II SA/GD 3052/02

II SA/Gd 3052/02 - Wyrok WSA w Gdańsku
Data orzeczenia
2005-05-05
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2002-12-02
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Sędziowie
Andrzej Przybielski /przewodniczący sprawozdawca/
Krzysztof Retyk
Mariola Jaroszewska
Symbol z opisem
6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne
Budowlane prawo
Skarżony organ
Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2000 nr 106 poz 1126
art. 48, art. 28, art. 29, art. 30, art. 3 pkt 3
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane - tekst jednolity.
Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Dz.U. 1997 nr 78 poz 483
art. 2, art. 21 ust. 1, art. 31 ust. 3, art. 32 ust. 1 i 3, art. 64 ust. 1 i 3
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. uchwalona przez Zgromadzenie  Narodowe w dniu 2 kwietnia 1997 r., przyjęta przez Naród w referendum konstytucyjnym w dniu  25 maja 1997 r., podpisana przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 16 lipca 1997 r.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Andrzej Przybielski (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Mariola Jaroszewska, Asesor WSA Krzysztof Retyk, Protokolant Katarzyna Gross, po rozpoznaniu w dniu 5 maja 2005 r. na rozprawie sprawy ze skargi E. Z. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 31 października 2002r, nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki oddala skargę.
Uzasadnienie
Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia 26 sierpnia 2002 r., na podstawie art. 48 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane (Dz. U. Nr 89, poz. 414 ze zm.), po ponownym rozpatrzeniu sprawy dotyczącej samowolnie prowadzonych robót budowlanych polegających na wykonywaniu prac ziemnych, budowie murów oporowych, fundamentu, ściany fundamentowej na terenie działek nr [...]/15 i nr [...]/18 przy ul. K. [...] w G. nakazał E. Z., właścicielce nieruchomości rozbiórkę:
1. muru betonowego przy istniejącym ogrodzeniu posesji nr [...] od strony południowej tej posesji i przy północnej granicy posesji nr [...], (działka nr [...]/18). Mur z bloczków betonowych, na ławie żelbetowej, wzmocniony słupkami żelbetowymi w odstępach ok. 2,50 m, wysokości muru 4,60 m, długość muru 17,55 m.
2. muru z pustaków ceramicznych przy istniejącym ogrodzeniu posesji nr [...] od strony wschodniej tej posesji przy zachodniej granicy posesji [...] (działka nr [...]/18 i [...]/15). Mur z pustaków ceramicznych wzmocniony słupkami żelbetowymi okrągłymi, w części południowej na podmurówce z bloczków betonowych na ławie żelbetowej. Wysokość muru od 3,5 – 2 m, długości 24,15 m.
3. muru oporowego z bloczków betonowego od strony zachodniej posesji [...] (działka [...]/18 i [...]/15) przy wschodniej granicy posesji [...]. Mur oporowy z bloczków betonowych, na ławie żelbetowej, wysokość muru 1,27 m, długości 17,80 m. Mur oporowy od strony południowej łączy się z murem z pustaków ceramicznych.
4. Ławy żelbetowej wraz ze ściana fundamentową od strony zachodniej posesji [...] (działka nr [...]/18 i [...]/15) przy wschodniej granicy posesji [...]. Ława żelbetowa w gruncie, wysokość ściany fundamentowej wynosi 3,30 m. Długość ściany wzdłuż granicy posesji [...] 18,80 m oraz ściana fundamentowa przy istniejącym budynku posesji [...] a załamana jest pod kątem 90° na długości 2,40 m.
5. muru oporowego z bloczków betonowych od strony północnej posesji [...] (działka nr [...]/18) przy południowej ścianie budynku istniejącego, wzmocniony słupkami żelbetowymi. Wysokość muru oporowego 3 m, całkowita długość 12,20m.
6. muru oporowego żelbetowego od strony wschodniej posesji [...] (działka nr [...]/18 i [...]/15) przy zachodniej granicy posesji [...] (działka nr [...]/20). Mur żelbetowy o grubości 18 cm z czapką betonową, wysokość muru wynosi 3 m od strony północnej i 1,5 m od strony południowej, długości 19,75 m.
oraz zasypanie wykopu o głębokości przy istniejącym budynku 3 m, zaś od strony południowej (przy narożniku posesji nr [...]) 2,20 m.
W rozstrzygnięciu nakazano również, aby wszystkie powyższe roboty rozbiórkowe zostały wykonane pod ścisłym nadzorem osoby uprawnionej.
W uzasadnieniu organ wskazał, że w trakcie oględzin przeprowadzonych w dniu 6 listopada 2001 r. stwierdzono, że teren na działce nr [...]/18 i [...]/15 został obniżony przy istniejącym budynku o 3 m, natomiast od strony południowej przy narożniku posesji przy ul. K. [...] o 2,20 m. Stwierdzono pozostałości ogrodzenia od strony jeziora, którego pierwotne posadowienie było zlokalizowane poniżej ogrodzenia posesji nr [...] o ok1,20 m. Na posesji nr [...] znajdował się przewrócony mur z bloczków betonowych o grubości 25 cm, wzmocniony żelbetowymi słupkami. Mur był posadowiony na żelbetowej ławie. Mur ten przewrócił się w wyniku obfitych opadów w lipcu 2001 r.
W dniu 19 marca 2002 r. przeprowadzono ponowna wizję, podczas której stwierdzono, że na terenie działek nr [...]/15 i [...]/18 kontynuowane są roboty budowlane polegające na dalszym prowadzeniu robót ziemnych oraz wykonywaniu murów oporowych. Roboty te związane są z budową muru oporowego żelbetowego od strony wschodniej posesji [...]a (działki [...]/15 i [...]/18) przy zachodnie granicy posesji [...] (działka [...]/20), muru oporowego z bloczków betonowych, od strony północnej posesji [...] (działka [...]/18) przy południowej ścianie budynku istniejącego, muru oporowego z bloczków betonowych od strony zachodniej posesji [...], przy wschodniej granicy [...] oraz od strony południowej posesji [...], przy północnej granicy posesji nr [...], gdzie zostało wybudowane ogrodzenie z bloczków betonowych o wysokości 2,80m. Podczas tych oględzin (19.03.2002) wykonano również dokumentację fotograficzną, tj. łącznie 8 zdjęć.
Organ pierwszej instancji ustalił, że inwestor na prowadzenie robót ziemnych i budowlanych nie posiada stosownego pozwolenia właściwego organu administracji architektoniczno – budowlanej.
PINB wskazał, że stosując się do zaleceń zawartych w decyzji WINB z dnia 17 lipca 2002 r. przeprowadził, na tej samej posesji, ponowne oględziny w dniu 8 sierpnia 2002 r., podczas których stwierdzono, że na terenie działek [...]/15 i [...]/18 przeprowadzono dalsze roboty budowlane. W stosunku do stanu opisanego w protokole oględzin z 19 marca 2002 r., dobudowano nowy odcinek muru z pustaków ceramicznych przy istniejącym ogrodzeniu posesji nr [...] od strony wschodniej tej posesji, przy zachodniej granicy posesji [...], wzmocniony słupami żelbetowymi okrągłymi w rozstawie ok. 2,5 m. Pierwsze dwa przęsła od strony południowej posadowione są na ławie żelbetowej w gruncie, a następnie na podmurówce z bloczków betonowych w wysokości od 1,5 m do 0,50 m i muru z pustaków ceramicznych o wysokości 2m. Następne cztery przęsła posadowione są na ławie żelbetowej w gruncie, mur z pustaków ceramicznych wysokości 2m. Ostatnie dwa przęsła od strony budynku zakończone są żelbetowym oczepem grubości 25 cm. Całkowita długość muru z pustaków ceramicznych wynosi 24,15 m. Zakończono budowę ławy żelbetowej wraz ze ścianą fundamentową konstrukcji monolitycznej, usytuowaną od strony zachodniej posesji [...] przy wschodniej granicy posesji [...].
Ściana od strony posesji [...] jest ocieplona styropianem grubości 5 cm wraz z wyprawką tynkarską na siatce i warstwą izolacji pionowej z papy. Ściana fundamentowa jest grubości ok. 45 cm. Wysokość ściany wynosi ok. 3,3 m, całkowita długość ściany fundamentowej wzdłuż granicy posesji [...]a od strony zachodniej wynosi 18,80 m z przerwą w środku długości 4,95 m. Ściana fundamentowa przy istniejącym budynku posesji [...]a załamana jest pod kątem 90 ° na długości 2,40 m, grubość ściany i warstwy izolacyjne takie same.
