ocenia jedynie istnienie przesłanek do wydania decyzji, o której mowa w art. 138 § 2 k.p.a. (art. 64e p.p.s.a.).
Przedmiotem kontroli zainicjowanej sprzeciwem w niniejszej sprawie jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z 2 kwietnia 2025 r., wydana na podstawie art. 138 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r., poz. 572), który stanowi, że organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji, gdy decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Przekazując sprawę, organ ten powinien wskazać, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy.
Charakter i zakres zaskarżonej decyzji, tj. decyzji kasacyjnej, powoduje, że przedmiotem rozważań w postępowaniu przed sądem administracyjnym nie mogą być kwestie związane z merytorycznym rozstrzygnięciem sprawy, ale wyłącznie zagadnienia dotyczące wydania w postępowaniu odwoławczym tego rodzaju decyzji, o czym stanowi art. 64e p.p.s.a. Wobec tego ocena Sądu orzekającego w niniejszej sprawie sprowadzała się wyłącznie do skontrolowania kwestii zasadności wydania przez organ odwoławczy decyzji na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. Kontrola ta nie może, co do zasady, obejmować sformułowania końcowej oceny materialnoprawnej związanej z istotą sprawy, gdyż formułowanie wniosków w tym zakresie byłoby przedwczesne i niedopuszczalne. W wyniku rozstrzygnięcia o charakterze kasacyjnym sprawa wraca do organu pierwszej instancji w celu dokonania niezbędnych ustaleń, których dokonanie jest istotne z punktu widzenia rozstrzygnięcia sprawy, a które wykraczały poza zakres dodatkowego postępowania wyjaśniającego, jakie mógł przeprowadzić organ odwoławczy na podstawie art. 136 k.p.a.
W orzecznictwie sądów administracyjnych wskazuje się, że w świetle art. 138 § 2 k.p.a. konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy, mający istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie, należy oceniać przez pryzmat przepisów prawa materialnego mogących mieć zastosowanie w danej sprawie. Jeśli zakres postępowania wyjaśniającego determinują przepisy stanowiące podstawę rozstrzygnięcia merytorycznego w sprawie, kwestie materialnoprawne nie mogą być przez sąd administracyjny w ogóle zignorowane. W przeciwnym bowiem wypadku instytucja sprzeciwu, która ma na celu przyspieszenie całego postępowania, traci swoje znaczenie. Oznacza to, że art. 64e p.p.s.a. należy rozumieć w ten sposób, że sąd administracyjny rozpoznając sprzeciw od decyzji ocenia jedynie istnienie przesłanek do wydania decyzji, o której mowa w art. 138 § 2 k.p.a., ale czyni to w świetle przepisów prawa materialnego mogących mieć zastosowanie w danej sprawie (zob. np. wyrok NSA z 24 sierpnia 2021 r. sygn. akt II OSK 1484/21, przywołane w niniejszym uzasadnieniu orzeczenia sądów administracyjnych są dostępne na stronie internetowej: orzeczenia.nsa.gov.pl).
W judykaturze wskazuje się również, że orzekając w sprawie sprzeciwu wojewódzki sąd administracyjny co do zasady nie powinien dokonywać oceny zastosowania przepisów prawa materialnego, ponieważ ustawodawca ograniczył rozpoznanie sprawy jedynie do zasadności zastosowania art. 138 § 2 k.p.a., a więc prawidłowości wydania przez organ decyzji kasacyjnej. W praktyce jednak nie jest to takie oczywiste i nie można kategorycznie stwierdzić, że rozpoznając sprzeciw sąd w żadnym wypadku nie ma możliwości (i obowiązku) dokonania oceny zastosowania przez organ odwoławczy przepisów prawa materialnego. Każda bowiem sprawa administracyjna mieści się w granicach wyznaczonych przez przepisy prawa materialnego, a przesłanki wynikające z tych przepisów rzutują bezpośrednio na określone obowiązki organów w zakresie stosowania przepisów postępowania, przede wszystkim postępowania dowodowego i wyjaśniającego. Oznacza to, że zastosowanie lub wykładnia przepisów prawa materialnego stanowiących podstawę rozstrzygnięcia danej sprawy administracyjnej może mieć zasadnicze znaczenie dla ustalenia, czy konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie, a zatem czy doszło do naruszenia przepisów postępowania w stopniu uzasadniającym wydanie decyzji kasacyjnej. W tym też znaczeniu rozpoznając sprzeciw sąd dokonuje wykładni lub oceny zastosowania przez organ przepisów prawa materialnego. Nie jest to zatem ocena, czy konkretne przepisy prawa materialnego powinny w danej sprawie stanowić podstawę do wydania rozstrzygnięcia o określonej treści, ale ocena, czy konieczność zastosowania danych przepisów prawa materialnego skutkuje koniecznością przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w określonym zakresie (zob. wyrok NSA z 3 lutego 2022 r. sygn. akt III OSK 64/22).
W ocenie Sądu zaskarżona sprzeciwem decyzja Kolegium z 2 kwietnia 2025 r. została wydana z naruszeniem art. 138 § 2 k.p.a.
Uchylając decyzję organu pierwszej instancji o odmowie przyznania skarżącej zasiłku okresowego, organ odwoławczy wskazał na brak istotnego dla sprawy przyznania świadczeń z pomocy społecznej dowodu, jakim jest wywiad środowiskowy. Kolegium zwróciło również uwagę na braki w przesłanych mu wraz z odwołaniem aktach administracyjnych organu pierwszej instancji. Organ odwoławczy wskazał, że w aktach brak jest skutecznie doręczonego wezwania do kontaktu z organem w celu ustalenia terminu wywiadu środowiskowego w miejscu zamieszkania skarżącej, jak również skutecznie doręczonej informacji o terminie przeprowadzenia wywiadu środowiskowego w miejscu zamieszkania skarżącej w przypadku braku aktywności skarżącej i dobrowolnego ustalenia terminu wywiadu środowiskowego.
Wskazać należy, że wniesienie odwołania przenosi na organ drugiej instancji kompetencję do ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy indywidualnej. Skuteczne wniesienie odwołania przenosi więc na ten organ kompetencję do przeprowadzenia samodzielnych ustaleń faktycznych i dokonania na ich podstawie ponownej oceny, w oparciu o cały materiał zgromadzony w aktach sprawy. Organ odwoławczy może przy tym samodzielnie uzupełnić brakujący materiał dowodowy, o ile uzupełnienie będzie mieściło się w zakresie art. 136 § 1 k.p.a. Na zgodny wniosek wszystkich stron organ odwoławczy może nawet przeprowadzić postępowanie wyjaśniające w zakresie niezbędnym do rozstrzygnięcia sprawy w sytuacji, kiedy decyzja została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie, co wynika z art. 136 § 2 k.p.a.
A zatem, organ odwoławczy, tak jak organ pierwszej instancji, ma te same obowiązki wynikające z art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. Stosownie zaś do art. 77 § 1 k.p.a. na organie administracji publicznej spoczywa obowiązek zebrania oraz rozpatrzenia w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego w sprawie, a następnie, zgodnie z art. 80 k.p.a., dokonania oceny - na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona. Zgodnie zaś z art. 7 k.p.a. organy administracji publicznej podejmują z urzędu lub na wniosek strony wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy. Podkreślić przy tym trzeba, że zakres koniecznych w sprawie ustaleń determinują przepisy prawa materialnego, które w konkretnym przypadku mają zastosowanie. Wyrażona w art. 80 k.p.a. zasada swobodnej oceny dowodów obliguje organ administracji publicznej do poddania analizie całego materiału dowodowego i rozpatrzenia wszystkich dowodów w ich wzajemnym powiązaniu, co oznacza, że wniosek dotyczący okoliczności faktycznych powinien być oparty na rozpoznaniu wszystkich dowodów w sprawie, zaś oceniając wyniki postępowania dowodowego (wiarygodność i moc dowodów) organ powinien uwzględnić treść wszystkich przeprowadzonych i rozpatrzonych dowodów.
Sąd uznał, że wskazane przez Kolegium okoliczności dotyczące wywiadu środowiskowego nie mogły stanowić przesłanki do wydania decyzji kasacyjnej.
W decyzji organu I instancji wskazano zaś, że sytuacja osobista, rodzinna , dochodowa i majątkowa skarżącej została ustalona stosowanie do art. 15o ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. z 2021 r., poz. 2095 ze zm.). Taka forma była natomiast dopuszczalna na mocy wskazanego przepisu. Zgodnie bowiem z art. 15o ust. 1 ww. ustawy z przyczyn związanych z przeciwdziałaniem COVID-19, ilekroć zgodnie z ustawą z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej wymagane jest przeprowadzenie rodzinnego wywiadu środowiskowego lub jego aktualizacji, w szczególności z osobą lub rodziną, które zostały poddane kwarantannie w związku z podejrzeniem zakażenia lub choroby zakaźnej, ustalenie sytuacji osobistej, rodzinnej, dochodowej i majątkowej zamiast przeprowadzenia rodzinnego wywiadu środowiskowego lub jego aktualizacji może nastąpić na podstawie:
1) rozmowy telefonicznej z pracownikiem socjalnym, a w przypadku osób niepełnosprawnych z powodu dysfunkcji narządu słuchu przy wykorzystaniu środków wspierających komunikowanie się, o których mowa w art. 3 pkt 5 ustawy z dnia
19 sierpnia 2011 r. o języku migowym i innych środkach komunikowania się
(Dz. U. z 2017 r. poz. 1824), oraz,
2) dokumentów lub oświadczenia, o których mowa w art. 107 ust. 5b ustawy z dnia
12 marca 2004 r. o pomocy społecznej, a także ich kopii, w tym elektronicznych, uzyskanych od osoby lub rodziny ubiegającej się o pomoc lub
3) informacji udostępnionych przez podmioty, o których mowa w art. 105 tej ustawy.
Co więcej, również Kolegium w kontrolowanej decyzji wskazało, że w sprawie został przeprowadzony wywiad telefoniczny.
W związku z tym, w ocenie Sądu, nie można było stwierdzić w niniejszej sprawie, że organ pierwszej instancji nie przeprowadził w ogóle wywiadu środowiskowego. Wprawdzie nie był to wywiad w miejscu zamieszkania skarżącej, lecz został on przeprowadzony w prawnie dopuszczonej formie i odpowiednio udokumentowany, a skarżąca nie kwestionowała jego ustaleń, zatem dowód ten powinien zostać uwzględniony i poddany ocenie w kontekście przepisów prawa materialnego mających zastosowanie w sprawie, od czego Kolegium się uchyliło.
Zdaniem Sądu brak było podstaw do tego, aby Kolegium zobowiązało Prezydenta do wezwania skarżącej do wykazanie, czy spełnia ona przesłanki do przyznania jej zasiłku okresowego, o który się ubiega. W ocenie Sądu brak takiego wezwania nie uzasadniał wydania decyzji kasacyjnej, gdyż przepisy ustawy o pomocy społecznej dotyczące wnioskowanego zasiłku oraz przyznawania świadczeń z zakresu pomocy społecznej nie dają podstaw do formułowania przez organ takiego wezwania. Okoliczności faktyczne i spełnienie przesłanek do przyznania danego świadczenia, co do zasady, ustalane są w oparciu o wniosek i załączone do niego dokumenty, wywiad środowiskowy, ewentualnie organ może wezwać do złożenia dodatkowych wyjaśnień, lecz konieczne jest wskazanie zakresu tych wyjaśnień o to, czego nie ustalono podczas wywiadu i czego dotychczas strona nie wykazała w przedkładanej dokumentacji. Tymczasem Kolegium nie wskazało, jakie konkretnie kwestie miałyby zostać wyjaśnione dodatkowo przez skarżącą, zaś zobligowanie do "wykazania, czy spełnia przesłanki do przyznania zasiłku okresowego " jest zbyt ogólnikowe. Nie wiadomo, jakie inne okoliczności niż ustalane podczas wywiadu telefonicznego i na podstawie innych zebranych dowodów miałyby być przez Stronę wykazane. W tej sytuacji brak omawianego wezwania nie mógł stanowić o niewyjaśnieniu i nieprzeprowadzeniu przez organ pierwszej instancji postępowania w znacznym zakresie.
Ponadto, w razie uznania za konieczne pozyskania dodatkowych informacji, organ odwoławczy może sam wystąpić do skarżącej o ich przekazanie lub zlecić uzupełnienie postępowania w tym zakresie przez organ pierwszej instancji w ramach uprawnień wynikających z art. 136 k.p.a. Zakres tych wyjaśnień nie został jednak przez Kolegium sprecyzowany, a z uwagi na przeprowadzenie przez organ pierwszej instancji wywiadu telefonicznego, w ocenie Sądu, nie mógł być to zakres uniemożliwiający zastosowanie art. 136 k.p.a. Nieskorzystanie więc przez organ odwoławczy z tego trybu jawi się jako istotne naruszenie art. 138 § 2 k.p.a.
Końcowo należy wskazać, że zgodnie z art. 107 ust. 4a u.p.s. niewyrażenie zgody na przeprowadzenie rodzinnego wywiadu środowiskowego przez osoby lub rodziny ubiegające się o świadczenia z pomocy społecznej lub na jego aktualizację przez osoby lub rodziny korzystające ze świadczeń z pomocy społecznej stanowi podstawę do odmowy przyznania świadczenia, uchylenia decyzji o przyznaniu świadczenia lub wstrzymania świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej.
W ocenie Sądu także brak wystosowania przez organ pierwszej instancji wskazanych przez Kolegium pism i informacji nie uzasadniał uchylenia decyzji z 11 kwietnia 2022 r. i przekazania sprawy do ponownego rozpoznawania celem dokonania tych czynności.
Z uwagi na powyższe Sąd uznał, że w niniejszej sprawie nie było możliwe wydanie rozstrzygnięcia kasacyjnego. Wskazane przez Kolegium okoliczności w decyzji kasacyjnej nie stanowiły o tym, że konieczne jest przeprowadzenie postępowania w całości lub w znacznym zakresie, wykraczającym poza kompetencje organu odwoławczego nadane mu w art. 136 k.p.a.
Z uwagi na wskazane wyżej istotne naruszenie przepisu art. 138 § 2 k.p.a. Sąd uwzględnił sprzeciw i uchylił zaskarżoną decyzję w całości na podstawie art. 151a § 1 p.p.s.a.
Ponownie rozpoznając sprawę, organ odwoławczy uwzględni powyższą oceną i wskazania, stosownie do treści art. 153 p.p.s.a.
Sąd rozpoznał sprzeciw na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 64d § 1 p.p.s.a.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI