II SA/GD 34/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w GdańskuGdańsk2005-10-19
NSAnieruchomościWysokawsa
nieruchomościużytkowanie wieczysteprawo własnościuwłaszczenieustawa z 2001 r.Ziemie Odzyskanedekret z 1951 r.WSAinterpretacja prawa

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku uchylił decyzje odmawiające nieodpłatnego nabycia prawa własności nieruchomości w użytkowaniu wieczystym, uznając błędną interpretację przepisów ustawy z 2001 r. przez organy administracji.

Sprawa dotyczyła skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego, które utrzymało w mocy decyzję odmawiającą nieodpłatnego nabycia prawa własności nieruchomości w użytkowaniu wieczystym. Organy administracji uznały, że ustawa z 2001 r. nie ma zastosowania do nieruchomości nabytych na podstawie ustawy z 1961 r., a nie dekretu z 1951 r. WSA w Gdańsku uchylił obie decyzje, stwierdzając wadliwą wykładnię art. 1 ust. 1 ustawy z 2001 r. przez organy administracji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku rozpoznał skargę Z. N. i M. E. N. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego, która utrzymała w mocy decyzję Prezydenta Miasta odmawiającą nieodpłatnego nabycia prawa własności nieruchomości będącej w użytkowaniu wieczystym. Organy administracji obu instancji uznały, że nieruchomość, nabyta na podstawie ustawy z 1961 r. o gospodarce terenami w miastach i osiedlach, nie spełnia przesłanek przedmiotowych i podmiotowych określonych w ustawie z 2001 r. o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości, która odnosiła się do nieruchomości nabytych w trybie dekretu z 1951 r. o ochronie i uregulowaniu własności osadniczych gospodarstw chłopskich. Skarżący zarzucili błędną interpretację przepisów. Sąd uznał, że organy administracji wadliwie zinterpretowały art. 1 ust. 1 ustawy z 2001 r., błędnie odnosząc słowa 'wymienionych w dekrecie' do słowa 'nieruchomości' zamiast do 'obszarach Państwa Polskiego'. Sąd podkreślił, że ustawa z 2001 r. ma zastosowanie do nieruchomości położonych na obszarach wymienionych w dekrecie z 1951 r., a niekoniecznie nabytych w jego trybie. Sąd uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję, zasądzając koszty postępowania.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Tak, ustawa ma zastosowanie, jeśli nieruchomość położona jest na obszarach wskazanych w dekrecie z 1951 r., nawet jeśli prawo użytkowania wieczystego zostało ustanowione na innej podstawie prawnej.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że organy administracji błędnie zinterpretowały art. 1 ust. 1 ustawy z 2001 r., ograniczając jej zastosowanie do nieruchomości nabytych w trybie dekretu z 1951 r. Sąd wskazał, że kluczowe jest położenie nieruchomości na obszarach wymienionych w dekrecie, a nie sposób jej nabycia.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (11)

Główne

u.n.u.w.p.w.n. art. 1 § ust. 1 i 2

Ustawa o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości

Przepis ma zastosowanie do nieruchomości położonych na obszarach Państwa Polskiego wymienionych w dekrecie z 1951 r., niezależnie od podstawy ustanowienia użytkowania wieczystego. Dotyczy osób fizycznych będących użytkownikami wieczystymi w określonych datach oraz ich następców prawnych.

p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. a

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa uchylenia decyzji organów administracji z powodu naruszenia prawa materialnego.

p.p.s.a. art. 135

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa uchylenia decyzji organów administracji.

Pomocnicze

Kpa art. 104

Kodeks postępowania administracyjnego

u.g.t.w.m.i.o. art. 1 § ust. 1 i 2

Ustawa o gospodarce terenami w miastach i osiedlach

dekret z 1951 r. art. 1

Dekret o ochronie i uregulowaniu własności osadniczych gospodarstw chłopskich na obszarze Ziem Odzyskanych

u.s.a. art. 1 § § 1 i 2

Ustawa o ustroju sądów administracyjnych

p.w.p.u.s.a. art. 97 § § 1

Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

u.p.u.w.w.p.f. art. 1

Ustawa o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego przysługującego osobom fizycznym w prawo własności

u.k.u.r. art. 15

Ustawa o kształtowaniu ustroju rolnego

Nowelizacja art. 1 ustawy z 2001 r.

rozp. MSP art. 2 § ust. 1

Rozporządzenie Ministra Skarbu Państwa w sprawie szczegółowego trybu wydawania decyzji o nabyciu przez użytkowników lub współużytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości, zabudowanych na cele mieszkaniowe lub stanowiących nieruchomości rolne

Określa tryb postępowania, w tym obowiązek sporządzenia wykazu nieruchomości.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Błędna interpretacja art. 1 ust. 1 ustawy z 2001 r. przez organy administracji. Ustawa z 2001 r. ma zastosowanie do nieruchomości położonych na Ziemiach Odzyskanych, niezależnie od podstawy prawnej ustanowienia użytkowania wieczystego.

Odrzucone argumenty

Nieruchomość nie spełnia przesłanek przedmiotowych i podmiotowych ustawy z 2001 r., gdyż nie została nabyta w trybie dekretu z 1951 r.

Godne uwagi sformułowania

Wadliwa wykładnia doprowadziła w konsekwencji do błędnego wniosku, że ustawodawcy chodziło o nabycie przez osoby uprawnione prawa własności gospodarstw rolnych, nadanych w trybie osadnictwa rolnego na obszarze Ziem Odzyskanych. Nie można również zaaprobować powoływania się przez organ odwoławczy na cytowane wyżej stanowisko Trybunału Konstytucyjnego zawarte w uzasadnieniu wyroku z dnia 12 kwietnia 2000 r. sygn. akt K-8/98. Trybunał Konstytucyjny nie ustala w sposób wiążący wykładni prawa.

Skład orzekający

Jan Jędrkowiak

przewodniczący

Mariola Jaroszewska

sprawozdawca

Tamara Dziełakowska

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów ustawy z 2001 r. dotyczących nabywania prawa własności nieruchomości w użytkowaniu wieczystym na Ziemiach Odzyskanych, zwłaszcza w kontekście różnych podstaw prawnych ustanowienia użytkowania wieczystego."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy stanu prawnego obowiązującego przed nowelizacjami, które nastąpiły po jego wydaniu. Konieczne jest uwzględnienie aktualnego brzmienia przepisów.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia prawnego związanego z przekształceniem użytkowania wieczystego we własność, szczególnie na terenach Ziem Odzyskanych, co może być interesujące dla właścicieli nieruchomości i prawników specjalizujących się w prawie nieruchomości.

Czy Twoja nieruchomość na Ziemiach Odzyskanych może stać się Twoją własnością? Kluczowa interpretacja WSA.

Sektor

nieruchomości

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Gd 34/03 - Wyrok WSA w Gdańsku
Data orzeczenia
2005-10-19
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2003-01-06
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Sędziowie
Jan Jędrkowiak /przewodniczący/
Mariola Jaroszewska /sprawozdawca/
Tamara Dziełakowska
Symbol z opisem
6074 Przekształcenie użytkowania wieczystego w prawo własności
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Uchylono decyzję II i I instancji
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jan Jędrkowiak Sędziowie: Sędzia WSA Tamara Dziełakowska Sędzia WSA Mariola Jaroszewska (spr.) Protokolant: Agnieszka Szczepkowska po rozpoznaniu w dniu 19 października 2005 r. na rozprawie sprawy ze skargi Z. N. i M. E. N. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 28 listopada 2002 r., nr [...] w przedmiocie nieodpłatnego nabycia prawa własności nieruchomości będącej w użytkowaniu wieczystym 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta z dnia 24 października 2002 r., nr [...], 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego solidarnie na rzecz skarżących Z. N. i M. E. N. kwotę 30 (trzydzieści) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania
Uzasadnienie
Decyzją z dnia 24 października 2002 r. Nr [...] Prezydent Miasta na podstawie art. 104 Kpa i art. 1 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 26 lipca 2001 r. o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości (Dz. U. Nr 113,
poz. 1209) odmówił nieodpłatnego nabycia prawa własności nieruchomości zabudowanej położonej w S. przy ul. [...], będącej w użytkowaniu wieczystym na prawach wspólności ustawowej Z. N. i E. N.
Organ ustalił, że wnioskodawcy są użytkownikami wieczystymi opisanej nieruchomości, którą nabyli na podstawie umowy użytkowania wieczystego z dnia
28 czerwca 1979 r. aktem notarialnym Rep. "A" Nr [...]. Przedmiotowa nieruchomość położona jest na terenie Ziem Odzyskanych, prawo użytkowania wieczystego ustanowione zostało na podstawie ustawy z dnia 14 lipca 1961 r.
o gospodarce terenami w miastach i osiedlach (Dz. U. z 1969 r. Nr 22, poz. 159). Zdaniem organu I instancji przepisy powołanej wyżej ustawy z dnia 26 lipca 2001 r., zarówno w zakresie podmiotowym jak i przedmiotowym nie dotyczą nieruchomości będącej w użytkowaniu wieczystym wnioskodawców, gdyż nie została ona nabyta
w trybie określonym w dekrecie z dnia 6 września 1951 r. o ochronie i uregulowaniu własności osadniczych gospodarstw chłopskich na obszarze Ziem Odzyskanych
(Dz. U. z 1957, Nr 46, poz. 340 z późn. zm.).
Odwołanie od powyższej decyzji wnieśli Z. i M. N., domagając się jej uchylenia. Zarzucili błędną interpretację ustawy z dnia 26 lipca 2001 r., twierdzą,
że ustawa jest niezgodna z Konstytucją, a do Trybunału Konstytucyjnego złożono wniosek w sprawie stwierdzenia niezgodności wskazanej ustawy z Konstytucją RP,
o czym świadczy treść dołączonego artykułu prasowego, w związku z czym postępowanie powinno zostać zawieszone.
Zaskarżoną decyzją z dnia 28 listopada 2002 r. Nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta.
Organ odwoławczy powołał się na art. 1 ustawy z 26 lipca 2001 r. o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości, zgodnie z którym roszczenie o nieodpłatne nabycie prawa własności nieruchomości zabudowanej na cele mieszkaniowe lub stanowiącej nieruchomość rolną przez ich użytkowników wieczystych przysługuje osobom fizycznym będącym w dniu 26 maja 1990 r. oraz
w dniu wejścia w życie ustawy (tj. 24 października 2001 r.) użytkownikami wieczystymi lub współużytkownikom wieczystym nieruchomości położonych na obszarze Państwa Polskiego, wymienionych w dekrecie z 6 września 1951 r.
o ochronie i uregulowaniu własności osadniczych gospodarstw chłopskich na obszarze Ziem Odzyskanych. Organ wskazał, że podstawowym elementem koniecznym do rozpatrzenia roszczenia stron zgłoszonego w trybie powołanej ustawy jest ustalenie przesłanek przedmiotowych i podmiotowych dopuszczalności wnioskowanego uwłaszczenia. Przedmiotem wnioskowanego uwłaszczenia
są nieruchomości, a z przytoczonego wyżej przepisu wynika, zdaniem Kolegium,
iż możliwość uwłaszczenia warunkuje łączne spełnienie następujących przesłanek:
położenie nieruchomości na obszarze Ziem Odzyskanych ( w tym byłego Wolnego Miasta),
uprzednie nadanie gospodarstwa rolnego lub choćby działki gruntowej w trybie osadnictwa rolnego,
status nieruchomości rolnej lub zabudowanej na cele mieszkaniowe. Nadto przesłanek podmiotowych:
złożenia wniosku przez osobę fizyczną będącą użytkownikiem wieczystym lub współużytkownikiem wieczystym lub ich następcą prawnym,
posiadania przez tę osobę określonego wyżej tytułu prawnego do nieruchomości spełniającej warunki przedmiotowe w dniu 26 maja 1990 r. i 24 października 2001 r.,
nie skorzystania z uwłaszczenia mieniem, o którym mowa w art. 56 a ustawy z
30 sierpnia 1996 r. o komercjalizacji i prywatyzacji przedsiębiorstw państwowych,
złożenia wniosku przed 24 października 2002 r.
Organ odwoławczy ustalił, że przedmiotowa nieruchomość oddana została
w użytkowanie wieczyste wnioskodawcom w dniu 28 czerwca 1979 r. aktem notarialnym sporządzonym w Państwowym Biurze Notarialnym Rep. "A" Nr [...], na podstawie ustawy z dnia 14 lipca 1961 r. o gospodarce terenami w miastach
i osiedlach. Zatem nieruchomość ta nie była przez odwołujących się nabyta w trybie wskazanych przepisów dotyczących osadnictwa rolniczego. Zatem według Kolegium nieodpłatne nabycie tej nieruchomości nie było dopuszczalne. Według Samorządowego Kolegium Odwoławczego przyjęcie rozumowania zaprezentowanego przez odwołujących się szczególnie w zakresie znaczenia jakie przypisuje on przesłance położenia nieruchomości na obszarze Ziem Odzyskanych podważałoby zasadę racjonalnego ustawodawcy. Ustawodawstwo polskie ostatnich lat zmierza w kierunku zastąpienia ograniczonego prawa rzeczowego jakim jest użytkowanie wieczyste - prawem własności. Wyrazem tego dążenia jest m.in. ustawa z 4 września 1997 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego przysługującego osobom fizycznym w prawo własności. Ustawa ta określa zasady przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności osób fizycznych będących dotychczasowymi użytkownikami wieczystymi. Jej przepisy stosuje się do osób fizycznych, które nabyły prawo użytkowania wieczystego przed dniem
31 października 1998 r., a także do osób fizycznych będących ich następcami prawnymi. Powyższa ustawa pozwala skorzystać z przekształcenia służącego im prawa wszystkim zainteresowanym, także na Ziemiach Odzyskanych, którzy złożą stosowny wniosek do 31 grudnia 2002 r. Organ twierdzi również, iż ustawodawca
w ustawie z 26 lipca 2001 r. o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności zawęził zakres jej stosowania do nieruchomości gruntowych nadanych
w trybie osadnictwa rolniczego na Ziemiach Odzyskanych, zabudowanych na cele mieszkaniowe oraz stanowiących nieruchomości rolne, stosując wobec nich możliwość nieodpłatnej zamiany prawa użytkowania wieczystego w prawo własności. Ustawa z 26 lipca 2001 r. stanowi zatem lex specialis w stosunku do ogólnej ustawy z 1997 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego przysługującego osobom fizycznym w prawo własności i dotyczy jedynie przypadków, gdzie kwestie własności nieruchomości nadanych w trybie osadnictwa rolniczego na Ziemiach Odzyskanych nie zostały do dnia wejścia w życie ustawy z dnia 26 lipca 2001 r. uregulowane. Celu wydania tejże ustawy nie można postrzegać inaczej biorąc dodatkowo pod uwagę,
iż w dacie uchwalenia omawianej ustawy znane było stanowisko Trybunału Konstytucyjnego wyrażone w wyroku z dnia 12 kwietnia 2000 r. (sygn. akt K 8/98,
Dz. U. Nr 28, poz. 352), który uznał unormowania dotyczące preferencyjnych reguł odpłatności za przekształcenie użytkowania wieczystego w prawo własności zawarte w ustawie z 1997 r. za niedopuszczalne i niezgodne z Konstytucją RP uwagi na naruszenie m.in. konstytucyjnej gwarancji mienia komunalnego oraz samodzielności finansowej gmin. Zmiana tej ustawy na skutek tego orzeczenia Trybunału nastąpiła
w miesiąc przed uchwaleniem ustawy z dnia 26 lipca 2001 r. (ustawa z dnia
21 czerwca 2001 r. o zmianie ustawy o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego przysługującego osobom fizycznym w prawo własności).
We wskazanym wyroku Trybunał Konstytucyjny obszernie zinterpretował również stan prawny odnoszący się do użytkowania wieczystego na obszarze Ziem Odzyskanych wskazując na zbędność specjalnych uregulowań dla tego terenu oraz na okoliczność, iż wzbogacanie tylko niektórych grup i społeczności kosztem wspólnoty stanowi przykład naruszenia konstytucyjnej zasady sprawiedliwości społecznej. To stanowisko Trybunału Konstytucyjnego jednoznacznie przemawia
w ocenie Kolegium za zaprezentowaną wyżej interpretacją przepisów ustawy z
26 lipca 2001 r. i przyjęciem, iż nie ma ona zastosowania do szerokiego kręgu adresatów. Odnosząc się do wniosku złożonego w odwołaniu Kolegium stwierdziło, że znany jest fakt zaskarżenia cytowanej ustawy przez zarządy kilku gmin do Trybunału Konstytucyjnego, lecz nie stanowi to zagadnienia wstępnego w rozumieniu art. 97 § 1 pkt 4 Kpa.
Skargę na powyższą decyzję do Naczelnego Sądu Administracyjnego wnieśli Z. i M. N., wnosząc o jej uchylenie i zasądzenie na ich rzecz kosztów postępowania.
Skarżący twierdzą, że spełniają warunki ustawy z dnia 26 lipca 2001 r. o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości, a Samorządowe Kolegium Odwoławcze błędnie interpretuje przepisy tej ustawy opierając się na ustawie z dnia 4 września 1997 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności. Ich zdaniem ustawa z dnia 26 lipca 2001 r. rozszerza zakres na wszystkich, który od 1945 r. otrzymali ziemię w dzierżawę wieczystą.
W odpowiedzi na skargę organ Samorządowe Kolegium Odwoławcze podtrzymało stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji i wniosło o oddalenie skargi.
W piśmie z dnia 10 listopada 2004 r. złożonym do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skarżący powołują się na nowe uregulowania prawne wprowadzone ustawą z dnia 11 kwietnia 2003 r. o kształtowaniu ustroju rolnego
(Dz. U. Nr 64, poz. 592), zmieniającą art. 15 przepis art. 1 ust 1 ustawy z dnia
26 lipca 2001 r. o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z przepisem art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
W myśl art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej.
Dokonując oceny zaskarżonej decyzji pod kątem jej legalności Sąd uznał, że przedmiotowa decyzja narusza prawo.
Podzielić należy zarzut skargi odnośnie wadliwej interpretacji przez organy orzekające w niniejszej sprawie przepisu art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 26 lipca 2001 r.
o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości
(Dz. U. Nr 113. poz. 1209). Przepis ten, w brzmieniu obowiązującym do dnia 16 lipca 2003 r., osobom fizycznym będącym w dniu 26 maja 1990 r. oraz w dniu wejścia
w życie tej ustawy to jest 24 października 2001 r. użytkownikami wieczystymi lub współużytkownikami wieczystymi nieruchomości położonych na obszarach Państwa Polskiego, wymienionych w dekrecie z dnia 6 września 1951 r. o ochronie i uregulowaniu własności osadniczych gospodarstw chłopskich na obszarze Ziem Odzyskanych (Dz. U. Nr 46 póz. 340 ze zm.) zabudowanych na cele mieszkaniowe lub stanowiących nieruchomości rolne przysługuje roszczenie o nieodpłatne nabycie prawa własności nieruchomości. Stosownie do ust. 2 cytowanego wyżej przepisu roszczenie to przysługuje także następcom prawnym osób wymienionych w art. 1 ust. 1 ustawy.
Zatem zgodnie z powołanym wyżej przepisem, roszczenie o nieodpłatne nabycie prawa własności (współwłasności) nieruchomości przysługiwało tym osobom fizycznym, którym zarówno w dniu 26 maja 1990r. jak i w dniu 24 października 2001r. przysługiwało prawo użytkowania wieczystego nieruchomości położonych na obszarach Ziem Odzyskanych oraz byłego Wolnego Miasta i które to nieruchomości są zabudowane na cele mieszkaniowe lub stanowią nieruchomości rolne. Ustawodawca do kręgu osób uprawnionych zalicza także następców prawnych osób, o których mowa w art. 1 ust. 1 ustawy lipcowej.
W ocenie Sądu zaskarżona decyzja została wydana w oparciu o błędną wykładnię językową przepisu art. 1 ust. 1 powołanej ustawy, polegającą na tym, że słowa "wymienionych w dekrecie" użyte po przecinku postawionym po słowach "obszarach Państwa Polskiego" organy administracji odniosły nie do tego ostatniego zwrotu, lecz do słowa "nieruchomości". Wadliwa wykładnia doprowadziła
w konsekwencji do błędnego wniosku, że ustawodawcy chodziło o nabycie przez osoby uprawnione prawa własności gospodarstw rolnych, nadanych w trybie osadnictwa rolnego na obszarze Ziem Odzyskanych, co dalej i bezpodstawnie doprowadziło do dalszego ograniczenia podmiotowego i przedmiotowego
(co do określenia rodzajów nieruchomości) w zakresie nabywania własności nieruchomości przez użytkowników wieczystych na podstawie powołanej ustawy.
Interpretację taką Sąd uważa za wadliwą. Zgodzić się należy z poglądem wyrażanym w orzecznictwie i w doktrynie, że przedmiotowa ustawa jest niejasna i niespójna. W istocie przepis art. 1 ust. 1 w brzmieniu obowiązującym w dacie podjęcia zaskarżonej decyzji może sugerować, iż ma on zastosowanie do osób, które w trybie określonym w dekrecie z 6 września 1951 r. uzyskały nieruchomości
w użytkowanie wieczyste. Należy jednak zauważyć, że w dniu wejścia w życie tego dekretu - to jest 7 września 1951 r. - naszemu prawu nie była znana instytucja użytkowania wieczystego, wprowadzona do polskiego ustawodawstwa dopiero po wejściu w życie ustawy z 14 lipca 1961 r. o gospodarce terenami w miastach i osiedlach (Dz. U. z 1969 r., Nr 22, poz. 159, ze zm.). Z kolei dalsza błędna interpretacja wynika z przyjęcia, iż ustawodawca chciał ograniczyć jej stosowanie tylko do osób, które są użytkownikami wieczystymi nieruchomości, których dekret ten dotyczy, a zatem według art. 1 dekretu - gospodarstw rolnych nadanych w trybie osadnictwa rolniczego na obszarze Ziem Odzyskanych oraz działek gruntowych,
o których mowa w art. 13 ust. 1 dekretu. Jednakże w art. 2 ust. 1 dekret przewidywał, że "osoby, które posiadają gospodarstwa rolne i prowadzą je osobiście lub przez członków rodziny, żyjących z nimi we wspólności gospodarczej, a do dnia wejścia
w życie tego dekretu nie nabyły ich własności, stają się z mocy prawa właścicielami tych gospodarstw". Oznacza to, że zarówno wymienione osoby jak i ich następcy prawni nabywały własność wskazanych w dekrecie nieruchomości, co w sposób oczywisty oznacza, że nie mogą być jednocześnie użytkownikami wieczystymi.
Nie można również zaaprobować powoływania się przez organ odwoławczy na cytowane wyżej stanowisko Trybunału Konstytucyjnego zawarte w uzasadnieniu wyroku z dnia 12 kwietnia 2000 r. sygn. akt K-8/98 (Dz. U. Nr 28, poz. 352). Wskazać trzeba, że wyrok ten odnosi się do konkretnych przepisów innej ustawy i to w tym celu, by wyeliminować przepisy tej ustawy sprzeczne z Konstytucją. Zgodnie bowiem z art. 188 i art. 189 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r.
(Dz. U. Nr 78, poz. 483) Trybunał Konstytucyjny orzeka w sprawach: zgodności ustaw i umów międzynarodowych z Konstytucją, zgodności ustaw z ratyfikowanymi umowami międzynarodowymi, których ratyfikacja wymagała uprzedniej zgody wyrażonej w ustawie, zgodności przepisów prawa, wydawanych przez; centralne organy państwowe, z Konstytucją, ratyfikowanymi umowami międzynarodowymi
i ustawami, zgodności z Konstytucją celów lub działalności partii politycznych, skargi konstytucyjnej, o której mowa w art. 79 ust. 1, oraz rozstrzyga spory kompetencyjne pomiędzy centralnymi konstytucyjnymi organami państwa.
Z kolei w ustawie z dnia 1 sierpnia 1997 r. o Trybunale Konstytucyjnym
(Dz. U. Nr 102, poz.643, ze zm.) art. 1 ust. 1 przewiduje, że Trybunał Konstytucyjny jest organem władzy sądowniczej, powołanym do badania zgodności z Konstytucją aktów normatywnych i umów międzynarodowych oraz wykonywania innych zadań określonych w Konstytucji. Zatem jak wynika z powyższego, Trybunał Konstytucyjny nie ustala w sposób wiążący wykładni prawa.
Należy zatem przyjąć w rozpoznawanej sprawie, że przepis art. 1 ustawy
z dnia 26 lipca 2001 r. nie dotyczy nieruchomości wymienionych w dekrecie z dnia
6 września 1951 r. o ochronie i uregulowaniu własności osadniczych gospodarstw chłopskich na obszarze Ziem Odzyskanych, a zatem gospodarstw rolnych i działek gruntowych nadanych w trybie osadnictwa rolniczego na obszarze Ziem Odzyskanych, lecz odwołuje się do geograficznie oznaczonych obszarów Państwa Polskiego, wymienionych w art. 13 ust. 2 tego dekretu. Przepis ten stanowił, że ilekroć w dekrecie jest mowa o obszarze Ziem Odzyskanych, rozumie się przez to również obszar b. Wolnego Miasta.
Tym samym przyjąć trzeba, że roszczenie przewidziane w art. 1 ust. 1 ustawy z 26 lipca 2001 r. przysługiwało wszystkim osobom fizycznym, będącym w dniu
26 maja 1990 r. oraz w dniu wejścia w życie ustawy użytkownikami wieczystymi lub współużytkownikami wieczystymi nieruchomości położonych na obszarach Państwa Polskiego, które to obszary są wymienione w dekrecie z 6 września 1951 r., zabudowanych na cele mieszkaniowe lub stanowiących nieruchomości rolne. Użytkownicy wieczyści nieruchomości położonych na tych obszarach korzystają z roszczenia, o ile spełniają pozostałe warunki określone w art. 1 ust. 1 ustawy.
Z tych przyczyn, na skutek naruszenia przez organy obu instancji prawa materialnego - art. 1 ustawy z dnia 26 lipca 2001 r. o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości, które miało wpływ na wynik sprawy, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a w związku z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.) obie decyzje podlegały uchyleniu.
Jak wynika z okoliczności sprawy skarżący jest użytkownikiem wieczystym działki gruntu nr [...] położonej w S., wpisu użytkowania wieczystego do Księgi wieczystej Kw. nr [...] prowadzonej przez Sąd Rejonowy dokonano w dniu
28 czerwca 1979 r., działka ma charakter budowlany. Dalszych ustaleń wymaga, czy działka została zabudowana na cele mieszkaniowe i w jakiej dacie,
a zatem czy wnioskodawcy spełniają wszystkie kryteria ustawowe określone
w cytowanym wyżej art. 1 ustawy z dnia 26 lipca 2001 r. w brzmieniu obowiązującym nowelą z dnia 11 kwietnia 2003 r. o kształtowaniu ustroju rolnego (Dz. U. Nr 64, poz. 592).
Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy właściwy organ weźmie pod uwagę aktualny stan prawny wynikający ze zmiany art. 1 ustawy z dnia 26 lipca 2001 r., która weszła w życie 16 lipca 2003 r. Zgodnie z jego obecnym brzmieniem w ust. 1 osoby fizyczne będące w dniu 26 maja 1990 r. oraz w dniu wejścia w życie ustawy użytkownikami wieczystymi lub współużytkownikami wieczystymi nieruchomości zabudowanych na cele mieszkaniowe lub stanowiących nieruchomości rolne nabywają z mocy prawa własność tych nieruchomości z dniem, w którym decyzja, o której mowa w ust. 3, stała się ostateczna.
Po dokonaniu ustaleń co spełnienia wszystkich kryteriów wynikających z tej ustawy wziąć trzeba pod uwagę treść rozporządzenie Ministra Skarbu Państwa
z dnia 25 listopada 2003 r. w sprawie szczegółowego trybu wydawania decyzji
o nabyciu przez użytkowników- lub współużytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości, zabudowanych na cele mieszkaniowe lub stanowiących nieruchomości rolne (Dz. U. Nr 205, poz. 1991), które weszło w życie z dniem
18 grudnia 2003 r. Rozporządzenie to szczegółowo określa tryb postępowania
w sprawach wydawania decyzji o nabyciu przez użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości i w szczególności w odniesieniu do niniejszej spraw trzeba mieć na względzie jego § 2 ust. 1, nakładający na właściwy organ przed wydaniem decyzji o nabyciu własności nieruchomości obowiązek sporządzenia wykazu nieruchomości o których mowa w art. 1 ust. 1 ustawy z 26 lipca 2001 r., zawierającego szereg danych dotyczących tych nieruchomości oraz wyłożenia tego wykazu do publicznego wglądu na okres 30 dni. Rozporządzenie określa termin na sporządzenie przedmiotowych wykazów - 3 miesiące od dnia jego wejścia w życie. Zatem dopiero po wykonaniu tych czynności i zebraniu oryginałów dokumentów możliwe będzie wydanie orzeczenia w przedmiotowej sprawie.
Mając na względzie powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak
w sentencji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny nie orzekał w trybie art. 152 powołanej wyżej ustawy, według którego sąd określa czy i w jakim zakresie zaskarżony akt lub czynność mogą być wykonane, ponieważ zaskarżona decyzja ma charakter negatywny.
O kosztach Sąd orzekł na wniosek strony, na podstawie art. 200 w zw.
z art. 202 § 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, ustalając, że na zasądzone koszty składa się uiszczony w sprawie wpis sądowy w wysokości 30,00 zł.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI