II SA/GD 3317/00

II SA/Gd 3317/00 - Wyrok WSA w Gdańsku
Data orzeczenia
2004-04-21
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2000-12-19
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Sędziowie
Jacek Hyla /przewodniczący sprawozdawca/
Janina Guść
Krzysztof Gruszecki
Symbol z opisem
6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Skarżony organ
Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Powołane przepisy
Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c, art. 135, art. 152
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Jacek Hyla (spr.) Sędziowie: WSA Janina Guść Asesor WSA Krzysztof Gruszecki Protokolant: Danuta Penkalla po rozpoznaniu w dniu 21 kwietnia 2004 r. na rozprawie sprawy ze skargi K. i R. R. na postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 30 listopada 2000r. Nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie pozostawania obiektów budowlanych w zgodności z prawem I. uchyla zaskarżone postanowienie oraz postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 17 października 2000r. nr [...], II. zasądza od Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz skarżących K. i R. R. kwotę 10 zf. (dziesięć złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 30 listopada 2000 r. nr [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego , działając na podstawie art. 123 w zw. z art. 144 i art. 138 § 2 pkt 1 k.p.a., uchylił postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 17 października 2000 r. nr [...] odmawiające wszczęcia postępowania administracyjnego z wniosku K. i R. R. w sprawie wysypiska odpadów komunalnych gminy B. położonego w W. i umorzył postępowanie pierwszej instancji. W uzasadnieniu wskazał, że Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego, po uprzednim stwierdzeniu, że na terenach graniczących z nieruchomościami państwa R. nie są prowadzone jakiekolwiek roboty budowlane odmówił wnioskodawcom wszczęcia postępowania, podczas gdy powinien, uznając postępowanie za bezprzedmiotowe, zgodnie z art. 105 § 1 k.p.a., wydać decyzję o umorzeniu postępowania. W tym stanie faktycznym i prawnym postanowienie organu I instancji uznał za wydane bez podstawy prawnej. Organ odwoławczy wskazał ponadto, że podnoszone przez państwa R. zarzuty w kwestii zagrożenia ich zdrowia i życia spowodowane pobliskim położeniem wysypiska odpadów powinny zostać skierowane do właściwych organów Ochrony Środowiska, nie należą bowiem do kompetencji organów nadzoru budowlanego. Bezprzedmiotowe zatem było prowadzenie przez organy nadzoru budowlanego sprawy w świetle przepisów ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. Nr 89, poz. 414 ze zm.).
Skargę na powyższą decyzję do Naczelnego Sądu Administracyjnego wnieśli K. i R. Rumińscy, podnosząc iż organy nadzoru budowlanego w związku z wskazywanymi przez nich niekorzystnymi oddziaływaniami na ludzi i środowisko wysypiska odpadów komunalnych gminy B. położonego w W. na terenach sąsiadujących z ich gruntami nie przeprowadziły postępowania w granicach przyznanych i zakreślonych ustawą Prawo budowlane uprawnień. Skarżący wskazali także na naruszenie przez organy przepisów art. 7 i art. 75 § 1 k.p.a., gdyż jako dowody w sprawie dopuszczono jedynie decyzję Prezydenta Miasta B. z dnia 17 marca 1995 r. Nr 329, przeprowadzony przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w dniu 15 września 2000 r. dowód z oględzin oraz złożone przez skarżących oświadczenie o własności działek nr 60, 68/4 i 72/2 położonych w W.. Zdaniem skarżących zaniechanie przez organy nadzoru budowlanego zebrania także innych dowodów, w tym pozostałych decyzji Prezydenta Miasta B. dotyczących przedmiotowego wysypiska doprowadziło do dokonania błędnego ustalenia stanu faktycznego sprawy. Skarżący podnieśli również, że o terminie i miejscu przeprowadzenia dowodu z oględzin nieruchomości nie zostali powiadomieni przez organ I instancji, który pozbawił ich tym samym czynnego udziału w postępowaniu, naruszając przepisy art. 10 § 1 i art. 79 § 1 k.p.a.
W odpowiedzi na skargę Kujawsko-Pomorski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z przepisem art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1271) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
W myśl art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
Skarga zasługiwała na uwzględnienie, ponieważ rozpatrujące sprawę organy administracji dopuściły się naruszenia przepisów postępowania w sposób mogący mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Przedmiotem zawisłej przed Sądem sprawy jest sposób załatwienia złożonego przez skarżących pismem z dnia J 2 sierpnia 2000 r. żądania przeprowadzenia postępowania administracyjnego dotyczącego nadzoru i kontroli zgodności z przepisami Prawa budowlanego funkcjonującego w W. wysypiska odpadów komunalnych.
Zgodnie z art. 61 § 1 k.p.a. postępowanie administracyjne wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu. Datą wszczęcia postępowania na żądanie strony jest dzień doręczenia żądania organowi administracji publicznej (art. 61 § 3 k.p.a.). Jeżeli zatem żądanie strony wszczyna postępowanie administracyjne, to stwierdzić należy, że wszczęcie postępowania w sytuacji zgłoszenia wniosku przez stronę nie jest uzależnione od woli organu. Dlatego też organ nie może wypowiadać się w formie orzeczenia (postanowienia, czy też decyzji) co do tego, czy postępowanie może być wszczęte. W przepisach regulujących postępowanie administracyjne, poza przypadkiem określonym w art. 157 § 3 k.p.a., nie istnieje podstawa prawna do wydawania odrębnego orzeczenia w przedmiocie wszczęcia postępowania i z tego samego powodu organy administracyjne nie posiadają uprawnienia do wydawania orzeczenia w przedmiocie odmowy jego wszczęcia (por. wyrok NSA z dnia 10 maja 1996 r. sygn. akt SA/Wr 2454/95).
Analiza przepisów k.p.a. nie daje zatem podstaw do uznania, iż można by było z ich treści wywodzić kompetencję organu administracyjnego do wydawania rozstrzygnięcia o odmowie wszczęcia postępowania.
Zaskarżonym postanowieniem Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego uchylił postanowienie organu I instancji, wskazując, iż zostało ono wydane bez podstawy prawnej i umorzył postępowanie pierwszej instancji jako bezprzedmiotowe.
W zaskarżonym postanowieniu organu odwoławczego wprawdzie słusznie uznano postanowienie organu I instancji za naruszające prawo, to jednak rozstrzygnięcie o umorzeniu postępowania I instancji zostało wydane z naruszeniem przepisu art, 138 § 1 pkt 2 k.p.a. w związku z art. 105§1 k.p.a. Przepisy te pozwalają organowi odwoławczemu na wydanie decyzji, uchylającej zaskarżoną decyzję i umarzającej postępowanie pierwszej instancji w przypadku stwierdzenia, że postępowanie administracyjne jest bezprzedmiotowe. Przedmiotem postępowania odwoławczego jest ponowne rozpoznanie i rozstrzygnięcie sprawy administracyjnej rozstrzygniętej już przez organ I instancji. Natomiast możliwość wydania przez organ odwoławczy decyzji kasacyjnej ograniczającej się tylko do wyeliminowania decyzji organu I instancji i umorzenia postępowania pierwszej instancji ograniczona jest koniecznością wystąpienia przesłanki bezprzedmiotowości postępowania (art. 105 § 1 k.p.a.).
Dokonana przez organ odwoławczy ocena, iż postępowanie stało się bezprzedmiotowe była co najmniej przedwczesna. Nie sposób nie dostrzec bowiem, że skarżący w swym wniosku twierdzą, że wysypisko odpadów w W. powstało niezgodnie z prawem i domagają się przeprowadzenia przez organ nadzoru budowlanego czynności, które należą do kompetencji tego organu zgodnie z przepisami art. 83 - 84a Prawa budowlanego.
Organ I instancji przedsięwziął zresztą określone czynności dowodowe, przeprowadzając między innymi oględziny nieruchomości. Znajdujący się jednakże w aktach administracyjnych protokół z tej czynności nie odpowiada wymogom art. 68 § 1 k.p.a., nie wyjaśnia bowiem jaka konkretnie nieruchomość została poddana oględzinom. Wskazanie bowiem jedynie adresu ul. P. [...] nie może uznane za wystarczające w kontekście danych znajdujących się w aktach administracyjnych. Brak również wiadomości o tym, by o terminie oględzin powiadomiono skarżących w trybie art. 79§1 k.p.a. Brak takiego powiadomienia skutkuje naruszeniem art.l0k.p.a., który nakazuje organom administracji zagwarantowanie stronom możliwości udziału w postępowaniu administracyjnym. Organ administracji uznając postępowanie za bezprzedmiotowe z powodu zawartego w protokole oględzin stwierdzenia, że "na terenie nieruchomości nie są prowadzone roboty budowlane" pominął to, że zakresem swych kompetencji obejmuje również zgodność z przepisami prawa budowlanego istniejących obiektów budowlanych jak i to, że skarżący w swym wniosku domagali się podjęcia określonych czynności właśnie w stosunku do istniejących już obiektów. Wydzielanie się odoru może z pewnością stanowić przedmiot zainteresowania służb ochrony środowiska, ale może być również skutkiem niewłaściwej konstrukcji obiektów budowlanych wysypiska lub ich niewłaściwego użytkowania. W tym zakresie sygnalizowany przez skarżących problem niewątpliwie powinien być zbadany przez organ nadzoru budowlanego. Trudno także stwierdzić jakie znaczenie dla uznania postępowania za bezprzedmiotowe ma przywołana w zaskarżonej decyzji decyzja o warunkach zabudowy i zagospodarowania dla kompleksu utylizacji odpadów w Ż. - W..
Dopiero przeprowadzenie postępowania dowodowego w sposób zgodny z przepisami procedury administracyjnej, gwarantujący skarżącym możliwość wzięcia w nim udziału i sprecyzowania zarzutów wymienionych we wniosku doprowadzić może organ nadzoru budowlanego do stwierdzenia, czy zachodzą podstawy do wydania przez organ nadzoru budowlanego decyzji administracyjnej, zawierającej merytoryczne rozstrzygnięcie w przedmiocie zgodności z prawem budowlanym obiektów budowlanych zlokalizowanych na terenie wysypiska odpadów, których użytkowanie naruszać może sferę praw podmiotowych skarżących.
Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 c oraz art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270) orzekł jak w punkcie I sentencji wyroku.
O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zasądzając zwrot kosztów postępowania na rzecz skarżących na ich wniosek, wobec uwzględnienia skargi.
Sąd nie zawarł w wyroku rozstrzygnięcia opartego na przepisie art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270), określającego, czy i w jakim zakresie zaskarżone postanowienie nie może być wykonane. Powyższe rozstrzygnięcie jest bowiem, zdaniem Sądu, obligatoryjne tylko w takim przypadku, gdy zaskarżone do sądu administracyjnego postanowienie nadaje się ze swej istoty do wykonania oraz gdy przepis szczególny nie wyklucza jego wykonalności z mocy samego prawa do czasu prawomocnego rozpatrzenia skargi przez sąd. Skoro zatem zaskarżone do sądu administracyjnego postanowienie uchylające postanowienie organu I instancji o odmowie wszczęcia postępowania i umarzające postępowanie pierwszej instancji nie nadaje się w żadnej mierze do wykonania, to całkowicie