Organ ustalił ponadto, że do poprzednio już wybudowanego muru ogrodzeniowego z bloczków betonowych, zlokalizowanego przy istniejącym ogrodzeniu posesji [...] od strony południowej posesji [...], przy północnej granicy posesji [...]a, o pierwotnej wysokości 2,80 m domurowano równolegle do podstawy ławy z jednej warstwy mur z bloczków betonowych o średniej grubości 14 cm, wzmocniony słupkami żelbetowymi.
Mur betonowy posadowiony jest na ławie żelbetowej, następnie ściana betonowa lana o wysokości 0,90 m. Na tej ścianie wykonano mur z bloczków betonowych od wysokości 4,60 m, licząc od poziomu ławy żelbetowej. Pozostałe zainwestowanie działki nie zmieniło się.
Ponadto wykonano uzupełniające pomiary muru oporowego z bloczków betonowych od strony północnej posesji [...]a przy południowej ścianie budynku istniejącego, wzmocnionego słupkami żelbetowymi. Wysokość muru oporowego 3 m, całkowita długość 12,20 m. Pomierzono mur oporowy żelbetowy od strony wschodniej posesji [...]a przy zachodniej granicy posesji [...]. Mur żelbetowy o grubości 18 cm z czapką betonową, wysokość muru wynosi 3 m od strony północnej 1,5 m od południowej strony, długość 19,75 m.
Organ wskazał, ze z akt archiwum Wydziału Urbanistyki i Architektury Urzędu Miejskiego dla posesji nr [...]/[...] przy ulicy K. wynika, iż na wniosek skarżącej E. Z. w dniu 19 lutego 2001 r. wydana została decyzja o warunkach zabudowy i zagospodarowaniu terenu dla inwestycji polegającej na realizacji budynku handlowo- usługowego ma terenie nieruchomości przy ul. K. [...] w G., na działkach nr [...]/18 i [...]/15. W dniu 9 października 2001 r., na podstawie tej decyzji, inwestor, tj. E. Z. złożyła wniosek o wydanie pozwolenia na budowę dla przedmiotowej inwestycji.
Postanowieniem z dnia 15 lutego 2002 r. organ administracji architektoniczno – budowlanej zobowiązał inwestora do usunięcia nieprawidłowści stwierdzonych w załączonej dokumentacji, w terminie do dnia 31 marca 2002 r. Z uwagi na niewykonanie obowiązku nałożonego w tym postanowieniu odmówiono zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenie na rozbudowę budynku handlowo – usługowego o część magazynowo – biurową na terenie nieruchomości przy ul. K. [...] w G.
W dniu 9 maja 2002 r. PINB wszczął postępowanie w sprawie samowolnie prowadzonych robót budowlanych. Organ wskazał, iż wobec faktu wykonywania opisanych wyżej prac, bez wymaganego prawem pozwolenia na budowę, należało orzec rozbiórkę wskazanych wyżej obiektów budowlanych w oparciu o przepis art. 48 Prawa budowlanego z 7 lipca 1994 r.
E. Z. wniosła odwołanie od tej decyzji, w którym wskazała, że była zmuszona do wykonania murów oporowych w linii ogrodzenia, ze względu na techniczne zabezpieczenie przed katastrofą budowlaną. Wywodziła także, że odwołała się od decyzji odmawiającej jej udzielania pozwolenia na budowę i zatwierdzenia projektu budowlanego. Rozpoczęcie prac budowlanych wobec wydłużającego się postępowania administracyjnego, mającego na celu uzyskanie pozwolenia na budowę nastąpiło ze względu na możliwość wystąpienia katastrofy budowlanej z uwagi na podmywanie przez deszcze, jak również przez działania sąsiadów.
Ponadto powołała się na "Techniczne badania podłoża gruntowego" wykonane przez rzeczoznawcę w zakresie geotechniki – geologa i inżyniera technika K. S., który wskazuje na występowanie wody gruntowej w podłożu o zwierciadle swobodnym +/- 0,2m oraz jako sączenia szczególnie niebezpieczne dla podłoża gliniastego.
Odwołująca się akcentowała tę okoliczność, iż wyłączną przyczyną dokonanej przez nią samowoli budowlanej były trudne warunki gruntowe, ulewne deszcze oraz spływ wód opadowych od sąsiada, co zmusiło ją do podjęcia desperackiej decyzji o rozpoczęciu prac budowlanych związanych wyłącznie z zabezpieczeniem terenu i istniejących budowli przed katastrofą budowlaną.
Ponadto wskazując, że rozbiórka wykonanych samowolnie murów oporowych mogłaby taką katastrofę budowlaną spowodować domagał się uchylenia decyzji organu pierwszej instancji o nakazie rozbiórki opisanych tam obiektów.
Nie uwzględniając tego odwołania Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia 31 października 2002 r., na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz art. 48 Prawa budowlanego z 1994 r. utrzymał w mocy zaskarżone rozstrzygnięcia powołując się na argumentację faktyczną i prawną zawartą w jego uzasadnieniu.
Ponadto organ odwoławczy wskazał, że PINB w trakcie oględzin przeprowadzonych po uchyleniu pierwszej decyzji o nakazie rozbiórki jednoznacznie ustalił, że odwołująca się wykonała dalsze roboty budowlane w stosunku do stwierdzonych i opisanych podczas oględzin przeprowadzonych w dniach 6 listopada 2001 r. i 19 marca 2002 r.
Pobudowano mianowicie nowe odcinki murów oporowych, zakończono budowę ławy żelbetowej ze ścianą fundamentową, a wszystkie te prace kontynuowano w warunkach samowoli budowlanej.
Organ odwoławczy wskazał, że budowa murów oporowych jako konstrukcji oporowych zaliczanych do budowli zgodnie z art. 3 ust 3 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo Budowlane (jedn. tekst Dz. U. z 2000 r. Nr 106, poz. 1126 ze zm.) wymagała uzyskania decyzji o pozwoleniu na budowę. Również wykonanie robót ziemnych i budowę ławy żelbetowej wraz ze ścianą fundamentową, zgodnie z art. 28 cyt. ustawy można było rozpocząć jedynie na podstawie ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę.
Organ wskazał, że bezspornym jest fakt, że przedmiotowe obiekty budowlane były realizowane samowolnie od 2001 r. W takim przypadku organ nadzoru budowlanego ma obligatoryjny obowiązek zastosować przepisy art. 48 ustawy Prawo budowlane z 1994 r. Zgodnie z tym przepisem właściwy organ nakazuje w drodze decyzji rozbiórkę obiektu budowlanego lub jego części, będącego w budowie albo wybudowanego bez wymaganego pozwolenia na budowę albo zgłoszenia bądź tez pomimo wniesienia sprzeciwu przez właściwy organ. W myśl art. 28 Prawa budowlanego budowa obiektów budowlanych wymaga pozwolenia na budowę. Ponieważ E. Z. – inwestor nie uzyskała pozwolenia na budowę, to jej budowa stanowiła samowolę.
Odnosząc się do argumentów odwołania organ wyjaśnił, że powód rozpoczęcia samowolnych robót budowlanych, którym było według odwołującej się zabezpieczenie obiektu przed katastrofą budowlaną, jak i fakt przedłużającego się postępowania mającego na celu uzyskanie pozwolenia na budowę budynku handlowo- usługowego, nie usprawiedliwiają samowolnego rozpoczęcia prowadzenia takich robót.
Organ wyjaśnił, że pogorszenie warunków terenowych nastąpiło w wyniku działania strony skarżącej poprzez wykonanie wykopu obniżającego teren działek nr [...]/15 i [...]/18 o 2,20-3 m.
Organ odwoławczy podkreślił, że zastosowanie art. 48 Prawa budowlanego, czyli wydanie nakazu rozbiórki jest obligatoryjne i nie jest uzależnione od uznania organu orzekającego. Przepis ten niewątpliwie naraża na straty materialne, ale podjęcie robót budowlanych w ramach samowoli budowlanej, która nie podlega legalizacji jest ryzykiem inwestora.
E. Z. wniosła skargę do Sądu administracyjnego, w której ponowiła zarzuty odwołania, a ponadto wskazała, że prowadzone roboty budowlane nie były formalnie wstrzymane żadną decyzją organów administracji. Podkreśliła również, iż wydana decyzja naraża ją na duże straty materialne i jest dla niej krzywdząca.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, powołując się na argumentację faktyczną i prawną zawartą w uzasadnieniu zaskarżonego rozstrzygnięcia.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Na wstępie wyjaśnić należy, że stosownie do art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1271) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, która sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 § 2).
Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie, albowiem zaskarżona decyzja prawa nie narusza.
Okoliczności faktyczne sprawy nie są kwestionowane. Zarówno fakt samowoli budowlanej, jak i jej zakres, a także kontynuowanie samowolnych prac budowlanych po wszczęciu postępowania o nakazanie rozbiórki i w trakcie jego prowadzenia są bezsporne. Niezależnie od tego potwierdzają to ustalenia organów administracji dokonane podczas oględzin oraz załączone do akt sprawy fotografie.
Stosownie do art. 48 obowiązującej w dniu wydania zaskarżonego rozstrzygnięcia ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (jedn. tekst z 2000 r. Dz. U. Nr 106, poz. 1126 ze zm.) właściwy organ nakazuje, w drodze decyzji, rozbiórkę obiektu budowlanego lub jego części, będącego w budowie albo wybudowanego bez wymaganego pozwolenia na budowę albo zgłoszenia, bądź też pomimo wniesienia sprzeciwu przez właściwy organ.
Ponadto obowiązujący w dacie realizacji przedmiotowych robót budowlanych oraz w dacie wydania zaskarżonej decyzji przepis art. 28 ustawy Prawo budowlane stanowił, że roboty budowlane można rozpocząć jedynie na podstawie ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę, z zastrzeżeniem art. 29 i art. 30.
Od czasu wejścia w życie nowego Prawa budowlanego, tj. ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane (Dz. U. Nr 89, poz. 414), w którym zamieszczono art. 48, przewidujący obowiązek wydania przez organ administracji obligatoryjnego nakazu rozbiórki każdego obiektu budowlanego lub jego części, który zrealizowano bez wymaganego prawem pozwolenia na budowę, w prasie oraz mediach toczyły się publiczne dyskusje na temat restrykcyjności tego przepisu i jego zgodności z Konstytucją. W 1998 r. skład orzekający Naczelnego Sądu Administracyjnego przedstawił Trybunałowi Konstytucyjnemu pytanie prawne dotyczące zgodności z Konstytucją cytowanego art. 48 Prawa budowlanego. Wyrokiem z dnia 12 stycznia 1999 r. (P 2/98; OTK 1999, Nr 1, poz. 2) Trybunał Konstytucyjny orzekł, że art. 48 Prawa budowlanego jest zgodny z art. 2, 21 ust 1, 32 ust 1 i art. 64 ust 1 i 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. W uzasadnieniu wyroku Trybunału wskazano, że ustawodawca nie przekroczył ram wyznaczonych treścią art. 31 ust 3 Konstytucji, a w szczególności postulatu adekwatności. Obligatoryjność wydania decyzji o nakazie rozbiórki obiektów wzniesionych w warunkach samowoli budowlanej stanowić ma sankcję za niedopełnienie ustawowego wymogu uzyskania pozwolenia na budowę bądź zgłoszenia zamiaru jej prowadzenia. Według uzasadnienia tego wyroku Trybunału sankcja przewidziana w art. 48 służy zapobieganiu sytuacjom łamania prawa, dlatego widzieć ją należy w kategorii generalnej prewencji.
Zgodnie z art. 3 pkt 3 Prawa budowlanego z 1994 r. za budowlę należało rozumieć każdy obiekt budowlany nie będący budynkiem lub obiektem małej architektury, jak: lotniska, drogi, linie kolejowe, mosty, estakady, tunele, sieci techniczne, wolno stojące maszty antenowe, wolno stojące trwale związane z gruntem urządzenia reklamowe, budowle ziemne, obronne (fortyfikacje), ochronne, hydrotechniczne, zbiorniki, wolno stojące instalacje przemysłowe lub urządzenia techniczne, oczyszczalnie ścieków, składowiska odpadów, stacje uzdatniania wody, konstrukcje oporowe, nadziemne i podziemne przejścia dla pieszych, sieci uzbrojenia terenu, budowle sportowe, cmentarze, pomniki, a także części budowlane urządzeń technicznych (kotłów, pieców przemysłowych i innych urządzeń) oraz fundamenty pod maszyny i urządzenia, jako odrębne pod względem technicznym części przedmiotów składających się na całość użytkową,
Z akt sprawy wynika, że E. Z. rozpoczęła realizację robót budowlanych w 2001 r., bez uzyskania pozwolenia na budowę. Prace te polegały w szczególności na obniżeniu usytuowania działek oraz na wybudowaniu murów oporowych, które zdaniem skarżącej miały zabezpieczyć istniejące już na działce obiekty przed katastrofą budowlaną. Z ustaleń zawartych w protokole oględzin z dnia 6 listopada 2001 r. oraz zawiadomień właściciela sąsiedniej nieruchomości z dnia 12 lipca i 2 października 2001 r. wynika, że skarżąca w 2000 r. przeprowadziła na nieruchomości przy ul. K. [...] roboty ziemne polegające na obniżeniu naturalnego poziomu terenu o ok. 2,5 m, co spowodowało odsunięcie fundamentu ogrodzenia, znajdującego się na sąsiedniej nieruchomości. Konsekwencją tych prac ziemnych było wykonanie pierwszych murów oporowych na tej nieruchomości (por. protokół oględzin oraz zawiadomienia w aktach organu I instancji).
Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem o konieczności rozbiórki decyduje konkretny przepis prawa, a nie uznanie organu budowlanego i to niezależnie od subiektywnego przekonania skarżącego o nieracjonalności decyzji rozbiórkowej i powodów wybudowania obiektu budowlanego.
Niedopełnienie obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę lub zgłoszenia zamiaru budowy i zrealizowanie obiektu bez dopełnienia tych warunków skutkuje wydaniem decyzji nakazującej rozbiórkę obiektu na podstawie art. 48 ustawy z 1994 r. Prawo budowlane.
Pozwolenie na budowę w rozumieniu tego przepisu, to ostateczna decyzja administracyjna zawierająca takie pozwolenie (art. 28 Prawa budowlanego). Nie jest tu natomiast wystarczające istnienie projektu budowlanego, choćby ten projekt został sporządzony przez osobę mającą uprawnienia do wykonywania takich prac.
Okoliczności, które spowodowały dopuszczenie się samowoli budowlanej również nie mają znaczenia dla podjęcia orzeczenia o rozbiórce. Kwestia podnoszonej przez skarżącą możliwości dojścia do katastrofy budowlanej nie może sankcjonować działania niezgodnego z porządkiem prawnym.
Nic bowiem nie stało na przeszkodzie, aby inwestor zlecił opracowanie stosownej ekspertyzy geologicznej przed rozpoczęciem robót budowlanych, gdyż ekspertyza taka oraz wydane następnie pozwolenie na budowę pozwoliłyby na wykonanie, bez naruszania prawa budowlanego, takich robót ziemnych oraz niezbędnych murów oporowych, które zapewniłyby bezpieczeństwo inwestycji. Aktualne powoływanie się na to, że wykonanie nakazu rozbiórki może wywołać szkody nie może być argumentem do uchylenia nakazu rozbiórki wszystkich obiektów, które wykonano z jednoznaczną arogancją inwestora dla obowiązujących przepisów Prawa budowlanego.
Jak wskazano na wstępie rozważań sądu stwierdzenie "samowoli budowlanej" obliguje właściwy organ do wydania decyzji o nakazie rozbiórki budowanego bądź już wzniesionego obiektu budowlanego. Jedyną i konieczną przesłanką wydania nakazu rozbiórki obiektu wybudowanego bez pozwolenia jest stwierdzenie niedopełnienia przez inwestora wymogu uzyskania pozwolenia na budowę. Tym samym ustawa nie uzależnia nakazu rozbiórki od przyczyn rozpoczęcia budowy bez pozwolenia, stanu zaawansowania budowy, ani od spełnienia materialnoprawnych przesłanek warunkujących uzyskanie pozwolenia na budowę.
Rozwiązanie to cechuje z jednej strony pewien automatyzm, z drugiej zaś - daleko idącą bezwzględność wobec sprawcy "samowoli budowlanej".
Skarżąca działała z pełną świadomością, gdyż jak wynika z akt sprawy uzyskała wcześniej decyzję o ustaleniu warunków zabudowy i zagospodarowania terenu oraz ubiegała się o wydanie pozwolenia na budowę dla tej inwestycji.
Wskazać w tym miejscu należy, że zasadniczą przyczyną wprowadzenia do Prawa budowlanego z 1994 r. restrykcyjnego przepisu art. 48 były liczne samowole budowlane obywateli, których konsekwencją było przekonanie, że jest to najszybszy sposób dla realizacji inwestycji, które często swoim wyglądem i niedostosowaniem do sąsiedniej zabudowy naruszały ład urbanistyczno- architektoniczny.
Ustawodawca uznał, iż zasadą ogólną Prawa budowlanego z 1994 r. jest obowiązek uzyskania przez inwestora pozwolenia na budowę na realizację wszelkiego rodzaju obiektów budowlanych i wykonywania wszelkich robót budowlanych chyba, że przepisy art. 29 i art. 30 ustawy Prawo budowlane obowiązku uzyskania pozwolenia nie wymagają.
Nakaz rozbiórki (art. 48 Prawa budowlanego) jest obligatoryjny i organ nadzoru budowlanego nie może dokonać ewentualnej legalizacji budowy bądź wydać pozwolenia na użytkowanie obiektu.
Podkreślić ponownie należy, że okoliczności faktyczne sprawy są bezsporne. Wynika z nich, że E. Z. wystąpiła do właściwego organu o wydanie pozwolenia na budowę dla tej inwestycji w 2000 r. Organ administracji nie wydał skarżącej stosownego pozwolenia. Mimo to skarżąca w 2001 r. rozpoczęła prace polegające na budowie murów oporowych i wykopaniu rowu obniżającego położenie terenu. Prace te były poprzedzone niwelacją terenu w 2000 r.
Na marginesie jedynie wskazać należy, iż w 2002 r. sprawa zgodności z Konstytucją art. 48 Prawa budowlanego była ponownie przedmiotem oceny Trybunału Konstytucyjnego, który w wyroku z dnia 26 marca 2002 r., SK 2/01 (OTK-A 2002/2/15) orzekł, że art. 48 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (Dz. U. z 2000 r. Nr 106, poz. 1126, Nr 109, poz. 1157 i Nr 120, poz. 1268, z 2001 r. Nr 5, poz. 42, Nr 100, poz. 1085, Nr 110, poz. 1190, Nr 115, poz. 1229, Nr 129, poz. 1439 i Nr 154, poz. 1800) jest zgodny z art. 64 ust. 2 w związku z art. 31 ust. 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej.
Także tym razem Trybunał Konstytucyjny stanął na stanowisku, że w badanej sprawie należy mieć na uwadze przede wszystkim konieczność zagwarantowania porządku publicznego, ochrony środowiska jak również ochrony przed ewentualnym zagrożeniem dla praw lub wolności innych osób. Konfrontując unormowanie zawarte w art. 48 prawa budowlanego z postulatem doboru takiego środka ograniczenia prawa jednostki, który służyć będzie osiągnięciu zamierzonego celu, Trybunał Konstytucyjny uznał, że ustawodawca nie przekroczył w tym zakresie ram wyznaczonych treścią art. 31 ust. 3 Konstytucji, w szczególności zaś postulatu adekwatności (OTK ZU Nr 1/99, s. 16-22).
Organy administracji prawidłowo przeprowadziły postępowanie administracje, podczas którego kilkakrotnie dokonano oględzin przedmiotowej nieruchomości i sporządzono dokumentację fotograficzną, zapewniając również czynny udział inwestorowi w trakcie tego postępowania.
W świetle tych okoliczności, zarówno fakt samowoli budowlanej, jak i świadomość skarżącej, dotycząca naruszenia prawa nie budzą wątpliwości.
Z tych też przyczyn Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270), skargę oddalił.