II SA/Wr 547/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny we WrocławiuWrocław2024-02-29
NSAbudowlaneŚredniawsa
prawo budowlaneroboty budowlanewstrzymanie robótzagrożenie bezpieczeństwaistotne odstępstwoprojekt budowlanypozwolenie na budowęnadzór budowlanywstrzymanie budowynieprawidłowości budowlane

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu oddalił skargę na postanowienie o wstrzymaniu robót budowlanych, uznając, że budowa stanowi zagrożenie dla bezpieczeństwa i istotnie odbiega od zatwierdzonego projektu.

Skarżący kwestionowali postanowienie o wstrzymaniu robót budowlanych dotyczących budynku handlowo-usługowego z częścią mieszkalną. Zarzucali naruszenie przepisów proceduralnych i materialnych, w tym błędne uznanie istotnych odstępstw od projektu oraz brak możliwości wypowiedzenia się co do materiału dowodowego. Sąd uznał, że budowa, ze względu na zmiany w wysokości, brak wentylacji, nieprawidłowy montaż okien połaciowych oraz użytkowanie bez pozwolenia, stanowi zagrożenie dla bezpieczeństwa ludzi i mienia, a także istotnie odbiega od zatwierdzonego projektu.

Skarżący V. K. i S. K. wnieśli skargę na postanowienie Dolnośląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego (DWINB) z dnia 31 lipca 2023 r., które utrzymało w mocy postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego (PINB) z dnia 29 maja 2023 r. w przedmiocie wstrzymania robót budowlanych obejmujących budowę budynku handlowo-usługowego z częścią mieszkalną. PINB wstrzymał roboty budowlane, uznając, że są one wykonywane w sposób mogący spowodować zagrożenie bezpieczeństwa ludzi i mienia, istotnie naruszają przepisy oraz istotnie odbiegają od zatwierdzonego projektu budowlanego. Wskazano na istotne odstępstwa w zakresie wysokości budynku (zmiana o ok. 20%), zmianę sposobu użytkowania (prowadzenie warsztatu samochodowego bez pozwolenia), brak prawidłowej wentylacji, nieprawidłowy montaż okien połaciowych oraz brak ogrodzenia terenu budowy. DWINB uchylił obowiązek sporządzenia operatu pomiaru geodezyjnego, ale utrzymał w mocy pozostałe obowiązki, w tym wykonanie zabezpieczeń i sporządzenie oceny technicznej. Skarżący zarzucali naruszenie przepisów proceduralnych (brak możliwości wypowiedzenia się, zbyt krótki czas na zapoznanie się z aktami) oraz materialnych (błędne uznanie istotnych odstępstw od projektu, niewłaściwe zastosowanie przepisów prawa budowlanego). Sąd administracyjny oddalił skargę, uznając, że budowa stanowi realne zagrożenie dla bezpieczeństwa ludzi i mienia, a także istotnie odbiega od zatwierdzonego projektu budowlanego. Sąd podkreślił, że zmiany w wysokości budynku o ok. 20% są istotnym odstępstwem, a prowadzenie działalności warsztatowej bez pozwolenia na użytkowanie jest niedopuszczalne. Sąd odniósł się również do kwestii stosowania przepisów prawa budowlanego w brzmieniu obowiązującym w różnych okresach, uznając, że obecne brzmienie art. 36a ust. 5 u.p.b. (dotyczące istotnych odstępstw) znajduje zastosowanie, a nawet jeśli nie, to zmiana wysokości o 20% jest istotnym odstępstwem w świetle swobodnego uznania organów w poprzednim stanie prawnym. Sąd odrzucił również zarzuty dotyczące naruszenia przepisów proceduralnych, uznając, że ewentualne uchybienia nie miały wpływu na treść zaskarżonego postanowienia.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Tak, roboty budowlane prowadzone w sposób wskazany w pytaniu uzasadniają wstrzymanie tych robót.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że budowa, ze względu na zmiany w wysokości, brak wentylacji, nieprawidłowy montaż okien połaciowych oraz użytkowanie bez pozwolenia, stanowi zagrożenie dla bezpieczeństwa ludzi i mienia, a także istotnie odbiega od zatwierdzonego projektu, co stanowi wystarczającą przesłankę do wstrzymania robót.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (4)

Główne

u.p.b. art. 50 § 1 pkt 2 i 4

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane

Właściwy organ wstrzymuje postanowieniem prowadzenie robót budowlanych wykonywanych w sposób mogący spowodować zagrożenie bezpieczeństwa ludzi lub mienia lub zagrożenia środowiska (pkt 2) lub istotnie odbiegający od ustaleń i warunków określonych w pozwoleniu na budowę, projekcie budowlanym lub w przepisach (pkt 4).

Pomocnicze

u.p.b. art. 36a § 5

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane

Definicja istotnych odstępstw od zatwierdzonego projektu budowlanego.

p.p.s.a. art. 119 § 3

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Możliwość rozpoznania sprawy w trybie uproszczonym.

p.p.s.a. art. 151

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Oddalenie skargi.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Budowa stanowi zagrożenie dla bezpieczeństwa ludzi i mienia. Roboty budowlane istotnie odbiegają od zatwierdzonego projektu budowlanego. Prowadzenie działalności gospodarczej w budynku bez pozwolenia na użytkowanie jest niedopuszczalne.

Odrzucone argumenty

Naruszenie przepisów proceduralnych przez organy nadzoru budowlanego. Błędne uznanie istotnych odstępstw od projektu budowlanego. Niewłaściwe zastosowanie przepisów prawa budowlanego. Zastosowanie niewłaściwego brzmienia przepisów prawa budowlanego.

Godne uwagi sformułowania

budowa stanowi realne zagrożenie dla ludzi i mienia istotnie odbiega od zatwierdzonego projektu budowlanego prowadzenie działalności gospodarczej w budynku, który nie jest oddany do użytkowania zmiana wysokości budynku w granicach 20 % bez wątpienia świadczy o wprowadzeniu zmiany istotnej do zatwierdzonego projektu budowlanego

Skład orzekający

Adam Habuda

przewodniczący

Wojciech Śnieżyński

sprawozdawca

Marta Pawłowska

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów Prawa budowlanego dotyczących wstrzymania robót budowlanych, istotnych odstępstw od projektu oraz zagrożenia bezpieczeństwa."

Ograniczenia: Sprawa dotyczy specyficznego stanu faktycznego i interpretacji przepisów w kontekście historycznym (zmiany przepisów).

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa pokazuje, jak istotne są prawidłowe procedury budowlane i jakie mogą być konsekwencje ich naruszenia, w tym zagrożenie bezpieczeństwa i spory prawne.

Budowa zagraża bezpieczeństwu? Sąd wyjaśnia, kiedy roboty budowlane muszą zostać wstrzymane.

Sektor

budownictwo

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Wr 547/23 - Wyrok WSA we Wrocławiu
Data orzeczenia
2024-02-29
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2023-09-29
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Sędziowie
Adam Habuda /przewodniczący/
Marta Pawłowska
Wojciech Śnieżyński /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6012 Wstrzymanie robót budowlanych, wznowienie tych robót, zaniechanie dalszych robót budowlanych
Hasła tematyczne
Budowlane prawo
Sygn. powiązane
II OSK 2030/24 - Postanowienie NSA z 2024-10-24
Skarżony organ
Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku
*Oddalono skargę w całości
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 682
art. 50 ust. 1 pkt 2 i 4
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Adam Habuda Sędziowie: Sędzia WSA Wojciech Śnieżyński (spr.) Asesor WSA Marta Pawłowska po rozpoznaniu w Wydziale II w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 29 lutego 2024 r. sprawy ze skargi V. K. i S. K. na postanowienie Dolnośląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 31 lipca 2023 r. nr 697/2023 w przedmiocie wstrzymania robót budowlanych obejmujących budowę budynku handlowo-usługowego oddala skargę w całości.
Uzasadnienie
Pismem z 07.02.2023 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego dla miasta W. (dalej: PINB, organ I instancji) został poinformowany o nieprawidłowościach przy budowie domu położnego przy ul. [...] we W. W zawiadomieniu wskazano, że budowę budynku usługowo-mieszkalnego przylegającego do ściany istniejącego budynku mieszkalnego rozpoczęto w 2000 r. Do 2018 r. dobudówka znajdowała się w stanie surowym zamkniętym. Wskazano, że mimo braku dokończenia prac budowlanych, braku dokonania odbioru i uzyskania pozwolenia na użytkowanie opisany budynek jest w części użytkowany (parterze), prowadzona jest tam działalność gospodarcza (naprawa samochodów). Dalej w piśmie szczegółowo opisano nieprawidłowości polegające na istotnych odstępstwach od projektu, w postaci zmiany kąta nachylenia połaci dachu, podniesienia kalenicy dachu o około 2-3 m, wykonanie w nadbudowanej ścianie szczytowej otworu okiennego, który koliduje z przebiegiem komina, który z tego powodu nie został wybudowany. Ponadto wskazano na odstępstwo w postaci skrócenia dachu od strony ul. [...], a także brak na piętrze i poddaszu wyprowadzonych kanałów wentylacyjnych, przy czym na niższych kondygnacjach brak jest również wentylacji.
Po otrzymaniu akt archiwalnych związanych z nieruchomością położną przy ul. [...] we W. (działka nr [...]), w tym dokumentacji dotyczących decyzji nr 1845/2000 z 08.09.2000 r., którą zatwierdzono projekt budowlany i udzielono S. K. pozwolenia na budowę dla inwestycji polegającej na budowie budynku handlowo-usługowego (stacja unowocześniania pojazdów bez napraw i serwisu - 2 stanowiska) z częścią mieszkalną, a także decyzji nr 411/2007 z 04.04.2007 r., którą zatwierdzono projekt budowlany i udzielono dla V. i S. K. pozwolenia na budowę dla inwestycji polegającej na rozbudowie istniejącego budynku mieszkalnego jednorodzinnego w zabudowie szeregowej położnego we W. przy ul. [...] (polegająca na budowie: wiatrołapu do budynku istniejącego, schodów wejściowych na parter budynku istniejącego oraz zadaszenia i barierek tarasów formie zadaszenia na parterze budynku istniejącego), PINB przeprowadził w dniu 18.04.2023 r. kontrolę robót budowlanych realizowanych na opisanej nieruchomości.
W wyniku czynności kontrolnych ustalono, że teren budowy nie jest ogrodzony. Wykonano ściany zewnętrzne, stropy, wstawiono stolarkę okienną, drzwiową i bramy garażowe. Wykonano docieplenie budynku i zamontowano konstrukcję dachu. Roboty zaprzestano na etapie wykonania pokrycia dachowego. W części przyziemia (poziom -0,2 m według projektu) wykonano 2 pomieszczenia (biuro/poczekalnie oraz magazyn), większa część przyziemia jest użytkowana jako warsztat samochodowy. Przygotowano 2 stanowiska z osprzętem. Podczas kontroli 1 z samochodów znajdował się na podnośniku. W lokalu obecny był pracownik. Przed wejściem usytuowano reklamę firmy A. Część warsztatowa jest otwarta, wysoka, część nad pomieszczeniami uzupełniającymi hali warsztatowej (biuro i magazyn) jest zabudowana dwoma pomieszczeniami. Nad częścią warsztatową znajduje się jedna kondygnacja (I piętro) służąca za część mieszkalną. Wejście do niej możliwe jest z przylegającego budynku mieszkalnego. Przejście między budynkami jest częściowo zabudowane i ma szerokość 50 cm. Na tę kondygnację można również wejść drabiną z poziomu wysokiego parteru. W obrębie otworu w stropie brak balustrad chroniących przed upadkiem z wysokości. Na kondygnacji I piętra wykonano okna połaciowe po 4 sztuki od strony zachodniej i wschodniej. W obrębie okien wycięto krokwie stanowiące konstrukcje dachu i w tym miejscu wstawiono okna poprzez zamontowanie wymian drewnianych. Stwierdzono, że sposób montażu okien połaciowych na konstrukcji wymianowej w miejsce wyciętych fragmentów krokwi budzi wątpliwości pod kątem jakości wykonania tych robót, ale również bezpieczeństwa konstrukcji więźby dachowej. Od strony istniejącego budynku nie wykonano przegrody budowlanej. Strop w tym miejscu oparty jest na słupach z cegły pełnej. Jeden z tych słupów wykonano w obrębie przejścia między budynkami, zawężając światło tego przejścia. Ustalono, że z kondygnacji I piętra prowadzi wejście na wyższy, kolejny poziom budynku, będący strychem. W chwili obecnej komunikacja między I piętrem a strychem odbywa się za pomocą drabiny. Wysokość pomieszczenia strychowego do kalenicy wynosi 3,60 m. W budynku wykonano 3 kominy wyprowadzone ponad dach. Ustalono, że sposób ich wykonania nie zapewnia odpowiedniej wentylacji pomieszczeń w budynku (w tym hali warsztatowej, która jest użytkowana). Stwierdzono rozbieżności w wyglądzie zewnętrznym budynku. Zmieniono geometrię dachu (od strony zachodniej skrócono połać dachu na poziomie I piętra, wykonując ścianę zewnętrzną z oknami doświetlającymi halę napraw, pozostałą po skróceniu dachu część hali napraw zadaszono odrębnym dachem. Stwierdzono również brak balustrad chroniących przed upadkiem z wysokości przy schodach zewnętrznych prowadzących na wysoki parter. Obecny w trakcie czynności kontrolnych S. K. udostępnił dziennik budowy oraz oświadczył, że w warsztacie wykonywane są usługi w postaci geometrii podwozia, diagnostyki samochodowej, obsługi klimatyzacji samochodowej oraz wszelkiego rodzaju wymian części samochodowych, a także wymiana opon. Nie są wykonywane prace lakiernicze oraz blacharskie. Wskazał na trwający konflikt z wykonawcą robót budowlanych z powodu którego roboty zostały wstrzymane. Ponadto wskazał, że wszystkie roboty zostały wykonane zgodnie z projektem, a ewentualne zmiany zostały naniesione przez architekta na dokumentację i przez niego zaakceptowane. Zmiany akceptował również kierownik budowy. Podczas kontroli pouczono inwestora, że obiekty budowlane nie mogą być użytkowane bez uzyskania decyzji o pozwoleniu na użytkowanie lub dokonania skutecznego zawiadomienia o zakończeniu budowy.
Przy piśmie z 24.04.2023 r., powołując się na udzielone przez inwestora pełnomocnictwo, r. pr. A. S. przesłała do PINB dokumenty w postaci: Opinii technicznej pokrycia dachowego wykonanego z blachy na budynku mieszkalnym w zabudowie szeregowej, sporządzonej przez mgr inż. J. S. w dniu 07.08.2018 r. oraz Opinii technicznej dotyczącej oceny stanu technicznego pokrycia dachu budynku mieszkalnego położnego we W. przy ul. [...] , sporządzonej przez mgr inż. P. T. w lipcu 2021 r.
Mając na uwadze stwierdzone podczas kontroli nieprawidłowości PINB pismem z 22.05.2023 r. zawiadomił S. K. oraz V. K., reprezentowanych przez pełnomocnika r. pr. A. S., o wszczęciu postępowania administracyjnego w sprawie robót budowlanych obejmujących budowę opisanego budynku, wykonywanych w sposób mogący spowodować zagrożenie bezpieczeństwa ludzi i mienia, istotnie naruszające przepisy oraz istotnie odbiegających od zatwierdzonego projektu budowlanego.
Następnie postanowieniem nr 1041/2023 z 29.05.2023 r., wydanym na podstawie art. 50 ust. 1 pkt 2 i 4 ustawy z 07.07.1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2023 r., poz. 682) – dalej: u.p.b., PINB wstrzymał roboty budowlane prowadzone przez S. K., wykonywane w sposób mogący spowodować zagrożenie bezpieczeństwa ludzi i mienia, istotnie naruszające przepisy oraz istotnie odbiegające od zatwierdzonego projektu budowlanego. Powyższym postanowieniem organ I instancji nakazał inwestorowi wykonanie niezbędnych zabezpieczeń, w postaci: 1) podstemplowania belki wymianu w obrębie montażu okien połaciowych w środku rozpiętości oraz przy mocowaniu do krokwi pełnych, 2) zamontowania poręczy przy schodach zewnętrznych oraz balustrad chroniących przed upadkiem z wysokości w obrębie spocznika przy schodach zewnętrznych oraz w otworze w stropie pod częścią mieszkalną składających się z deski krawężnikowej o wysokości co najmniej 0,15 m i poręczy ochronnej na wysokości 1,1 m, z wypełnieniem między deską krawężnikową i poręczą zabezpieczającą przed upadkiem z wysokości, 3) zabezpieczenia terenu budowy przed dostępem osób nieupoważnionych - wykonanie stabilnego ogrodzenia o wysokość min. 1,5 m. Ponadto organ nałożył obowiązek sporządzenia w terminie 30 dni od dnia doręczenia postanowienia: 1) ekspertyzy technicznej w postaci operatu pomiaru geodezyjnego: wymiarów budynków (mierzonych po zewnętrznym obrysie ścian), odległości ścian zewnętrznych budynku od granicy działki, wysokości budynku mierzonej od poziomu terenu przy najniżej położonym wejściu do budynku, do najwyżej położonego punktu konstrukcji przekrycia budynku, 2) oceny technicznej dotychczas wykonanych robót budowlanych w ramach inwestycji w zakresie konstrukcyjno-budowlanym, odnoszącej się do zgodności ich wykonania z przepisami i zasadami wiedzy technicznej oraz wskazującej w jaki sposób zapewnić prawidłową wentylację pomieszczeń budynku.
Uzasadniając powody wydania postanowienia z 29.05.2023 r. PINB wskazał, że kontrola z 18.04.2023 r. wykazała fakt dokonania przez inwestora istotnych odstąpień od zatwierdzonego projektu budowlanego, w zakresie charakterystycznych parametrów obiektu budowlanego dotyczących wysokości w zakresie przekraczającym 2%. Z zatwierdzonego decyzją z 08.09.2020 r. projektu budowlanego wynika, że wysokość poddasza wynosiła ok. 65 cm i nie przewidziano możliwości wejścia na strop ostatniej kondygnacji. Natomiast z pomiarów wykonanych podczas kontroli wynika, że wysokość strychu od podłogi do belki pod kalenicą wynosi 3,60 m. Podkreślono, że najwyższy punkt budynku na projekcie wskazano jako 10,20 m, podniesiona została część dachu mająca pierwotnie wysokość 9,10 m, a co za tym idzie, podniesienie tej części o ok. 3 m (ok. 2 metry względem najwyższego punktu całego budynku), powoduje zmianę jego wysokości w granicach 20 %, co świadczy o wprowadzeniu zmiany istotnej do zatwierdzonego projektu budowlanego. PINB wskazał, że kolejnym wprowadzonym odstąpieniem jest zmiana zamierzonego sposobu użytkowania obiektu lub jego części. Organ wskazał, że obecnie w przyziemiu prowadzona jest działalność gospodarcza polegająca na naprawie samochodów i ich serwisie, co potwierdza szyld umieszczony w obrębie budynku, który wskazuje na prowadzenie serwisu samochodowego. Organ wyjaśnił, że decyzja o pozwoleniu na budowę obejmowała budowę budynku usługowo - handlowego (stacja unowocześniania samochodów bez napraw i serwisu - 2 stanowiska). W ocenie PINB prowadzenie działalności związanej z typową mechaniką samochodów (naprawa i serwis) - działalność stała się uciążliwa dla otoczenia i zmienił się zamierzony sposób użytkowania tej części budynku. Powyższe, zdaniem organu, stanowi niezgodność z obowiązującym miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego, gdyż w § 20 ust. 1 uchwały Rady Miejskiej W. z [...].04.2013 r., Nr [...] w sprawie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego obszaru położonego w rejonie ulic: [...], [...] i A. we W., obowiązującego dla przedmiotowej nieruchomości, dopieszcza się możliwość prowadzenia usług drobnych. Organ stwierdził, że warsztat (mechanika samochodowa z naprawą i serwisem), jako działalność uciążliwa dla otoczenia, nie wpisuje się w ustalenia miejscowego planu. Podniesiono przy tym, że warsztat jest użytkowany bez uzyskania decyzji o pozwoleniu na użytkowanie lub dokonania skutecznego zawiadomienia o zakończeniu budowy. PINB wskazał również, że obszar na którym znajduje się inwestycja jest wpisany do gminnej ewidencji zabytków W. jako historyczny układ urbanistyczny dzielnicy B. i B.(1) we W., a wprowadzone zmiany w wyglądzie budynku powinny zostać uzgodnione z organem konserwatorskim - przy czym inwestor takiego uzgodnienia nie przedstawił. PINB ustalił, że w budynku nie zapewniono prawidłowej wentylacji, w tym wentylacji pomieszczeń hali warsztatowej. Wykonano jedynie wyprowadzenie kominów ponad dach, nie poprowadzono przewodów kominowych przez cały budynek - występują one jedynie w obrębie strychu, natomiast w stropie nad pierwszym piętrem nie pozostawiono otworów technologicznych pod te kominy. Ponadto, nieprawidłowości ujawniono także w zakresie okien połaciowych, które są wykonane niezgodnie z projektem. Wskazano, że w celu montażu okien od strony wschodniej zostały wycięte 2 krokwie dachowe, natomiast od strony zachodniej 3 krokwie (w tej części wykonano podporę na środku wymiany). Konstrukcja dachu niewątpliwie uległa osłabieniu, gdyż wycięto elementy konstrukcyjne, a wymianę wykonano w sposób nieprawidłowy. Ponadto, teren budowy nie jest ogrodzony, przy schodach zewnętrznych nie umieszczono poręczy i barierek chroniących przed upadkiem z wysokości. Z uwagi na wprowadzone zmiany m.in. w szczególności związanych z konstrukcją dachu i wentylacją budynku, wysokości budynku, powstały uzasadnione wątpliwości co do jakości i poprawności wykonanych robót - zgodności z zatwierdzonym projektem budowlanym, w zakresie usytuowania budynku i jego charakterystycznych parametrów. PINB celem pozyskania materiału dowodowego umożliwiającego wyeliminowanie wątpliwości w powyższym zakresie nałożył na inwestora, obowiązek dostarczenia stosownej ekspertyzy technicznej. Ekspertyza ta winna zostać sporządzona w postaci operatu pomiaru geodezyjnego wymiarów budynku przy ul. [...] (po zewnętrznym obrysie ścian i jego wysokości od poziomu terenu przy najniżej położonym wejściu do budynku) - i w sposób jednoznaczny określać wartości liczbowe tych wymiarów.
Pismem z 19.06.2023 r. V. i S. K. zwrócili się do organu I instancji o wydłużenie terminu na przedłożenie ekspertyzy technicznej w postaci operatu pomiaru geodezyjnego oraz oceny technicznej dotychczas wykonanych robót budowlanych. Niezależnie od tego oprotestowali zażaleniem postanowienie 29.05.2023 r. W jego treści podnieśli zastrzeżenia dotyczące braku udostępnienia im pełnej dokumentacji zgromadzonej w sprawie podczas przeglądania akt, braku załącznika do pełnomocnictwa osoby składającej zawiadomienie o nieprawidłowościach dotyczących budowy, braku korespondencji osoby zainteresowanej w sprawie, braku opinii architekta C. M., braku opinii kierownika budowy T. P., braku projektu z 2006 r. C. M. oraz braku zdjęć przedstawiających zabudowę ul. [...]. Podkreślono, że udostępnienie akt trwało pół godziny, co jest zbyt krótkim czasem.
W dniu 27.07.2023 r. V. K. i S. K. zapoznali się w siedzibie DWINB z aktami sprawy. Ze sporządzonej na tą okoliczność notatki urzędowej wynika, że dołączyli do akt sprawy dokument w postaci pisma z 03.09.2018 r. S. O. oraz zawnioskowali o uzupełnienie akt sprawy o dokumentację projektową zatwierdzoną decyzją z 04.04.2007 r., w której uwzględniona i zatwierdzona została wysokość "+11,90m".
Dolnośląski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego (dalej: organ II instancji, DWINB), postanowieniem z 31.07.2023 r. (nr 697/2023), uchylił zaskarżone postanowienie w części dotyczącej obowiązku sporządzenia ekspertyzy technicznej w postaci operatu pomiaru geodezyjnego, w pozostałym zakresie utrzymał postanowienie w mocy. Organ odwoławczy w ślad za PINB stwierdził, że różnice pomiędzy zatwierdzonym projektem budowlanym, a wykonanymi pracami budowlanymi w zakresie wysokości strychu oraz najwyższego punktu budynku w granicach 20%, świadczą bez wątpienia o wprowadzeniu zmiany istotnej od zatwierdzonego projektu. Dalej DWINB zgodził się z oceną organu I instancji w odniesieniu do zmiany zamierzonego sposobu użytkowania obiektu. Pierwotny sposób użytkowania zakładał prowadzenie stacji unowocześniania pojazdów, która nie obejmowała prowadzenia napraw i serwisu, natomiast podczas kontroli takie prowadzenie takich prac zostało wykazane. Prowadzenie warsztatu stanowi z kolei działalność uciążliwą dla otoczenia, co jest sprzeczne z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego, gdyż przeznaczenie terenu zakłada prowadzenie usług drobnych. DWINB potwierdził również, że inwestycja wpisana jest do gminnej ewidencji zabytków W. i wprowadzone zmiany w wyglądzie budynku powinny zostać uzgodnione z organem konserwatorskim, którego uzgodnienia inwestor nie przedstawił. Podkreślono, że PINB w podstawie skarżonego postanowienia wskazuje także art. 50 ust. 1 pkt 2 u.p.b., a więc wykonywanie robót budowlanych w sposób mogący spowodować zagrożenie bezpieczeństwa ludzi lub mienia bądź zagrożenie środowiska, co jest samodzielną i wystarczającą przesłanką do orzeczenia wstrzymania robót i nałożenia obowiązku przedłożenia ekspertyzy technicznej. Organ II instancji przychylił się do wskazań PINB, że prowadząc działalność gospodarczą w budynku, który nie jest oddany do użytkowania (a wręcz roboty związane z jego budową nie są zakończone) dochodzi do narażenia zarówno pracowników warsztatu, jak i osób postronnych korzystających z usług świadczących w nielegalnie użytkowanym budynku.
W ocenie DWINB nie jest natomiast zasadnym nałożenie na inwestora obowiązku przedłożenia operatu pomiaru geodezyjnego dotyczącego wymiarów budynku (mierzonych po zewnętrznym obrysie ścian), odległości ścian zewnętrznych budynku od granicy działki i wysokości budynku mierzonej od poziomu terenu przy najniżej położonym wejściu do budynku, do najwyżej położonego punktu konstrukcji przekrycia budynku. Zdaniem DWINB, operatu pomiaru geodezyjnego nie należy zaliczać do ekspertyzy technicznej. Zgodnie z przyjętą definicją operat geodezyjny (techniczny) jest zbiorem dokumentacji obejmującej wyniki geodezyjnych pomiarów sytuacyjnych i wysokościowych powstałych w trakcie prac geodezyjnych mających na celu zebranie aktualnych danych o przestrzennym rozmieszczeniu elementów zagospodarowania terenu, natomiast ekspertyza techniczna to niewątpliwie opracowanie, którego celem jest ocena stanu technicznego obiektu budowlanego po zaistnieniu określonych okoliczności; zawierające dokumentację i ocenę zdarzeń, zjawisk i procesów, które miały miejsce podczas realizacji lub użytkowania obiektu, a także inwentaryzację uszkodzeń oraz, w zależności od potrzeb, badania specjalistyczne w zakresie podłoża gruntowego, badania kontrolne zastosowanych materiałów i niezbędne obliczenia statyczne, oraz formułujące wnioski określające główne przyczyny uszkodzeń i zalecenia w zakresie sposobu naprawy lub propozycji wzmocnienia uszkodzonych elementów. W związku z powyższym nie jest zasadne nałożenie na inwestora obowiązku przedłożenia operatu pomiaru geodezyjnego, natomiast nie ulega wątpliwości, że w związku z ustaleniem aktualnego stanu faktycznego, koniecznym jest pozyskanie oceny technicznej dotychczas wykonanych robót budowlanych w ramach przedmiotowej inwestycji w zakresie konstrukcyjno-budowlanym, odnoszącej się do zgodności ich wykonania z przepisami i zasadami wiedzy technicznej oraz wskazującej w jaki sposób zapewnić prawidłową wentylację pomieszczeń budynku.
Odnosząc się do zarzutów zawartych w zażaleniu, DWINB wskazał, że są na tym etapie bez znaczenia. Organ odwoławczy podkreślił, że postanowienie o wstrzymaniu robót budowlanych, wydawane na podstawie art. 50 ust. 1 pkt 2 u.p.b., stanowi wyraz ingerencji organu nadzoru budowlanego w roboty budowlane prowadzone w sposób, który może spowodować zagrożenie interesu publicznego w postaci bezpieczeństwa ludzi lub mienia, bądź zagrożenie środowiska. W świetle analizowanego przepisu nie ma znaczenia, że roboty budowlane prowadzone są na podstawie ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę i w sposób nieodbiegający od ustaleń i warunków określonych w pozwoleniu na budowę, bądź w przepisach. Jedyną przesłanką wstrzymania robót budowlanych jest bowiem w tym przypadku prowadzenie ich w sposób mogący spowodować zagrożenie bezpieczeństwa ludzi lub mienia bądź zagrożenie środowiska. Postanowienie o wstrzymaniu robót budowlanych stanowi pierwszy etap tzw. postępowania naprawczego i ma charakter tymczasowy, stanowiąc rodzaj zabezpieczenia do czasu podjęcia kolejnego, merytorycznego rozstrzygnięcia w procedurze naprawczej, które zapadnie w prawnej formie decyzji administracyjnej. DWINB wskazał, że przedłożone w pismo skarżących z 27.07.2023 r. nie wpływa w żaden sposób na niniejsze rozstrzygnięcie i nie wnosi nic nowego do sprawy. Odnośnie wniosków i uwag zawartych w zażaleniu dotyczących braku w materialne dowodowym dokumentacji projektowej zatwierdzonej decyzją nr 411/2017 z 04.04.2007 r., organ II instancji wyjaśnił, że wskazana dokumentacja dotyczy inwestycji polegającej na rozbudowie istniejącego budynku mieszkalnego jednorodzinnego w zabudowie szeregowej o wiatrołap (przedsionek wejściowy), schody wejściowe na parter oraz zadaszenia i barierki tarasu w formie zadaszenia w budynku istniejącym. Natomiast przedmiotem niniejszego postępowania objęta jest inwestycja wykonywana na podstawie decyzji z 08.09.2000 r., mocą które został zatwierdzony projekt budowlany dla inwestycji polegającej na budowie budynku handlowo-usługowego (stacja unowocześniania pojazdów bez napraw i serwisu - 2 stanowiska) z częścią mieszkalną. Zatem powyższe stanowią odrębne inwestycje, objęte osobnymi decyzjami pozwolenia na budowę wbrew twierdzeniom strony skarżącej. Organ odwoławczy nie przychylił się do twierdzeń skarżących, że w decyzji dotyczącej rozbudowy istniejącego budynku mieszkalnego zostały zatwierdzone dokonane zmiany odnośnie budynku handlowo-usługowego z częścią mieszkalną, gdyż został on dobudowany obok już istniejącego obiektu objętego odrębną decyzją.
Od powyższego postanowienia DWINB skarżący wnieśli skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu. W jej treści podnieśli, że wysokość budynku podana w zaskarżonym postanowieniu DWINB nie została potwierdzona przez żadnego uprawnionego geodetę. Nadmieniono, że projekt z września 2006 r., który sporządził C. M. (chodzi o projekt budowlany zatwierdzony decyzją Prezydenta W. z 04.04.2007 r., nr 411/2007 r. – uw. Sądu), był opiniowany przez Ministra Budownictwa i uzyskał opinię pozytywną wraz ze stwierdzeniem, że obiekt nie podlega ochronie konserwatorskiej. Podkreślono, że projekt budowlany z naniesionymi poprawkami z września 2006 r. zatwierdził zmiany w projekcie. Powyższe dokumenty dotyczą tej samej rozbudowy domu i dlatego powinny być ponownie przeanalizowane. W odniesieniu do braku wyprowadzenia kanałów wentylacyjnych skarżący wskazali, że nad bramami wjazdowymi znajdują się uchylone okna wentylacyjne, na środku hali umieszczony jest wentylator, co więcej w suficie jest luk i otwór, co przyczynia się do wentylacji. Podkreślono również, że doprowadzenie wentylacji nie zostało do tej pory wykonane przez nieprawidłowo wykonane prace w zakresie dachu. Winą za zagrożenie w zakresie okien połaciowych skarżący obarczyli osobę wykonującą te prace. Na tą okoliczność przytoczyli opinie biegłych uzyskane na potrzeby postępowania toczącego się w sądzie powszechnym.
W dniu 25.09.2023 r. pełnomocnik skarżących – r. pr. A. S. doprecyzowała skargę. Pełnomocnik wskazał, że precyzuje zakres zaskarżenia postanowienia DWINB co do tej części postanowienia, w jakiej utrzymuje ono mocy postanowienie organu I instancji. Pełnomocnik w tym zakresie zarzuciła organowi II instancji naruszenie: 1) art. 50 ust. 1 pkt 2 u.p.b., poprzez błędne przyjęcie, że roboty budowlane obejmujące budowę budynku handlowo-usługowego z częścią mieszkalną miałyby być nadal wykonywane w sposób mogący spowodować zagrożenie bezpieczeństwa ludzi i mienia; 2) art. 36a ust. 5 w zw. z art. 50 ust. 1 pkt 4 u.p.b. poprzez błędne przyjęcie, że prace wykonane przez stronę miałyby istotnie odbiegać od zatwierdzonego projektu budowlanego i jako takie miałyby stanowić istotne odstąpienie od zatwierdzonego projektu zagospodarowania działki lub terenu lub projektu architektoniczno-budowlanego lub innych warunków pozwolenia na budowę; 3) art. 7 art. 7a, art. 8, art. 9, art. 10, art. 77, art. 80, art. 81a § 1, art. 124 w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. poprzez zbyt krótki czas na wypowiedzenie się co do zgromadzonego materiału przed wydaniem decyzji z 28.07.2023 r., wydanie tej decyzji trzy dni przed zaskarżonym postanowieniem DWINB oraz nieuwzględnienie wszystkich materiałów w sprawie, w tym zawartości projektu budowlanego i dokumentacji zdjęciowej ukazującej stan prac budowlanych aktualny na maj 2006 r., 4) art. 75 § 1, art. 78 § 1 i § 2, art. 107 § 3 k.p.a. poprzez nieuwzględnienie wniosku dowodowego z opinii architekta wskazanego przez skarżących, opinii kierownika budowy, pozwolenia na budowę z 04.04.2007 r., projektu budowlanego oraz zdjęć zabudowy.
Na podstawie tak sformułowanych zarzutów skargi jej autor wniósł o: 1) uchylenie zaskarżonego postanowienia w części, 2) umorzenie postępowania administracyjnego, 3) wstrzymanie wykonania zaskarżonego postanowienia, 3) zasądzenie na rzecz skarżących kosztów postępowania.
W uzasadnieniu przedstawiono stan faktyczny sprawy oraz przytoczono szereg przepisów mających zastosowanie w sprawie. W dalszej treści uzasadnienia podniesiono, że zrealizowane prace w postaci podniesienia kalenicy dachu, zmiany konstrukcji dachu oraz wykonanie w ścianie szczytowej dodatkowego otworu okiennego są objęte istniejącym w obrocie prawnym pozwoleniu z 02.09.2000 r. Organy nadzoru budowlanego, zdaniem pełnomocnika, oparły swoje postanowienia na podstawie obecnego brzmienia przepisu art. 36a u.p.b., natomiast zastosowanie powinno znaleźć brzmienie tego przepisu w brzmieniu na dzień 03.09.2003 r. Powołując się na dziennik budowy pełnomocnik wskazał, że projektant dokonał stosownych zmian w projekcie na początku 2003 r. oraz poinformował ich, że zamierzone zmiany nie wymagają zmiany pozwolenia na budowę. Pełnomocnik stwierdził, że na dzień 31.07.2023 r. czynności i prace zabezpieczające zostały wykonane, wbrew ustaleniom organu. Podniesiono, że strony nie mogły wypowiedzieć się co do zebranego materiału dowodowego, gdyż zawiadomienie o terminie w jakim mogą dokonać tych czynności zostało doręczone 5 dni przed terminem wydania decyzji
W odpowiedzi na skargę DWINB podtrzymał swoje stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 3 ustawy z 30.08.2002 r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 1634) - dalej: p.p.s.a., który stanowi, że sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. Zgodnie z art. 120 p.p.s.a. w trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawy na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów.
Zgodnie z art. 3 § 1 p.p.s.a. sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Stosownie do art. 145 § 1 pkt 1 lit. a - c p.p.s.a. kontrola ta sprawowana jest w zakresie oceny zgodności zaskarżonych do sądu aktów administracyjnych z obowiązującymi przepisami prawa materialnego jak i przepisów proceduralnych. W przypadku bezzasadności skargi, sąd skargę oddala na podstawie art. 151 p.p.s.a.
Rozpoznając sprawę w ramach tak zakreślonej kognicji, Sąd nie stwierdził w działaniu organu nadzoru budowlanego naruszenia ani norm prawa materialnego, ani też naruszenia przepisów postępowania, które uzasadniałyby uwzględnienie złożonej skargi.
Kontroli Sądu w niniejszym postępowaniu podlegało postanowienie DWINB z 31.07.2023 r. w zakresie którym utrzymano w mocy postanowienie PINB z 29.05.2023 r. W zaskarżonej części DWINB utrzymał w mocy skierowane do inwestora obowiązki w postaci: 1) wykonania niezbędnych zabezpieczeń (podstemplowanie belki wymianu w obrębie montażu okien połaciowych w środku rozpiętości oraz przy mocowaniu do krokwi pełnych, zamontowanie poręczy przy schodach zewnętrznych oraz balustrad chroniących przed upadkiem z wysokości w obrębie spocznika przy schodach zewnętrznych oraz w otworze w stropie pod częścią mieszkalną, zabezpieczenie terenu budowy przed dostępem osób nieupoważnionych); 2) sporządzenia oceny technicznej dotychczas wykonanych robót budowlanych w ramach inwestycji w zakresie konstrukcyjno-budowlanym, odnoszącej się do zgodności ich wykonania z przepisami i zasadami wiedzy technicznej oraz wskazującej w jaki sposób zapewnić prawidłową wentylację pomieszczeń budynku.
Skarżący nie zgodzili się w tej części z rozstrzygnięciem DWINB i wywiedli od niego skargę.
Podstawę materialnoprawną zaskarżonego postanowienia stanowią przepisy ustawy z 07.07.1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. 2023 r., poz. 682) - dalej: u.p.b. w brzmieniu ustalonym zgodnie z art. 25 ustawy z 13.02.2020 r. o zmianie ustawy - Prawo budowlane oraz niektórych ustaw (Dz.U. 2020 r., poz. 471).
Zgodnie z art. 50 ust. 1 pkt 2 i pkt 4 u.p.b. w przypadkach innych niż określone w art. 48 ust. 1 lub w art. 49b ust. 1 u.p.b., właściwy organ wstrzymuje postanowieniem prowadzenie robót budowlanych wykonywanych w sposób mogący spowodować zagrożenie bezpieczeństwa ludzi lub mienia lub zagrożenia środowiska (pkt 2) lub istotnie odbiegający od ustaleń i warunków określonych w pozwoleniu na budowę, projekcie budowlanym lub w przepisach (pkt 4).
Podjęte na tej postawie postanowienie nakazujące wstrzymanie robót budowlanych, odnoszące się do tego samego obiektu budowlanego i tego samego stanu faktycznego, może być wydane tylko raz, po czym w ciągu 2 miesięcy powinna być podjęta decyzja na podstawie art. 51 ust. 1 u.p.b. Po upływie tego terminu wydanie decyzji, o której mowa w art. 51 ust. 1 u.p.b., jest niedopuszczalne, nie jest bowiem możliwe nałożenie obowiązków wymienionych w art. 51 ust. 1 pkt 1-3 u.p.b.
Odnosząc się w tym miejscu do zarzutów skargi dotyczących naruszenia prawa skarżących do czynnego udziału w postępowaniu administracyjnych, przyjdzie zauważyć, że tak sformułowany zarzut naruszenia przepisów postępowania nie dotyczy postępowania administracyjnego, które poprzedziło wydanie zaskarżonego postanowienia. Zarzuty skarżących, które dotyczą pozbawienia ich realnego prawa do wypowiedzenia się co do zebranego materiału dowodowego, odnoszą się bowiem do późniejszych zdarzeń, które łączą się z wydaną w dniu 28.07.2023 r. – na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 3 u.p.b. - decyzją PINB nr 1476/2023. W takich okolicznościach uchybienie art. 10 § 1 k.p.a. w żaden sposób nie mogło mieć wpływ na treść zaskarżonego postanowienia. W taki sam sposób Sąd ocenił okoliczność wydania przez PINB decyzji z 28.07.2023 r., co miało nastąpić na trzy dni przed wydaniem przez DWINB zaskarżonego postanowienia z 31.07.2023 r. i zarazem na dwadzieścia dwa dni przed doręczeniem tegoż postanowienia pełnomocnikowi.
Postanowienie o wstrzymaniu robót budowlanych, wydawane na podstawie art. 50 ust. 1 pkt 2 u.p.b., stanowi wyraz ingerencji organu nadzoru budowlanego w roboty budowlane prowadzone w sposób, który może spowodować zagrożenie bezpieczeństwa ludzi lub mienia, bądź zagrożenie środowiska. Wystąpienie takiego niebezpieczeństwa musi być wykazane w sposób niebudzący wątpliwości i znajdować odzwierciedlenie w zgromadzonym materiale dowodowym.
W ocenie Sądu jest trafne stanowisko organu odwoławczego, że PINB wstrzymując roboty wykazał fakt ich wykonywania w sposób mogący spowodować zagrożenie bezpieczeństwa ludzi lub mienia. W realiach kontrolowanego sprawy wystąpienie bezpośredniego zagrożenia dla zdrowia ludzi i bezpieczeństwa mienia zostało wykazane w sposób niebudzący wątpliwości i znajduje odzwierciedlenie w zgromadzonym materiale dowodowym. Wbrew przy tym twierdzeniom pełnomocnika, skarżący nie przedłożyli jakiegokolwiek dowodu wskazującego, że jakiekolwiek prace zabezpieczające zostały przez nich wykonane, co miałoby skutkować ustaniem stanu zagrożenia. Przy czym nawet zakładając, że takie prace rzeczywiście zostały wykonane, to w ocenie Sądu, świadczyłoby to jedynie o zasadności wstrzymania robót budowlanych i nałożenia obowiązków zabezpieczających, nie zaś o zaniechaniu przez organ dokonania ustaleń istotnej dla sprawy okoliczności. Jak wynika natomiast z akt sprawy, organy nadzoru budowlanego dokonały ustaleń bezspornie wskazujących, że teren budowy nie tylko nie był ogrodzony a przy schodach zewnętrznych nie umieszczono poręczy i barierek chroniących przed upadkiem z wysokości ale przede wszystkim bez formalnego zakończenia budowy, prowadzona była w obrębie parteru działalności gospodarcza. Tym samym, w ocenie Sądu, organy prawidłowo uznały, że zachodzi niebezpieczeństwo dla ludzi i mienia. Mamy bowiem do czynienia z konkretnym i realnym zagrożeniem. Ponadto budynek nie posiada wentylacji pomieszczeń hali warsztatowej. Wykonano jedynie wyprowadzenie kominów ponad dach, nie przeprowadzono przewodów kominowych przez cały budynek. Przewody kominowe występują jedynie w obrębie strychu. Ustalono przy tym brak wykonania otworów technologicznych pod takie przewody w stropie nad pierwszym piętrem. Kolejne nieprawidłowości dotyczą sposobu montażu okien połaciowych, które wykonano nie tylko niezgodnie z projektem, ale przy tym w sposób zagrażający konstrukcji dachu.
W świetle takich ustaleń faktycznych prawidłowo w podstawie zaskarżonego postanowienia wskazano na art. 50 ust. 1 pkt 2 u.p.b., a więc wykonanie robót w sposób mogący spowodować zagrożenie bezpieczeństwa ludzi lub mienia, co jest samodzielną i zarazem wystarczającą przesłanką orzeczenia wstrzymania robót budowlanych i nałożenia obowiązku przedłożenia ekspertyzy technicznej. Każdy bowiem przypadek ewentualności istotnego zagrożenia bezpieczeństwa ludzi lub mienia, ze względu na sposób wykonywania robót budowlanych wymaga zastosowania art. 50 ust. 1 pkt 2 u.p.b.
Prawidłowo ustalony w sprawie stan faktyczny wskazuje również na zasadność wydania postanowienia o wstrzymaniu robót budowlanych na podstawie art. 50 ust. 1 pkt 4 u.p.b. Bezspornym w sprawie jest bowiem ustalenie, że skarżący prowadził roboty budowlane polegające na budowie budynku handlowo-usługowego (stacja unowocześniania samochodów bez napraw i serwisu – 2 stanowiska) z częścią mieszkalną na podstawie decyzji z 08.09.2000 r. o pozwoleniu na budowę. Organy nadzoru budowlanego ustaliły, że w związku z realizacją tych robót doszło do istotnego odstępstwa od zatwierdzonego projektu. Pierwsze takie odstępstwo wynika z tego, że według projektu wysokość poddasza miała wynosić ok. 65 cm i nie przewidziano możliwości wejścia na strop ostatniej kondygnacji. Według dokonanych przez organ pomiarów, wysokość strychu od podłogi do belki pod kalenicą wynosi 3,60 m. W stropie nad piętrem wykonano otwór, umożliwiający wejście na poddasze. Z kolei zgodnie z projektem najwyższy punkt budynku wynosił 10,20 m. Zaś podniesiona część dachu miała mieć wysokość 9,10 m. Tym samym ustalono, że doszło do podniesienie w tej części dachu o ok. 3 m wysokości. To z kolei oznacza zmianę wysokości budynku o ok. 2 metry względem najwyższego punktu całego budynku.
W kontekście prawnej kwalifikacji tych ustaleń, jako istotnie odbiegających od zatwierdzonego projektu budowlanego, Sąd w jednej kwestii zgadza się z pełnomocnikiem skarżących, który słusznie zauważył, że przepis art. 36a ust. 5 u.p.b. w brzmieniu, który zawiera wskazówki co do tego, jakie odstępstwa od zatwierdzonego projektu budowlanego należy uznać za istotne, obowiązuje od 31.05.2004 r. (zob. art. 4 ustawy z 16.04.2004 r. o zmianie ustawy - Prawo budowlane, Dz. U. Nr 93, poz. 888 ze zm.). Wcześniej w ustawie Prawo budowlane nie było żadnej definicji istotnych odstępstw od zatwierdzonego pozwoleniem na budowę projektu budowlanego. Jednocześnie przepisy przejściowe zawarte w ustawie z 16.04.2004 r. o zmianie ustawy - Prawo budowlane nie obejmowały sytuacji, która polega na tym, że od zatwierdzonego projektu budowlanego odstąpiono przed jej wejściem w życie. Oznacza to, że definicję istotnych odstępstw od zatwierdzonego decyzją o pozwoleniu na budowę projektu budowlanego zawartą w art. 36a ust. 5 u.p.b. można stosować jedynie do robót budowlanych, które zostały wykonane po 31.05.2004 r. Natomiast odstępstwa od zatwierdzonego projektu budowlanego, których dopuszczono się przed tym dniem muszą być oceniane bez pomocy tej definicji. Ma to o tyle istotne znaczenie, że w stanie prawnym, w którym nie było ustawowej definicji istotnych odstępstw od zatwierdzonego projektu budowlanego, organy administracji cieszyły się większym marginesem swobodnego uznania. Pomimo uczynienia takiego zastrzeżenia, w ocenie Sądu, w realiach badanej sprawy należało jednak podzielić stanowisko organu nadzoru budowlanego, zgodnie z którym zmiana wysokości budynku w granicach 20 % bez wątpienia świadczy o wprowadzeniu zmiany istotnej do zatwierdzonego projektu budowlanego. Istotność stwierdzonego odstępstwa odpowiada zatem treści art. 36a ust. 5 pkt 2 lit. b u.p.b. w aktualnym brzmieniu, tj. od 19.09.2020 r.
Sąd nie podzielił natomiast zarzutu pełnomocna skarżących zawartego w uzupełnieniu skargi, polegającego jeśli dobrze rozumieć treść tego zarzutu na nieuwzględnieniu przez organ regulacji prawnej zawartej w art. 36a ust. 1 i 2 u.p.b. w brzmieniu na dzień 03.09.2003 r. (tj. Dz. U. z 2000 r., Nr 106, poz. 1126 ze zm.), poprzez błędne przyjęcie, że prace wykonane przez stronę miałyby istotnie odbiegać od zatwierdzonego projektu budowlanego i jako takie miałyby stanowić istotne odstępstwo od zatwierdzonego projektu budowlanego. Odnosząc się do tak sformułowanego zarzutu przede wszystkim należy zauważyć, że w przywołanym brzmieniu art. 36a ust. 1 i 2 u.p.b. odnosił się wprost do zmiany pozwolenia na budowę, przy czym należy wskazać, że decyzja wydawana w trybie art. 36a ust. 1 u.p.b. dotyczyła zamierzenia inwestycyjnego, a nie prac już zrealizowanych. Powoływana przez pełnomocnika regulacja art. 36a ust. 1 i 2 u.p.b. mogła mieć zatem zastosowanie jedynie przed rozpoczęciem robót budowlanych. W niniejszej sprawie inwestor o zmianę decyzji w tym trybie nie wystąpił. Decyzji zmieniającej, o której tu mowa, w przypadku istotnego odstąpienia od zatwierdzonego projektu budowalnego, nie mógł zastąpić ani wniosek inwestora do projektanta ani też jego wpis w dzienniku budowy. Tym samym do istotnego odstąpienia od zatwierdzonego projektu budowlanego lub innych warunków pozwolenia na budowę dochodzi, jeżeli inwestor wbrew postanowieniom art. 36a ust. 1 u.p.b. nie uzyska wcześniej od organu decyzji o zmianie pozwolenia na budowę.
Ponadto, jak wynika z zaskarżonego postanowienia, interpretacja charakteru odstępstwa od projektu budowlanego dokonana przez projektanta różni się w sposób zasadniczy od interpretacji dokonanej przez organy nadzoru budowlanego. Wobec tego należy zauważyć, że w stanie prawym obowiązującym na dzień dokonania wpisu w dzienniku budowy, tj. 03.09.2003 r., poza powołanym przez pełnomocnika ust. 1 i 2 art. 36a u.p.b., z dniem 11.07.2003 r. dodano do tego artykułu ust. 3 i ust. 4. Zgodnie z ust. 3 inwestor, w przypadku wątpliwości co do charakteru planowanego odstąpienia od zatwierdzonego projektu budowlanego lub innych warunków pozwolenia na budowę, mógł wystąpić do właściwego organu, dołączając opinię projektanta, o udzielenie informacji, czy odstąpienie to wymaga uzyskania decyzji o zmianie pozwolenia na budowę. Z kolei art. 36a ust. 4 u.p.b. stanowił, że właściwy organ udziela odpowiedzi w terminie 14 dni od dnia przedstawienia planowanych rozwiązań. Nieudzielenie informacji w tym terminie było równoznaczne z uznaniem planowanego odstąpienia za nieistotne. Jedynie zatem wystąpienie w trybie art. 36a ust. 3 u.p.b. do właściwego organu nadzoru budowlanego, chroniło inwestora przed błędną oceną projektanta, czy dane odstąpienie od zatwierdzonego projektu budowlanego ma charakter istotnego odstąpienia od warunków pozwolenia na budowę. Informacja, której zgodnie z dyspozycją nowego art. 36a ust. 4 u.p.b. udziela organ nadzoru budowlanego, była wiążąca zarówno dla tego organu, organu administracji architektoniczno-budowlanej, jak i dla inwestora. Obowiązującym wówczas stanie prawym, tylko zgłoszenie danego odstępstwa przez inwestora i brak otrzymania w ustawowym terminie odpowiedzi lub otrzymanie odpowiedź przeczącej jego istotnemu charakterowi, mogło uchronić inwestora od sporu w tym zakresie z organem nadzoru budowlanego, z którym w pełnoprawny sposób mamy do czynienia obecnie. Opisany stan prawy uległ zmianie z dniem 31.05.2004 r. Wówczas poza zmianą art. 36a ust. 3 i ust. 4 u.p.b. dodany został ust. 5, w brzmieniu: "Nieistotne odstąpienie od zatwierdzonego projektu budowlanego lub innych warunków pozwolenia na budowę nie wymaga uzyskania decyzji o zmianie pozwolenia na budowę i jest dopuszczalne, o ile nie dotyczy: 1) zakresu objętego projektem zagospodarowania działki lub terenu, 2) charakterystycznych parametrów obiektu budowlanego: kubatury, powierzchni zabudowy, wysokości, długości, szerokości, liczby kondygnacji i elewacji, 3) geometrii dachu (kąt nachylenia, wysokość kalenicy i układ połaci dachowych), 4) niezbędnych elementów wyposażenia budowlano-instalacyjnego, zapewniających użytkowanie obiektu zgodnie z przeznaczeniem, 5) zapewnienia warunków niezbędnych do korzystania z tego obiektu przez osoby niepełnosprawne, 6) zmiany sposobu użytkowania obiektu budowlanego lub jego części, 7) ustaleń miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego lub decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu oraz nie wymaga uzyskania opinii, uzgodnień, pozwoleń i innych dokumentów, wymaganych przepisami szczególnymi. Warto w tym miejscu jeszcze zauważyć, że po dodaniu opisaną nowelizacją art. 36a ust. 6 u.p.b., zmiany kwalifikowane jako nieistotne podlegały jedynie ujawnieniu w momencie przystępowania do użytkowania obiektu budowlanego.
Niezasadny okazał się dla oceny sprawy również zarzut dotyczący braku uwzględnienia przez organy dokumentacji projektowej, która stanowiła załącznik do decyzji Prezydenta W. z 04.04.2007 r. (nr 411/2017). W tym zakresie Sąd podziela stanowisko organu II instancji. Przyjdzie zatem wskazać, że powołana przez skarżących dokumentacja dotyczyła inwestycji polegającej na rozbudowie istniejącego budynku mieszkalnego jednorodzinnego w zabudowie szeregowej położonego we W. przy ul. [...] o wiatrołap (przedsionek wejściowy), schody wejściowe na parter oraz zadaszenia i barierki tarasu w formie zadaszenia w budynku istniejącym. Z kolei objęta zaskarżonym postanowieniem budowa wykonywana jest na podstawie zupełnie innej decyzji, tj. wydanej przez Prezydenta W. decyzji z 08.09.2020 r. (nr 1845/00). Na podstawie tej decyzji zatwierdzany został projekt budowlany i udzielono pozwolenia na budowę dla inwestycji polegającej na budowie budynku handlowo - usługowego (stacja unowocześniania pojazdów bez napraw i serwisu - 2 stanowiska) z częścią mieszkalną przy ul. [...] we W. (działka nr [...]). Mamy zatem do czynienia z odrębnymi inwestycjami, realizowanymi na podstawie osobnych decyzji o pozwoleniu na budowę. Ze znajdującej się w aktach sprawy dokumentacji projektowanej nie wynika aby w decyzji dotyczącej rozbudowy istniejącego budynku mieszkalnego zostały zatwierdzone zmiany odnośnie budynku handlowo-usługowego z częścią mieszkalną, ponieważ został on dobudowany obok już istniejącego obiektu objętego odrębną decyzją. Skarżący nie przedstawili dowodów, które podważałyby w tym zakresie stanowisko organów, a jak wskazano wyżej, dokonane w sprawie ustalenia znajdują odzwierciedlenie w materiale dowodowym.
Zgodnie z art. 50 ust. 3 u.p.b., w postanowieniu o wstrzymaniu robót budowlanych można nałożyć obowiązek przedstawienia, w terminie 30 dni od dnia doręczenia postanowienia, inwentaryzacji wykonanych robót budowlanych lub odpowiednich ocen technicznych bądź ekspertyz. Postanowienie wydane na podstawie art. 50 ust. 3 u.p.b. ma charakter dowodowy, a z brzmienia przepisu wynika jednoznacznie, że kompetencja organu w tym zakresie ma charakter fakultatywny. To do niego należy stwierdzenie czy dla wydania ostatecznego rozstrzygnięcia niezbędne jest nałożenie na inwestora takiego obowiązku. że orzekając w oparciu o ten przepis organ ma na celu zgromadzenie dowodów w sprawie i ustalenie ewentualnych niezbędnych prac do wykonania, w celu doprowadzenia inwestycji do stanu zgodnego z prawem. Dopiero postępowanie dowodowe przeprowadzone na podstawie tak zgromadzonego materiału, pozwoli określić, jakie z rozstrzygnięć przewidzianych w art. 51 ust. 1 u.p.b. winno być w tym przypadku wydane.
W ocenie Sądu nie doszło zatem do naruszenia prawa materialnego, albowiem prawidłowo wydano postanowienie o wstrzymaniu robót budowlanych po stwierdzeniu zaistnienia przesłanki z art. 50 ust. 1 pkt 2 i pkt 4 u.p.b. Na etapie czynności kontrolnych nie można też mówić o naruszeniu przepisów procedury. Wobec tego nie ma powodu, aby szczegółowo omawiać pozostałe zarzuty skargi, które nie są istotne dla rozstrzygnięcia. Trzeba bowiem przypomnieć, że Sąd nie ma obowiązku, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, do badania tych zarzutów i wniosków, które nie mają znaczenia dla oceny legalności zaskarżonego aktu.
Mając zatem na uwadze powyższe rozważania, Sąd uznał, że zaskarżone postanowienie nie narusza prawa w stopniu uzasadniającym konieczność jego wyeliminowania z obrotu prawnego i z tych względów, na mocy art. 151 p.p.s.a., skargę oddalił.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI