II SA/GD 312/22
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła skargi M. K. na postanowienie Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego, które w części utrzymało w mocy postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego wstrzymujące roboty budowlane i nakładające obowiązek przedłożenia dokumentów związanych z budową budynku letniskowego z dobudowanym pomieszczeniem gospodarczo-rekreacyjnym. Organy obu instancji uznały, że budowa została zrealizowana samowolnie, bez wymaganego pozwolenia na budowę, opierając się m.in. na akcie notarialnym z 2002 r. wskazującym na niezabudowaną działkę w dacie darowizny. Skarżący zarzucał naruszenie przepisów K.p.a. i Prawa budowlanego, kwestionując ustalenia organów co do daty powstania obiektu, jego charakteru (budynek gospodarczy, a nie letniskowy) oraz wysokości kondygnacji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku uchylił zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie organu pierwszej instancji. Sąd uznał, że oba postanowienia zostały wydane przedwcześnie, bez wyjaśnienia wszystkich istotnych okoliczności. Kluczowe dla rozstrzygnięcia było ustalenie, czy obiekty budowlane (pierwszy o wymiarach 4,10m x 4,45m, drugi o wymiarach 4,60m x 4,60m) stanowią jedną całość konstrukcyjną, czy dwa odrębne obiekty. Sąd uznał je za odrębne. Następnie, ocena legalności budowy każdego obiektu powinna być dokonana osobno, według stanu prawnego obowiązującego w dacie ich wybudowania. W przypadku pierwszego obiektu, sąd uznał za wiarygodne ustalenie, że powstał on po 2002 r., co wymagało oceny według przepisów Prawa budowlanego obowiązujących od 2001 r. W przypadku drugiego obiektu (wybudowanego w 2019 r.), ocena powinna być dokonana według przepisów z 2019 r. Sąd wskazał, że organy nie wyjaśniły dostatecznie, czy obiekty te są budynkami (posiadają fundamenty i dach), czy też innymi obiektami budowlanymi, co uniemożliwia ich właściwe zakwalifikowanie. Nie rozważono również w pełni możliwości zastosowania przepisów zwalniających z obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę (np. art. 29 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego dla wiat) ani kwestii ewentualnego nieznacznego wykroczenia poza zakres dokonanych zgłoszeń robót budowlanych. Sąd podkreślił, że brak prawidłowych ustaleń faktycznych i prawnych uniemożliwił kontrolę legalności zaskarżonych postanowień. Sąd zasądził od organu na rzecz skarżącego zwrot kosztów postępowania.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUstalanie stanu faktycznego w sprawach samowoli budowlanej, kwalifikacja obiektów budowlanych, stosowanie przepisów Prawa budowlanego w zależności od daty powstania obiektu, rozróżnienie między postępowaniem zwykłym a uproszczonym w sprawach legalizacji samowoli budowlanej.
Orzeczenie dotyczy specyficznych okoliczności faktycznych sprawy, ale zawiera ogólne wytyczne dotyczące procedury i kwalifikacji obiektów budowlanych.
Zagadnienia prawne (5)
Czy organy nadzoru budowlanego prawidłowo ustaliły stan faktyczny i prawny w sprawie samowolnie wybudowanego obiektu budowlanego, w szczególności jego datę powstania, kwalifikację prawną oraz wymogi pozwolenia na budowę?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, organy nie wyjaśniły wszystkich istotnych okoliczności faktycznych i prawnych, co uniemożliwiło prawidłową kwalifikację obiektu i ocenę legalności budowy.
Uzasadnienie
Sąd wskazał na konieczność indywidualnej oceny każdego obiektu budowlanego według stanu prawnego obowiązującego w dacie jego powstania, a także na potrzebę precyzyjnego ustalenia, czy obiekty posiadają fundamenty i dach, co decyduje o ich kwalifikacji jako budynków.
Czy obiekty budowlane posadowione na działce stanowią jedną całość konstrukcyjną, czy też są dwoma odrębnymi obiektami?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Sąd uznał, że są to dwa odrębne obiekty budowlane, niepowiązane konstrukcyjnie.
Uzasadnienie
Analiza protokołów kontroli i dokumentacji zdjęciowej wykazała, że obiekty nie są ze sobą konstrukcyjnie połączone w sposób tworzący jedną całość, a jedynie przestrzeń między nimi została osłonięta zadaszeniem i ścianą.
Czy budowa obiektu budowlanego o powierzchni do 35 m2, parterowego, związanego z produkcją rolną i uzupełniającego zabudowę zagrodową, wymaga pozwolenia na budowę?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, jeśli spełnione są warunki określone w art. 29 ust. 1 pkt 1 lit. a Prawa budowlanego. Jednakże, w tej sprawie działka nie stanowi siedliska, co wyklucza zastosowanie tego przepisu.
Uzasadnienie
Sąd wyjaśnił, że zwolnienie z obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę dotyczy obiektów gospodarczych związanych z produkcją rolną i uzupełniających zabudowę zagrodową w ramach istniejącej działki siedliskowej, co nie miało miejsca w tej sprawie.
Czy roboty budowlane, które nieznacznie wykroczyły poza zakres dokonanych zgłoszeń, mogą być traktowane jako samowola budowlana podlegająca trybowi z art. 48 Prawa budowlanego, czy też powinny być rozpatrywane w trybie art. 50 i 51?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Kwestia ta wymaga indywidualnej oceny stanu faktycznego i nie może być traktowana jako reguła, że każde przekroczenie zakresu zgłoszenia skutkuje zastosowaniem art. 48.
Uzasadnienie
Sąd podkreślił, że ocena, czy inwestor jedynie wykroczył poza zakres zgłoszenia w niewielkim stopniu, czy też wykonał roboty znacząco odbiegające od zgłoszenia, zależy od stanu faktycznego sprawy i powinna być rozpatrywana indywidualnie.
Czy możliwe jest wszczęcie uproszczonego postępowania legalizacyjnego (art. 49f Prawa budowlanego) w sytuacji, gdy toczy się już postępowanie w trybie art. 48 Prawa budowlanego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, uproszczone postępowanie legalizacyjne jest odrębną procedurą, która może być wszczęta jako nowe postępowanie, nawet jeśli toczy się już postępowanie zwykłe, o ile nie zachodzą negatywne przesłanki (np. wydanie nakazu rozbiórki).
Uzasadnienie
Sąd wyjaśnił, że uproszczone postępowanie legalizacyjne zostało wprowadzone jako odrębna regulacja i nie jest przekształceniem postępowania zwykłego, a jego wszczęcie zależy od spełnienia określonych przesłanek czasowych i braku negatywnych decyzji.
Przepisy (16)
Główne
u.p.b. art. 48
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane
Organ nadzoru budowlanego nakazuje rozbiórkę obiektu budowlanego lub jego części, będącego w budowie albo wybudowanego bez wymaganego pozwolenia na budowę lub zgłoszenia. Wstrzymanie robót i nałożenie obowiązków w celu legalizacji jest możliwe, jeśli budowa jest zgodna z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym i nie narusza przepisów techniczno-budowlanych uniemożliwiających doprowadzenie obiektu do stanu zgodnego z prawem.
Dz.U. 2020 poz. 471 art. 49f
Ustawa z dnia 13 lutego 2020 r. o zmianie ustawy - Prawo budowlane oraz niektórych innych ustaw
Wprowadza procedurę uproszczonego postępowania legalizacyjnego w przypadku stwierdzenia budowy obiektu bez wymaganego pozwolenia lub zgłoszenia, jeżeli od zakończenia budowy upłynęło co najmniej 20 lat.
P.p.s.a. art. 145 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sąd uchyla decyzję lub postanowienie, jeśli stwierdzi naruszenie prawa materialnego lub istotne naruszenie prawa procesowego.
Pomocnicze
u.p.b. art. 28 § 1
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane
Roboty budowlane można rozpocząć jedynie na podstawie decyzji o pozwoleniu na budowę z zastrzeżeniem art. 29-31.
u.p.b. art. 29 § 1
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane
Wymienia przypadki, w których pozwolenie na budowę nie jest wymagane (np. budowa obiektów gospodarczych związanych z produkcją rolną, budynków rekreacji indywidualnej do 35 m2).
Dz.U. 2020 poz. 471 art. 25
Ustawa z dnia 13 lutego 2020 r. o zmianie ustawy - Prawo budowlane oraz niektórych innych ustaw
Do spraw wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie ustawy (19.09.2020 r.), stosuje się przepisy Prawa budowlanego w brzmieniu dotychczasowym.
k.p.a. art. 7
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego
Organ obowiązany jest do działania w celu prawdy obiektywnej, przestrzegania prawa i interesu społecznego.
k.p.a. art. 77 § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego
Organ obowiązany jest wyczerpująco zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy.
k.p.a. art. 80
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego
Organ ocenia na podstawie wszechstronnego rozważenia zebranego materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona.
k.p.a. art. 107 § 3
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego
Uzasadnienie decyzji powinno zawierać wskazanie podstawy prawnej, wyjaśnienie stanu faktycznego oraz podstawy prawne i faktyczne decyzji.
P.p.s.a. art. 134 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi.
P.p.s.a. art. 119 § 3
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym.
u.p.b. art. 3 § 2
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane
Definicja 'budynku' jako obiektu budowlanego trwale związanego z gruntem, wydzielonego z przestrzeni przegrodami budowlanymi, posiadającego fundamenty i dach.
u.p.b. art. 3 § 3
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane
Definicja 'rozbudowy' jako zmiany charakterystycznych parametrów obiektu budowlanego.
u.p.b. art. 3 § 6
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane
Definicja 'budowy' jako wykonywania obiektu budowlanego w określonym miejscu, a także odbudowy, rozbudowy, nadbudowy obiektu budowlanego.
Dz.U. 2020 poz. 471 art. 32
Ustawa z dnia 13 lutego 2020 r. o zmianie ustawy - Prawo budowlane oraz niektórych innych ustaw
Nie można wszcząć uproszczonego postępowania legalizacyjnego, jeżeli przed dniem wejścia w życie ustawy wydano decyzję o nakazie rozbiórki.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Organy nie wyjaśniły wystarczająco stanu faktycznego sprawy, w szczególności daty powstania pierwszego obiektu budowlanego oraz jego kwalifikacji prawnej. • Nie dokonano prawidłowej oceny, czy obiekty budowlane stanowią budynki w rozumieniu Prawa budowlanego (czy posiadają fundamenty i dach). • Nie rozważono w pełni możliwości zastosowania przepisów zwalniających z obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę (np. art. 29 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego). • Nie wyjaśniono, czy roboty budowlane nie stanowiły jedynie nieznacznego wykroczenia poza zakres dokonanych zgłoszeń. • Konieczność indywidualnej oceny każdego obiektu budowlanego według stanu prawnego obowiązującego w dacie jego powstania.
Godne uwagi sformułowania
Sąd uznał, że oba postanowienia wydane zostały przedwcześnie, bez wyjaśnienia wszystkich istotnych dla sprawy okoliczności. • Kwalifikacji tej dokonuje się przy tym według stanu prawnego obowiązującego w dacie powstania obiektu budowlanego. • W ocenie Sądu są to dwa odrębne obiekty budowlane, które nie mogą być traktowane jako jedna konstrukcyjna całość. • Z całą pewnością materiał dowodowy nie zawiera informacji pozwalających na jednoznaczne uznanie, że oba obiekty są budynkami, do tego bowiem konieczne jest ustalenie, że posiadają one fundamenty. • Nie można wszcząć uproszczonego postępowania legalizacyjnego, o którym mowa w ust. 1, jeżeli termin, o którym mowa w ust. 1, upłynął po dniu wydania postanowienia o wstrzymaniu budowy, o którym mowa w art. 48 ust. 1.
Skład orzekający
Justyna Dudek-Sienkiewicz
sprawozdawca
Magdalena Dobek-Rak
przewodniczący
Wojciech Wycichowski
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalanie stanu faktycznego w sprawach samowoli budowlanej, kwalifikacja obiektów budowlanych, stosowanie przepisów Prawa budowlanego w zależności od daty powstania obiektu, rozróżnienie między postępowaniem zwykłym a uproszczonym w sprawach legalizacji samowoli budowlanej."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznych okoliczności faktycznych sprawy, ale zawiera ogólne wytyczne dotyczące procedury i kwalifikacji obiektów budowlanych.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy powszechnego problemu samowoli budowlanej i pokazuje, jak istotne jest prawidłowe ustalenie stanu faktycznego przez organy administracji. Wyjaśnia również zawiłości prawne związane z różnymi trybami legalizacji budowy.
“Samowola budowlana: Jak błędy organów mogą uchylić decyzje nadzoru budowlanego?”
Sektor
budownictwo
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.