II SA/GD 289/22
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę ojca na odmowę przyznania świadczenia wychowawczego, uznając, że kluczowe jest faktyczne zamieszkiwanie dziecka z rodzicem, a nie prawne miejsce pobytu ustalone wyrokiem sądu.
Skarżący R.S. domagał się świadczenia wychowawczego na córkę M.S., powołując się na wyrok sądu ustalający miejsce jej pobytu przy nim. Organy administracji odmówiły świadczenia, wskazując, że dziecko faktycznie mieszka z matką i jest przez nią wychowywane od września 2020 r. WSA w Gdańsku oddalił skargę, podkreślając, że dla przyznania świadczenia kluczowe jest faktyczne wspólne zamieszkiwanie i sprawowanie opieki, a nie prawne miejsce zamieszkania ustalone w wyroku sądu.
Sprawa dotyczyła odmowy przyznania świadczenia wychowawczego R.S. na jego córkę M.S. Organ I instancji odmówił świadczenia, ponieważ ustalił, że córka nie mieszka ze skarżącym od września 2020 r., a faktycznie przebywa z matką. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało tę decyzję w mocy. Skarżący wniósł skargę, argumentując, że wyrok sądu okręgowego ustalił miejsce pobytu dziecka przy nim i powierzył mu władzę rodzicielską, a zatem powinien otrzymać świadczenie. Podnosił również zarzuty proceduralne dotyczące terminów i sposobu przeprowadzenia wywiadu środowiskowego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku oddalił skargę. Sąd uznał, że kluczowym kryterium dla przyznania świadczenia wychowawczego jest faktyczne wspólne zamieszkiwanie dziecka z rodzicem i sprawowanie nad nim opieki, a nie prawne miejsce zamieszkania ustalone w wyroku sądu. Podkreślono, że celem świadczenia jest wsparcie rodzica faktycznie opiekującego się dzieckiem i zaspokajającego jego potrzeby. Sąd stwierdził, że mimo orzeczenia sądu powszechnego, dziecko faktycznie mieszkało z matką od września 2020 r., co potwierdziły wywiady środowiskowe i oświadczenia. Sąd uznał również, że zarzuty proceduralne nie miały istotnego wpływu na wynik sprawy, a córka skarżącego w międzyczasie stała się pełnoletnia.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Dla przyznania świadczenia wychowawczego kluczowe jest faktyczne wspólne zamieszkiwanie dziecka z rodzicem i sprawowanie nad nim opieki, a nie prawne miejsce zamieszkania ustalone w wyroku sądu.
Uzasadnienie
Sąd podkreślił, że celem świadczenia wychowawczego jest wsparcie rodzica faktycznie opiekującego się dzieckiem i zaspokajającego jego potrzeby. Kryterium wspólnego zamieszkiwania należy rozumieć jako fizyczne przebywanie dziecka u tego rodzica, który sprawuje faktyczną nad nim opiekę i faktycznie zaspokaja jego potrzeby życiowe.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalono_skargę
Przepisy (9)
Główne
ustawa o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci art. 4 § ust. 2 pkt 1
Ustawa z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci
Świadczenie wychowawcze przysługuje matce albo ojcu, jeżeli dziecko wspólnie zamieszkuje i pozostaje na utrzymaniu matki albo ojca. Kryterium wspólnego zamieszkiwania oznacza faktyczne miejsce zamieszkania.
ustawa o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci art. 22
Ustawa z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci
W przypadku zbiegu prawa rodziców do świadczenia wychowawczego, świadczenie wypłaca się temu, kto faktycznie sprawuje opiekę nad dzieckiem. W przypadku wniosku drugiego rodzica, organ ustala kto sprawuje opiekę, może zwrócić się o wywiad środowiskowy.
Pomocnicze
ustawa o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci art. 13a § ust. 1
Ustawa z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci
Odmowa przyznania świadczenia wychowawczego wymaga wydania decyzji.
ustawa o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci art. 5 § ust. 2a
Ustawa z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci
W przypadku opieki naprzemiennej, świadczenie dzieli się między rodziców.
ustawa o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci art. 15 § ust. 1
Ustawa z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci
Organ może zwrócić się o wywiad środowiskowy w celu weryfikacji wątpliwości dotyczących sprawowania opieki.
k.c. art. 26
Kodeks cywilny
Określa miejsce zamieszkania dziecka pozostającego pod władzą rodzicielską jako miejsce zamieszkania rodziców lub tego z rodziców, któremu powierzono władzę rodzicielską (tzw. domicilium necessarium).
k.p.a. art. 138 § § 1 pkt 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Organ odwoławczy utrzymuje w mocy decyzję organu I instancji.
PPSA art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sąd oddala skargę, jeśli brak podstaw do jej uwzględnienia.
ustawa o pomocy społecznej
Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej
Reguluje kwestie rodzinnego wywiadu środowiskowego.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Faktyczne zamieszkiwanie dziecka z rodzicem jest kluczowe dla przyznania świadczenia wychowawczego. Cel świadczenia wychowawczego to wsparcie rodzica faktycznie opiekującego się dzieckiem. Prawne miejsce zamieszkania dziecka ustalone wyrokiem sądu nie jest decydujące dla przyznania świadczenia.
Odrzucone argumenty
Wyrok sądu ustalający miejsce pobytu dziecka przy ojcu i powierzający mu władzę rodzicielską jest podstawą do przyznania świadczenia wychowawczego. Naruszenie przepisów postępowania dowodowego (brak wywiadu środowiskowego u ojca) skutkuje wadliwością decyzji.
Godne uwagi sformułowania
dla przyznania świadczenia wychowawczego nie jest rozstrzygnięcie w przedmiocie władzy rodzicielskiej, ale faktyczne przebywanie dziecka u danego rodzica opieka nad dzieckiem należy rozumieć jako faktyczną pieczę nad dzieckiem dla uzyskania świadczenia wychowawczego znaczenie ma nie tyle tzw. prawne miejsce zamieszkania dziecka, co faktyczne miejsce jego zamieszkiwania wspólne przebywanie - zamieszkiwanie dziecka z rodzicem lub opiekunem faktycznym - determinuje przyznanie rozważanej formy wsparcia ze środków publicznych
Skład orzekający
Diana Trzcińska
przewodniczący sprawozdawca
Justyna Dudek-Sienkiewicz
członek
Wojciech Wycichowski
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących świadczenia wychowawczego, zwłaszcza rozróżnienie między faktycznym a prawnym miejscem zamieszkania dziecka oraz jego wpływu na prawo do świadczenia."
Ograniczenia: Dotyczy sytuacji, gdy istnieje rozbieżność między orzeczeniem sądu a faktycznym miejscem zamieszkania dziecka. Sprawa stała się mniej istotna po osiągnięciu przez dziecko pełnoletności.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa ilustruje ważny konflikt między formalnym prawem a rzeczywistym stanem faktycznym w kontekście świadczeń socjalnych, co jest interesujące dla prawników i osób zajmujących się prawem rodzinnym.
“Świadczenie wychowawcze: czy liczy się wyrok sądu, czy faktyczne miejsce zamieszkania dziecka?”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyII SA/Gd 289/22 - Wyrok WSA w Gdańsku Data orzeczenia 2022-10-19 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2022-04-27 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku Sędziowie Diana Trzcińska /przewodniczący sprawozdawca/ Justyna Dudek-Sienkiewicz Wojciech Wycichowski Symbol z opisem 6329 Inne o symbolu podstawowym 632 Hasła tematyczne Pomoc społeczna Skarżony organ Samorządowe Kolegium Odwoławcze Treść wyniku Oddalono skargę Powołane przepisy Dz.U. 2019 poz 2407 art. 13a ust. 1 Ustawa z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Diana Trzcińska (spr.) Sędziowie: Asesor WSA Justyna Dudek – Sienkiewicz Asesor WSA Wojciech Wycichowski Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Katarzyna Sałek-Gałązka po rozpoznaniu w dniu 19 października 2022 r. w Gdańsku na rozprawie sprawy ze skargi R.S na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z dnia 18 lutego 2022 r. nr SKO Gd/4575/21 w przedmiocie świadczenia wychowawczego oddala skargę. Uzasadnienie R. S. wniósł skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z 18 lutego 2022 r., nr SKO Gd/4575/21, którą utrzymano w mocy decyzję Prezydenta Miasta G. z 21 lipca 2021 r., nr 026595/SW/07/21 w przedmiocie odmowy prawa do świadczenia wychowawczego. Decyzja została wydana w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych: Decyzją z 21 lipca 2021 r. organ I instancji odmówił R. S. prawa do świadczenia wychowawczego na córkę M. S. Uzasadniając swoją decyzję, organ wskazał, że z poczynionych na podstawie zebranego materiału dowodowego ustaleń wynika, że córka skarżącego nie mieszka z nim od września 2020 r. W związku z tym, powołując się na art. 22 ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci, organ uznał, że skarżącemu nie przysługuje prawo do świadczenia wychowawczego. Od powyższej decyzji skarżący złożył odwołanie, po rozpoznaniu którego Kolegium decyzją z 18 lutego 2022 r. utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. Zdaniem organu odwoławczego, zaskarżona decyzja w świetle okoliczności prawnych i faktycznych jest prawidłowa i zgodna z obowiązującymi przepisami prawa. Za bezsporne Kolegium uznało ustalenie, że w niniejszej sprawie wystąpiła przesłanka wynikająca z art. 22 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci, zgodnie z którym w przypadku zbiegu prawa rodziców, opiekunów prawnych dziecka lub opiekunów faktycznych dziecka do świadczenia wychowawczego, świadczenie to wypłaca się temu z rodziców, opiekunów prawnych dziecka lub opiekunów faktycznych dziecka, który faktycznie sprawuje opiekę nad dzieckiem. Jeżeli opieka nad dzieckiem sprawowana jest równocześnie przez oboje rodziców, opiekunów prawnych dziecka lub opiekunów faktycznych dziecka, świadczenie wychowawcze wypłaca się temu, kto pierwszy złoży wniosek. W przypadku gdy po złożeniu wniosku o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego przez rodzica, opiekuna prawnego dziecka lub opiekuna faktycznego dziecka drugi rodzic, opiekun prawny dziecka lub opiekun faktyczny dziecka złoży wniosek o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego w związku z opieką nad tym samym dzieckiem, organ właściwy ustala kto sprawuje opiekę i w tym celu może zwrócić się do kierownika ośrodka pomocy społecznej o przeprowadzenie rodzinnego wywiadu środowiskowego, o którym mowa w ustawie z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej, w celu ustalenia osoby sprawującej opiekę nad dzieckiem. Przepisy art. 15 ust. 2 i 3 stosuje się. W ocenie Kolegium, po ustaleniu na podstawie podjętych w toku czynności sprawy, że jeden z rodziców dziecka zwrócił się z wnioskiem o przyznanie świadczenia wychowawczego po tym jak drugi z rodziców takim prawem już dysponował, organ I instancji słusznie wskazał, że skarżący nie spełnia przesłanek warunkujących przyznanie prawa do świadczenia wychowawczego na dziecko na okres 2021/2022, przewidzianych art. 4 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci. Organ odwoławczy zwrócił przy tym uwagę, że w uzasadnieniu decyzji organ I instancji wyjaśnił, że pomimo wyroku Sądu Okręgowego w Gdańsku z 9 stycznia 2014 r., sygn. akt II C 1823/12 - zgodnie z którym miejsce pobytu małoletniej M. S. zostało ustalone przy ojcu – od września 2020 r. warunek "wspólnego zamieszkiwania z dzieckiem" nie został spełniony, ponieważ z ustaleń przeprowadzonego wywiadu środowiskowego z 2 czerwca 2021 r., oraz oświadczeń M.S. wynikało, że faktycznym miejscem pobytu dziecka począwszy od września 2020 r., jest adres matki dziecka. Zdaniem organu, istotnym kryterium przy przyznaniu świadczenia wychowawczego nie jest rozstrzygnięcie w przedmiocie władzy rodzicielskiej, ale faktyczne przebywanie dziecka u danego rodzica. Nie sposób pominąć, że ustawa posługuje się w tym miejscu zwrotem "opieka nad dzieckiem", który należy rozumieć jako faktyczną pieczę nad dzieckiem. W rezultacie ustawa przy rozstrzyganiu zbiegu uprawnień nakazuje ustalenie, kto sprawuje opiekę nad dzieckiem, a nie komu ją powierzono. Powyższe świadczy o konieczności ustalenia stanu faktycznego, a nie prawnego. Bardzo jaskrawo widać to w wypadku, gdy konieczne jest rozstrzygnięcie zbiegu pomiędzy rodzicem, któremu powierzono władzę rodzicielską, a faktycznym opiekunem dziecka. Organ odwoławczy zwrócił przy tym uwagę na to, że organ I instancji podjął szereg czynności mających na celu ustalenie miejsca zamieszkania dziecka oraz rodzica, sprawującego osobistą opiekę nad nim. Kolegium stwierdziło, że informacje dotyczące miejsca zamieszkania i pobytu dziecka podane przez skarżącego były sprzeczne, ponieważ w trakcie rozmowy telefonicznej przeprowadzonej przez pracownika socjalnego MOPS w G. w dniu 14 czerwca 2021 r. wskazał, że mieszkanie przy ul. S., dotychczas wskazywane jako jego miejsce zamieszkania wraz z córką obecnie wynajmuje, a aktualne miejsce zamieszkanie znajduje się na terenie innej gminy, co uniemożliwiło pracownikowi socjalnemu wejście w środowisko. Zdaniem Kolegium ustalenia organu I instancji jednoznacznie wskazywały na to, że M. S. mieszka razem z matką w R. i to matka sprawuje nad nią osobistą opiekę. Powyższe okoliczności skutkowały zaś przyjęciem, że od września 2020 r. skarżący nie spełniał przesłanek wynikających z art. 4 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu rodziny, ponieważ nie został spełniony warunek wspólnego zamieszkiwania i sprawowania opieki nad dzieckiem. W ocenie Kolegium, organ I instancji przy zastosowaniu odpowiednich środków dowodowych dokonał wyczerpujących ustaleń w celu wykazania, kto sprawuje opiekę nad dzieckiem, co uzasadniało wydanie decyzji utrzymującej w mocy decyzję organu I instancji. W skardze na tak wydaną decyzję, R. S., wniósł o stwierdzenie jej nieważności, a na wypadek uznania skargi przez Sąd – wydania przez organ I instancji decyzji właściwej, podnosząc zarzut wydania decyzji na podstawie błędnego założenia wystąpienia zbiegu uprawnień, w oparciu o oświadczenia matki dziecka, dziecka oraz pracownika MOPS, który nie wszedł w środowisko skarżącego. Skarżący wskazał, że Kolegium utrzymało w mocy decyzję organu I instancji, przekraczając termin rozpatrzenia odwołania, które zostało złożone 6 sierpnia 2021 r., rozstrzygnięcie organu odwoławczego nastąpiło zaś 18 lutego 2022 r. Skarżący zarzucił organowi II instancji zignorowanie faktu, że to skarżącemu na podstawie wyroku Sądu Okręgowego w Gdańsku z 9 stycznia 2014 r., sygn. akt 1823/12 zostało powierzone wykonywanie władzy rodzicielskiej nad małoletnią córką M. S., przy jednoczesnym ograniczeniu władzy rodzicielskiej matce E. S. do prawa współdecydowania o istotnych sprawach związanych z wyborem szkoły, leczeniem, wydaniem paszportu i wyjazdami zagranicznymi, a ponadto zgodnie z przywołanym wyrokiem miejsce pobytu dziecka zostało ustalone przy ojcu. Ponadto, Sąd Rejonowy w Gdyni postanowieniem z 17 września 2021 r., sygn. akt. III Nsm/88/21 z wniosku matki E. S. z 27 stycznia 2021 r. o zabezpieczenie miejsca pobytu przy matce oraz zmianę miejsca pobytu postępowanie umorzył, nie dokonując przed tym zabezpieczenia miejsca pobytu przy matce. W dalszej części skarżący zwrócił uwagę na przeprowadzenie wywiadu środowiskowego w sposób niepełny. Wskazał, że córka przebywała u matki za wyrażoną przez niego zgodą. Skarżący zarzucił przy tym, że w miejscu przebywania córki (tj. w miejscu zamieszkania matki) zostały przeprowadzone dwa wywiady środowiskowe, a w miejscu jego zamieszkania (tj. w miejscu zamieszkania ojca) żaden. W ocenie skarżącego, okoliczności sprawy nie uniemożliwiały przeprowadzenia wywiadu środowiskowego w jego miejscu zamieszkania. Ponadto, skarżący wskazał, że o miejscu zamieszkania dziecka w sposób niekwestionowany rozstrzyga art. 26 kodeksu cywilnego, który stanowi wprost, że miejscem zamieszkania dziecka pozostającego pod władzą rodzicielską jest miejsce zamieszkania rodziców albo tego z rodziców któremu wyłącznie przysługuje lub któremu powierzono wykonywanie władzy rodzicielskiej nad dzieckiem. W odpowiedzi na skargę, Kolegium wskazało, że analizując ponownie przepisy prawa i akta sprawy nie znalazło uzasadnionych podstaw do uwzględnienia skargi i uchylenia kwestionowanej decyzji, w której uzasadnieniu szczegółowo przedstawiony został stan prawny i faktyczny sprawy, w związku z czym wnosi o oddalenie skargi. W odpowiedzi na powyższe, skarżący wskazał, że w jego ocenie organy obu instancji dokonały nadinterpretacji prawa, w wyniku czego doszło do naruszenia jego przepisów. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Skarga jest nieuzasadniona. Materialnoprawną podstawą podjętych przez organy obu instancji rozstrzygnięć stanowiły przepisy ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (tekst jednolity: Dz. U. z 2019 r., poz. 2407 ze zm.) - dalej jako "ustawa". Zaskarżoną decyzją z 18 lutego 2022 r. Kolegium utrzymało bowiem w mocy decyzję Prezydenta Miasta G., którą organ ten odmówił prawa do świadczenia wychowawczego, działając na podstawie art. 13a ust. 1 ustawy. Zgodnie z art. 13a ust. 1 ustawy, przyznanie przez organ właściwy lub wojewodę świadczenia wychowawczego nie wymaga wydania decyzji. Odmowa przyznania świadczenia wychowawczego, uchylenie lub zmiana prawa do świadczenia wychowawczego oraz rozstrzygnięcie w sprawie nienależnie pobranego świadczenia wychowawczego wymagają wydania decyzji. Ustawa określa przy tym warunki nabywania prawa do świadczenia wychowawczego oraz zasady przyznawania i wypłacania tego świadczenia. Przepis art. 4 ust. 2 pkt 1 ustawy stanowi, że świadczenie wychowawcze przysługuje matce albo ojcu, jeżeli dziecko wspólnie zamieszkuje i pozostaje na utrzymaniu matki albo ojca, z zastrzeżeniem art. 5 ust. 2a. Z kolei art. 5 ust. 2a ustawy stanowi, że w przypadku gdy dziecko, zgodnie z orzeczeniem sądu, jest pod opieką naprzemienną obydwojga rodziców rozwiedzionych, żyjących w separacji lub żyjących w rozłączeniu, sprawowaną w porównywalnych i powtarzających się okresach, kwotę świadczenia wychowawczego ustala się każdemu z rodziców w wysokości połowy kwoty przysługującego za dany miesiąc świadczenia wychowawczego. Świadczenie wychowawcze przysługuje osobom, o których mowa w art. 4 ust. 2, w wysokości 500 zł miesięcznie na dziecko (art. 5 ust. 1 ustawy). Zgodnie zaś z art. 22 ustawy w przypadku zbiegu prawa rodziców, (...) do świadczenia wychowawczego, świadczenie to wypłaca się temu z rodziców, (...) który faktycznie sprawuje opiekę nad dzieckiem. Jeżeli opieka nad dzieckiem sprawowana jest równocześnie przez oboje rodziców, (...) świadczenie wychowawcze wypłaca się temu, kto pierwszy złoży wniosek. W przypadku gdy po złożeniu wniosku o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego przez rodzica, (...) drugi rodzic (...) złoży wniosek o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego w związku z opieką nad tym samym dzieckiem, organ właściwy ustala kto sprawuje opiekę i w tym celu może zwrócić się do kierownika ośrodka pomocy społecznej o przeprowadzenie rodzinnego wywiadu środowiskowego, o którym mowa w ustawie z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej, w celu ustalenia osoby sprawującej opiekę nad dzieckiem. Stosownie natomiast do treści art. 15 ust.1 ustawy, jeżeli w stosunku do osoby ubiegającej się o przyznanie świadczenia wychowawczego lub osoby pobierającej to świadczenie wystąpią wątpliwości dotyczące sprawowania opieki nad dzieckiem, w tym również w przypadku, o którym mowa w art. 5a lub art. 22 , wydatkowania świadczenia wychowawczego niezgodnie z celem lub marnotrawienia świadczenia wychowawczego, organ właściwy oraz wojewoda mogą zwrócić się do kierownika ośrodka pomocy społecznej (...) o przeprowadzenie rodzinnego wywiadu środowiskowego, o którym mowa w ustawie z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej w celu weryfikacji tych wątpliwości. Okolicznością bezsporną w sprawie jest, że na mocy wyroku Sądu Okręgowego w Gdańsku II Wydział Cywilny Rodzinny z 9 stycznia 2014 r., sygn. akt II C 1823/12, w sprawie z powództwa R. S. przeciwko E. S. o rozwód, w punkcie III ustalono miejsce pobytu małoletniej M. A. S. przy ojcu R. S., któremu też w punkcie II powierzono wykonywanie władzy rodzicielskiej, jednocześnie ograniczając władzę rodzicielską matce E.S. Skarżący stoi na stanowisku, że treść ww. wyroku Sądu Okręgowego w Gdańsku determinuje przyznanie jemu świadczenia wychowawczego, jako osobie z którą powinno przebywać dziecko, a fakt, że dziecko wbrew orzeczeniu sądu nie przebywa ze skarżącym, nie może być podstawą do odmowy przyznania mu tego świadczenia. Sąd poglądu skarżącego nie podziela. Jego zaakceptowanie spowodowałoby, że rodzic dziecka, który faktycznie z dzieckiem zamieszkuje i ponosi koszty jego utrzymania nie mógłby uzyskać prawa do świadczenia wychowawczego z tego względu, że sąd ustalił orzeczeniem miejsce zamieszkania dziecka u drugiego z rodziców, z którym faktycznie dziecko nie zamieszkuje. Skutki takiego stanowiska byłyby nie do pogodzenia z celem, który leży u podstaw ustanowienia analizowanego świadczenia, jakim jest wsparcie wychowania dziecka, poprzez skierowanie świadczenia do tego opiekuna, z którym ono wspólnie zamieszkuje i przebywa. Okoliczność faktycznego zamieszkiwania M. S. u matki – E. S. znalazła swoje odzwierciedlenie w wynikach wywiadu środowiskowego przeprowadzonego w trybie art. 15 ustawy, w którego wnioskach wskazano, że M. S. na co dzień mieszka z matką, E. S. która sprawuje nad nią opiekę. Wyjaśnienia wymaga, że z treści art. 4 ust. 2 pkt 1 i 2 ustawy wynika jednoznacznie, że na potrzeby ustalenia prawa matki lub ojca dziecka (opiekuna faktycznego) do świadczenia wychowawczego na dziecko ustawodawca odwołał się do kryteriów wspólnego zamieszkiwania i przebywania z dzieckiem, jak też zaspokajania jego potrzeb bytowych, wychowawczych i utrzymania dziecka. Kryterium "wspólnego zamieszkiwania", rozumiane być musi jako faktyczne miejsce zamieszkania, czyli fizyczne przebywanie dziecka u tego rodzica (lub opiekuna), który sprawuje faktyczną nad nim opiekę i faktycznie zaspokaja jego potrzeby życiowe. Zatem dla uzyskania świadczenia wychowawczego znaczenie ma nie tyle tzw. prawne miejsce zamieszkania dziecka (np. wskazane w wyroku rozwodowym), co faktyczne miejsce jego zamieszkiwania. Celem świadczenia wychowawczego jest bowiem częściowe pokrycie wydatków związanych z wychowaniem dziecka, opieką nad nim i zaspokojeniem jego potrzeb życiowych (art. 4 ust. 1 ustawy). Wobec tego istotne znaczenie dla meritum tego typu spraw mają przesłanki o charakterze faktycznym (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 11 października 2018 r., sygn. akt I SA/Wa 719/18, Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Zdaniem Sądu organy obu instancji prawidłowo przyjęły jako kryterium oceny w niniejszej sprawie opisane wyżej przesłanki o charakterze faktycznym. Odnosząc się do argumentacji skarżącego, który wyraźnie odróżnił miejsce przebywania córki za zgodą ojca przy matce od miejsca zamieszkania przy ojcu, wynikającego z wyroku Sądu Okręgowego w Gdańsku, wyjaśnić trzeba, że o prawnym miejscu zamieszkania stanowi art. 26 Kodeksu cywilnego. W stosunku do dziecka jest to tzw. domicilium necessarium, tj. miejsce zamieszkania określone ustawowo w zależności od miejsca zamieszkania innych osób bez względu na to, czy dziecko w rzeczywistości w danej miejscowości przebywa (E. Michniewicz-Broda, Komentarz do art. 26 Kodeksu cywilnego, Lex 2014). W ocenie Sądu dla przyznania prawa do przedmiotowego świadczenia istotne są jednak okoliczności faktyczne - czy dziecko przebywa i pozostaje na utrzymaniu ubiegającej się o to świadczenie osoby należącej do ustawowego kręgu osób uprawnionych. Wynika to bezpośrednio z treści powołanego art. 4 ust. 2 pkt 1 ustawy, odwołującego się bezpośrednio do wspólnego zamieszkiwania i przebywania z dzieckiem, jak też zaspokajania jego potrzeb bytowych, wychowawczych i utrzymania dziecka. Tak więc, wspólne przebywanie - zamieszkiwanie dziecka z rodzicem lub opiekunem faktycznym - determinuje przyznanie rozważanej formy wsparcia ze środków publicznych. Taką interpretację wzmacnia dodatkowo cytowany wyżej art. 22 ustawy, w świetle którego ustawodawca przypisał istotne znaczenie dla przyznania przedmiotowego świadczenia faktowi rzeczywistego (faktycznego) wspólnego zamieszkiwania dziecka z osobą uprawnioną, przy czym dziecko to powinno znajdować się na jej utrzymaniu. Wyjątek w tej mierze mógłby dotyczyć, w świetle art. 5 ust. 2a ustawy jedynie przypadku orzeczenia opieki naprzemiennej, jednak sytuacja taka w rozpatrywanej sprawie nie zachodzi. Jak wynika z akt sprawy M. S. od 15 września 2020 r. mieszka z matką, która ją wychowuje oraz ponosi koszty jej utrzymania, zaspokajając tym samym jej potrzeby bytowe. Fakt przebywania u matki potwierdza także deklaracja skarżącego, który sam przyznał, że córka przebywała u matki za jego zgodą. Skarżący wskazuje, że zabezpiecza potrzeby córki, gdyż otrzymuje ona od niego 500 zł miesięcznie na swoje wydatki. Nadto opłaca on jej rachunek telefoniczny i inne rachunki związane ze szkołą czy leczeniem. Sąd podziela jednak pogląd orzecznictwa, że jak to jednoznacznie wynika z treści art. 4 ust. 2 pkt 1 ustawy, matce lub ojcu świadczenie wychowawcze na dziecko przysługuje, jeżeli wspólnie zamieszkuje i pozostaje na utrzymaniu matki lub ojca. W świetle treści tego przepisu nie ma znaczenia, czy skarżący przyczynia się częściowo do zaspokajania potrzeb materialnych dziecka (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z 13 maja 2021 r., sygn. akt II SA/Gl 119/21, CBOSA). Zdaniem Sądu organy administracji prawidłowo uznały, że córka zamieszkuje z matką, zatem mimo, że ojciec posiadał orzeczoną władzę rodzicielską, to nie został spełniony niego warunek zamieszkiwania z córką i przebywania z nią. Należy ponadto mieć na uwadze, że w niniejszej sprawie rzeczą organów było rozstrzygnięcie, czy skarżącemu przysługuje świadczenie wychowawcze na córkę, nie zaś to, czy pobyt córki skarżącego u matki jest zgodny z treścią orzeczenia sądu powszechnego. Skoro córka w rzeczywistości, za zgodą skarżącego, nie zamieszkuje u niego lecz u matki, organy obu instancji prawidłowo uznały, że brak było podstaw, aby przyznać skarżącemu wnioskowane świadczenie. Powtórzyć należy, że celem świadczenia wychowawczego jest częściowe pokrycie wydatków związanych z wychowaniem dziecka, opieką nad nim i zaspokojeniem jego potrzeb życiowych (art. 4 ust. 1 ustawy) i chociaż świadczenie wychowawcze przysługuje matce, ojcu, opiekunowi (faktycznemu albo prawnemu), to w istocie świadczenie to służy dziecku, ponieważ przyznawane jest na zaspokojenie konkretnych potrzeb dziecka, a nie rodzica (opiekuna faktycznego). Skarżący wskazuje przy tym, że organy obu instancji nie uznały go za opiekuna faktycznego dziecka. Wyjaśnić w tym miejscu należy, że definicja legalna pojęcia "opiekuna faktycznego dziecka" zawarta została w art. 2 pkt 10 ustawy, zgodnie z którym oznacza ono osobę faktycznie opiekującą się dzieckiem, jeżeli wystąpiła z wnioskiem do sądu opiekuńczego o przysposobienie dziecka. Zatem zdaniem sądu brak jest podstaw do uznania skarżącego za opiekuna faktycznego dziecka, M. S. Organy nie kwestionowały przy tym, że R. S. jest ojcem M. S., jednakże wobec braku spełnienia przesłanek art. 4 ust. 1 ustawy, zasadne było odmówienie skarżącemu prawa do świadczenia. Sąd uznał przy tym, że organy powinny były przeprowadzić w toku postępowania wywiad środowiskowy w miejscu zamieszkania wskazanym przez skarżącego. W tym też zakresie zasadna jest argumentacja skargi, wskazująca na naruszenie przepisów postępowania dowodowego. W ocenie Sądu jednak uchybienia te miały istotnego wpływu na wynik sprawy. Fakt zamieszkania córki z matką z dniem 15 września 2020 r. wynika z jednobrzmiących oświadczeń matki i córki, wywiadu środowiskowego z ich miejsca zamieszkania, a także został potwierdzony przez skarżącego w skardze. Przeciwne twierdzenia skarżącego składane w toku postępowania administracyjnego w tym zakresie nie są więc wiarygodne, a wyniki ewentualnego wywiadu środowiskowego w jego miejscu zamieszkania nie mogły skutecznie podważyć tej okoliczności. Nadto przy dokonanej 14 czerwca 2021 r. próbie umówienia się przez pracownika MOPS na rozmowę w miejscu zamieszkania skarżący poinformował, że przez tydzień będzie zajęty, a po tygodniu poinformował o zmianie miejsca zamieszkania, oświadczając że mieszkanie przy ul. S. w G. wynajmuje, a obecnie przebywa pod adresem przy ul. Ś. w G. Należy przy tym zauważyć, że córka skarżącego urodziła się 31 sierpnia 2003 r., zatem 31 sierpnia 2021 r. ukończyła 18 lat, stając się osobą pełnoletnią, decydującą samodzielnie o miejscu swojego pobytu i zamieszkania. Zatem toczony przez jej rodziców przed sądem rejonowym spór co do zabezpieczenia jej miejsca pobytu stał się bezprzedmiotowy, a nadto bezcelowe stało się przeprowadzenie wywiadu środowiskowego w zakresie dotyczącym jej miejsca zamieszkania. Nadto zdaniem Sądu zebrany przez organy administracji materiał dowodowy wskazuje, że M. S. od 15 września 2020 r. przebywała pod opieką matki – co potwierdzają kwestionariusze wywiadu środowiskowego z 25 stycznia 2021 r. i 9 czerwca 2021 r., oświadczenie z 10 czerwca 2021 r. złożone przez M. S. pod rygorem odpowiedzialności karnej a także oświadczenie matki z 2 czerwca 2021 r. M. S. wyraziła przy tym wolę zamieszkania u matki (oświadczenie z 29 stycznia 2021 r.). Podkreślenia przy tym wymaga, że zarzuty skarżącego o przekroczeniu przez Kolegium terminu na rozpatrzenie odwołania nie stanowią przesłanki do uchylenia decyzji organu II instancji, gdyż pozostają one bez istotnego wpływu na wydane rozstrzygnięcie. Mając na uwadze powyższe Sąd uznał, że w niniejszej sprawie organ odwoławczy podjął decyzję w zgodzie z przepisami ustawy, w szczególności z art. 4 ust. 2 pkt 1 ustawy, z którego wynika przedstawiony wyżej cel świadczenia wychowawczego, nie naruszając istotnie przepisów postępowania. Prawidłowo także organ odwoławczy, orzekł na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., o utrzymaniu w mocy decyzji organu I instancji, którą organ ten odmówił skarżącemu prawo do świadczenia wychowawczego na córkę M. S., skoro z ustalonego stanu faktycznego wynikało, że od 15 września 2020 r. nie zamieszkuje ona ze skarżącym. Z tych przyczyn Sąd, nie podzielając zarzutów skargi, na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2022 r., poz. 329 ze zm.), skargę oddalił.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI