II SA/GD 344/02

Wojewódzki Sąd Administracyjny w GdańskuGdańsk2005-03-24
NSAnieruchomościŚredniawsa
trwały zarządnieruchomościgospodarka gruntamiadministracjadecyzja administracyjnaskarżącyorganWSAprawo rzeczowenieruchomości Skarbu Państwa

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku oddalił skargę Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w W. na decyzję Wojewody, uznając brak podstaw do wygaśnięcia trwałego zarządu nieruchomością, gdyż nie wykazano jego ustanowienia w formie prawem przewidzianej.

Skarżący Regionalny Zarząd Gospodarki Wodnej w W. domagał się wygaszenia trwałego zarządu nieruchomością, powołując się na jej długoletnią administrację przez swoje jednostki organizacyjne oraz przepisy ustaw o gospodarce gruntami. Organy administracji obu instancji umorzyły postępowanie, uznając brak podstaw do ustanowienia zarządu, ponieważ nie wydano stosownej decyzji administracyjnej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku oddalił skargę, podkreślając, że samo faktyczne władanie nieruchomością nie rodzi prawa zarządu, a wpisy w księdze wieczystej i ewidencji gruntów nie potwierdzają jego prawnego ustanowienia.

Sprawa dotyczyła skargi Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w W. na decyzję Wojewody utrzymującą w mocy postanowienie Prezydenta Miasta o umorzeniu postępowania w sprawie wygaszenia trwałego zarządu nieruchomością. Skarżący twierdził, że jego poprzednicy prawni administrowali nieruchomością od 1945 r. i powoływał się na przepisy ustaw o gospodarce gruntami, które miały przekształcać użytkowanie w trwały zarząd. Organy administracji uznały jednak, że administrowanie nie jest tożsame z prawnie ustanowionym użytkowaniem, które wymagało decyzji administracyjnej, a takiej w aktach sprawy brak. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku oddalił skargę, stwierdzając, że samo faktyczne władanie nieruchomością Skarbu Państwa nie skutkuje nabyciem prawa zarządu z mocy prawa. Sąd wskazał, że przepisy dotyczące nabycia zarządu, użytkowania lub użytkowania wieczystego w sytuacji braku dokumentów o przekazaniu gruntów, wymagają wydania stosownej decyzji, a nie opierają się na faktycznym władaniu. Sąd analizował również wpisy w księdze wieczystej i ewidencji gruntów, uznając, że nie potwierdzają one prawnego ustanowienia zarządu, a jedynie stan faktyczny.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, samo faktyczne władanie nieruchomością nie skutkuje nabyciem prawa zarządu lub użytkowania z mocy prawa. Nabycie tych praw wymaga wydania decyzji administracyjnej.

Uzasadnienie

Sąd wskazał, że przepisy dotyczące nabycia zarządu, użytkowania lub użytkowania wieczystego w sytuacji braku dokumentów o przekazaniu gruntów, wymagają wydania stosownej decyzji, a nie opierają się na faktycznym władaniu. Wpis w księdze wieczystej czy ewidencji gruntów odnosi się do stanu faktycznego, a nie prawnego ustanowienia zarządu.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (6)

Główne

u.g.g.i.w.n. art. 80 § 1

Ustawa o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości

Grunty państwowe będące w dniu wejścia w życie tej ustawy w użytkowaniu państwowych jednostek organizacyjnych przechodzą w zarząd tych jednostek.

u.g.g.i.w.n. art. 80 § 1a i 2

Ustawa o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości

W sytuacji braku dokumentów o przekazaniu gruntów ich posiadacze mogą otrzymać ten grunt w zarząd, użytkowanie lub użytkowanie wieczyste. Przepisy te zaprzeczają możliwości nabycia prawa zarządu oraz użytkowania z mocy prawa w wyniku faktycznego władania gruntem.

u.g.n. art. 199 § 2

Ustawa o gospodarce nieruchomościami

W dniu wejścia jej w życie zarząd przekształcił się w trwały zarząd.

Pomocnicze

u.g.t.m.i.o.

Ustawa o gospodarce terenami w miastach i osiedlach

Nie przewidywała nabycia przez jednostki państwowe prawa zarządu z chwilą nabycia przez Skarb Państwa prawa własności; nabycie prawa zarządu następowało w drodze decyzji administracyjnej.

p.p.s.a. art. 151

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa do oddalenia skargi.

Dz.U. nr 153, poz. 1271 ze zm. art. 97 § 1

Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów powszechnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Sprawy wniesione do NSA przed 1 stycznia 2004 r. podlegają rozpoznaniu przez WSA.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Fakt faktycznego władania nieruchomością przez jednostki organizacyjne skarżącego od 1945 r. nie jest wystarczający do nabycia prawa zarządu lub użytkowania z mocy prawa. Brak wydania decyzji administracyjnej o ustanowieniu zarządu lub użytkowania nieruchomości wyklucza możliwość jego prawnego istnienia i przekształcenia w trwały zarząd. Wpisy w księdze wieczystej i ewidencji gruntów odzwierciedlają stan faktyczny, a nie prawny, i nie mogą stanowić podstawy do stwierdzenia istnienia trwałego zarządu bez odpowiedniej decyzji administracyjnej.

Odrzucone argumenty

Długoletnia administracja nieruchomością przez jednostki organizacyjne skarżącego powinna skutkować nabyciem prawa zarządu lub użytkowania z mocy prawa. Istnienie wpisu Skarbu Państwa wraz z jednostką organizacyjną jako zarządcą w księdze wieczystej lub adnotacji w ewidencji gruntów powinno być traktowane jako dowód ustanowienia trwałego zarządu.

Godne uwagi sformułowania

Przepisy te zaprzeczają zatem jednoznacznie możliwości nabycia prawa zarządu oraz użytkowania z mocy prawa w wyniku faktycznego władania gruntem. Wpisanie tam poprzednika prawnego skarżącego jako zarządcy odnosi się do stanu faktycznego (władania) a nie stanu prawnego.

Skład orzekający

Mariola Jaroszewska

przewodniczący

Janina Guść

sędzia

Zdzisław Kostka

sędzia sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Ustanowienie i wykazanie trwałego zarządu nieruchomościami Skarbu Państwa, znaczenie decyzji administracyjnych w prawie rzeczowym, interpretacja wpisów w księgach wieczystych i ewidencji gruntów."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznego stanu prawnego związanego z przepisami o gospodarce gruntami z lat 60., 80. i 90. XX wieku. Interpretacja wpisów w księgach wieczystych może ewoluować.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa dotyczy fundamentalnej kwestii prawnej związanej z nabywaniem praw do nieruchomości Skarbu Państwa i znaczeniem formalnych aktów prawnych w odróżnieniu od faktycznego władania. Jest to istotne dla prawników zajmujących się nieruchomościami i prawem administracyjnym.

Czy długoletnie władanie nieruchomością Skarbu Państwa wystarczy do jej prawnie skutecznego zarządu?

Sektor

nieruchomości

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Gd 344/02 - Wyrok WSA w Gdańsku
Data orzeczenia
2005-03-24
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2002-02-07
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Sędziowie
Zdzisław Kostka /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6071 Trwały zarząd nieruchomościami
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
Oddalono skargę
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Mariola Jaroszewska Sędziowie: sędzia WSA Janina Guść sędzia NSA Zdzisław Kostka (spr.) Protokolant Katarzyna Gross po rozpoznaniu w dniu 10 marca 2005 r. na rozprawie sprawy ze skargi Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w W. na decyzję Wojewody z dnia 31 grudnia 2001 r., nr [...] w przedmiocie wygaśnięcia trwałego zarządu oddala skargę.
Uzasadnienie
Skarżący Regionalny Zarząd Gospodarki Wodnej w W. pismem z dnia 29 marca 2001 r. wniósł o wygaszenie trwałego zarządu działki nr [...] położonej we W.
Rozpoznając wskazany wniosek Prezydent Miasta decyzją z dnia 30 października 2001 r. umorzył postępowanie. Uzasadniając decyzję wskazał, że Sąd Rejonowy we W. stwierdził nabycie własności działki nr [...] z dniem 11 lipca 1973 r. przez Skarb Państwa - Okręgową Dyrekcję Gospodarki Wodnej w W. oraz, że obowiązująca w tym czasie ustawa z dnia 14 lipca 1961 r. o gospodarce terenami w miastach i osiedlach nie przewidywała nabycia przez jednostki państwowe prawa zarządu z chwilą nabycia przez Skarb Państwa prawa własności. Stwierdzono, że jednostki te nabywały prawo zarządu w drodze decyzji administracyjnej a w aktach sprawy brak takiego aktu. W związku z tym przyjęto, że zarząd nie został ustanowiony i w konsekwencji uznano, iż postępowanie w sprawie jest bezprzedmiotowe.
W odwołaniu od tej decyzji skarżący wskazał, że nieruchomość, o którą chodzi w sprawie, od 1945 r. była w administracji jednostek organizacyjnych powołanych do administrowania drogami wodnymi, których skarżący jest następcą prawnym, i nikt tego stanu faktycznego i prawnego nie kwestionował, w związku z czym nie została wydana decyzja o przekazaniu nieruchomości w użytkowanie. Dalej skarżący podniósł, że zgodnie z art. 80 ust. 1 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości grunty państwowe będące w dniu wejścia w życie tej ustawy w użytkowaniu państwowych jednostek organizacyjnych przechodzą w zarząd tych jednostek. Z kolei według art. 199 ust. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami w dniu wejścia jej w życie zarząd przekształcił się w trwały zarząd.
Rozpoznając odwołanie skarżącego Wojewoda decyzją z dnia 31 grudnia 2001 r. utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu organ odwoławczy stwierdził, że administrowanie nieruchomością nie jest tożsame z użytkowaniem, o którym mowa w ustawie z dnia 14 lipca 1961 r. o gospodarce terenami w miastach i osiedlach oraz ustawie z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości. Wskazał też, że użytkowanie, o którym mowa w ustawie o gospodarce terenami w miastach i osiedlach powstawało tylko w drodze decyzji, zaś nie jest sporne, że decyzji takiej w niniejszej sprawie nie było. Zatem, jak dalej wywiedziono, nie może być dalszych konsekwencji prawnych związanych z przekształceniem tego prawa w trwały zarząd. W konsekwencji stwierdzono, że skoro nie było trwałego zarządu to nie można było uwzględnić wniosku o jego wygaszenie a umorzenie postępowania nie naruszało prawa.
W skardze skarżący wskazał, że w księdze wieczystej założonej w dniu 14 września 2000 r. na jego wniosek m.in. dla działki nr [...] wpisany jest Skarb Państwa-Regionalny Zarząd Gospodarki Wodnej w W., a w dokumentach geodezyjnych jako zarządca tej nieruchomości figuruje Okręgowa Dyrekcja Gospodarki Wodnej w W., której skarżący jest następcą prawnym. Dalej podniósł, iż nieruchomość ta od 1945 r. była administrowana przez jednostki administrujące drogami wodnymi, których skarżący jest następcą prawnym, i tak jak w odwołaniu powołał się na art. 80 ust. 1 ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości oraz art. 199 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami.
W odpowiedzi na skargę, podtrzymując dotychczasowe stanowisko, wniesiono o jej oddalenie.
Rozpoznając skargę Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga nie jest zasadna. Nie ulega wątpliwości, że poprzednicy prawni skarżącego oraz on sam nie legitymują się dokumentami potwierdzającymi przekazanie im działki nr [...]. Mimo tego byli oni jej posiadaczami. Zatem miał do nich zastosowanie art. 80 ust. 1a i ust. 2 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz.U. nr 30 z 1991 r., poz. 127 ze zm.). Z przepisów tych wynika, iż w sytuacji braku dokumentów o przekazaniu gruntów ich posiadacze mogą otrzymać ten grunt w zarząd, użytkowanie lub użytkowanie wieczyste. Przepisy te zaprzeczają zatem jednoznacznie możliwości nabycia prawa zarządu oraz użytkowania z mocy prawa w wyniku faktycznego władania gruntem. Gdyby bowiem faktyczne władanie gruntem Skarbu Państwa rodziło skutek w postaci nabycia użytkowania, to przepisy te byłyby zbędne. Nietrafne jest więc stanowisko skarżącego, który wywodzi, iż skoro jego poprzednicy oraz on sam władali nieruchomością, to nabyli użytkowanie, które następnie przekształciło się w zarząd a później w trwały zarząd.
Nie jest też trafne wywodzenie istnienia prawa zarządu z wpisu w księdze wieczystej. Zgodnie z obowiązującym w chwili założenia księgi wieczystej (jak wynika z akt - w dniu 14 września 2000 r.) rozporządzeniem Ministra Sprawiedliwości z dnia 18 marca 1992 r. w sprawie wykonania ustawy o księgach wieczystych i hipotece (Dz.U. nr 29, poz. 128 ze zm.), jeżeli uprawnionym był Skarb Państwa, to ujawniało się to poprzez wymienienie Skarbu Państwa ze wskazaniem organu reprezentującego Skarb Państwa, zaś jeżeli nieruchomość była w zarządzie państwowej jednostki organizacyjnej nie posiadającej osobowości prawnej - przez wymienienie Skarbu Państwa ze wskazaniem tej jednostki jako zarządcy. Zatem, jeżeli Sąd uznałby przy zakładaniu księgi wieczystej, że nieruchomość jest w zarządzie skarżącego, to zaznaczyłby to. Tymczasem z akt wynika, w szczególności z kopii przedłożonego przez skarżącego postanowienia o założeniu księgi wieczystej, że zakładając księgę wieczystą m.in. dla działki nr [...] wpisano w dziale II obok Skarbu Państwa skarżącego, nie zaznaczając jednak, że przysługuje mu zarząd nieruchomości.
Nie można też wywodzić prawa zarządu z adnotacji w ewidencji gruntów. Wpisanie tam poprzednika prawnego skarżącego jako zarządcy odnosi się do stanu faktycznego (władania) a nie stanu prawnego.
Mając powyższe na uwadze Sąd uznał, że skarga nie jest zasadna i na mocy art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) oddalił ją.
Rozpoznając niniejszą sprawę Sąd miał na uwadze, że zgodnie z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów powszechnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1271 ze zm.) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI