II SA/Gd 354/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w GdańskuGdańsk2022-01-26
NSAbudowlaneŚredniawsa
prawo budowlanenadzór budowlanydecyzja o umorzeniutożsamość sprawyres iudicatapostępowanie administracyjnebudynek gospodarczyzgłoszenie budowy

WSA w Gdańsku oddalił skargę na decyzję o umorzeniu postępowania w sprawie zabudowy, uznając tożsamość sprawy z wcześniej rozstrzygniętą kwestią legalności budynku gospodarczego.

Skarżący domagali się rozbiórki zabudowy na działce, jednak Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku oddalił ich skargę. Sąd uznał, że postępowanie w sprawie legalności budynku gospodarczego, wybudowanego na podstawie zgłoszenia z 2005 r., jest bezprzedmiotowe z uwagi na wcześniejszą, prawomocną decyzję w tej samej materii. Sąd podkreślił, że stan faktyczny budynku nie uległ zmianie, a zasada powagi rzeczy osądzonej uniemożliwia ponowne rozpatrzenie sprawy.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku rozpoznał skargę M.L. i L.L. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego, która utrzymała w mocy decyzję o umorzeniu postępowania w sprawie zabudowy na działce nr [..]. Sprawa dotyczyła budynku gospodarczego wybudowanego w oparciu o zgłoszenie z 2005 r. Sąd, kierując się wyrokiem z dnia 6 listopada 2019 r. (sygn. akt II SA/Gd 205/19), stwierdził, że organy nadzoru budowlanego prawidłowo umorzyły postępowanie. Kluczowym argumentem było stwierdzenie tożsamości sprawy z wcześniejszym rozstrzygnięciem z 2005 r., które stwierdziło brak podstaw do podjęcia działań na podstawie przepisów Prawa budowlanego. Sąd podkreślił, że stan faktyczny budynku nie uległ zmianie, a zasada powagi rzeczy osądzonej (res iudicata) uniemożliwia ponowne merytoryczne badanie legalności obiektu, który został już prawomocnie rozstrzygnięty. W związku z tym, skarga została oddalona jako niezasadna.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, ponowne postępowanie jest niedopuszczalne, jeśli istnieje ostateczna decyzja w tej samej sprawie (tożsamość sprawy) i stan faktyczny nie uległ zmianie.

Uzasadnienie

Zasada powagi rzeczy osądzonej (res iudicata) oraz art. 105 § 1 k.p.a. nakazują umorzenie postępowania, gdy stało się ono bezprzedmiotowe z powodu wcześniejszego prawomocnego rozstrzygnięcia tej samej kwestii.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (14)

Główne

k.p.a. art. 105 § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Organ wydaje decyzję o umorzeniu postępowania, gdy stało się ono z jakiejkolwiek przyczyny bezprzedmiotowe, np. z powodu istnienia ostatecznej decyzji w tożsamej sprawie.

k.p.a. art. 105 § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Pomocnicze

k.p.a. art. 153

Kodeks postępowania administracyjnego

Sądy administracyjne są związane wykładnią prawa dokonaną w prawomocnym orzeczeniu sądu, co dotyczy także organów administracji.

p.p.s.a. art. 134 § 1

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

p.p.s.a. art. 135

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Sąd jest zobowiązany do wzięcia pod uwagę z urzędu wszelkich naruszeń prawa.

p.p.s.a. art. 151

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Sąd oddala skargę, jeśli nie ma podstaw do jej uwzględnienia.

Prawo budowlane art. 50

Ustawa - Prawo budowlane

Prawo budowlane art. 51

Ustawa - Prawo budowlane

k.p.a. art. 156 § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Nieważność decyzji w przypadku naruszenia zasady res iudicata.

k.p.a. art. 7

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Obowiązek organu do podejmowania wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i prawnego sprawy.

k.p.a. art. 77 § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Obowiązek organu do wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego.

k.p.a. art. 80

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Obowiązek organu do oceny na podstawie materiału dowodowego, czy zostały udowodnione dany stan faktyczny.

k.p.a. art. 107 § 3

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Wymogi dotyczące uzasadnienia decyzji.

k.p.a. art. 110

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Związanie organu wydaną decyzją.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Tożsamość sprawy z wcześniejszym, prawomocnym rozstrzygnięciem. Stan faktyczny budynku gospodarczego nie uległ zmianie. Zasada powagi rzeczy osądzonej (res iudicata) uniemożliwia ponowne merytoryczne badanie sprawy.

