II SA/Rz 1423/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w RzeszowieRzeszów2022-12-09
NSAbudowlaneWysokawsa
warunki zabudowyfarmy fotowoltaiczneOZEprawo budowlanezagospodarowanie przestrzennezasada dobrego sąsiedztwadostęp do drogi publicznejpostępowanie administracyjneNSAWSA

Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego, uznając, że instalacje fotowoltaiczne o mocy do 4 MW korzystają z wyłączenia spod wymogu zasady dobrego sąsiedztwa i dostępu do drogi publicznej.

Sprawa dotyczyła sprzeciwu P. Sp. z o.o. wobec decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego, która uchyliła decyzję Wójta Gminy o warunkach zabudowy dla farm fotowoltaicznych. SKO uznało, że inwestycja musi spełniać zasadę dobrego sąsiedztwa i dostęp do drogi publicznej, a także wskazało na nieścisłości we wniosku. WSA w Rzeszowie uchylił decyzję SKO, stwierdzając, że instalacje OZE o mocy do 4 MW są wyłączone z wymogów zasady dobrego sąsiedztwa i dostępu do drogi publicznej na mocy art. 61 ust. 3 Prawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. Sąd uznał interpretację SKO za błędną i zgodził się z organem I instancji.

Sprawa rozpatrywana przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie dotyczyła sprzeciwu P. Sp. z o.o. w B. wobec decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krośnie, która uchyliła decyzję Wójta Gminy ustalającą warunki zabudowy dla inwestycji polegającej na budowie do czterech elektrowni fotowoltaicznych o łącznej mocy do 4 MW. SKO uznało, że inwestycja musi spełniać wymogi zasady dobrego sąsiedztwa i dostępu do drogi publicznej, a także wskazało na nieścisłości we wniosku dotyczące powierzchni terenu inwestycji. WSA w Rzeszowie uchylił decyzję SKO, uznając ją za wydaną z naruszeniem prawa. Sąd podkreślił, że zgodnie z art. 61 ust. 3 Prawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, instalacje odnawialnych źródeł energii, w tym farmy fotowoltaiczne o mocy do 4 MW, są wyłączone z wymogu stosowania zasady dobrego sąsiedztwa i dostępu do drogi publicznej. Sąd odrzucił interpretację SKO, która próbowała powiązać art. 61 ust. 3 z innymi przepisami ustawy, wskazując na jednoznaczne brzmienie przepisu i cel nowelizacji, jakim jest promowanie OZE. WSA uznał, że organ I instancji prawidłowo ustalił warunki zabudowy, a wątpliwości co do powierzchni inwestycji mogły zostać wyjaśnione przez SKO na etapie postępowania odwoławczego. W konsekwencji, sąd uchylił decyzję SKO i zasądził od organu na rzecz strony skarżącej zwrot kosztów postępowania.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Nie, instalacje OZE o mocy do 4 MW korzystają z wyłączenia spod wymogu stosowania zasady dobrego sąsiedztwa i dostępu do drogi publicznej na mocy art. 61 ust. 3 Prawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że art. 61 ust. 3 P.u.z.p. w aktualnym brzmieniu jest jednoznaczny i wyłącza instalacje OZE z wymogów zasady dobrego sąsiedztwa i dostępu do drogi publicznej. Interpretacja organu odwoławczego, próbująca powiązać ten przepis z innymi regulacjami dotyczącymi planowania przestrzennego, została uznana za błędną.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (7)

Główne

u.p.z.p. art. 61 § ust. 3

Ustawa z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym

Przepisów ust. 1 pkt 1 i 2 nie stosuje się do instalacji odnawialnego źródła energii w rozumieniu art. 2 pkt 13 ustawy z dnia 20 lutego 2015 r. o odnawialnych źródłach energii.

Pomocnicze

u.p.z.p. art. 61 § ust. 1 pkt 1

Ustawa z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym

Zasada dobrego sąsiedztwa (kontynuacja funkcji, formy architektonicznej, gabarytów zabudowy oraz sposobu zagospodarowania terenu).

u.p.z.p. art. 61 § ust. 1 pkt 2

Ustawa z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym

Warunek dostępu do drogi publicznej.

k.p.a. art. 138 § § 2

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji, gdy decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie.

P.p.s.a. art. 151a § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Sąd uchyla decyzję, jeśli stwierdzi naruszenie prawa skutkujące koniecznością uchylenia lub zmiany decyzji.

P.p.s.a. art. 64e

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Zakres kontroli decyzji wydanej w trybie art. 138 § 2 k.p.a. polega na ocenie istnienia przesłanek do wydania takiej decyzji.

u.o.z.e. art. 2 § pkt 13

Ustawa z dnia 20 lutego 2015 r. o odnawialnych źródłach energii

Definicja instalacji odnawialnego źródła energii.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Instalacje fotowoltaiczne o mocy do 4 MW korzystają z wyłączenia spod wymogu zasady dobrego sąsiedztwa i dostępu do drogi publicznej na mocy art. 61 ust. 3 P.u.z.p. Organ odwoławczy niezasadnie zastosował art. 138 § 2 k.p.a., gdyż wątpliwości mogły zostać wyjaśnione na etapie postępowania odwoławczego. Prawidłowe ustalenie kręgu stron postępowania przez organ I instancji.

Odrzucone argumenty

Argumentacja SKO o konieczności stosowania zasady dobrego sąsiedztwa i dostępu do drogi publicznej dla farm fotowoltaicznych. Argumentacja SKO o nieścisłościach we wniosku dotyczących powierzchni terenu inwestycji jako podstawie do uchylenia decyzji.

Godne uwagi sformułowania

Sąd w pełni podziela pogląd wyrażony w wyżej cytowanym wyroku NSA z 12.10.2022 r., sygn. II OSK 1482/21. Nie akceptuje natomiast stanowiska Kolegium zaprezentowanego w zaskarżonej do tut. Sąd decyzji z 3 października 2022 r. Dokonywanie wykładni art. 61 ust. 3 u.p.z.p. z uwzględnieniem treści art. 10 ust. 2a i art. 15 ust. 3 pkt 3a u.p.z.p. jest nieusprawiedliwione. W aktualnym stanie prawnym nie ma potrzeby wykazania w analizie, czy instalacja fotowoltaiczna spełnia zasadę dobrego sąsiedztwa (pkt 1) - co z mocy ustawy wynika z art. 61 ust. 3 u.p.z.p.

Skład orzekający

Elżbieta Mazur-Selwa

przewodniczący sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja art. 61 ust. 3 Prawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym w kontekście instalacji OZE, w szczególności farm fotowoltaicznych, oraz zasady stosowania art. 138 § 2 k.p.a."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji instalacji OZE i interpretacji przepisów P.u.z.p. oraz k.p.a. w kontekście decyzji o warunkach zabudowy.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy ważnej kwestii stosowania przepisów o warunkach zabudowy do farm fotowoltaicznych, co ma znaczenie dla rozwoju OZE w Polsce. Interpretacja przepisów przez sąd jest kluczowa dla inwestorów i samorządów.

Farmy fotowoltaiczne zwolnione z zasady dobrego sąsiedztwa? WSA w Rzeszowie wyjaśnia kluczowy przepis.

Sektor

energetyka

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Rz 1423/22 - Wyrok WSA w Rzeszowie
Data orzeczenia
2022-12-09
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-11-04
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Sędziowie
Elżbieta Mazur-Selwa /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6153 Warunki zabudowy  terenu
Hasła tematyczne
Zagospodarowanie przestrzenne
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 329
art. 151a § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
Dz.U. 2022 poz 2000
art. 136, art. 138 § 2
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
Dz.U. 2022 poz 503
art. 61  ust. 3
Ustawa z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący: SWSA Elżbieta Mazur-Selwa po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 9 grudnia 2022 r. sprawy ze sprzeciwu P. Sp. z o.o. w B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krośnie z dnia 3 października 2022 r. nr SKO.415.120.2050.2022 w przedmiocie ustalenia warunków zabudowy I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krośnie na rzecz strony skarżącej P. Sp. z o.o. w B. kwotę 100 zł /słownie: sto złotych/ tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
II SA/Rz 1423/22
UZASADNIENIE
Decyzją z 24 sierpnia 2022 r. nr IK.6730.23.2022 Wójt Gminy [...] ustalił na wniosek P. Sp. z o.o. w B. warunki zabudowy dla inwestycji polegającej na budowie do czterech elektrowni fotowoltaicznych o łącznej mocy do 4 MW wraz z infrastrukturą towarzyszącą, na działce nr ewid. [...], położonej w obrębie [...].
Uzasadniając wydaną decyzję organ podał, że wniosek inwestora zawierał niezbędne określenia, wyszczególnione w art. 52 ust. 2 ustawy z dnia 27 marca
2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (tekst jedn. Dz.U. z 2022 r. poz. 503 ze zm. – dalej: "u.p.z.p."). W toku przygotowania projektu decyzji, zgodnie z art. 53 ust. 3 oraz art. 64 u.p.z.p., opracowano analizę urbanistyczną dotyczącą warunków i zasad zagospodarowania terenu oraz jego zabudowy oraz stanu faktycznego i prawnego terenu objętego wnioskiem, w której stwierdzono, że przedmiotowy teren spełnia warunki określone w art. 61 ust. 1 pkt 3-6 u.p.z.p. Wydana decyzja jest zgodna z przepisami odrębnymi. Projekt decyzji sporządzony został przez osobę uprawnioną.
Odwołanie od powyższej decyzji złożyła D.S. podnosząc, że inwestycja wpływa na obniżenie wartości jej działki.
Decyzją z 3 października 2022 r. nr SKO.415.120.2050.2022 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krośnie, działając na podstawie art. 138 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2022 r., poz. 2000 ze zm. – dalej: "k.p.a."), uchyliło w całości opisaną wyżej decyzję Wójta
i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji.
Kolegium w pierwszej kolejności odniosło się do kwestii ustalenia przez organ I instancji zakresu stron postępowania. Wskazało, że za strony uznani zostali wyłącznie właściciele nieruchomości bezpośrednio graniczących z działką, na której ma być realizowana inwestycja, wnioskodawca oraz właściciel działki będącej terenem inwestycji. SKO zauważyło, że w bardzo bliskim sąsiedztwie (od strony północnej) znajduje się działka nr [...], która od terenu inwestycji oddzielona jest wąskim pasem terenu stanowiącym działkę nr [...]. Także w bliskim sąsiedztwie terenu inwestycji od strony zachodniej znajdują się działki o nr ewid. [...], [...], [...] i [...], a od strony wschodniej działki o nr ewid. [...] i [...]. Właściciele tych działek nie zostali uznani przez organ I instancji za strony postępowania, a w aktach sprawy brak jest odpowiedniej dokumentacji pozwalającej na ustalenie tożsamości właścicieli bądź użytkowników wieczystych tych działek. W ocenie SKO dystans dzielący powyższe działki od nieruchomości objętej wnioskiem oraz rodzaj planowanej inwestycji (do czterech farm fotowoltaicznych o łącznej mocy do 4 MW wraz z infrastrukturą towarzyszącą) oznacza, że właściciele bądź użytkownicy wieczyści powyższych działek powinni również zostać uznani przez organ I instancji za strony niniejszego postępowania.
SKO wskazało ponadto na nieścisłości zawarte we wniosku oraz w załączonym do niego załączniku graficznym. Zauważyło, że w pkt 7 wniosku obejmującego charakterystykę inwestycji wskazano, że teren inwestycji obejmuje część działki ewidencyjnej (pkt 7.2), natomiast powierzchnia terenu inwestycji wynosi 9900 m2. W pkt 10 wniosku zatytułowanym "Załączniki" zakreślono pozycję opisaną jako: "Określenie granic terenu objętego wnioskiem, jeśli teren inwestycji stanowi część działki ewidencyjnej lub działek ewidencyjnych, przedstawione w formie graficznej". W dołączonym do wniosku załączniku graficznym stanowiącym mapę w skali 1:1000, wyznaczono obszar inwestycji obejmujący całą działkę nr ewid. [...]. Uwzględniając fakt, że działka ta ma powierzchnię 1.2059 ha (12059 m2) to zdaniem Kolegium zachodzi zasadnicza wątpliwość jaka jest w rzeczywistości powierzchnia terenu inwestycji tj. czy jest to 9900 m2 jak wynika z części pisemnej wniosku, czy też
12059 m2 jak wynika z załącznika mapowego.
Kolegium zwróciło także uwagę, że w części pisemnej wniosku odnoszącej się do parametrów dotyczących terenu inwestycji (pkt 7.6) podano wyłącznie wartości maksymalne. Z uwagi na przedmiot inwestycji, w ocenie organu powinny być również podane wartości minimalne.
W dalszej części SKO wywiodło, że w myśl art. 61 ust. 1 u.p.z.p., wydanie decyzji o warunkach zabudowy jest możliwe w przypadku łącznego spełnienia warunków określonych w punktach 1-6. W pkt 1 tego przepisu określono tzw. zasadę dobrego sąsiedztwa, której celem jest zachowanie w procesie inwestycyjnym kontynuacji funkcji, formy architektonicznej, gabarytów zabudowy oraz sposobu zagospodarowania terenu. Z ust. 3 art. 61 u.p.z.p. wynika, że przepisów ust. 1 pkt 1
i 2 nie stosuje się do linii kolejowych, obiektów liniowych i urządzeń infrastruktury technicznej, a także instalacji odnawialnego źródła energii w rozumieniu art. 2 pkt 13 ustawy z dnia 20 lutego 2015 r. o odnawialnych źródłach energii. Powyższy przepis wskazuje, że instalacja odnawialnego źródła energii oznacza instalację stanowiącą wyodrębniony zespół:
a) urządzeń służących do wytwarzania energii opisanych przez dane techniczne
i handlowe, w których energia jest wytwarzana z odnawialnych źródeł energii, lub,
b) obiektów budowlanych i urządzeń stanowiących całość techniczno-użytkową służący do wytwarzania biogazu rolniczego.
Kolegium zwróciło uwagę, że na gruncie interpretacji art. 61 ust. 3 w zw. z art. 61 ust. 1 pkt 1 i 2 u.p.z.p. ukształtowały się dwie przeciwstawne linie orzecznicze sądów administracyjnych.
Pierwsza z nich zakłada, że z uwagi na aktualne i jednoznaczne brzmienie art. 61 ust 3 ustawy, zgodnie z którym "przepisów ust. 1 pkt 1 i 2 nie stosuje się do linii kolejowych, obiektów liniowych i urządzeń infrastruktury technicznej, a także instalacji odnawialnego źródła energii w rozumieniu art. 2 pkt 13 ustawy z dnia 20 lutego 2015 r. o odnawialnych źródłach energii", każda instalacja zakwalifikowana jako odnawialne źródło energii korzysta z wyłączenia wskazanego w art. 61 ust. 3 u.p.z.p., a tym samym w stosunku do niej brak jest konieczności weryfikacji czy tego rodzaju zamierzenie inwestycyjne spełnia wymogi z przepisów art. 61 ust. 1 pkt 1 i 2 u.p.z.p.
Zgodnie z drugą linią art. 61 ust. 3 u.p.z.p. nie funkcjonuje i nie pozostaje w tym akcie prawnym wyłącznie w relacji do art. 61 ust. 1 i ust. 2 u.p.z.p. Przepis ten pozostaje także w relacjach z innymi - nie mniej istotnymi niż przepisy art. 61 ust. 1
i ust. 2 ustawy - przepisami, w tym z przepisami art. 1 ust. 1 pkt 2 oraz ust. 2 pkt 1 ustawy. Zgodnie z pierwszym ze wskazanych przepisów ustawa określa zakres
i sposoby postępowania w sprawach przeznaczania terenów na określone cele oraz ustalania zasad ich zagospodarowania i zabudowy - przyjmując ład przestrzenny
i zrównoważony rozwój za podstawę tych działań. Natomiast, zgodnie z drugim ze wskazanych przepisów, w planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym uwzględnia się zwłaszcza wymagania ładu przestrzennego, w tym urbanistyki i architektury. Kolegium przytoczyło brzmienia art. 10 ust. 2a i art. 15 ust. 3 pkt 3a, których treść świadczy, że wolą ustawodawcy jest aby inwestycje, w ramach których planuje się rozmieszczenie urządzeń wytwarzających energię z odnawialnych źródeł energii o mocy przekraczającej 100 kW (wcześniejsze brzmienie przepisu), były realizowane przede wszystkim na podstawie ustaleń planu miejscowego. Nie wyklucza to możliwości ubiegania się o decyzję o warunkach zabudowy takiej inwestycji, ale wówczas wymagane jest spełnienie wymogów art. 61 ust. 1 pkt 1-5 (aktualnie pkt 1-6) ustawy.
Kolegium opowiedziało się za drugą linią orzeczniczą wywodząc, że trudno uznać za uzasadnione twierdzenia jakoby art. 61 ust. 3 u.p.z.p. stanowił samodzielną regulację której wykładnia nie jest systemowo powiązana z art. 10 ust. 2a ani z art. 15 ust. 3 pkt 3a u.p.z.p., gdyż przepisy te dotyczą planowania przestrzennego, a nie wydania decyzji o warunkach zabudowy. Sama decyzja o warunkach zabudowy dotyczy również planowania przestrzennego i niejako zastępuje plan miejscowy na obszarach, gdzie nie został on uchwalony. Ponadto nie można poprzestać wyłącznie na wykładni językowej, skoro rozpatrywana kwestia budzi tego rodzaju kontrowersje orzecznicze, a dodatkowo wykładnia wyłącznie językowa w sposób oczywisty narusza generalną zasadę obowiązującą na gruncie ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym tzn. zasadę zachowania ładu przestrzennego. Kolegium podało, że dokonując wykładni art. 61 ust. 3 u.p.z.p. należy odwołać się nie tylko do reguł wykładni systemowej, ale również do reguł wykładni autentycznej, które potwierdzają wnioski płynące z wykładni systemowej powyższego przepisu. Pomocne w tworzeniu wykładni autentycznej art. 61 ust. 3 u.p.z.p. jest uzasadnienie do projektu ustawy o zmianie ustawy o odnawialnych źródłach energii oraz niektórych innych ustaw (pismo z dnia 9 lipca 2019 r.), z którego wynika, że celem zmian do ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym była modyfikacja dotychczasowej zasady dotyczącej planu zagospodarowania przestrzennego i lokalizacji budynków poprzez umożliwienie lokalizowania na nich mikroinstalacji wykorzystujących nie tylko technologię wiatrową, ale w szczególności fotowoltaiczną. Celem ustawodawcy nie była więc taka zmiana ustawy, która umożliwiała lokalizowanie na terenach nie objętych miejscowymi planami zagospodarowania przestrzennego dużych, w gruncie rzeczy przemysłowych, wielomegawatowych instalacji fotowoltaicznych z pominięciem wymogów z przepisów art. 61 ust. 1 pkt 1 i 2 u.p.z.p. Świadczy o tym również treść powołanych wcześniej art. 10 ust. 2a i art. 15 ust. 3 pkt 3a u.p.z.p., w których ustawodawca wprowadził odrębne zasady dotyczące urządzeń wytwarzających energię z odnawialnych źródeł energii o mocy przekraczającej wcześniej 100 kW
a obecnie - po nowelizacji u.p.z.p ustawą z dnia 17 września 2021 r. o zmianie ustawy o odnawialnych źródłach energii oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2021 r. poz. 1873) - 500 kW.
Kolegium nie podzieliło poglądu organu I instancji, zgodnie z którym planowana w przedmiotowej sprawie inwestycja nie musi spełniać warunków określonych w art. 61 ust. 1 pkt 1 i 2, a więc zasady dobrego sąsiedztwa oraz dostępu do drogi publicznej. Stosowanie art. 61 ust. 3 u.p.z.p. – w brzmieniu po nowelizacji wprowadzonej z dniem 29 sierpnia 2019 r. – powinno być dokonywane z uwzględnieniem pozostałych przepisów ustawy, normujących kwestie lokalizacji mikroinstalacji oraz urządzeń wytwarzających energię z odnawialnych źródeł energii o mocy przekraczającej 500 kW, (art. 10 ust. 2a, art. 15 ust. 3a u.p.z.p.), a więc przy uwzględnieniu nie tylko wykładni językowej, ale również systemowej oraz autentycznej. Rozpatrywana sprawa dotyczy farmy fotowoltaicznej o łącznej mocy do 4MW (4000 kW), dlatego w sprawie zastosowanie znajdują art. 61 ust. 1 pkt 1 i 2 u.p.z.p. Konieczne jest sporządzenie analizy na podstawie której można ustalić spełnienie zasady dobrego sąsiedztwa oraz dostępu do drogi publicznej.
Kolegium stwierdziło zatem, że organ I instancji dopuścił się naruszenia art. 7
i art. 77 § 1 k.p.a. Zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Zobligowało organ I instancji do ustalenia prawidłowego zakresu stron postępowania, usunięcia wątpliwości co do treści wniosku w zakresie powierzchni zabudowy, dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego z uwzględnieniem wskazówek organu odwoławczego i wydania decyzji zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa. SKO zauważyło, że zakres stwierdzonych wad postępowania jest na tyle znaczny, że nie mieści się w kompetencjach organu odwoławczego.
W sprzeciwie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie, P. Sp. z o.o. w B. wniosła o uchylenie decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krośnie oraz o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania.
Spółka zarzuciła naruszenie przepisów prawa procesowego, tj.:
1. art. 138 § 2 k.p.a. przez bezpodstawne skorzystanie z możliwości wydania decyzji kasatoryjnej, tj. przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji, pomimo, że w niniejszej sprawie nie jest wymagane przeprowadzanie postępowania dowodowego w pełnym zakresie, a organ II instancji winien był wydać decyzję merytoryczną w oparciu o materiał dowodowy zgromadzony w sprawie w toku postępowania pierwszo-instancyjnego lub dopuszczalnego postępowania wyjaśniającego przed organem II instancji;
2. art. 12 § 1 k.p.a oraz art. 136 § 1 k.p.a. poprzez zaniechanie przeprowadzenia przez organ II instancji postępowania wyjaśniającego w dopuszczalnym zakresie, tj.
w szczególności w zakresie wskazanych nieścisłości zawartych w złożonym wniosku, prowadzące do nieuzasadnionego przedłużenia postępowania wbrew podstawowej zasadzie prostoty oraz szybkości postępowań.
Spółka wskazała także na naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. :
1. art. 28 k.p.a. poprzez niewłaściwe zastosowanie i uznanie, że w niniejszym postępowaniu organ I instancji błędnie wyznaczył strony postępowania, ponieważ nie uznał za strony właścicieli lub użytkowników wieczystych działek, które nie graniczą bezpośrednio z terenem inwestycji, co zdaniem organu jest uzasadnione z uwagi na dystans dzielący te działki od nieruchomości, na której planowana jest inwestycja, podczas gdy dla nadania przymiotu strony decydujące znaczenie winien mieć interes prawny danej osoby, którego w tym przypadku brak;
2. art. 61 ust. 3 u.p.z.p. w zw. z art. 61 ust. 1 pkt 1 i 2 u.p.z.p. poprzez błędną wykładnię, polegającą na całkowitym pominięciu literalnego brzmienia tego przepisu
i w konsekwencji uznaniu, że dla planowanej inwestycji wymagane jest łączne spełnienie wszystkich przesłanek wymienionych w art. 61 ust. 1 pkt 1-5 u.p.z.p., podczas gdy przedmiotowa inwestycja stanowi instalację odnawialnych źródeł energii i zgodnie z treścią art. 61 ust. 3 u.p.z.p. do tego typu urządzeń nie jest wymagane spełnienie przesłanek wymienionych w art. 61 ust. 1 pkt 1-2 u.p.z.p.;
3. art. 10 ust. 2a u.p.z.p. i art. 15 ust. 3 pkt 3a u.p.z.p. w zw. z art. 61 ust. 3 u.p.z.p. poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i błędne uznanie, że stanowią one podstawę do zawężającej interpretacji przepisu art. 61 ust. 3 u.p.z.p., tj. wykluczającej z katalogu instalacji odnawialnych źródeł energii farm elektrowni fotowoltaicznych o mocy przekraczającej 500 kW, pomimo, że przepisy te odnoszą się do obligatoryjnych i fakultatywnych elementów studium oraz miejscowego planu i stosownie do art. 9 ust. 5 u.p.z.p. nie mogą stanowić podstawy prawnej do wydania decyzji o ustaleniu warunków zabudowy;
4. art. 2 pkt 13 ustawy z dnia 20 lutego 2015 r. o odnawialnych źródłach energii w zw. z art. 61 ust. 3 u.p.z.p. poprzez ich błędną wykładnię i zaniechanie uznania, że farma fotowoltaiczna, o parametrach wskazanych we wniosku, stanowi instalację odnawialnego źródła energii, korzystającą z wyłączenia, o którym mowa w art. 61 ust. 3 u.p.z.p.
Zdaniem Spółki organ odwoławczy niesłusznie uznał, że Wójt błędnie wskazał strony postępowania. Planowana inwestycja nie utrudni, ani nie uniemożliwi korzystanie z innych nieruchomości zgodnie z ich społeczno-gospodarczym przeznaczeniem. Ponadto nieruchomości sąsiednie pozostają poza zasięgiem oddziaływania planowanej inwestycji. Jako nieuzasadnione oceniła żądanie od organu I instancji dokonywania w tym zakresie dodatkowych ustaleń. Farmy fotowoltaiczne nie oddziałują na działki w bezpośrednim sąsiedztwie, a tym bardziej na działki bardziej oddalone. Brak jest jakichkolwiek przesłanek wskazujących, że planowana inwestycja będzie miała wpływ na korzystanie z nieruchomości, o których mowa w zaskarżonej decyzji. Strona zauważyła, że jeśli rzeczywiście na etapie postępowania przed organem II instancji pojawiły się pewne wątpliwości, co do powierzchni terenu inwestycji, to organ II instancji mógł i winien je rozwiać, w tym wezwać inwestora do złożenia stosowych wyjaśnień. Powyższa kwestia nie wymaga prowadzenia postępowania dowodowego na nowo i tym samym przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji.
Ponadto w wyniku błędnej wykładni przepisu art. 61 ust. 1 pkt 1-2 w zw. z art. 61 ust. 3 u.p.z.p. organ II instancji niezasadnie uznał, że w sprawie wymagane jest przeprowadzenie postępowania dowodowego w zakresie spełnienia zasady dobrego sąsiedztwa oraz dostępu do drogi publicznej. Przedmiotowa inwestycja stanowi instalacje odnawianego źródła energii w rozumieniu art. 2 pkt 13 ustawy o OZE
i korzysta z wyłączenia o którym mowa w art. 61 ust. 3 u,p.z.p. Przywołując na poparcie swego stanowiska orzeczenia sądów administracyjnych Spółka wskazała, że dokonana przez Kolegium interpretacja przepisów pomija całkowicie istotę decyzji
o warunkach zabudowy oraz podstawy prawne ustalania warunków zabudowy. Decyzja ta ma charakter promesy budowlanej i stanowi niejako substrat planu miejscowego. Przesłanki do jej wydania zostały określone w art. 61 u.p.z.p. Przepisy art. 10 ust. 2a i art. 15 ust. 3 pkt 3a u.p.z.p. dotyczą odrębnego postępowania
w zakresie uchwalania miejscowego planu i nie mogą prowadzić do konkluzji, że
w sprawie o ustalenie warunków zabudowy należy badać spełnienie zasady sąsiedztwa oraz dostępu do drogi publicznej.
Zdaniem Spółki w przedmiotowej sprawie nie zachodzą przesłanki wymienione w art. 138 § 2 k.p.a., a organ bezzasadnie uchylił się od załatwienia sprawy co do jej istoty. W okolicznościach niniejszej sprawy spełnione zostały wszystkie przesłanki do ustalenia warunków zabudowy zgodnie z wnioskiem. Nie jest tym samym wymagane przeprowadzenie dodatkowej analizy, czy prowadzenie postępowania dowodowego przez organ I instancji.
W odpowiedzi na sprzeciw organ wniósł o jego oddalenie, podtrzymując dotychczas zajęte stanowisko.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Kontrola sądu administracyjnego, zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r. poz. 137) i art. 3 § 1 i § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329 ze zm., dalej: "P.p.s.a.") polega na badaniu zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych. Kontrola ta sprowadza się do analizy, czy w toku rozpoznania sprawy organy administracji publicznej nie naruszyły przepisów prawa materialnego i procesowego w stopniu istotnie wpływającym na wynik sprawy, przy czym ocena ta jest dokonywana według stanu i na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu.
Przed przystąpieniem do oceny prawidłowości kontrolowanej w niniejszej sprawie decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krośnie z 3 października 2022 r. podkreślić należy, że została ona wydana na podstawie 138 § 2 k.p.a. Stosownie do art. 64a P.p.s.a. od decyzji tej skarga nie przysługuje, jednakże strona niezadowolona z treści decyzji może wnieść od niej sprzeciw w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji (art. 64c § 1 P.p.s.a.).
Zakres kontroli decyzji wydanej w trybie art. 138 § 2 k.p.a. określony został
w art. 64e P.p.s.a. Z przepisu tego wynika, że rozpoznając sprzeciw od decyzji, sąd ocenia jedynie istnienie przesłanek do wydania decyzji, o której mowa w art. 138 § 2 k.p.a. Sprzeciw nie jest zatem, co do zasady, środkiem prawnym służącym kontroli materialnoprawnej podstawy decyzji ani prawidłowości zastosowania przez organ drugiej instancji przepisów prawa procesowego niezwiązanych z podstawami kasacyjnymi. Sprzeciw jest kierowany przeciwko uchyleniu decyzji i przekazaniu sprawy do ponownego rozpoznania. Kontrola dokonywana przez sąd administracyjny w ramach tego środka ma charakter formalny. Tożsamy wniosek wynika również z art. 151a § 1 P.p.s.a. Sąd nie bada zatem w tym postępowaniu innych naruszeń prawa niż prawidłowe zastosowanie przez organ odwoławczy art. 138 § 2 k.p.a., zgodnie z którym organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji, gdy decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Przekazując sprawę, organ ten powinien wskazać, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy.
W świetle tej regulacji stwierdzić należy, że organ odwoławczy, co do zasady, może wydać decyzję kasacyjną i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia wtedy, gdy postępowanie w pierwszej instancji zostało przeprowadzone
z naruszeniem norm prawa procesowego, a więc gdy organ I instancji w istocie nie przeprowadził postępowania wyjaśniającego w takim zakresie, że miało to istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia. Zwrot "konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy" będący podstawą zastosowania art. 138 § 2 k.p.a. jest równoznaczny z brakiem przeprowadzenia przez organ I instancji postępowania wyjaśniającego w całości lub
w znacznej części, co uniemożliwia rozstrzygnięcie sprawy przez organ odwoławczy zgodnie z zasadą dwuinstancyjności postępowania administracyjnego. Powyższe należy także odnosić do sytuacji, w której nie został przeprowadzony dowód mający podstawowe i decydujące w zasadzie znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy. Zgodnie z art. 136 § 1 k.p.a. organ odwoławczy może bowiem przeprowadzić na żądanie strony lub z urzędu dodatkowe postępowanie w celu uzupełnienia dowodów i materiałów w sprawie albo zlecić przeprowadzenie tego postępowania organowi, który wydał decyzję.
W orzecznictwie sądów administracyjnych zauważa się, że rozpoznając sprzeciw, sąd administracyjny zasadniczo nie powinien dokonywać bezpośrednio wykładni prawa materialnego, tym niemniej, jeśli zakres postępowania wyjaśniającego determinują przepisy stanowiące podstawę rozstrzygnięcia merytorycznego w sprawie, kwestie materialnoprawne nie mogą być przez sąd administracyjny zignorowane. W przeciwnym bowiem wypadku instytucja sprzeciwu, która ma na celu przyspieszenie całego postępowania, traci swoje znaczenie. Podkreślić należy, że zakres i przedmiot postępowania wyjaśniającego, które powinny przeprowadzić organy administracji wyznaczają przepisy prawa materialnego mogące znaleźć zastosowanie w danej sprawie. Zatem, jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 13 lutego 2019 r., sygn. akt II OSK 132/19, oceniając, czy zostały należycie wyjaśnione okoliczności sprawy konieczne do jej rozstrzygnięcia, nie można abstrahować od przepisów prawa materialnego. Przepis art. 64e P.p.s.a. należy zatem rozumieć w ten sposób, że sąd administracyjny rozpoznając sprzeciw od decyzji ocenia istnienie przesłanek do wydania decyzji, o której mowa w art. 138 § 2 K.p.a., a także winien to czynić w świetle przepisów prawa materialnego mogących mieć zastosowanie w danej sprawie.
Po skontrolowaniu sprawy w przedstawionych aspektach Sąd uznał, że sprzeciw zasługuje na uwzględnienie.
Przedmiotem kontroli jest decyzja SKO uchylająca decyzję Wójta ustalającą warunki zabudowy dla inwestycji polegającej na budowie do czterech elektrowni fotowoltaicznych o łącznej mocy do 4 MW wraz z infrastrukturą towarzyszącą, na działce nr ewid. [...], położonej w obrębie [...] i przekazująca sprawę do ponownego rozpoznania przez organ I instancji.
Warunki zabudowy ustala się dla danego terenu wówczas, gdy nie obowiązuje na nim miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego (art. 4 ust. 2 pkt 2 w zw.
z art. 59 ust. 1 u.p.z.p.). Co do zasady decyzja w tym zakresie ma tzw. charakter związany, co oznacza, że pozytywną dla inwestora decyzję wydaje się w przypadku łącznego spełnienia warunków określonych w przepisie art. 61 ust. 1 pkt 1-6 u.p.z.p.,
Zauważyć należy, że w aktualnym na dzień rozpatrzenia sprawy przez organy stanie prawnym, z art. 61 ust. 3 u.p.z.p. wynika, że przepisów ust. 1 pkt 1 i 2 tego przepisu nie stosuje się m.in. do urządzeń infrastruktury technicznej, a także instalacji odnawialnego źródła energii w rozumieniu art. 2 pkt 13 ustawy z dnia 20 lutego 2015 r. o odnawialnych źródłach energii. Zmiana brzmienia art. 61 ust. 3 u.p.z.p. nastąpiła dnia 29 sierpnia 2019 r. Wówczas treść tego przepisu została rozszerzona poprzez wskazanie instalacji odnawialnego źródła energii w rozumieniu art. 2 pkt 13 ustawy z dnia 20 lutego 2015 r. o odnawialnych źródłach energii. Sąd zauważa, że zmiana ustawy w zakresie brzmienia art. 61 ust. 3 u.p.z.p. zdezaktualizowała rozbieżności w orzecznictwie, jakie pojawiały się wcześniej w zakresie definiowania urządzeń infrastruktury technicznej. Aktualnie powyższy przepis jest jednoznaczny i nie budzi wątpliwości w zakresie kwalifikacji planowanej inwestycji jako instalacji odnawialnego źródła energii mając na względzie regulację art. 2 pkt 13 ustawy z dnia 20 lutego 2015 r. o odnawialnych źródłach energii w zw. z art. 2 pkt 22 tej ustawy. Przedsięwzięcie polegające na budowie infrastruktury umożliwiającej produkcję energii z odnawialnych źródeł energii, tj. energii słonecznej, stanowi instalację odnawialnego źródła energii. Tego typu ustalenie rodzi zaś dalsze konsekwencje w postaci braku konieczności weryfikacji czy zamierzenie inwestycyjne spełnia wymogi z przepisów art. 61 ust. 1 pkt 1 i 2 u.p.z.p. Przy rozpoznaniu sprawy pomija się więc te regulacje przy ocenie możliwości ustalenia warunków zabudowy.
Z art. 2 pkt 13 ustawy o odnawialnych źródłach energii wynika, że instalacja odnawialnego źródła energii oznacza instalację stanowiącą wyodrębniony zespół:
a) urządzeń służących do wytwarzania energii opisanych przez dane techniczne
i handlowe, w których energia jest wytwarzana z odnawialnych źródeł energii, lub
b) obiektów budowlanych i urządzeń stanowiących całość techniczno-użytkową służący do wytwarzania biogazu rolniczego - a także połączony z tym zespołem magazyn energii, w tym magazyn biogazu rolniczego (aktualnie: magazyn energii elektrycznej lub magazyn biogazu rolniczego).
Z tego przepisu należy wyprowadzić wniosek, że elektrownia fotowoltaiczna jest instalacją odnawialnego źródła energii oraz, że każda elektrownia fotowoltaiczna - stanowiąc urządzenie służące do wytwarzania energii, w którym energia jest wytwarzana z odnawialnych źródeł energii - spełnia warunek określony w art. 61 ust. 3 u.p.z.p. To zaś oznacza, że na gruncie powołanych przepisów z zakresu planowania i zagospodarowania przestrzennego (w szczególności art. 4 ust. 2 i art. 59 ust. 1 u.p.z.p) realizacja (budowa) takiej inwestycji wymaga uzyskania decyzji o warunkach zabudowy, jednak nie ma potrzeby spełnienia m.in. wymogu tzw. dobrego sąsiedztwa (warunku kontynuacji funkcji zabudowy i zagospodarowania terenu, o którym mowa w art. 61 ust. 1 pkt 1 u.p.z.p.), ale także warunku dostępu do drogi publicznej (pkt 2 ust. 1 art. 61 u.p.z.p.).
Sądowi znane są orzeczenia, na które powołuje się Kolegium w kwestionowanej kasacyjnej decyzji, a w których prezentowany był odmienny pogląd co do ustalania warunków zabudowy dla tzw. farm fotowoltaicznych, opierający się na zasadności badania spełnienia zasady tzw. dobrego sąsiedztwa. Sąd orzekający w niniejszej sprawie takiej interpretacji przepisów art. 61 u.p.z.p. nie podziela, odwołując się przy tym do stanowiska zaprezentowanego w wyroku NSA z dnia 11 stycznia 2022 r. sygn. II OSK 667/21 i z dnia 12 października 2022 r. sygn. II OSK 1482/21 (wszystkie przywołane orzeczenia dostępne na stronie: www.orzeczenia.nsa.gov.pl). W ostatnio przywołanym wyroku wskazano, cyt.: " (...) Zatem art. 61 ust. 3 upzp - w zakresie w jakim dodano to kolejne odstępstwo od zasady zawartej w ust. 1 art. 61 upzp - nie wydaje się budzić większych semantycznych wątpliwości, ponieważ w przypadku odnawialnych źródeł energii (dalej oze) przepis wprost odsyła do definicji oze zawartej w odrębnej ustawie. Skoro zatem ustawodawca nakazał w procesie wydawania decyzji w sprawie warunków zabudowy dotyczącej oze stosowanie definicji legalnej zawartej w odrębnej ustawie, to zdaniem NSA organ administracji pozbawiony jest możliwości dokonywania takiej wykładni unormowań, które prowadziłoby do modyfikacji definicji legalnej, która byłaby w istocie jej kwestionowaniem. Z gramatycznego punktu widzenia art. 61 ust. 3 upzp nie budzi wątpliwości. Jego treść jest w pełni klarowna i jednoznacznie przesądza, że przepisów art. 61 ust. 1 pkt 1 i 2 nie stosuje się m. in. do instalacji oze w rozumieniu art. 2 pkt 13 uoze. Z tego przepisu, (...), nie wynika, aby ustawodawca różnicował instalacje w zależności od ich mocy, co w założeniu miałoby determinować badanie przesłanek określonych w art. 61 ust. 1 pkt 1 i 2 upzp. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego takiego rozróżnienia nie sposób również wywieść z treści art. 10 ust. 2 upzp oraz art. 15 ust. 3 pkt 3a upzp. Z przepisów tych wynika wyłącznie to, że urządzenia wytwarzające energię z odnawialnych źródeł energii o mocy zainstalowanej większej niż 100 (obecnie 500) kW, a także ich stref ochronnych związanych z ograniczeniami w zabudowie oraz zagospodarowaniu i użytkowaniu terenu, muszą zostać rozmieszczone w studium, aby mogły później ich dopuszczalna lokalizacja została wprowadzona w planie miejscowym, o ile oczywiście taki plan zostanie uchwalony. Przepisy te odnoszą się jednak do tzw. lokalnego porządku planistycznego (studium, plan miejscowy) i (...) zakres ich stosowania jest ograniczony wyłącznie do tych gminnych aktów planistycznych, a nie decyzji o warunkach zabudowy. Okoliczność, że gmina w studium planuje przeznaczyć dany teren pod określoną zabudowę, nie ma jakiegokolwiek znaczenia dla dopuszczalności wydania warunków zabudowy (zob. wyrok NSA z 1 grudnia 2020 r. sygn. akt II OSK 1580/18). Prowadzi zaś do konkluzji, iż brak rozmieszczenia w studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy urządzeń wytwarzających energię z odnawialnych źródeł energii o mocy zainstalowanej większej niż 500 kW nie wyłącza a priori dopuszczalności ustalenia warunków zabudowy i zagospodarowania terenu dla takiej inwestycji. Jest to podyktowane tym, że stosownie do art. 9 ust. 4 upzp ustalenia studium są wiążące dla organów gminy przy sporządzaniu planów miejscowych. Jeżeli jednak studium nie jest aktem prawa miejscowego, co wynika
z art. 9 ust. 5 upzp, to jego zapisy nie są wiążące dla organu na etapie wydawania decyzji o warunkach zabudowy. Z uwagi na powyższe art. 10 ust. 2 upzp, jak i art. 15 ust. 3 pkt 3a upzp nie mogą stanowić podstaw normatywnych, które powinny być uwzględniane przy ustalaniu warunków zabudowy i zagospodarowania terenu. (...)
W pkt 5 uzasadnienia projektu ustawy nowelizującej z lipca 2019 r. wskazano jednoznacznie, że "ze względu na rozbieżności judykatury, interwencji ustawodawcy wymagała również kwestia kwalifikowania budowy urządzeń wytwarzających energię ze źródeł odnawialnych do kategorii urządzeń infrastruktury technicznej w rozumieniu art. 61 ust. 3 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (...)". Zaproponowano rozszerzenie art. 61 ust. 3 upzp o instalacje odnawialnego źródła energii. Przy ustalaniu warunków zabudowy dla tych instalacji nie będzie wymagane spełnienie zasady dobrego sąsiedztwa oraz warunku dostępu do drogi publicznej. Tym samym wskazany zapis potwierdza, że urządzenia wytwarzające energię z odnawialnych źródeł nie stanowią urządzeń infrastruktury technicznej. Przy tym Naczelny Sąd Administracyjny w składzie orzekającym w niniejszej sprawie podziela stanowisko wyrażone w wyrokach NSA z: 27 września 2017 r. sygn. akt II OSK 158/16, 21 czerwca 2017 r. sygn. akt II OSK 2637/15, 13 listopada 2012 r. sygn. akt II OSK 762/12), że urządzenia wytwarzające energię ze źródeł odnawialnych energii stanowią urządzenia infrastruktury technicznej, a tym samym nawet przed nowelizacją art. 61 ust. 3 upzp nie wymagały przy ustalaniu warunków zabudowy realizacji zasady dobrego sąsiedztwa. Z uwagi jednak na rozbieżność w orzecznictwie w tym zakresie (odmienny pogląd wyrażony m.in. w wyrokach NSA z 29 maja 2015 r. sygn. akt II OSK 2657/13 oraz z 12 stycznia 2018 r. sygn. akt II OSK 794/16), ustawodawca zdecydował się usunąć dotychczasowe wątpliwości interpretacyjne poprzez literalne wymienienie oze. Zmiana ustawy w zakresie brzmienia art. 61 ust. 3 upzp zdezaktualizowała zatem rozbieżności w orzecznictwie, jakie pojawiały się w zakresie definiowania urządzeń infrastruktury technicznej. Sąd rozpoznający niniejszą sprawę stwierdza, że brzmienie powyższego przepisu jest jednoznaczne, odpowiada celom ustawy (wyrok WSA w Olsztynie z 23 listopada 2021 r. sygn. akt II SA/Ol 893/21). Dodatkowo nowelizację art. 61 ust. 3 upzp trzeba postrzegać systemowo jako realizację celów dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2018/2001 z 11 grudnia 2018 r. w sprawie promowania stosowania energii ze źródeł odnawialnych Jednym z celów tej dyrektywy, który został uprzednio również wyrażony w Dyrektywach 2009/28/EC oraz 2001/77/EC, jest zalecenie uproszczenia i skrócenia procedur administracyjnych dotyczących realizacji inwestycji w zakresie odnawialnych źródeł energii. Każdy krok w celu zwiększenia dostępności energii słonecznej ma fundamentalne znaczenie w transformacji polityki energetycznej i zmniejszenia uzależnienia od tradycyjnej energii jak i ochronę klimatu. Wdrożenie technologii fotowoltaiki słonecznej i energii słonecznej termicznej daje szanse przynoszenia obywatelom i przedsiębiorstwom korzyści, tak w zakresie ochrony klimatu, jak i korzyści ekonomiczne. Wykorzystanie energii słonecznej, w połączeniu z efektywnością energetyczną, stanowi sposób na ochronę obywateli i przedsiębiorców przed zmiennością cen paliw kopalnych. Te fundamentalne wartości leżące u podstaw ograniczenia barier w rozwoju instalacji fotowoltaicznych w pełni uzasadniały odejście od zawartej w art. 61 ust. 1 pkt 1 upzp ustawowej zasady kontynuacji, mającej na celu zapewnienie ładu przestrzennego, z której wynikałaby dopuszczalność realizacji takich inwestycji tylko w sąsiedztwie zabudowy przemysłowej. Nie sposób uzasadnić pierwszeństwo zasady kontynuacji przed korzyściami jakie dla społeczeństwa płyną z energii słonecznej, to jest zwiększeniem bezpieczeństwa energetycznego, stabilnością jej cen oraz korzyściami dla klimatu, takimi jak ograniczenie odpadów, oszczędność paliw kopalnych oraz zmniejszeniem w skali globalnej emisji zanieczyszczeń do atmosfery.(...)".
W cytowanym powyżej wyroku NSA postawił tezę, że lokalizacja farmy fotowoltaicznej, niezależnie od jej mocy, zgodnie z art. 61 ust. 3 u.p.z.p. nie wymaga w postępowaniu o ustalenie warunków zabudowy oceny przesłanki zasady kontynuacji oraz dostępu do drogi publicznej.
Przekładając powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy, Sąd w pełni podziela pogląd wyrażony w wyżej cytowanym wyroku NSA z 12.10.2022 r., sygn. II OSK 1482/21. Nie akceptuje natomiast stanowiska Kolegium zaprezentowanego
w zaskarżonej do tut. Sąd decyzji z 3 października 2022 r. Dokonywanie wykładni art. 61 ust. 3 u.p.z.p. z uwzględnieniem treści art. 10 ust. 2a i art. 15 ust. 3 pkt 3a u.p.z.p. jest nieusprawiedliwione. Przepisy te dotyczą bowiem planowania przestrzennego, co stanowi zupełnie odmienną procedurę od ustalania warunków zabudowy i zagospodarowania terenu na podstawie indywidualnych decyzji o warunkach zabudowy. Zasadnicza różnica między tymi trybami polega na tym, że choć obydwa są uregulowane w tej samej ustawie, to jednak studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego jest aktem planowania przestrzennego stanowiącym jedną z podstaw kształtowania lokalnego porządku planistycznego znajdującego wyraz w ustaleniach miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego, natomiast decyzje o warunkach zabudowy, zgodnie z art. 4 ust. 2 u.p.z.p., określają sposoby zagospodarowania i warunki zabudowy terenu
w przypadku braku miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Treść decyzji jest wypadkową ogólnego porządku planistycznego kształtowanego przez ustawy oraz inne akty normatywne o powszechnej mocy obowiązującej i w tym kontekście są postrzegane jako decyzje związane o charakterze deklaratoryjnym. Jak wskazał NSA w wyroku z 29 czerwca 2022 r. w sprawie II OSK 1276/21, dokonywanie rekonstrukcji treści art. 61 ust. 3 u.p.z.p. z uwzględnieniem art. 10 ust. 2a u.p.z.p. nie można utożsamiać z zastosowaniem systemowej wykładni prawa. Brak jest bowiem ich systemowego powiązania. Powyższa argumentacja jest zatem wystarczająca do stwierdzenia, że stosowanie art. 61 ust. 3 u.p.z.p. wykładanego wyłącznie literalnie jest zabiegiem prawidłowym. Tym samym stosowanie tego przepisu nie powinno się odbywać z uwzględnieniem pozostałych przepisów u.p.z.p., w szczególności art. 10 ust. 2a i art. 15 ust. 3 pkt 3a. Wnioski te potwierdza również lektura motywów zmian legislacyjnych, które doprowadziły do nadania przepisowi art. 61 ust. 3 u.p.z.p. aktualnego brzmienia. Na zmiany te wskazano powyżej, a zatem Sąd odstąpił od ponownego ich przytaczania w tym miejscu.
Z akt sprawy wynika, że dla terenu inwestycyjnego objętego wnioskiem nie został uchwalony miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego a wydana decyzja o ustaleniu warunków zabudowy respektuje przepisy odrębne. W świetle poczynionych powyżej rozważań nie było zatem potrzeby przeprowadzenia analizy, o której mowa w art. 61 ust. 5a u.p.z.p. Wójt w toku postępowania ustalił, że obligatoryjne, w przypadku takiej inwestycji, przesłanki z art. 61 ust. 1 pkt 3 – 6 u.p.z.p. zostały spełnione. Potwierdzają to akta sprawy. Organ I instancji w "Analizie funkcji oraz cech zabudowy i zagospodarowania terenu wokół terenu inwestycji oraz stanu faktycznego i prawnego terenu objętego wnioskiem" – stanowiącej załącznik tekstowy nr 1 do decyzji z 24 sierpnia 2022 r. wypowiedział się i przedstawił własne stanowisko, że realizacja przedmiotowej inwestycji wymaga uzyskania decyzji o warunkach zabudowy, bez potrzeby spełnienia wymogu tzw. dobrego sąsiedztwa i dostępu do drogi publicznej. Wbrew stanowisku Kolegium, w rozpatrywanej sprawie, nie było konieczne przeprowadzenie analizy urbanistycznej pod względem spełnienia zasady dobrego sąsiedztwa i uzależniania od pozytywnych ustaleń w tym zakresie dopuszczalności realizacji przedmiotowej inwestycji. Skoro tak to także stanowisko SKO o niewłaściwym ustaleniu zakresu stron postępowania nie znajduje uzasadnienia.
Przypomnieć wypada, że w przypadku postępowań o ustalenie warunków zabudowy krąg stron ustalany jest w oparciu o zasadę dobrego sąsiedztwa uregulowaną w art. 61 ust. 1 pkt 1 u.p.z.p. w zw. z art. 28 k.p.a. Zatem stroną takiego postępowania oprócz wnioskodawcy, który niekoniecznie musi być właścicielem terenu przeznaczonego pod inwestycję, mogą być właściciele, użytkownicy wieczyści lub zarządcy nieruchomości sąsiadujących bezpośrednio lub pośrednio z nieruchomością, na której planowana jest realizacja inwestycji. Przymiot strony tych podmiotów za każdym razem musi być jednak oceniany przez pryzmat wymogów wymienionych w art. 28 k.p.a. Zatem właściciele działek niesąsiadujących bezpośrednio z teren planowanej inwestycji, ale znajdujących się w obszarze analizowanym, mogą być stronami tego postępowania, ale tylko wtedy, gdy wykażą swój interes prawny na podstawie art. 28 k.p.a. O interesie prawnym takich podmiotów przesądza jednak zasięg oddziaływania danej inwestycji na nieruchomości sąsiednie oraz stopień jej uciążliwości dla tych nieruchomości (por. wyrok NSA z 8 stycznia 2020 r., sygn. akt II OSK 1094/18, dostępny w CBOSA).
Skoro krąg stron postępowania ustalany jest w oparciu o zasadę dobrego sąsiedztwa (art. 61 ust. 1 pkt 1 u.p.z.p.), a w realiach przedmiotowej sprawy, z uwagi na zastosowanie art. 61 ust. 3 u.p.z.p., ocenia się jedynie przesłanki wskazane w art. 61 ust. 1 pkt 3-5 u.p.z.p. bez konieczności badania pkt 1 i 2 i bez konieczności przedkładania analizy urbanistycznej (która dotyczy przesłanki dobrego sąsiedztwa z pkt 1), to brak jest podstaw do szerokiego ustalenia kręgu stron postępowania – tak jak chce tego Kolegium.
W aktualnym stanie prawnym nie ma potrzeby wykazania w analizie, czy instalacja fotowoltaiczna spełnia zasadę dobrego sąsiedztwa (pkt 1) - co z mocy ustawy wynika z art. 61 ust. 3 u.p.z.p. W konsekwencji wokół terenu objętego wnioskiem nie wyznacza się obszaru analizowanego, w celu ustalenia m. in. jakie nieruchomości, niegraniczące bezpośrednio z terenem planowanej inwestycji, znajdują się w zasięgu oddziaływania tej inwestycji. Powyższe przekłada się bezpośrednio na ustalany przez organy krąg stron postępowania.
Wobec jednoznacznego przesądzenia, że w sprawie znajduje zastosowanie art. 61 ust. 3 u.p.z.p., a tym samym i wyłączenia w nim przewidziane Sąd stwierdza, że prawidłowo organ I instancji za strony postępowania uznał właścicieli nieruchomości bezpośrednio graniczących z działką na której ma być realizowana inwestycja, właściciela tej działki i wnioskodawcę. Brak potrzeby badania czy spełniona została zasada dobrego sąsiedztwa i wyznaczania obszaru analizowanego powoduje w konsekwencji brak konieczności ustalania czy planowana inwestycja oddziałuje na nieruchomości niesąsiadujące bezpośrednio z terenem planowanego przedsięwzięcia. Wskazywane przez Kolegium uchybienie w postaci nieprawidłowego ustalenia zakresu stron postępowania przez Wójta Gminy Bukowsko nie podlega akceptacji przez Sąd orzekający w niniejszej sprawie.
Zauważyć ponadto należy, że parametry inwestycji ustalono zgodne
z wnioskiem inwestora. W świetle art. 61 ust. 3 u.p.z.p. brak było podstaw do ich wyznaczenia w inny sposób. W rozpatrywanej sprawie Kolegium uchylając decyzję organu I instancji wskazało na nieścisłości zawarte we wniosku oraz w załączonym do niego załączniku graficznym. Jak podało w pkt 7 wniosku wskazano, że teren inwestycji obejmuje część działki ewidencyjnej (pkt 7.2), natomiast powierzchnia terenu inwestycji wynosi 9900 m2. W pkt 10 wniosku zatytułowanym "Załączniki" zakreślono pozycję opisaną jako: "Określenie granic terenu objętego wnioskiem, jeśli teren inwestycji stanowi część działki ewidencyjnej lub działek ewidencyjnych, przedstawione w formie graficznej". W dołączonym do wniosku załączniku graficznym stanowiącym mapę w skali 1:1000, wyznaczono obszar inwestycji obejmujący całą działkę nr ewid. [...]. Działka ta ma powierzchnię 1,2059 ha (12059 m2). Zdaniem Kolegium zachodzi wątpliwość jaka jest w rzeczywistości powierzchnia terenu inwestycji tj. czy jest to 9900 m2 jak wynika z części pisemnej wniosku, czy też 12059 m2 jak wynika z załącznika mapowego.
Sąd nie aprobuje stanowiska organu odwoławczego, że ww. wątpliwość stanowi uchybienie tego rodzaju, że powoduje konieczność uchylenia decyzji i przekazania sprawy organowi I instancji do ponownego rozpoznania. Zauważyć nakleży, że z akt sprawy, w tym decyzji organu I instancji wynika, że objęta wnioskiem inwestycja planowana jest na całości działki nr [...] (załącznik graficzny do decyzji z 24 sierpnia 2022 r.; załącznik graficzny do wniosku o ustalenie warunków zabudowy). Zarówno w decyzji, analizie (załącznik tekstowy nr 1 do decyzji), jak i we wniosku wskazano, że powierzchnia zabudowy wniesie do 9900m2. Powierzchnia działki nr [...], zgodnie z wypisem z rejestru gruntów wynosi 1,2059 ha. Linię zabudowy zgodnie z załącznikiem graficznym wyznaczono – 6m od granicy działki na odcinku oznaczonym na załączniku graficznym lit. AB i CD i 4m od granicy działki na odcinku oznaczonym na załączniku graficznym lit. BC.
W ocenie Sądu wydaje się, że wskazywana przez Kolegium wątpliwość wynika, z omyłkowego zaznaczenia przez wnioskodawcę pkt 7.2, że teren inwestycji obejmuje część działki. Biorąc pod uwagę, że wyznaczona została nieprzekraczalna linia zabudowy, wnioskodawca wypełniając wniosek i dokonując obliczenia powierzchni zabudowy odjął od powierzchni działki ten właśnie teren wyznaczony przez nieprzekraczalna linię zabudowy i podał, że powierzchnia zabudowy wyniesie do 9900m2. Z tej przyczyny zaznaczył, że teren inwestycji (mając na uwadze powierzchnie zabudowy) obejmie część działki.
Słusznie zauważa wnosząca sprzeciw Spółka, że jeżeli organ odwoławczy miał wątpliwości co do treści wniosku w zakresie powierzchni zabudowy to mógł wezwać inwestora do złożenia stosowych wyjaśnień, w trybie art. 136 k.p.a. To organ odwoławczy winien dokonać instancyjnej kontroli stanowiska organu I instancji, a w przypadku stwierdzenia, że w tym zakresie konieczne jest uzyskanie dodatkowych danych lub informacji – wezwać inwestora do złożenia dodatkowych wyjaśnień lub zlecić tę czynność organowi I instancji w trybie art. 136 k.p.a.
Niesłusznie Kolegium uznało, że konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie i nie może zostać ustalony na etapie postępowania odwoławczego – co uzasadniało skorzystanie z dyspozycji art. 138 § 2 k.p.a. Mając na uwadze wszystkie wskazane powyżej argumenty Sąd stwierdził, że błędnie SKO uzależniło zakres postępowania wyjaśniającego w sprawie od kwalifikacji spornej instalacji fotowoltaicznej jako urządzenia wymagającego spełnienia zasady dobrego sąsiedztwa i wymogu dostępu do drogi publicznej. Powyższe nie wynika bowiem z art. 61 ust. 3 u.p.z.p, co wyżej wyjaśniono. W konsekwencji, postępowanie organu I instancji, w omawianym zakresie (i pominięcie okoliczności spełnienia wymagań z art. 61 ust. 1 pkt 1 i 2 u.p.z.p.) należało uznać za prawidłowe
SKO w Krośnie rozpoznając ponownie odwołanie od decyzji z dnia 24 sierpnia 2022 r. Wójta Gminy [...] uwzględni powyższe uwagi i ocenę prawną Sądu zaprezentowaną w niniejszym uzasadnieniu.
Mając na uwadze powyższe Sąd stwierdza, że organ odwoławczy zastosował przepis art. 138 § 2 k.p.a. w sposób nieuprawniony. Błędnie też przyjął, że zakres postępowania wyjaśniającego koniecznego do przeprowadzenia wykroczył poza ramy przepisu art. 136 § 1 k.p.a. W związku z powyższym Sąd, działając na podstawie art. 151a § 1 P.p.s.a., uchylił zaskarżoną decyzję.
O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 i art. 205 § 1 w zw. z art. 64b § 1 P.p.s.a. Zasądzone koszty stanowią równowartość wpisu sądowego uiszczonego przez Spółkę.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI