II SA/Gd 285/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w GdańskuGdańsk2025-11-13
NSAAdministracyjneŚredniawsa
stosunki wodnekodeks postępowania administracyjnegoodmowa wszczęcia postępowaniaugodaprawo wodneochrona środowiskanieruchomościzagrożenia osuwiskoweWSA Gdańsk

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku oddalił skargę na postanowienie SKO, uznając, że ugoda zawarta w sprawie naruszenia stosunków wodnych stanowi przeszkodę do ponownego wszczęcia postępowania.

Skarżący A. M. złożył skargę na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku, które utrzymało w mocy odmowę wszczęcia postępowania w sprawie naruszenia stosunków wodnych. Organ pierwszej instancji odmówił wszczęcia postępowania, wskazując na zawartą wcześniej ugodę między stronami, zatwierdzoną przez Wójta Gminy Wejherowo. Kolegium podtrzymało tę decyzję, uznając, że sprawa została już zakończona ugodą i brak jest nowych okoliczności. Sąd administracyjny uznał, że ugoda ta, jako ostateczne postanowienie, stanowi przeszkodę do ponownego wszczęcia postępowania na podstawie art. 61a § 1 k.p.a., oddalając tym samym skargę.

Sprawa dotyczyła skargi A. M. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku, które utrzymało w mocy postanowienie Wójta Gminy Wejherowo o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie naruszenia stosunków wodnych. Skarżący domagał się podjęcia działań kontrolnych wobec ponownego naruszenia stosunków wodnych na działkach w Z., skutkującego zaburzeniami stanu wodnego i zagrożeniami osuwiskowymi. Wójt odmówił wszczęcia postępowania, powołując się na ugodę zawartą w grudniu 2022 r. między współwłaścicielami działki a Gminą, która została zatwierdzona ostatecznym postanowieniem. Kolegium Odwoławcze podtrzymało tę decyzję, stwierdzając, że postępowanie w tej sprawie już się toczyło i zostało zakończone ugodą, a brak jest nowych okoliczności. Skarżący zarzucił organom naruszenie szeregu przepisów k.p.a. i prawa ochrony środowiska, wskazując na wadliwość odmowy wszczęcia postępowania i niewyczerpujące zebranie materiału dowodowego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku oddalił skargę. Sąd uznał, że ugoda zawarta i zatwierdzona ostatecznym postanowieniem stanowi przeszkodę do wszczęcia nowego postępowania w tej samej sprawie, zgodnie z art. 61a § 1 k.p.a. Sąd podkreślił, że ugoda zatwierdzona postanowieniem ma moc równą decyzji administracyjnej, a skarżący nie skorzystał z możliwości jej zaskarżenia. W związku z tym, sąd uznał, że organy prawidłowo odmówiły wszczęcia postępowania, a zaskarżone postanowienie jest zgodne z prawem.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (1)

Odpowiedź sądu

Tak, ugoda zatwierdzona ostatecznym postanowieniem stanowi przeszkodę do ponownego wszczęcia postępowania administracyjnego w tej samej sprawie, zgodnie z art. 61a § 1 k.p.a.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że ugoda zatwierdzona ostatecznym postanowieniem ma moc prawną decyzji administracyjnej i skutecznie kończy postępowanie w danej kwestii. Brak nowych okoliczności lub wyeliminowania ugody z obrotu prawnego uniemożliwia wszczęcie nowego postępowania w tej samej sprawie.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (10)

Główne

k.p.a. art. 61a § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Przepis ten stanowi podstawę do wydania postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania, gdy żądanie zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte. W niniejszej sprawie zastosowano go z uwagi na fakt, że sprawa została już rozstrzygnięta ugodą.

p.p.s.a. art. 151

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postepowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa do oddalenia skargi.

Pomocnicze

k.p.a. art. 138 § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Przepis ten stanowi podstawę do utrzymania w mocy postanowienia organu pierwszej instancji przez organ odwoławczy.

k.p.a. art. 121

Kodeks postępowania administracyjnego

Zatwierdzona ugoda wywiera takie same skutki jak decyzja wydana w toku postępowania administracyjnego.

k.p.a. art. 118 § 3

Kodeks postępowania administracyjnego

Postanowienie zatwierdzające ugodę powinno być efektem weryfikacji porozumienia stron.

k.p.a. art. 117

Kodeks postępowania administracyjnego

Określa elementy ugody.

k.p.a. art. 120 § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Postanowienie zatwierdzające ugodę staje się wykonalne po upływie terminu do wniesienia zażalenia, jeśli nie wniesiono zażalenia.

Prawo wodne art. 234 § 1

Ustawa z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne

Reguluje obowiązki właściciela gruntu w zakresie zmiany stanu wody na gruncie.

Prawo wodne art. 234 § 3

Ustawa z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne

Określa kompetencje wójta w przypadku szkodliwego wpływu zmian stanu wody na grunty sąsiednie.

p.p.s.a. art. 119 § 3

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postepowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa do rozpoznania sprawy w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Zawarcie ugody w przedmiocie ustalenia wzajemnych obowiązków dotyczących zmiany stanu wody na gruncie, zatwierdzonej ostatecznym postanowieniem, stanowi przeszkodę do ponownego wszczęcia postępowania administracyjnego w tej samej sprawie.

Odrzucone argumenty

Zarzuty skarżącego dotyczące naruszenia przepisów k.p.a. (art. 9, 11, 77§1, 80), prawa ochrony środowiska, niezgodności z planem miejscowym, wadliwości ugody, braku nowych okoliczności, naruszenia przepisów szczególnych, niezgodności z planem miejscowym, braku odniesienia się do zagrożeń geodezyjnych, zmiany kierunku spływu wód, wadliwości pozwolenia na budowę, dozwolenia podziału lokali, rażącego łamania parametrów inwestycji.

Godne uwagi sformułowania

gdy żądanie wszczęcia postępowania administracyjnego, o którym mowa w art. 61 k.p.a., zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. sytuacje w sposób oczywisty stanowiące przeszkodę do wszczęcia postępowania administracyjnego o charakterze przedmiotowym i podmiotowym, możliwe do stwierdzenia już po wstępnej analizie wniosku zatwierdzona ugoda wywiera takie same skutki, jak decyzja wydana w toku postępowania administracyjnego.

Skład orzekający

Diana Trzcińska

przewodniczący sprawozdawca

Katarzyna Krzysztofowicz

sędzia

Jakub Chojnacki

asesor

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Uzasadnienie odmowy wszczęcia postępowania administracyjnego w sytuacji, gdy sprawa została już rozstrzygnięta ugodą zatwierdzoną ostatecznym postanowieniem."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z ugodą i odmową wszczęcia postępowania administracyjnego.

Wartość merytoryczna

Ocena: 4/10

Sprawa dotyczy kwestii proceduralnych związanych z odmową wszczęcia postępowania administracyjnego z powodu wcześniejszej ugody. Jest to typowa interpretacja przepisów k.p.a., mało interesująca dla szerszej publiczności, ale istotna dla prawników procesowych.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Gd 285/25 - Wyrok WSA w Gdańsku
Data orzeczenia
2025-11-13
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2025-04-28
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Sędziowie
Diana Trzcińska /przewodniczący sprawozdawca/
Jakub Chojnacki
Katarzyna Krzysztofowicz
Symbol z opisem
6091 Przywrócenie stosunków wodnych na gruncie lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 572
art. 61a par. 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Diana Trzcińska (spr.) Sędzia WSA Katarzyna Krzysztofowicz Asesor WSA Jakub Chojnacki po rozpoznaniu w Gdańsku w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 13 listopada 2025 r. sprawy ze skargi A. M. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z dnia 26 lutego 2025 r., nr SKO Gd/6196/24 w przedmiocie wszczęcia postępowania w sprawie naruszenia stosunków wodnych oddala skargę.
Uzasadnienie
A. M. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku w przedmiocie wszczęcia postępowania w sprawie naruszenia stosunków wodnych, w następującym stanie faktycznym i prawnym:
Pismem z 17 października 2024 r. skarżący przekazał ponaglenie i skargę na zaniechanie ustawowych obowiązków Wójta Gminy Wejherowo, żądając jednocześnie podjęcia ustawowych działań kontrolnych i nadzorczych wobec ponownego naruszenia i niezapewnienia wymaganej powierzchni biologicznie czynnej na obszarze działki nr [...] w Z. (po podziale stanowiących działki nr [...] i [...]), skutkującej zwiększeniem zaburzeń stanu wodnego, zwiększeniem zagrożeń, w tym osuwiskowych oraz uciążliwości i naruszeń praw środowiskowych, planu miejscowego oraz Parku krajobrazowego.
Postanowieniem z 29 listopada 2024 r. Wójt Gminy Wejherowo odmówił skarżącemu wszczęcia postępowania w sprawie naruszenia stosunków wodnych na działkach nr [...] i [...] (przed podziałem [...]) położonych w Z., wskazując na zawarcie w dniu 15 grudnia 2022 r. ugody w przedmiocie ustalenia wzajemnych obowiązków dotyczących zmiany stanu wody. Wójt podkreślił, że ugoda została zatwierdzona ostatecznym postanowieniem z 20 grudnia 2022 r.
Postanowieniem z 26 lutego 2025 r. Kolegium utrzymało w mocy zaskarżone postanowienie wskazując, że przeszkodą do wszczęcia postępowania był fakt, że postępowanie w tej sprawie już się toczyło i zostało zakończone. Kolegium uwzględniło bowiem, że 8 sierpnia 2022 r. zostało wszczęte postępowanie dotyczące naruszenia stosunków wodnych na działkach nr [...] – [...] (przed podziałem [...]) położonych w Z., w efekcie czego powstawało zalewanie działki nr [...], której współwłaścicielem jest A. M. W dniu 15 grudnia 2022 r. współwłaściciele działki nr [...] i Gmina W. zawarli ugodę w przedmiocie ustalenia wzajemnych obowiązków dotyczących zmiany stanu wód na gruncie stanowiącym działkę nr [...], ugoda została zatwierdzona postanowieniem Wójta z 20 grudnia 2022 r., które jest ostateczne. Kolegium wskazało także, że brak jest nowych okoliczności w sprawie. W rezultacie należało utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie.
A. M. wniósł obszerną skargę na tak wydane postanowienie, przytaczając szereg przepisów prawa i przykładów orzecznictwa i przedkładając załączniki do skargi. W skardze wskazano, że postanowienia organów obu instancji zostały podjęte z rażącym naruszeniem prawa. Skarżący powołał szereg przepisów, z których w jego ocenie wynikają obowiązki i uprawnienia Wójta, wskazując przy tym, że Kolegium było zobowiązane do ponownego pełnego rozpoznania sprawy odmowy wszczęcia postępowania.
Skarżący wyjaśnił, że skarga na zaniechania działań ustawowych Wójta oparta jest na pierwszeństwie i wyłączności jego kompetencji. Zdaniem skarżącego niewykonywanie obowiązkowych uprawnień jest rażącym zaniedbaniem obowiązków i stanowi o wadzie prawnej odmowy wszczęcia postępowania.
Dalej skarżący zarzucił naruszenie:
1) art. 9 i art. 11 k.p.a. poprzez niedostateczne wyjaśnienie podstaw i przesłanek utrzymania przez Kolegium w mocy decyzji o braku sprzeciwu Wójta wobec niezgodności inwestycji z planem miejscowym i rażącemu charakterowi naruszeń szerokich praw środowiskowych;
2) art. 77§ 1 i art. 80 k.p.a. polegające na niewyczerpującym zebraniu i rozpatrzeniu całego materiału dowodowego i nie podjęciu wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz jego wybiórczej, niepełnej i dowolnej ocenie oraz braku rozpatrzenia i odpowiedzi na wszystkie zarzuty zawarte w sprzeciwach skarżących;
3) art. 75 ust. 1 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. – Prawo ochrony środowiska, wobec zagrożeń osuwisk i faktycznego naruszenia stosunków wodnych;
4) szerokich praw środowiskowych, gdy zaburzenia stanu wodnego są wynikiem działalności inwestora;
5) niezgodność z prawdą zawartego w skarżonym postanowieniu twierdzenia, że napływająca z terenów powyżej spornej działki woda opadowa zalegała i rozlewała się "nielegalnie" na teren inwestycji;
6) niezasadne uznanie przez organy obu instancji ugody za zakończenie sprawy wszelakiej zmiany stanu wód powodowanej inwestycją przedsiębiorcy, nie uznając odrębności tego postępowania, czyli przez wadliwe zawężenie badania sprawy ponownie z art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a.
7) organy nie dostrzegły wadliwości zawartej ugody, gdzie Wójt jako strona uznana za winną spowodowania równolegle z inwestorem zmian stanu wodnego prowadził to postępowanie jako urząd, nie mogąc zachować standardu niezależności organu prowadzącego mediacje a bezwzględne obowiązki przedsiębiorcy do naprawy szkód zostały oddalone i poddane wadliwie negocjacjom;
8) w postaci wadliwego uznania przez organy, że skarżący nie wskazali żadnych działań właścicieli, które naruszyły stosunki wodne i że brak jest nowych okoliczności, pominięto przy tym rażąco wszystkie inne okoliczności i działania podlegające wprost kompetencji Wójta;
9) odrębnych przepisów w sposób sprzeczny z planem miejscowym, który ogranicza zabudowę do wolnostojącej oraz spełniającej ustawowe wymagania ochrony przyrody i środowiska;
10) Wójt nie odniósł się do zakresu swoich obowiązków odnośnie do zagrożeń geodezyjnych a Kolegium nie zważyło konsekwencji takiej odmowy dla możliwości obrony interesu prawnego skarżącego, wynikających z obowiązku zgodności z art. 7 ust. 1 pkt 1 u.s.g. i art. 10 ust. 2 pkt 11 u.p.z.p.
11) nieodniesienie się i pominiecie całkowitej zmiany kierunku i natężenia spływu wód opadowych na terenie działki inwestorów poprzez zmianę i wypchnięcie poza swoje granice pierwotnej osi spływu i podziału zlewni wód;
12) nieskuteczność prawną i nieważność upoważnienia z poz. 5 wykazu akt sprawy pozwolenia na budowę;
13) poprzez dozwolenie przez Wójta i wydanie zaświadczeń o zgodności podziału i wydzielenia lokali;
14) w rezultacie wielokrotnie i rażąco łamano parametry i warunki zagospodarowania inwestycji.
Mając na uwadze powyższe wniesiono o odrzucenie postanowienia Kolegium i uprzednich decyzji Wójta a także stwierdzenie zasadności uznania interesu prawnego w postępowaniach o brak zgodności inwestycji z szerokim prawem środowiskowym i przywrócenia inwestycji do stanu zgodnego z prawem oraz rozpatrzenia zarzutów merytorycznych przez Sąd i nakazanie naprawy szkód i realizacji rekompensaty przyrodniczej i środowiskowej.
Nadto wniesiono o stwierdzenie na podstawie art. 155 § 1 p.p.s.a. istotnych naruszeń i uchybień oraz okoliczności mających wpływ na ich powstanie oraz ich konsekwencji dla strony skarżącej, uniemożliwiających obronę jej interesu prawnego. Wniesiono także o zobowiązane organów obu instancji do przeprowadzenia pełnych i wyczerpujących postępowań merytorycznych. Jednocześnie wniesiono o rozpatrzenie sprawy co do istoty na rozprawie, przywrócenie zgodności zagospodarowania terenu i zakładanych planem miejscowym wielkości terenu biologicznie czynnego i przywrócenie naturalnej rzeźby i spadku terenu oraz przywrócenie zabudowy do pełnej zgodności prawnej i fizycznej.
W odpowiedzi na skargę wniesiono o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył co następuje:
Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie.
Istotą rozpoznawanej sprawy jest ocena zgodności z prawem zaskarżonego postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie naruszenia stosunków wodnych. Kluczową kwestią dla tej oceny stało się ustalenie czy organy administracji publicznej prawidłowo uznały, że w sprawie zaistniały przyczyny uzasadniające zastosowanie art. 61a § 1 k.p.a., stosownie do którego, gdy żądanie wszczęcia postępowania administracyjnego, o którym mowa w art. 61 k.p.a., zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania.
Wskazania wymaga, że ustawodawca nie dokonał konkretyzacji przyczyn uniemożliwiających wszczęcie postępowania, jednak według ustabilizowanego orzecznictwa przyjmuje się, że będą to sytuacje w sposób oczywisty stanowiące przeszkodę do wszczęcia postępowania administracyjnego o charakterze przedmiotowym i podmiotowym, możliwe do stwierdzenia już po wstępnej analizie wniosku (zob. wyrok WSA w Gliwicach z 19 maja 2021 r., sygn. akt II SA/Gl 86/21, wyrok NSA z 16 marca 2021 r., sygn. akt I OSK 2493/20, CBOSA). W rezultacie wszczęcie postępowania poprzedza wstępna ocena czy podmiot występujący z wnioskiem o jego wszczęcie posiada legitymację do występowania w roli strony w takim postępowaniu, a także czy nie zachodzi inna uzasadniona przyczyna, powodującą niemożność wszczęcia postępowania (zob. wyrok WSA w Gliwicach z 29 maja 2020 r., sygn. akt II SA/Gl 127/20, CBOSA; podobnie zob. A. Wróbel w: M. Jaśkowska, M. Wilbrandt-Gotowicz, A. Wróbel, Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz, Lex el. 2024).
Przedmiotem sporu w niniejszej sprawie było, czy po zawarciu w dniu 15 grudnia 2022 r. ugody w przedmiocie ustalenia wzajemnych obowiązków dotyczących zmiany stanu wód na gruncie stanowiącym działkę nr [...], obręb Z., skarżący może skutecznie zainicjować postępowanie administracyjne w sprawie naruszenia stosunków wodnych na działkach nr [...] i [...], stanowiących przed podziałem działkę nr [...].
W ocenie Sądu w składzie orzekającym w sporze tym rację mają organy administracji. Zdaniem Sądu organy rozstrzygające sprawę w pierwszej i drugiej instancji prawidłowo stwierdziły zaistnienie przesłanki odmowy wszczęcia postępowania, wobec pozostawania w obrocie prawnym zatwierdzonej postanowieniem Wójta ugody z 15 grudnia 2022 r.
Uwzględnienia wymaga, że pismem z 8 sierpnia 2022 r. Wójt Gminy Wejherowo zawiadomił o wszczęciu z urzędu postępowania w sprawie zmiany stanu wody na gruncie nieruchomości, stanowiącej działkę nr [...], obręb Z. Organ wskazał przy tym, że zgodnie z art. 234 ust. 1 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (dalej Prawo wodne), właściciel gruntu, o ile przepisy ustawy nie stanowią inaczej, nie może: 1) zmieniać kierunku i natężenia odpływu znajdujących się na jego gruncie wód opadowych lub roztopowych ani kierunku odpływu wód ze źródeł - ze szkodą dla gruntów sąsiednich; 2) odprowadzać wód oraz wprowadzać ścieków na grunty sąsiednie. Organ wskazał nadto na kompetencje wynikające z art. 234 ust. 3 Prawa wodnego. Przepis ten stanowi, że jeżeli spowodowane przez właściciela gruntu zmiany stanu wody na gruncie szkodliwie wpływają na grunty sąsiednie, wójt, burmistrz lub prezydent miasta, z urzędu lub na wniosek, w drodze decyzji, nakazuje właścicielowi gruntu przywrócenie stanu poprzedniego lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom, ustalając termin wykonania tych czynności.
W dniu 15 grudnia 2022 r. została zawarta pomiędzy A.A.-Z.Z. ugoda w przedmiocie ustalenia wzajemnych obowiązków dotyczących zmiany stanu wody na gruncie stanowiącym działkę nr [...] w obrębie Z., stanowiącej współwłasność B.B-W.W. Postanowieniem z 20 grudnia 2022 r. Wójt Gminy Wejherowo zatwierdził tak zawartą ugodę.
Pismem z 21 marca 2024 r. skarżący zwrócił się do Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Gdańsku o podjęcie działań w zakresie dotyczącym decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Wejherowie o braku sprzeciwu wobec zawiadomienia o zakończeniu budowy i wydania zaświadczenia w sprawie budowy na działce nr [...] (obecnie [...] i [...]). Pismem z 16 kwietnia 2024 r. skarżący uzupełnił ww. wniosek złożony do Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Gdańsku, a organ ten przekazał wskazane pismo Wójtowi do rozpatrzenia w części zgodnej z posiadanymi kompetencjami.
W niniejszej sprawie organ I instancji odmówił wszczęcia postępowania na postawie art. 61a § 1 k.p.a., powołując się na przeszkodę przedmiotową, tj. "inne uzasadnione przyczyny", a upatrując jej w fakcie zawarcia wskazanej wyżej ugody. Stanowisko to podzieliło Kolegium w zaskarżonym postanowieniu z 26 lutego 2025 r. podkreślając, że postępowanie dotyczące naruszenia stosunków wodnych na działkach nr [...] i [...] (przed podziałem [...]), położonych w Z., w efekcie czego następowało zalewanie działki nr [...], której współwłaścicielem jest skarżący - zostało wszczęte przez Wójta w dniu 8 sierpnia 2022 r. i doprowadziło do zawarcia ugody z 15 grudnia 2022 r., zatwierdzonej postanowieniem Wójta.
Jak już wskazano, podstawą prawną odmowy wszczęcia postępowania był przepis art. 61a § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r. poz. 572 z późn. zm.), dalej: "k.p.a.", który stanowi, że gdy żądanie, o którym mowa w art. 61 (wszczęcia postępowania administracyjnego - przypis Sądu), zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Ustawodawca rozróżnił dwa etapy postępowania - tj. postępowanie wstępne, polegające na wszczęciu lub odmowie wszczęcia postępowania administracyjnego, oraz postępowanie właściwe, w ramach którego następuje merytoryczne badanie sprawy i rozpatrywanie wniosku, które co do zasady kończy się rozstrzygnięciem sprawy co do istoty przez wydanie decyzji administracyjnej. Z treści art. 61a § 1 k.p.a. wynika więc, że samo złożenie żądania wszczęcia postępowania administracyjnego nie powoduje automatyczne skutku jego wszczęcia. Organ bowiem zobowiązany jest przeprowadzić wstępną analizę wniosku pod względem ewentualnego wystąpienia okoliczności uniemożliwiających merytoryczne rozpatrzenie wniosku, a więc okoliczność określonych w art. 61a k.p.a.
W ramach unormowania art. 61a § 1 k.p.a. ustawodawca wprowadził bowiem dwie samodzielne i niezależne przesłanki wydania postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania administracyjnego, tj. tzw. przesłankę podmiotową i przesłankę przedmiotową, stanowiące oczywiste przeszkody wszczęcia postępowania, czyli takie, które można stwierdzić po wstępnej analizie wniosku, bez potrzeby przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego. Pierwsza z tych przesłanek ma miejsce w sytuacji, gdy żądanie wszczęcia postępowania pochodzi od osoby niebędącej stroną postępowania, tj. od osoby, która nie ma legitymacji materialnej do złożenia wniosku (przesłanka podmiotowa). Druga z przesłanek natomiast dotyczy sytuacji, gdy postępowanie administracyjne nie może zostać wszczęte przez organ z "innych uzasadnionych przyczyn" (przesłanka przedmiotowa). Pomimo, że przyczyny te nie zostały w ustawie skonkretyzowane, to w orzecznictwie i doktrynie ustalono, że do takich innych uzasadnionych przyczyn należy zaliczyć sytuacje, które w sposób oczywisty, jednoznaczny i niewątpliwy stanowią przeszkodę do wszczęcia postępowania, na przykład - gdy w tej samej sprawie postępowanie administracyjne już się toczy albo w sprawie takiej zapadło już rozstrzygnięcie, lub gdy w przepisach prawa brak jest podstawy materialnoprawnej do rozpatrzenia żądania w trybie administracyjnym (tak: m.in. NSA w wyrokach: z 4 października 2017 r., sygn. akt I OSK 693/17 i z 3 sierpnia 2017 r., sygn. akt II OSK 2962/15, dostępne: https://orzecznia.nsa.gov.pl, dalej CBOSA).
W doktrynie i orzecznictwie odnoszącym się do tej przesłanki wskazuje się, że organ wydaje postanowienie odmawiające wszczęcia postępowania jeżeli m.in.: żądanie jednostki dotyczy sprawy rozstrzygniętej już decyzją; żądanie jednostki dotyczy sprawy, w której prowadzone jest postępowanie; nastąpiło przedawnienie materialnoprawne - upływ terminu, po którym jednostka nie może domagać się uprawnienia. Ponadto do innych uzasadnionych przyczyn odmowy wszczęcia postępowania administracyjnego należy żądanie stwierdzenia nieważności decyzji, od której skargę oddalono prawomocnym wyrokiem sądu administracyjnego (vide: wyrok NSA z 27 lipca 2017 r., sygn. akt II OSK 2931/15, wyrok NSA z 14 lutego 2018 r., sygn. akt II OSK 970/16; wyrok NSA z 19 września 2018 r., sygn. akt I OSK 2576/16, wyrok NSA z 17 grudnia 2020 r., sygn. akt I OSK 1305/14; dostępne - http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Powyższy katalog nie jest wyczerpujący. Ustawodawca normując inne uzasadnione przyczyny odmowy wszczęcia postępowania miał na myśli takie sytuacje, w których z żądaniem wszczęcia postępowania zwraca się wprawdzie podmiot, któremu może przysługiwać legitymacja strony, jednakże jednocześnie zachodzą takie przyczyny, które uniemożliwiają jego uruchomienie i prowadzenie (E. Szewczyk, M. Szewczyk, Odmowa wszczęcia postępowania administracyjnego w kontekście art. 61a Kodeksu postępowania administracyjnego, "Ruch Prawniczy, Ekonomiczny i Socjologiczny" 2012, z.1, s. 45).
Podkreślenia wymaga, że zgodnie z art. 121 k.p.a. zatwierdzona ugoda wywiera takie same skutki, jak decyzja wydana w toku postępowania administracyjnego. Mając przy tym na uwadze treść art. 118 § 3 k.p.a. należy przyjąć, że postanowienie zatwierdzające ugodę powinno być efektem weryfikacji porozumienia stron kształtującego ich prawa i obowiązki w konkretnej sprawie. Wśród wymaganych przepisem art. 117 k.p.a. elementów ugody, podstawowe znaczenie przypisać należy prawidłowemu sfomułowaniu przedmiotu i treści ugody.
Organ nie może zupełnie pominąć skutków takiej ugody, o których mowa w art. 121 k.p.a., dopóki w obrocie prawnym funkcjonuje ostateczne postanowienie zatwierdzające tę ugodę. Dopiero ewentualne wyeliminowanie ww. postanowienia z tego obrotu w odpowiednim trybie spowodować może, że ugoda nie będzie już miała mocy wiążącej jak decyzja administracyjna.
Z akt postępowania wynika, że Wójt wydał postanowienie z 20 grudnia 2022 r. zatwierdzające ww. ugodę z 15 grudnia 2022 r. Postanowienie to, zawierające przy tym pouczenie o możliwości wniesienia zażalenia w terminie 7 dni, zostało przy tym doręczone skarżącemu 27 grudnia 2022 r. Skarżący nie wniósł jednak zażalenia, postanowienie stało się ostateczne, a ugoda wykonalna, zgodnie z art. 120 § 1 k.p.a.
Zdaniem Sądu jako prawidłowe należało ocenić, stwierdzenie przez organy orzekające w sprawie tożsamości wniosku skarżącego z 16 kwietnia 2024 r. z przedmiotem sprawy administracyjnej zakończonej zatwierdzoną postanowieniem z 20 grudnia 2022 r. ugodą z 15 grudnia 2022 r. Pisma skarżącego są bardzo obszerne i wskazują na bardzo szeroki zakres przedmiotowy, wpisujący się w kompetencje różnych organów administracji. Podobna w swym charakterze jest także wniesiona przez niego skarga. Niemniej jednak, żądaniu ponownej oceny w zakresie zmiany stosunków wodnych, które w ocenie Sądu zasadnie wysnuły organy orzekające w niniejszej sprawie, z podanych wyżej przyczyn nie można było nadać biegu. Organ pierwszej instancji zasadnie, na podstawie art. 61a §1 k.p.a., odmówił wszczęcia postępowania administracyjnego w sprawie naruszenia stosunków wodnych, a organ odwoławczy zasadnie, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., postanowienie to utrzymał w mocy. W tym stanie rzeczy, zaskarżone postanowienie odpowiada prawu. Bez wpływu na dokonane ustalenia pozostaje argumentacja skargi. Sąd nie dopatrzył się przy tym naruszenia przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy, w tym przepisów wskazanych w skardze.
Mając powyższe na uwadze Sąd, nie podzielając zarzutów skargi, na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postepowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm., dalej jako p.p.s.a.), skargę oddalił.
Sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym zgodnie z art. 119 pkt 3 p.p.s.a., który stanowi, że sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie (...). Rozpoznanie sprawy przez sąd administracyjny na posiedzeniu niejawnym we wskazanych okolicznościach nie jest przy tym uzależnione od woli skarżącego. Nawet więc złożenie przez skarżącego wniosku o rozpoznanie takiej sprawy na posiedzeniu jawnym nie pozbawia sądu ustawowego uprawnienia do rozpoznania sprawy na posiedzeniu niejawnym w ww. trybie.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI