II SA/Gd 3500/01
Podsumowanie
WSA w Gdańsku uchylił decyzje o umorzeniu postępowania w sprawie zwrotu nieruchomości wywłaszczonych na podstawie dekretu o reformie bankowej, wskazując na wyłączenie organu (prezydenta miasta pełniącego funkcję starosty) z uwagi na konflikt interesów.
Sprawa dotyczyła wniosku Banku A o zwrot nieruchomości wywłaszczonych na podstawie dekretu o reformie bankowej. Organy administracji umorzyły postępowanie, uznając, że ustawa o gospodarce nieruchomościami nie obejmuje nieruchomości przejętych na podstawie tego dekretu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku uchylił decyzje, wskazując na naruszenie prawa proceduralnego, a konkretnie na konieczność wyłączenia prezydenta miasta (pełniącego jednocześnie funkcję starosty) od prowadzenia postępowania, gdyż gmina była stroną sprawy.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku rozpoznał skargę Banku A w W. na decyzję Wojewody utrzymującą w mocy decyzję Prezydenta Miasta G. o umorzeniu postępowania w sprawie zwrotu nieruchomości wywłaszczonych na rzecz Skarbu Państwa na podstawie dekretu z dnia 25 października 1948 r. o reformie bankowej. Organy administracji uznały, że ustawa o gospodarce nieruchomościami z 1997 r. nie przewiduje możliwości zwrotu nieruchomości przejętych na podstawie wspomnianego dekretu, a art. 216 ustawy jedynie enumeratywnie wymienia akty, do których stosuje się przepisy o zwrocie. Bank argumentował, że dekret ten jest aktem wywłaszczeniowym, a nieruchomości stały się zbędne. Sąd uchylił zaskarżoną decyzję oraz decyzję organu pierwszej instancji, wskazując na naruszenie prawa proceduralnego. Kluczowym argumentem Sądu było wyłączenie prezydenta miasta, który pełnił jednocześnie funkcję starosty, od prowadzenia postępowania. Zgodnie z orzecznictwem NSA, prezydent miasta, będący organem wykonawczym gminy i reprezentującym ją na zewnątrz, nie może jednocześnie występować jako organ prowadzący postępowanie, gdy gmina jest stroną sprawy. Taka sytuacja rodzi konflikt interesów i narusza zasadę pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa. Sąd uznał, że w związku z wyłączeniem organu, postępowanie powinno być prowadzone przez inny organ, zgodnie z art. 26 § 3 Kpa.
Potrzebujesz głębszej analizy? Agent AI przeanalizuje tę sprawę na tle orzecznictwa i odpowiedniego stanu prawnego.
SprawdźZagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Nie, ustawa o gospodarce nieruchomościami z 1997 r. nie obejmuje nieruchomości przejętych na podstawie dekretu o reformie bankowej, a art. 216 ustawy nie rozszerza tej możliwości.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że dekret o reformie bankowej nie jest wymieniony w art. 216 ustawy o gospodarce nieruchomościami jako podstawa do zwrotu, a sam przepis nie rozszerza zakresu stosowania instytucji zwrotu.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
uchylono_decyzję
Przepisy (21)
Główne
p.p.s.a. art. 145 § 1 pkt 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 134 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
k.p.a. art. 24 § 1 pkt 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 24 § 1 pkt 4
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego
u.g.n. art. 136 § 3
Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami
u.g.n. art. 216
Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami
u.g.n. art. 142
Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami
Dekret z dnia 25 października 1948r. o reformie bankowej
Zarządzenie Ministra Finansów z dnia 10 stycznia 1957r. w sprawie przekazania Państwu nieruchomości Banku A
Pomocnicze
p.p.s.a. art. 119
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 120
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 152
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
k.p.a. art. 156 § 1 pkt 2
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 105 § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 138 § 1 pkt 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 26 § 3
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego
u.g.n. art. 4 § 9b
Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami
u.s.g. art. 31
Ustawa z dnia 8 marca 1990r. o samorządzie gminnym
u.s.g. art. 46
Ustawa z dnia 8 marca 1990r. o samorządzie gminnym
u.p.s. art. 2 § 1 lit.c
Ustawa z dnia 22 marca 1990r. o pracownikach samorządowych
Dekret z dnia 26 kwietnia 1949r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych
Argumenty
Skuteczne argumenty
Prezydent miasta, który pełni jednocześnie funkcję starosty, podlega wyłączeniu od udziału w postępowaniu, w którym stroną jest gmina, ze względu na konflikt interesów i pozostawanie w stosunku prawnym, który może wpływać na jego prawa lub obowiązki. Brak organu właściwego do prowadzenia postępowania w sytuacji wyłączenia prezydenta miasta skutkuje koniecznością uchylenia decyzji.
Odrzucone argumenty
Argumentacja organów administracji, że ustawa o gospodarce nieruchomościami nie obejmuje zwrotu nieruchomości wywłaszczonych na podstawie dekretu o reformie bankowej. Argumentacja organów administracji, że dekret o reformie bankowej nie jest ustawą wywłaszczeniową w rozumieniu art. 216 u.g.n.
Godne uwagi sformułowania
Prezydent sprawujący funkcję starosty nie może jednocześnie występować w imieniu gminy jako strony w sprawie i jako organ rozpoznający sprawę. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Skład orzekający
Mariola Jaroszewska
przewodniczący sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Kwestie wyłączenia organów administracji publicznej w sytuacji konfliktu interesów, zwłaszcza gdy organ wykonawczy samorządu pełni jednocześnie funkcję organu administracji rządowej, a gmina jest stroną postępowania."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji, gdy prezydent miasta na prawach powiatu pełni jednocześnie funkcję starosty i gmina jest stroną postępowania.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia proceduralnego związanego z konfliktem interesów organów administracji, co ma znaczenie praktyczne dla wielu postępowań.
“Prezydent miasta nie może być sędzią we własnej sprawie: konflikt interesów w postępowaniu o zwrot nieruchomości.”
Sektor
nieruchomości
Masz pytanie dotyczące tej sprawy?
Zapytaj AI Research — przeanalizuje to orzeczenie w kontekście ponad 1,4 mln innych spraw i aktualnych przepisów.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
II SA/Gd 3500/01 - Wyrok WSA w Gdańsku Data orzeczenia 2005-04-04 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2001-10-12 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku Sędziowie Mariola Jaroszewska /przewodniczący sprawozdawca/ Symbol z opisem 6182 Zwrot wywłaszczonej nieruchomości i rozliczenia z tym związane Hasła tematyczne Wywłaszczanie nieruchomości Skarżony organ Wojewoda Treść wyniku Uchylono decyzję II i I instancji Powołane przepisy Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270 art. 145 par. 1 pkt 1, art. 134 par. 1, art. 119, art. 120 Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071 art. 156 par. 1, art. 146, art. 145 par. 1 pkt 3, art. 26 par. 3 Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie: Przewodniczący: Sędzia WSA Mariola Jaroszewska po rozpoznaniu w dniu 4 kwietnia 2005r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi Banku A w W. na decyzję Wojewody z dnia 13 września 2001r. Nr [...] w przedmiocie zwrotu wywłaszczonych nieruchomości 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Prezydenta Miasta z dnia 30 lipca 1999r. Nr [...], 2. decyzje opisane w punkcie pierwszym nie mogą być wykonane. Uzasadnienie Decyzją z dnia 30 lipca 1999r. Nr [...] Prezydent Miasta na podstawie art. 105 § 1 Kpa w związku z art. 142 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. Nr 115, poz. 741 z późn. zm.) umorzył postępowanie administracyjne w sprawie o zwrot przejętych na rzecz Skarbu Państwa nieruchomości położonych w G.: 1. przy ul. W oznaczonych we wniosku jako działki nr 165, nr 1208/166,nr 1209/16, nr 170 (dawne oznaczenie nr 169 i 170), nr 1206/164, nr 1207/164, nr 171 (dawne oznaczenie nr 164 i 171), 1210/167, nr 1211/167, nr 169 (dawne oznaczenie nr 167 i nr 169) oraz działki nr 172 i nr 173; 2. o ustalenie i wypłacenie odszkodowania oraz przyznanie działki zamiennej oznaczonej nr 1212/175 o pow. 440 m2 oraz gruntu o pow. 467 m2, za przejęcie powyżej wskazanych działek; 3. w sprawie o zwrot przejętej na rzecz Skarbu Państwa nieruchomości położonej w G. przy ul. O. oznaczonej jako działki nr 420 i nr 851/2 oraz nieruchomości przy ul. S. oznaczonej jako działki nr 716/387 i nr 945/387; 4. w sprawie o zwrot przejętych na rzecz Skarbu Państwa: lokali nr 1, 2, 4, 7, 8, 9, 10, 11 oraz lokalu użytkowego o powierzchni 184,85 m2 zajmowanego obecnie przez Restaurację – Night Club "S.", znajdujących się w G. w budynku przy ul. O. 2, położonym na działce nr 4 (km. 73), a także 5 garaży położonych na działce nr 4 (km.73), lokali nr 1 i 3 znajdujących się w G. w budynku przy ul. O. 4, położonym na działce nr 6 (km.73). W uzasadnieniu wskazano, iż Bank A w W. wystąpił do Wojewody o zwrot - w trybie przepisów art. 136 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami - nieruchomości położonej w G. przy ul. W oznaczonej jako działka nr 165, następnie wniosek ten został rozszerzony o żądanie zwrotu nieruchomości wskazanych powyżej. We wniosku wywiedziono, iż nieruchomości te w celu wyposażenia w majątek instytucji bankowych wywłaszczone zostały na rzecz Skarbu Państwa, na podstawie dekretu z dnia 25 października 1948r. o reformie bankowej (Dz.U. z 1951r. Nr 36, poz. 279), zarządzeniem Ministra Finansów z dnia 10 stycznia 1957r. w sprawie przekazania Państwu nieruchomości Banku A objętych rachunkami "starym" i "okupacyjnym", opublikowanym w Dz.U. Nr 6, poz. 45. W uzasadnieniu złożonego wniosku przywołano ponadto postanowienie Ministra Finansów Nr [...] z dnia 8 listopada 1997r. wskazujące w treści uzasadnienia, iż zgodnie z wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 maja 1995r. sygn. akt IVSA 1234/94 powyższe zarządzenie Ministra Finansów uznać należy jako indywidualny akt będący decyzja administracyjną. Aktualnie obowiązująca ustawa o gospodarce nieruchomościami jest jedynym aktem prawnym regulującym sprawy zwrotu wywłaszczonych nieruchomości. Z treści art. 216 wskazanej ustawy wynika, iż nie ma możliwości rozpatrzenia wniosku o zwrot nieruchomości przejętej w trybie dekretu z dnia 25 października 1948r. o reformie bankowej, nawet jeśli Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że wydane w oparciu o ten przepis zarządzenie Ministra Finansów z dnia 10 stycznia 1957r. uznać należy jako indywidualny akt będący decyzją administracyjną. Przepis art. 216 nie wymienia wspomnianego dekretu o reformie bankowej jako aktu "wywłaszczeniowego", z tego też względu nieruchomości objęte wnioskiem o zwrot nie mogą być uznane za nieruchomości wywłaszczone w rozumieniu przepisu art. 136 ust. 3 i art. 216, zaś złożony wniosek o ich zwrot nie może być rozpatrzony w trybie przepisów ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami. Odwołanie od powyższej decyzji wniósł Bank A w W. domagając się uchylenia zaskarżonej decyzji i orzeczenie zwrotu nieruchomości objętych wnioskami. Odwołujący się zarzucił decyzji naruszenie: - art. 216, art. 112 i art. 113, art., 136 i art. 137 oraz art. 142 ustawy o gospodarce nieruchomościami, - art. 30 w związku z art. 16 ust. 1 pkt 4 ustawy o NSA, - art. 97 § 1 pkt 4, art. 105 § 1 Kpa. W uzasadnieniu odwołujący się zakwestionował, iż art. 216 ustawy ogranicza zakres stosowania instytucji zwrotu nieruchomości do nieruchomości przejętych na rzecz Skarbu Państwa na podstawie ustaw w nim taksatywnie wymienionych wskazując, iż w istocie przepis ten rozszerza zakres stosowania instytucji zwrotu nieruchomości określonej w art. 136 ustawy. Zaś pozbawienie odwołującego się wymienionych we wniosku nieruchomości wypełnia wszelkie przesłanki wskazane w art. 112 i art. 136 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Ponadto nieruchomości te nadal stanowią własność Gminy Miasta G. i odwołujący się wystąpił o ich zwrot jako zbędnych na cele wywłaszczenia to nie zachodzi przesłanka art. 105 Kpa uzasadniająca umorzenie postępowania. Decyzją z dnia 13 września 2001r. Nr [...] Wojewoda na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kpa oraz art. 9a ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami (tj. Dz. U. z 2000r. Nr 46, poz. 543 z późn. zm.) utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu wskazano, iż zgodnie z art. 136 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami poprzedni właściciel lub jego spadkobierca mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub jej części, jeżeli stała się ona zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Zgodnie z tym przepisem zwrotowi mogą podlegać nieruchomości wywłaszczone, niezależnie od tego kiedy nastąpiło wywłaszczenie, ale musiało to nastąpić na podstawie obowiązującej wówczas ustawy wywłaszczeniowej. Orzeczenia zapadłe po wejściu w życie ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami nie dopuściły możliwości zastosowania instytucji zwrotu wywłaszczonych nieruchomości do przypadku nabycia gruntów przez Skarb Państwa na podstawie dekretu o reformie bankowej. Zdaniem Wojewody Prezydent Miasta G. prawidłowo umorzył postępowanie, gdyż dekret z dnia 25 października 1948r. o reformie bankowej nie jest ustawą wywłaszczeniową, a art. 216 nie rozszerzył możliwości stosowania przepisów o zwrocie do nieruchomości przejętych na podstawie tego dekretu. Zarzut naruszenia art. 216 ww. ustawy uznano za bezzasadny, gdyż podstawą do żądania zwrotu jest art. 136, zaś art. 216 jedynie enumeratywnie wylicza inne ustawy, do których w drodze wyjątku stosuje się art. 136 i następne, a nie można błędnie zinterpretować przepisu, który zawiera jedynie wyliczenie. W odniesieniu do pozostałych zarzutów organ odwoławczy wskazał, iż organ I instancji zrobił prawidłowo niestosując art. 112 i 113 ustawy o gospodarce nieruchomościami, gdyż przepisy te dotyczą wywłaszczania nieruchomości, a nie ich zwrotu. Z wniosku Banku A wynika jednoznacznie, iż żądanie dotyczy zwrotu przejętych niegdyś nieruchomości, a nie prośbę o ich wywłaszczenie. Również prawidłowe było niezastosowanie przepisów dekretu z dnia 26 kwietnia 1949r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych, gdyż organ administracji rozpatrując wniosek orzeka na podstawie aktualnie obowiązujących przepisów prawnych, a nie na podstawie ustaw, które utraciły swój ą moc prawną. Organ I instancji nie zastosował art. 16 ust. l pkt 4 ustawy z dnia 11 maja 1995r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym, gdyż przepis ten odnosi się do właściwości rzeczowej NSA. Jednocześnie za bezzasadny uznano zarzut naruszenia art. 30 ustawy o NSA, gdyż cytowane orzeczenie NSA z dnia 12 maja 1995r. jest bez znaczenia dla sprawy z tej przyczyny, że zwrotowi podlegają nieruchomości wywłaszczone zbędne na cele wywłaszczenia, a nie wszystkie nieruchomości przejęte w drodze decyzji administracyjnych. Organ I instancji nie miał również podstaw do zastosowania art. 97 § l pkt 4 K.p.a. W uzasadnieniu odwołania co prawda wskazano, iż "Starosta jako Zarząd Miasta G." został zawiadomiony o postępowaniu w zakresie stwierdzenia nieważności decyzji komunalizacyjnych, jednak w aktach sprawy znajduje się jedynie pismo określone jako "uzupełnienie wniosku z dnia 4.09.1998r. o zwrot wywłaszczonych nieruchomości z wnioskiem o stwierdzenie nieważności decyzji Wojewody " skierowane do "Starosty Grodzkiego Prezydenta Miasta G.". Zarząd Miasta G. nie działa jako Starosta i są to organy niezależne, z których jeden - Starosta - w postępowaniu o zwrot nieruchomości wykonuje zadanie z zakresu administracji rządowej, a drugi - Zarząd Miasta - jest organem administracji samorządowej. Ponadto wniosek ten został skierowany do organu niewłaściwego, a w aktach sprawy nie ma żadnej informacji o wszczęciu postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji komunalizacyjnych. Według Wojewody komunalizacja nieruchomości nie stanowi przeszkody do jej zwrotu, dlatego też postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji komunalizacyjnej nie ma wpływu na rozstrzygnięcie w niniejszej sprawie. Co do niezastosowania art. 142 ustawy o gospodarki nieruchomościami, strona odwołująca nie wskazała w jakim zakresie ten przepis nie został zastosowany. Art. 142 określa, że o zwrocie wywłaszczonych nieruchomości orzeka starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, w drodze decyzji, a zgodnie z definicją zawartą w art. 4 pkt 9b ww. ustawy jeżeli w ustawie jest mowa o staroście należy przez to rozumieć również prezydenta miasta na prawach powiatu. Skargę na powyższą decyzję wniósł do Naczelnego Sądu Administracyjnego Bank A w W., domagając się jej uchylenia zaskarżonej decyzji oraz uchylenia decyzji Prezydenta Miasta G. z dnia 30 września 1999r. jako dotkniętych wadą nieważności. Skarżący zarzucił naruszenie art. 216 ustawy o gospodarce nieruchomościami poprzez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie do decyzji wywłaszczeniowej, niezastosowanie rozdziału 6, działu III ustawy o gospodarce nieruchomościami do wydanej decyzji wywłaszczeniowej, naruszenie przepisów dekretu z 26 kwietnia 1949r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji n.p.g., przez jego niezastosowanie, naruszenie art. 142 ustawy o gospodarce nieruchomościami przez jego niezastosowanie, naruszenie art. 363 § 1 KC w związku z art. 136 i art. 139 ustawy o gospodarce nieruchomościami przez ich niezastosowanie, naruszenie art. 97 § 1 pkt 4 i art. 156 § 1 pkt 2 Kpa. W uzasadnieniu skargi wskazano, iż zarzut błędnej wykładni art. 216 u.g.n. jest uzasadniony treścią wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 24 października 2001r. , w którym stwierdza się, iż art. 216 u.g.n. w zakresie w jakim wyklucza stosowanie rozdziału 6, działu III u.g.n. do ustaw w nim nie wymienionych jest niezgodny z Konstytucją. W ocenie skarżącego merytoryczna ocena czy nieruchomości zostały wywłaszczone, powinna nastąpić według przepisów obowiązujących w dacie wywłaszczenia, czyli według przepisów ustaw (dekretów) stricte wywłaszczeniowych. Stąd też winno to zostać w tym przypadku ocenione według dekretu z dnia 26 kwietnia 1949r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości dla realizacji n.p.g. Skoro nieruchomości te nigdy nie były i nadal nie są wykorzystywane w celu wyposażenia w majątek instytucji bankowych, o czym świadczy wprost fakt ich komunalizacji jako mienia służącego zadaniom statutowym Gminy Miasto G., to oznacza że stały się zbędne na cel wywłaszczenia, który wynikał wprost z dekretu z dnia 25 października 948r. o reformie bankowej. Zakończenie postępowania przez jego umorzenie narusza porządek prawny w ten sposób, że uniemożliwia skarżącemu uzyskanie merytorycznej decyzji orzekającej odszkodowanie w formie zwrotu w naturze zbędnych Państwu nieruchomości i to pomimo, iż od 1957r. trwa zawisłość sprawy administracyjnej, gdyż decyzja – Zarządzenie Ministra Finansów z dnia 10 stycznia 1957r. stanowiła decyzję częściową bowiem nakładając na skarżącego obowiązek w zakresie przeniesienia prawa własności do nieruchomości objętych wnioskiem pozostawiła do rozstrzygnięcia odrębną decyzją kwestię odszkodowania. W odpowiedzi na skargę Wojewoda podtrzymał argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje Zgodnie z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Przepisy wprowadzające ustawę - prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271, z późn. zm.) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Z kolei art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) stanowi, iż sąd administracyjny sprawuje, w zakresie swej właściwości, kontrolę pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej. Skarga podlegała uwzględnieniu, albowiem zaskarżona decyzja narusza prawo, z przyczyn odmiennych od wskazanych w skardze. Jak wynika z bezspornych okoliczności nieruchomości będące przedmiotem sprawy stanowią obecnie własność Gminy Miasta G. (vide: odpis zbiorczy z ksiąg wieczystych Kw 24222, 27456, 27453, 27462 prowadzonych przez Sąd Rejonowy w G. k. 25 akt administracyjnych II instancji). Jako organ pierwszej instancji orzekał w sprawie Prezydent Miasta G. sprawujący funkcję starosty. W myśl art. 31 ustawy z dnia 8 marca 1990r. o samorządzie gminnym (Dz. U. Nr 142, poz. 1531, z późn. zm.) prezydent miasta kieruje bieżącymi sprawami gminy i reprezentuje ją na zewnątrz. Na mocy tego przepisu oraz art. 46 ustawy o samorządzie gminnym, które to przepisy nakładają obowiązek reprezentowania gminy w sposób i w zakresie przez te przepisy ustalonym, prezydent miasta jest także ustawowym przedstawicielem strony. Prezydent pozostaje przy tym pracownikiem gminy, co wynika z art. 2 pkt 1 lit.c ustawy z dnia 22 marca 1990r. o pracownikach samorządowych (Dz. U. Nr poz.), określającej status prawny pracowników samorządowych (pracowników gminy, powiatu i województwa samorządowego). Z kolei w sprawach o zwrot wywłaszczonych nieruchomości, zgodnie z art. 142 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami (tekst jednolity Dz. U. z 2000r. Nr 46, poz. 543, ze zm.) organem prowadzącym postępowanie jest starosta wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej. W odniesieniu do miasta na prawach powiatu prezydent, stosownie do art. 142 w związku z art. 4 pkt 91 lit.b powołanej ustawy o gospodarce nieruchomościami, jest organem właściwym w sprawach zwrotu wywłaszczonych nieruchomości, położonych na terenie danego miasta na prawach powiatu. Skoro zatem gmina jest właścicielem nieruchomości będącej przedmiotem sprawy, gminie tej wyznaczona została rola strony. Przyjmuje się powszechnie w orzecznictwie, że prezydent sprawujący funkcję starosty nie może jednocześnie występować w imieniu gminy jako strony w sprawie i jako organ rozpoznający sprawę (por. uchwałę składu 7 sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 maja 2003r. OPS 1/03, ONSA z 2003r. Nr 4, poz. 115 o treści następującej: w sprawie o zwrot wywłaszczonej nieruchomości, która jest własnością miasta na prawach powiatu, prezydent tego miasta jako organ wykonawczy miasta i reprezentujący je na zewnątrz oraz także jako pracownik urzędu miasta, a jednocześnie sprawujący funkcję starosty, podlega wyłączeniu na podstawie art. 24 §1 pkt 1 i 4 Kpa, co w konsekwencji wyłącza możliwość upoważnienia przez niego do załatwienia tej sprawy jego zastępców i pozostałych pracowników urzędu miasta). W świetle powyższego, skoro prezydent kieruje bieżącymi sprawami gminy, reprezentuje ją na zewnątrz i jest ustawowym przedstawicielem strony, oznacza to, że zachodzi określona w art. 24 § 1 pkt 4 Kpa przyczyna wyłączenia prezydenta. Jednocześnie pozostawanie z gminą w stosunku zatrudnienia oraz sprawowanie wymienionych wyżej funkcji można uznać za pozostawanie ze stroną w takim stosunku prawnym, że wynik sprawy może mieć wpływ na prawa i obowiązki prezydenta (art. 24 § 1 pkt 1 Kpa). Przytoczone wyżej przepisy brzmią następująco: "Art. 24 § 1 pkt 1 i 4 Pracownik organy administracji publicznej podlega wyłączeniu od udziału w postępowaniu w sprawie, w której jest stroną albo pozostaje z jedną ze stron w takim stosunku prawnym, że wynik sprawy może mieć wpływ na jego prawa lub obowiązki, w której był świadkiem lub biegłym albo był lub jest przedstawicielem jednej ze stron, albo w której przedstawicielem strony jest jedna z osób wymienionych w pkt 2 i 3". W ocenie Sądu, prowadzenie przez prezydenta miasta, sprawującego też funkcję starosty, postępowania administracyjnego i wydawanie decyzji administracyjnych w sytuacji, gdy stroną postępowania jest sama gmina, jest sprzeczne z wyrażoną w art. 8 Kpa zasadą pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa. W myśl przepisu art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) "Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną". Oznacza to, że Sąd bada w pełnym zakresie zgodność z prawem działania (lub bezczynności) organu wykonującego administrację publiczną, a nie tylko zgodność z przepisami, których naruszenie zarzucono w skardze i wobec tego może wydać orzeczenie innej treści niż to, o które wnosi skarżący. Zatem w rozpoznawanej sprawie pierwszym zadaniem Sądu było rozstrzygnięcie, czy prezydent miasta sprawujący funkcję starosty musi się wyłączyć od udziału w postępowaniu, w którym stroną jest gmina. Zdaniem Sądu, mając na uwadze stanowisko zaprezentowane powyżej, taka okoliczność w niniejszej sprawie powinna mieć miejsce. Wyłączenie od udziału w postępowaniu oznacza odsunięcie od wszystkich czynności jakie mogą być podjęte, w tym brak możliwości udzielenia upoważnienia do wydania decyzji jakiemukolwiek innemu pracownikowi urzędu miasta. Tym samym zastępcy prezydenta oraz pozostali pracownicy urzędu miasta nie mogą wydać decyzji w sprawie, ponieważ nie są władni do podejmowania jakiejkolwiek czynności w sprawie z upoważnienia prezydenta miasta, który z mocy prawa podlega wyłączeniu od udziału w postępowaniu w tej sprawie (vide: cyt. uchwała NSA z 19 maja 2003r. OPS 1/03). Sąd podziela również pogląd wyrażony w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 września 1992r. w sprawie sygn. akt IV S.A. 404/92 (ONSA z 1993r. z. 2, poz. 50), zgodnie z którym "jeżeli nie ma organu właściwego (vacat) do wydania decyzji administracyjnej (w rozumieniu art. 39 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie terytorialnym – Dz. U. Nr 16, poz. 95, ze zm.), żaden pracownik urzędu gminy nie może być upoważniony przez nieistniejący organ do działania w jego imieniu". Podstawy uchylenia decyzji wyliczone zostały w art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Między innymi Sąd uchyli zaskarżoną decyzję, jeżeli w wyniku rozpoznania sprawy ustalił, że decyzja wydana została z naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego. Sąd będzie obowiązany wówczas uchylić decyzję, jeżeli stwierdzi istnienie jednej z przesłanek wznowienia niezależnie od tego, czy naruszenie przepisów prawa procesowego miało wpływ na decyzję, o ile nie wystąpią przesłanki negatywne określone w art. 146 Kpa (art. 145 § 1 pkt 3 prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Opisana sytuacja ma miejsce w rozpoznawanej sprawie. Zaistniała przy wydaniu zaskarżonej decyzji przesłanka wznowieniowa skutkuje na mocy powołanych wyżej przepisów koniecznością uchylenia decyzji Wojewody ego oraz decyzji Prezydenta Miasta G.. Stosując przepis art. 26 § 3 Kpa, według którego jeżeli wskutek wyłączenia pracowników organu administracji publicznej organ ten stał się niezdolny do załatwienia sprawy, stosuje się odpowiednio § 2, sprawę winien rozpatrzyć Wojewoda, przy czym będzie mógł wyznaczyć do jej załatwienia inny podległy sobie organ (starostę innego powiatu). Mając na względzie powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 w związku z art. 134 § 1 prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji. Sąd rozpoznał sprawę w trybie uproszczonym, na posiedzeniu niejawnym, w składzie jednoosobowym, na podstawie art. 119 w związku z art. 120 prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Przepis art. 119 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. przewiduje dopuszczalność postępowania uproszczonego, jeżeli decyzja lub postanowienie są dotknięte wadą nieważności, o której mowa w art. 156 § 1 Kpa lub w innych przepisach albo wydane zostały z naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania. Sąd orzekł w trybie art. 152 prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zgodnie z którym sąd określa czy i w jakim zakresie zaskarżony akt lub czynność mogą być wykonane.
Nie znalazłeś odpowiedzi?
Zadaj pytanie naszemu agentowi AI — przeszuka orzecznictwo i przepisy za Ciebie.
Rozpocznij analizę