Orzeczenie · 2023-10-18

II SA/Gd 348/23

Sąd

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku

Miejsce

Gdańsk

Data

2023-10-18

NSAbudowlaneWysokawsa

prawo budowlanesamowola budowlanarozbiórkalegalizacjadecyzja administracyjnaplan zagospodarowania przestrzennegoWSApostępowanie administracyjneobiekt budowlanybudynek rekreacji indywidualnej

Podsumowanie

Przejdź do pełnego tekstu

Sprawa dotyczyła skargi W. G. na decyzję Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego nakazującą rozbiórkę obiektu budowlanego (budynku rekreacji indywidualnej wraz z tarasem i wiatą) wybudowanego w latach 1991-1993 bez wymaganego pozwolenia na budowę. Organy administracji obu instancji uznały, że obiekt jest samowolnie wybudowany i niezgodny z przepisami o planowaniu przestrzennym, co uzasadnia nakaz rozbiórki na podstawie art. 37 ust. 1 Prawa budowlanego z 1974 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji. Sąd uznał, że organy prawidłowo ustaliły stan faktyczny i zastosowały właściwe przepisy materialne dotyczące samowoli budowlanej. Kluczowym argumentem Sądu było jednak naruszenie przepisów postępowania, w szczególności art. 8 i 9 k.p.a. Sąd wskazał, że organy miały obowiązek pouczyć stronę o możliwości skorzystania z uproszczonej procedury legalizacyjnej wprowadzonej art. 49f Prawa budowlanego z 1994 r. nowelizacją z 2020 roku. Procedura ta, w przeciwieństwie do postępowania rozbiórkowego, nie wymaga zgodności z planem zagospodarowania przestrzennego i pozwala na legalizację obiektów wybudowanych przed 1995 r. po spełnieniu określonych warunków technicznych. Brak takiego pouczenia, mimo że obiekt spełniał przesłanki do legalizacji (minęło ponad 20 lat od zakończenia budowy, a decyzja o rozbiórce nie została wydana przed 19 września 2020 r.), stanowiło istotne naruszenie prawa. Sąd zasądził od organu na rzecz skarżącego zwrot kosztów postępowania.

Asystent · analiza prawna

Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.

Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.

Wypróbuj Asystenta

Wartość praktyczna

Siła precedensu: Wysoka

Do czego można powołać

Wskazanie na obowiązek organów administracji pouczania stron o możliwości skorzystania z uproszczonej procedury legalizacyjnej dla tzw. "starych samowoli budowlanych" (wybudowanych przed 1995 r.), nawet w trakcie postępowania rozbiórkowego.

Ograniczenia stosowania

Dotyczy obiektów wybudowanych przed 1995 r., dla których nie wydano ostatecznej decyzji o nakazie rozbiórki przed 19.09.2020 r. i dla których strona złoży wniosek o legalizację.

Zagadnienia prawne (3)

Czy organ nadzoru budowlanego, prowadząc postępowanie w sprawie samowoli budowlanej wybudowanej przed 1995 r., ma obowiązek pouczyć stronę o możliwości skorzystania z uproszczonej procedury legalizacyjnej wprowadzonej nowelizacją Prawa budowlanego z 2020 r. (art. 49f P.b.)?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Tak, organ ma obowiązek pouczyć stronę o możliwości złożenia wniosku o wszczęcie uproszczonego postępowania legalizacyjnego, zgodnie z art. 9 k.p.a., nawet jeśli postępowanie rozbiórkowe jest już w toku.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że brak pouczenia o możliwości skorzystania z uproszczonej procedury legalizacyjnej stanowi naruszenie przepisów postępowania (art. 8 i 9 k.p.a.), ponieważ jest to istotna okoliczność prawna mająca wpływ na prawa i obowiązki strony. Procedura ta jest konkurencyjna do postępowania rozbiórkowego i może prowadzić do legalizacji obiektu, który w przeciwnym razie podlegałby rozbiórce.

Czy obiekt budowlany wybudowany bez pozwolenia na budowę w latach 1991-1993, który jest niezgodny z obowiązującym planem zagospodarowania przestrzennego, podlega rozbiórce, czy też może zostać zalegalizowany w trybie uproszczonym?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Obiekt taki może zostać zalegalizowany w trybie uproszczonym (art. 49f P.b.), który nie wymaga zgodności z planem zagospodarowania przestrzennego, o ile spełnione są inne przesłanki (np. upływ 20 lat od zakończenia budowy, brak decyzji o rozbiórce przed 19.09.2020 r.) i strona złoży stosowny wniosek.

Uzasadnienie

Sąd podkreślił, że uproszczona procedura legalizacyjna została wprowadzona w celu uporządkowania stanu prawnego starych samowoli budowlanych i stanowi alternatywę dla postępowania rozbiórkowego. Kluczowe jest, że ta procedura nie bierze pod uwagę zgodności z planem zagospodarowania przestrzennego, co było główną podstawą nakazu rozbiórki w tej sprawie.

Czy wiata konstrukcyjnie połączona z budynkiem rekreacji indywidualnej stanowi odrębny obiekt budowlany podlegający odrębnemu postępowaniu?

Odpowiedź sądu

Nie, jeśli oba obiekty stanowią jedną, funkcjonalną i konstrukcyjnie zespoloną całość, należy je traktować jako jeden obiekt.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że zdjęcia w aktach sprawy potwierdzają, iż wiata i budynek stanowią jedną całość, co uniemożliwia przyjęcie poglądu o dwóch niezależnych obiektach.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

Uchylono decyzję

Uchylono zaskarżoną decyzję Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego oraz poprzedzającą ją decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Powiecie Puckim.

Przepisy (15)

Główne

P.b. z 1974 r. art. 37 § ust. 1 pkt 1

Ustawa z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane

P.b. z 1994 r. art. 49f § ust. 1

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane

P.b. z 1994 r. art. 49f § ust. 2

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane

Pomocnicze

P.b. z 1994 r. art. 103 § ust. 2

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane

k.p.a. art. 30 § § 4

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 9

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 8 § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

P.u.s.a. art. 1 § § 1 i 2

Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych

P.p.s.a. art. 3 § § 2 pkt 1