Odrzucone argumenty

Skarżący podtrzymywali żądanie rozbiórki, wskazując na wcześniejsze nieprawidłowości w zabudowie i inne wyroki sądowe.

Godne uwagi sformułowania

organ nie ustalił dokładnie stanu faktycznego, poprzestając jedynie na zawężonym odczytaniu treści żądania nie przeprowadził postępowania w celu wyjaśnienia okoliczności faktycznych i prawnych zasada powagi rzeczy osądzonej tożsamość sprawy należy oceniać, biorąc pod uwagę podmiot, przedmiot, jak też podstawę faktyczną i prawną rozstrzygnięcia postępowanie administracyjne wszczęte przy zaistnieniu tożsamości stosunków administracyjnoprawnych oznacza jednoczesne potencjalne naruszenie stanu powagi rzeczy osądzonej (res iudicata)

Skład orzekający

Diana Trzcińska

przewodniczący

Magdalena Dobek-Rak

członek

Dariusz Kurkiewicz

sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja zasady tożsamości sprawy i bezprzedmiotowości postępowania w kontekście prawa budowlanego i k.p.a."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji, gdzie stan faktyczny i prawny nie uległy zmianie od czasu poprzedniego rozstrzygnięcia.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa ilustruje ważne zasady proceduralne, takie jak tożsamość sprawy i powaga rzeczy osądzonej, które są kluczowe w praktyce prawniczej, choć stan faktyczny jest dość rutynowy.

Czy można ponownie dochodzić rozbiórki budynku, jeśli sprawa była już prawomocnie rozstrzygnięta?

Sektor

nieruchomości

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Gd 354/21 - Wyrok WSA w Gdańsku
Data orzeczenia
2022-01-26
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2021-06-10
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Sędziowie
Dariusz Kurkiewicz /sprawozdawca/
Diana Trzcińska /przewodniczący/
Magdalena Dobek-Rak
Symbol z opisem
6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Sygn. powiązane
II OSK 908/22 - Wyrok NSA z 2025-01-09
Skarżony organ
Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2018 poz 2096
art. 105 par. 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodnicząca: Sędzia WSA Diana Trzcińska Sędziowie: Sędzia WSA Magdalena Dobek – Rak Sędzia WSA Dariusz Kurkiewicz (spr.) Protokolant: Starszy Sekretarz Sądowy Katarzyna Sałek-Gałązka po rozpoznaniu w dniu 26 stycznia 2022 r. w Gdańsku na rozprawie sprawy ze skargi M.L, L.L na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] z dnia 26 kwietnia 2021 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie zabudowy nieruchomości oddala skargę.
Uzasadnienie
M.L. i L. L. wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 26 kwietnia 2021 r., którą utrzymano w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 17 lutego 2021 r. umarzającą postępowanie administracyjne w sprawie dotyczącej zabudowy na działce nr [..] w miejscowości N., gmina K. w części dotyczącej budynku gospodarczego wybudowanego w oparciu o zgłoszenie dokonane Staroście z 21 kwietnia 2005 r.
Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy:
W dniu 4 października 2018 r. wpłynął do PINB wniosek M. i L. L. z 2 października 2018 r. w przedmiocie wydania nakazu rozbiórki całego siedliska na działce nr [..] w N. (oraz działkach nr [..]-[..] w N., które były przedmiotem odrębnych postępowań).
Nie znajdując podstaw do wszczęcia postępowania PINB postanowieniem z 4 grudnia 2018 r. - odmówił wszczęcia postępowania administracyjnego z w/w wniosku skarżących w przedmiocie nakazu rozbiórki zabudowy mieszkalno -gospodarczo - garażowej, usyt. na terenie działki nr [..] w N., gm. K.
Postanowienie to zostało utrzymane w mocy przez Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Gdańsku postanowieniem z 24 stycznia 2019 r. Natomiast Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku wyrokiem o sygn. akt II SA/Gd 205/19 z 6 listopada 2019r. uchylił zaskarżone postanowienie organu II instancji oraz postanowienie PINB z 4 grudnia 2018r.
Uzasadniając swoje rozstrzygnięcie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku stwierdził, że organ nadzoru budowlanego, w ramach przysługujących kompetencji, nie ustalił dokładnie stanu faktycznego, poprzestając jedynie na zawężonym odczytaniu treści żądania wniosku z 2 października 2018r. wyłącznie do żądania rozbiórki, a także nie przeprowadził postępowania w celu wyjaśnienia okoliczności faktycznych i prawnych, których ustalenie pozwoliłoby na podjęcie stosownych działań. W szczególności organ pominął ocenę prawną zawartą w wyroku z dnia 18 lutego 2005r. i nie zbadał, czy tożsamość niniejszej sprawy dotyczy także zmiany sposobu użytkowania budynku mieszkalnego pełniącego obecnie funkcję mieszkalną, ani czy w tym zakresie nie zachodzą przesłanki do działania z urzędu, bądź też czy już działania te zostały przeprowadzone.
Mając na uwadze powyższe PINB przeprowadził w dniu 20 czerwca 2020r. postępowanie kontrolne na terenie działki nr [..] w N., podczas którego ustalono zmiany w tożsamości żądania wniosku i podjętych przez PINB rozstrzygnięciach.
Wobec czego PINB zawiadomieniem z 1 października 2020r. powiadomił strony o wszczęciu postępowania w sprawie zabudowy, usyt. na terenie działki nr [..] w miejscowości N., gm. K. W toku prowadzonego postępowania ustalono, że na terenie w/w działki wybudowany został:
1. budynek mieszkalny jednorodzinny (1) wraz z infrastrukturą, zrealizowany z istotnym odstępstwem od warunków określonych w decyzji pozwolenie na budowę nr [..] z dnia 06.04.1979r., wydanej przez Naczelnika Miasta i Gminy,
2. budynek gospodarczy (2) wybudowany w oparciu o zgłoszenie dokonane Staroście nr [..] z dnia 21.04.2005r., wraz z dobudowanym garażem, który rozpatrzony został decyzją nr [..] z dnia 31.03.2015r.,
3. altana ogrodowa (3) zrealizowana w oparciu o zgłoszenie dokonane Staroście nr [..] z dnia 30.05.2007r.,
4. budynek gospodarczy (4) zrealizowany w oparciu o zgłoszenie dokonane Staroście nr [..] z dnia 27.08.2012r.,
5. budynek gospodarczy (5) zrealizowany w oparciu o zgłoszenie dokonane Staroście nr [..] z dnia 21.03.2012r.,
6. obiekt gospodarczy (7) zrealizowany w oparciu o zgłoszenie dokonane Staroście nr [..] z dnia 04.07.2016r.
7. obiekty małej architektury (8) - zrealizowane w latach 2017-2020r.
8. szklarnia ogrodowa (9) zrealizowana w oparciu o zgłoszenie dokonane Staroście nr [..] z dnia 04.05.2016r.
Z uwagi na odmienne uregulowania prawne przedmiotem niniejszej decyzji jest budynek gospodarczy wybudowany w oparciu o zgłoszenie dokonane Staroście nr [..] z dnia 21.04.2005r., natomiast pozostała zabudowa. usyt. na terenie działki nr [..] w N. zostanie rozpatrzona w formie odrębnych rozstrzygnięć.
PINB rozpatrując przedmiotową sprawę stwierdził, że zgodnie z art. 25 ustawy z dnia 13 lutego 2020r. o zmianie ustawy - Prawo budowlane oraz niektórych innych ustaw /tj: Dz.U. z 2020r. poz. 471 z późn. zm./ do spraw uregulowanych ustawą zmienianą w art. 1, wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, przepisy ustawy zmienianej w art. 1 stosuje się w brzmieniu dotychczasowym.
Z uwagi na pismo skarżących z 2005 r. PINB zawiadomieniem z 12 lipca 2005r. powiadomił strony o wszczęciu postępowania administracyjnego - w sprawie budowy budynku na działce nr [..] w N., gm. K.
W toku prowadzonego postępowania ustalono, że przedmiotowy obiekt gospodarczy zrealizowany został zgodnie ze zgłoszeniem dokonanym Staroście, przez obecnych właścicieli - tj. J. i M. K., zgłoszenie nr [..] z 21 kwietnia 2005r. Wobec czego organ nadzoru budowlanego, po zebraniu materiału dowodowego, decyzją z 22 lipca 2005r., orzekł o braku podstaw do podjęcia rozstrzygnięcia sprawy w oparciu o przepisy art. 49b i art. 50 ustawy Prawo budowlane z 1994r. -w przedmiocie budowy w/w budynku gospodarczego, usyt. na terenie działki nr [..] w miejscowości N., realizowanego na podstawie zgłoszenia z 12 kwietnia 2005r. Decyzja ta została utrzymana w mocy przez Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego decyzją z 31 października 2005r., a wyrokiem z 18 listopada 2006 r. WSA w Gdańsku oddalił wniesiona skargę.
Organ I instancji wyjaśnił, że zgodnie z zasadą powagi rzeczy osądzonej, w tej samej sprawie nie prowadzi się ponownego postępowania. Każda decyzja, która - nie uchylając decyzji pierwotnej - ponownie rozstrzyga tę samą sprawę, jest dotknięta wadą i stanowi podstawę do stwierdzenia jej nieważności. Istnienie tożsamości sprawy należy oceniać, biorąc pod uwagę podmiot, przedmiot, jak też podstawę faktyczną i prawną rozstrzygnięcia. We wskazanej sprawie organ uznał, że występują te same podmioty, przedmiotowy budynek garażowy dobudowany do budynku gospodarczego występuje w tym samym niezmienionym stanie faktycznym i prawnym i został on rozpatrzony już odrębną decyzją Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego. Wobec tego należało niniejsze postępowanie administracyjne w tej części umorzyć jako bezprzedmiotowe na podstawie art. 105 § 1 k.p.a.
Rozpoznając odwołanie małżonków L. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia 26 kwietnia 2021 r. utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji.
Organ odwoławczy zgodził się, że w rozważanym wypadku można mówić o "tożsamości sprawy", skoro decyzja Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z 22 lipca 2005 r. stwierdzała brak podstaw do podjęcia rozstrzygnięcia sprawy, w oparciu o przepisy art. 50 i art. 51 Prawa budowlanego w odniesieniu do budynku gospodarczego wybudowanego w oparciu o zgłoszenie dokonane Staroście w dniu 21 kwietnia 2005 r. Decyzja ta została utrzymana w mocy w toku kontroli instancyjnej decyzją Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z 31 października 2005 r. a WSA w Gdańsku wyrokiem z 8 listopada 2006 r. oddalił skargę.
W skardze skarżący podtrzymali żądanie rozbiórki nielegalnej zabudowy na wszystkich działkach, w tym na działce nr [..], podkreślając, że w wyroku w sprawie o sygn. akt II SA/Gd 428/13 już dawno dopatrzono się nieprawidłowości w przedmiotowej zabudowie. Zasadność stanowiska skarżących potwierdzają także wyroki wydane w sprawach o sygn. akt II SA/Gd 202/19, II SA/Gd 203/19, II SA/Gd 204/19 i II SA/Gd 205/19. W związku z tym skarżący domagali się bezwzględnego przywrócenia pierwotnego stanu rzeczy na nieruchomości, czyli powrotu do użytków rolnych.
W odpowiedzi na skargę Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325, z późn. zm.), dalej: p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, natomiast art. 135 p.p.s.a. obliguje sąd do wzięcia pod uwagę z urzędu wszelkich naruszeń prawa.
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
W niniejszej sprawie Sąd poddał kontroli legalności decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z 26 kwietnia 2021 r., którą utrzymano w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z 17 lutego 2021 r. o umorzeniu postępowania w sprawie dotyczącej zabudowy na działce nr [..] w miejscowości N., gmina K., w części dotyczącej budynku gospodarczego wybudowanego w oparciu o dokonane zgłoszenie z 21 kwietnia 2005 r..
W pierwszej kolejności należy wyjaśnić, że orzekając w tej sprawie organy nadzoru budowlanego związane były prawomocnym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 6 listopada 2019 r., w sprawie o sygn. akt II SA/Gd 205/19, zgodnie z art. 153 p.p.s.a.
W wyroku tym Sąd, po rozpoznaniu skarg na decyzje odmawiające małżonkom L. wszczęcia postępowania administracyjnego w sprawie "rozbiórki całego siedliska" m.in. na działce nr [..] w N. uznał, że w celu ustalenia tożsamości spraw uprzednio rozpoznanych przez organy nadzoru i sprawy, której wszczęcia domagali się wnioskodawcy konieczne było w pierwszej kolejności ustalenie, czy przedmiot uprzednich rozważań organu był taki sam jak przedmiot postępowania prowadzonego niniejszej sprawie. Za każdym bowiem razem, gdy do organu nadzoru wpływał wniosek skarżących domagających się "rozbiórki w całości siedliska" m.in. na działce nr [..] organ uznawał, że wolą wnioskodawców jest przeprowadzenie w odniesieniu do znajdującej się na tej nieruchomości zabudowy mieszkalno-gospodarczej postępowania naprawczego z art. 50 i art. 51 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane.
Według Sądu stwierdzenie zaistnienia "innej uzasadnionej przyczyny uniemożliwiającej wszczęcie postępowania" polegającej na uprzednim rozstrzygnięciu sprawy inną decyzją ostateczną albo jej milczącym załatwieniu, wymagało ustalenia tożsamości spraw zakończonych decyzjami organu wydanymi w odniesieniu do poszczególnych obiektów znajdujących się na działce, a żądaniem określonym we wniosku z dnia 2 października 2018 r. Sąd uznał, że organy nie dopełniły w kontrolowanym postępowaniu obowiązku dokładnego ustalenia stanu faktycznego i nie przeprowadziły postępowania w celu wyjaśnienia okoliczności faktycznych i prawnych, których ustalenie pozwoliłoby na podjęcie stosownych działań. W szczególności organ nie skonfrontował żądania skarżących z treścią rozstrzygnięć już podjętych w odniesieniu do zabudowy istniejącej na działce nr [..] i nie stwierdził w sposób niewątpliwy tożsamości tych spraw.
Z powyższego wynika więc, że dla stwierdzenia tożsamości sprawy, której wszczęcia domagali się wnioskodawcy w piśmie z dnia 2 października 2018 r., a sprawami już poprzednio rozstrzygniętymi przez organ, konieczne jest dokładne ustalenie, czego owe rozstrzygnięcia dotyczyły i czy zakres orzeczeń pokrywa się z żądaniem obecnie rozpoznawanego wniosku.
Wbrew twierdzeniom skarżących, Sąd we wskazanym wyroku nie stwierdził konieczności rozbiórki zabudowy zlokalizowanej na działce nr [..], a dostrzegł wyłącznie potrzebę dokładnego ustalenia stanu faktycznego sprawy tak, aby możliwe było stwierdzenie, czy sprawa, której wszczęcia domagają się wnioskodawcy, dotycząca legalności zabudowy na ww. nieruchomości, była już ostatecznie rozstrzygnięta i tym samym czy dopuszczalne jest ponowne orzekanie organów w tym przedmiocie, albowiem nadal pozostają do rozstrzygnięcia takie kwestie, które nie podlegały władczym działaniom organów i możliwe jest podjęcie wobec nich rozstrzygnięć pozostających w kompetencjach organu nadzoru budowlanego.
Mając powyższe na uwadze, organ nadzoru budowlanego I instancji, zmierzając do wykonania wskazań Sądu wynikających z ww. prawomocnego wyroku, przeprowadził na terenie działki nr [..] kontrole, w następstwie których odrębnymi postępowaniami objął poszczególne obiekty znajdujące się na wskazanej działce, w tym budynek gospodarczy objęty zgłoszeniem inwestorów nr [..] z 21 kwietnia 2005r., który jest przedmiotem decyzji kontrolowanych przez Sąd w niniejszej sprawie.
W trakcie przeprowadzonych w dniu 2 listopada 2020 r. oględzin powiatowy organ nadzoru budowlanego ustalił, że na działce nr [..] znajduje się budynek gospodarczy. Budynek gospodarczy został zrealizowany w oparciu o zgłoszenie dokonane przed Starostą z 21 kwietnia 2005 r. I tego budynku dotyczyła decyzja Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z 22 lipca 2005 r. stwierdzająca brak podstaw do podjęcia rozstrzygnięcia na podstawie art. 50 i art. 51 Prawa budowlanego, którą Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego utrzymał w mocy decyzją z 31 października 2005 r. Ponadto, w trakcie oględzin nie stwierdzono, aby w zakresie kontrolowanego budynku doszło do jakichkolwiek zmian w stosunku do stanu faktycznego stwierdzonego we wskazanych wyżej decyzjach. Organ nie odnotował żadnej zmiany, która mogłaby wpłynąć na tożsamość tego obiektu, w tym przede wszystkim nie zmieniły się jego parametry ani sposób użytkowania.
Powyższe ustalenia nie zostały zakwestionowane przez żadną ze stron postępowania i dały organom nadzoru budowlanego asumpt do stwierdzenia, że wobec rozstrzygnięcia już kwestii legalności przedmiotowego budynku decyzją ostateczną pozostającą w obrocie prawnym, przy niezmienionym jego stanie faktycznym, postępowanie administracyjne wszczęte na wniosek skarżących w tej sprawie w odniesieniu od dobudowanego garażu jest bezprzedmiotowe w rozumieniu art. 105 § 1 k.p.a. Zdaniem Sądu, działania organu były prawidłowe, a kwestionowane decyzje odpowiadają prawu.
Należy wskazać, że zgodnie z art. 105 § 1 k.p.a., organ wydaje decyzję o umorzeniu postępowania w całości albo w części, gdy postępowanie to z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe. Przyczyny bezprzedmiotowości mogą mieć charakter podmiotowy lub przedmiotowy. Do bezprzedmiotowości postępowania administracyjnego z przyczyn przedmiotowych należy niewątpliwie zaliczyć fakt istnienia w obiegu prawnym ostatecznej decyzji wydanej w tożsamej sprawie. Tożsamość spraw, tj. tożsamość sprawy, która została zakończona wydaniem decyzji ostatecznej oraz sprawy objętej wnioskiem o wszczęcie postępowania oznacza, że w obu tych sprawach musi zaistnieć tożsamość podmiotowa – występują te same strony w obu sprawach, jak i przedmiotowa – sprawa dotyczy tego samego przedmiotu. Tożsamość spraw jest rozumiana jako tożsamość żądania w niezmienionym stanie faktycznym i prawnym, przy czym ten ostatni warunek dotyczy regulacji prawnej, na podstawie której decyzję wydano, a która to regulacja wpływa lub może wpływać na zasadność roszczenia zgłoszonego na nowo (zob. wyrok WSA w Łodzi z 19 czerwca 2018 r., II SA/Łd 167/18; WSA w Warszawie z 14 stycznia 2020 r., IV SA/Wa 2391/19, dostępne https://orzeczenia.nsa.gov.pl). W orzecznictwie sądowoadministracyjnym wskazuje się, że organ administracji jest - na podstawie art. 110 k.p.a., związany wydaną decyzją (postanowieniem) także i wtedy, gdy strona składająca nowy wniosek powołuje się na zmianę podstawy prawnej rozstrzygnięcia administracyjnego, polegającą na rozszerzeniu kręgu przesłanek pozwalających na ewentualne uwzględnienie wniosku, jednakże nadal w granicach tej samej kategorii spraw i tego samego rodzaju uprawnień przysługujących tej stronie (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 3 czerwca 1993 r., III ARN 27/93, publ. OSNCP 1994 r. z. 2, poz. 43 ).
W razie zaistnienia takiego stanu rzeczy, tj. ustalenia, że postępowanie, które zostało wszczęte na wniosek strony lub z urzędu było już przedmiotem rozstrzygnięcia organu decyzją ostateczną w niezmiennym stanie prawnym, organ zobligowany jest do umorzenia wszczętego postępowania (zob. wyrok NSA z 24 stycznia 2020 r., I OSK 3648/18, dostępny https://orzeczenia.nsa.gov.pl). Zainicjowanie bowiem postępowania administracyjnego przy zaistnieniu tożsamości stosunków administracyjnoprawnych oznacza jednoczesne potencjalne naruszenie stanu powagi rzeczy osądzonej (res iudicata) powstającego w momencie "ostateczności decyzji".
Jeżeli więc w obrocie prawnym istnieje już ostateczna decyzja administracyjna dotycząca podmiotowo i przedmiotowo tego samego zdarzenia prawnego, kolejne postępowanie w tej samej sprawie należy uznać za bezprzedmiotowe i w konsekwencji należy je umorzyć na podstawie art. 105 § 1 k.p.a. Sprawą administracyjną jest natomiast sytuacja, gdy strona ma prawo żądać ukształtowania jej indywidualnych uprawnień wynikających z prawa materialnego. Sprawa administracyjna, która staje się przedmiotem postępowania, musi mieć charakter otwarty w tym znaczeniu, że nie może być rozstrzygnięta orzeczeniem ostatecznym (res iudicata). Dopóki orzeczenie rozstrzygające w sposób ostateczny daną sprawę funkcjonuje w obrocie prawnym, kolejne postępowanie dotyczące tej samej materii jest w oczywisty sposób bezprzedmiotowe (zob. wyroki NSA z dnia 19 czerwca 2000 r., I SA/Ka 2247/98, LEX nr 44391; z dnia 2 grudnia 2011 r., I OSK 1292/11, LEX nr 1133454). Ewentualne procedowanie przez organ i wydanie decyzji administracyjnej merytorycznie kończącej postępowanie w sprawie, w której wydano już decyzję ostateczną oznaczałoby wydanie orzeczenia dotkniętego kwalifikowaną wadą nieważności określoną w art. 156 § 1 pkt. 3 k.p.a., naruszającego zasadę res iudicata (tak wyrok NSA z 1 grudnia 2020 r., II OSK 1503/20, dostępny https://orzeczenia.nsa.gov.pl).
Z powyższego wynika, że dopóki orzeczenie rozstrzygające w sposób ostateczny daną sprawę funkcjonuje w obrocie prawnym i to niezależnie od prawidłowości podjętego rozstrzygnięcia, a nie doszło do zmiany okoliczności prawnych lub faktycznych składających się na sprawę administracyjną, kolejne postępowanie dotyczące tej samej materii jest w sposób oczywisty bezprzedmiotowe.
W niniejszej sprawie organy nadzoru budowlanego ponownie prowadząc postępowanie ustaliły, że wniosek skarżących z dnia 2 października 2018 r. dotyczył m.in. zabudowy na działce nr [..], w tym budynku gospodarczego zrealizowanego w oparciu o zgłoszenie. Prawidłowo też wywiedziono, że żądanie "wydania nakazu rozbiórki" wszystkich siedlisk na działkach nr [..]-[..] należało rozpatrywać jako wniosek o zbadanie legalności kwestionowanej zabudowy, zaś jednym z wyników tej kontroli mogło być orzeczenie o rozbiórce. W toku postępowania ustalono zaś wymiary budynku gospodarczego garażu, jego usytuowanie oraz realizowaną funkcję. Wykonano dokumentację fotograficzną obrazującą stan przedmiotowego obiektu. Z analizy protokołu oraz zdjęć wynika, że w obiekcie nie zaszły żadne zmiany mogące wpłynąć na jego tożsamość, jako obiektu będącego już przedmiotem rozstrzygnięć organów nadzoru budowlanego. Organy ustaliły bowiem, że decyzją z dnia 31 marca 2015 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego orzekł o braku podstaw do podjęcia rozstrzygnięcia na podstawie przepisów art. 49 b i art. 50 Prawa budowlanego w przedmiocie budynku gospodarczego. Takie rozstrzygnięcie, w zestawieniu z ustaleniami aktualnie orzekających organów prowadzi do wniosku, że przedmiotem weryfikacji organów nadzoru budowalnego wówczas i obecnie jest ten sam budynek gospodarczy, którego dotyczy niniejsze postępowanie. Również podmioty, z których inicjatywy wszczęto niniejsze postępowanie, są tożsame z tymi, które doprowadziły do wydania decyzji z 22 lipca 2005 r. To zaś oznacza, że uprawnienia wnioskodawców do żądania przeprowadzenia kontroli legalności ww. obiektu zostały już skonkretyzowane w decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z 22 lipca 2005 r., której prawidłowość potwierdził organ odwoławczy w decyzji z 31 października 2005 r. i oba te orzeczenia pozostają w obrocie prawnym, a sytuacja faktyczna tego obiektu nie uległa w żaden sposób zmianie. Powyższe, zdaniem Sądu, świadczy o tożsamości niniejszej sprawy dotyczącej kontroli legalności zabudowy zrealizowanej na działce nr [..] w zakresie budynku gospodarczego ze sprawą już ostatecznie rozstrzygniętą decyzją administracyjną, co uniemożliwiało ponowne procedowanie w tym przedmiocie i wydanie merytorycznego rozstrzygnięcia.
Bezprzedmiotowość wnioskowanego przez skarżących postępowania naprawczego w niniejszym przypadku wynika więc z braku możliwości wydania orzeczenia merytorycznego w sprawie legalności przedmiotowego garażu. Należy bowiem zauważyć, że istotą decyzji z 22 lipca 2005 r. jest w rzeczywistości odstąpienie od nakazu wykonania czynności lub robót mających na celu doprowadzenie kontrolowanego obiektu gospodarczego do zgodności z prawem. Wobec tego, dopóki wskazane rozstrzygnięcie pozostaje w obrocie prawnym, a okoliczności faktyczne sprawy nie ulegną zmianie, decyzja ta uniemożliwia prowadzenie kolejnego postępowania w przedmiocie legalności tego obiektu. Tego zaś dotyczyło żądanie wniosku skarżących z dnia 2 października 2018 r.
Mając powyższe na uwadze Sąd stwierdził, że organy nadzoru budowlanego obu instancji prawidłowo wykonały wskazania zawarte w wiążącym je prawomocnym wyroku tutejszego Sądu w sprawie o sygn. akt II SA/Gd 205/19, tj. ustaliły jednoznacznie stan faktyczny zabudowy znajdującej się na działce na [..], wydzielając do odrębnych postępowań poszczególne obiekty, a następnie ustaliły, czy obecnie zgłoszone żądanie może zostać załatwione w drodze władczych działań organów nadzoru budowlanego bez narażenia się na zarzut nieważności. Wobec zaś stwierdzenia, że stan faktyczny budynku gospodarczego nie uległ zmianie, a legalność tej zabudowy została już ostatecznie rozstrzygnięta decyzją administracyjną pozostającą w obrocie prawnym, prawidłowo uznano, że mamy do czynienia z tożsamością spraw, która uniemożliwia obecnie wydanie merytorycznej decyzji będącej efektem ponownego badania legalności przedmiotowego obiektu. Uprawnienie skarżących do zainicjowania kontroli budowlanej zostało już więc skonsumowane, brak jest zatem jednego z elementów niezbędnych do powstania nowej sprawy administracyjnej. W konsekwencji obowiązkiem organu, wynikającym z art. 105 § 1 k.p.a. było umorzenie postępowania w sprawie legalności budynku gospodarczego na działce nr [..], którego wszczęcia domagali się skarżący we wniosku z dnia 2 października 2018 r., co też prawidłowo uczyniono.
W ocenie Sądu, przeprowadzone przez organy postępowanie wyjaśniające nie narusza więc art. 153 p.p.s.a., ani przepisów art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., gdyż podjęto działania niezbędne do wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, zgodnie ze wskazaniami prawomocnego wyroku, a w czynnościach tych brali udział skarżący, którzy nie podważyli dokonanych ustaleń. W wyniku tych działań zebrano kompletny materiał dowodowy, który pozwolił na wyjaśnienie istotnych dla sprawy okoliczności i który został poddany wnikliwej ocenie w kontekście przepisów prawa materialnego oraz przysługujących nadzorowi budowlanemu kompetencji. W konsekwencji zaś trafnie stwierdzono, że obecnie istnieją przeszkody do ponownego merytorycznego zbadania legalności spornego budynku gospodarczego wobec tożsamości spraw. Również uzasadnienie wydanych decyzji nie budzi zastrzeżeń Sądu, gdyż zostały sporządzone zgodnie z art. 107 § 3 k.p.a.
Z powyższych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę jako niezasadną.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI