II SA/Gd 278/23

II SA/Gd 278/23 - Wyrok WSA w Gdańsku
Data orzeczenia
2023-10-10
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-03-23
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Sędziowie
Diana Trzcińska /przewodniczący/
Justyna Dudek-Sienkiewicz /sprawozdawca/
Katarzyna Krzysztofowicz
Symbol z opisem
6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne
Budowlane prawo
Skarżony organ
Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2021 poz 2351
art. 51 ust. 1 pkt 2
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Diana Trzcińska Sędziowie: Sędzia WSA Katarzyna Krzysztofowicz Asesor WSA Justyna Dudek-Sienkiewicz (spr.) Protokolant Starszy Sekretarz sądowy Marta Sankiewicz po rozpoznaniu w dniu 10 października 2023 r. w Gdańsku na rozprawie sprawy ze skargi J. B. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 9 lutego 2023 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia obowiązku wykonania określonych czynności lub robót budowlanych w celu doprowadzenia wykonanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem oddala skargę.
Uzasadnienie
J. B. (dalej: strona, skarżąca) wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę na decyzję Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Gdańsku z dnia 9 lutego 2023 r., nr WOP.7721.150.2021.GD, uchylającą decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla miasta na prawach powiatu w Sopocie z dnia 12 grudnia 2022 r. w przedmiocie nałożenia obowiązku wykonania określonych czynności w celu doprowadzenia wykonanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem, w części dotyczącej terminu wykonania obowiązku, w pozostałym zakresie natomiast tę decyzję utrzymującą w mocy.
Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym.
Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego dla miasta na prawach powiatu w Sopocie (dalej: PINB, organ I instancji) prowadził na podstawie art. 51 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz.U. z 2021 r., poz. 2351) postępowanie w sprawie robót budowlanych dotyczących przebudowy mieszkania nr [..], którego właścicielem jest J. B., znajdującego się w budynku mieszkalnym przy ul. P. [...] w Sopocie. Przebudowę i remont mieszkania rozpoczęto w 2004 r. na podstawie decyzji Prezydenta Miasta Sopotu z dnia 2 lipca 2004 r., uchylonej decyzją własną z dnia 9 lutego 2005 r. Zgodnie z projektem przebudowa miała polegać na rozebraniu wszystkich ścianek działowych drewnianych i dwóch murowanych, wykonaniu podparcia ściany murowanej, znajdującej się na wyższym piętrze (w mieszkaniu nr [..]), wykonaniu podciągów oraz dokonaniu nowej aranżacji pomieszczeń. Część konstrukcyjna projektu budowlanego modernizacji mieszkania opracowana przez L. M., zakładała podparcie ścianki znajdującej się pomiędzy pokojem i łazienką w mieszkaniu nr [..] poprzez przykręcenie naprzemiennie kątowników L 120 x 120 x 10, L=300 mm w rozstawie co 100-120 do istniejących belek stropowych i osadzeniu pomiędzy kątownikami ceowników C120 o długości 100-120 cm i przyspawanie ich do kątowników. Nad kątownikami i ceownikami osadzone miały być kliny, a przestrzeń pomiędzy konstrukcją stalową a ścianką podpieraną wypełniona ubitą zaprawą cementową.
W przedmiotowej sprawie zapadły dwa wyroki tutejszego Sądu. Otóż pierwotnie organ I instancji procedował na podstawie przesłanki z art. 50 ust. 1 pkt 4 ustawy Prawo budowlane, tj. w przedmiocie robót budowlanych prowadzonych w sposób istotnie odbiegający od ustaleń i warunków określonych w pozwoleniu na budowę, projekcie budowlanym lub w przepisach – odstępstwo to miało polegać na zabudowie przestrzeni loggii (co zmieniło elewację zewnętrzną oraz parametry lokalu mieszkalnego nr [..]). Jednak w wydanym w tej sprawie wyroku z 19 października 2006 r. sygn. akt II SA/Gd 676/05 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku nakazał ocenić nadto, czy przebudowa i remont lokalu nr [...] wykonane zostały zgodnie z wymaganiami przepisów Prawa budowlanego oraz czy inwestor usunął wszystkie naruszenia konstrukcji budynku oraz szkody spowodowane w tym obiekcie budowlanym w związku z wykonanymi przez inwestora pracami. Wskazał zatem na konieczność prowadzenia tego postępowania także z uwzględnieniem treści art. 50 ust. 1 pkt 2 ustawy Prawo budowalne. Rozpatrując sprawę w związku z powyższym wyrokiem WINB decyzją z 26 czerwca 2015 r., nr WOP/ZOA/7144/127/05/10.ZM, wydaną na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. - uchylił decyzję PINB z dnia 21 stycznia 2005 r., nr PINB 7140/42/0062-20/04/GM i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. WINB wyjaśnił, że jakkolwiek brak jest podstaw do prowadzenia postępowania administracyjnego w trybie istotnego odstąpienia od projektu budowlanego zatwierdzonego decyzją Prezydenta Miasta Sopotu z dnia 20 lipca 2004 r. o udzieleniu pozwolenia na przebudowę ww. lokalu mieszkalnego, bowiem loggia została przywrócona do stanu poprzedniego, niemniej zasadne jest dalsze prowadzenie tego postępowania w odniesieniu do przesłanki określonej w art. 50 ust. 1 pkt 2 w związku z art. 51 ust. 7 ustawy Prawo budowlane, tj. w kwestii wykonania robót budowlanych w sposób mogący spowodować zagrożenie bezpieczeństwa ludzi lub mienia. W tym zakresie organ wyjaśnił, że stwierdzone fakty utraty nośności elementów konstrukcji przedmiotowego budynku mieszkalnego w ogóle nie zostały poddane analizie. Wyrokiem z dnia 21 czerwca 2017 r. sygnatura akt II SA/Gd 453/15 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku oddalił skargę na powyższą decyzję.
W toku ponownego postępowania przeprowadzone zostały m.in. oględziny obu mieszkań oraz przedłożone zostały oceny i ekspertyzy techniczne. Organ ustalił, że podczas przebudowy rozebraniu uległy ścianki działowe i ściana konstrukcyjna murowana z cegły pełnej, na całej wysokości kondygnacji i długości 5,75 m, która stanowiła część ściany konstrukcyjnej prowadzonej od fundamentów do dachu. Po usunięciu ściany, dokonano podparcia ściany murowanej, znajdującej się na wyższym piętrze w mieszkaniu nr [...]. Oględziny wykazały, że w czasie tej przebudowy powstały uszkodzenia w mieszkaniu nr [...], m.in. obniżenie stropu przy drzwiach wejściowych do łazienki (nad usuniętą ścianą w mieszkaniu poniżej), rysy w ścianie pomiędzy sypialnią a łazienką znajdującą się w pionie nad rozebraną ścianą w mieszkaniu nr [...], rysy w ścianie pomiędzy kuchnią a pokojem.
W związku z powyższymi ustaleniami Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego dla miasta na prawach powiatu w Sopocie decyzją z dnia 12 grudnia 2022 r. nałożył na J. B. obowiązek zamontowania dwuteownika 220 mm, długości min. 5,84 m, pod stropem w mieszkaniu nr [...], jako wzmocnienie pod uszkodzoną, murowaną ścianką pomiędzy pokojem i łazienką w mieszkaniu nr [...], w celu doprowadzenia wykonanej przebudowy mieszkania nr [..], w budynku mieszkalnym wielorodzinnym zlokalizowanym przy ul. P. [...] w Sopocie, do stanu zgodnego z prawem, w oparciu o art. 51 ust. 1 pkt 2 ustawy Prawo budowlane. Określono termin wykonania prac na dzień do 31 marca 2023r.
J. B. wniosła odwołanie od powyższej decyzji argumentując, że przebudowa lokalu nr [...] dokonana została sprzecznie z treścią udzielonego pozwolenia na budowę, tj. wykonano ściankę w technologii ciężkiej zamiast w technologii lekkiej, przez co doszło do obciążenia stropu w sposób nadmierny w stosunku do obciążeń, jakie mogły na niego działać w przypadku wykonania adaptacji w sposób zgodny z zatwierdzoną dokumentacją. Zarzuciła, że organ zaniechał ustalenia związku przyczynowego pomiędzy pęknięciami w lokalu nr [...] a pracami wykonanymi w lokalach nr [...] i nr [...].
Opisaną na wstępie decyzją Pomorski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Gdańsku (dalej: WINB, organ odwoławczy), uchylił decyzję organu I instancji w części dotyczącej terminu wykonania obowiązku, w pozostałym zakresie decyzję tę utrzymał w mocy.
W uzasadnieniu organ odwoławczy przedstawił ustalenia wynikające z przedłożonych w toku postępowania ocen i ekspertyz. I tak, z orzeczenia technicznego autorstwa J. K. z 2005 r. wynika, że w mieszkaniu nr [...] zmieniono rozstawy słupów podpierających podciągi, tak aby podstawy słupów trafiały na ściany usytuowane na kondygnacji poniżej. Konstrukcję podpierającą ścianę w lokalu powyżej wykonano zgodnie z zapisami projektu, elementy stalowe montowano naprzemiennie do obydwu belek, które rozsunięto na 20 cm, zmieniono miejsca ich mocowania z uwagi na lokalizację ścianki na poddaszu.
Z ekspertyzy technicznej autorstwa F. G. wykonanej na zlecenie J. B. w 2013 r. i zawierającej obliczenia wynika, że opisany w ww. orzeczeniu rozstaw belek na 20 cm jest niemożliwy, gdyż wówczas nie można dopasować ceowników i kątowników 120. Natomiast aby spełnić warunki bezpieczeństwa obydwie belki podpierające ściankę zlokalizowaną w mieszkaniu nr [...] należy wzmocnić, autor wskazał na ceowniki C 200 z każdej strony wzdłuż trasy ściany.
Z ekspertyzy technicznej autorstwa S. N. i C.J. z 2018 r. i z 2020 r. wynikało, że podparcie ścianki działowej w mieszkaniu nr [..] zostało wykonane na podstawie projektu, co zostało udokumentowane wpisem do dziennika budowy nr [...], a ścianka w lokalu nr [..] powinna być konstrukcji lekkiej. Organ skomentował w tym miejscu, że w projekcie adaptacji strychu na mieszkanie z 1990 r. przedmiotowa ścianka pomiędzy pokojem i łazienką w mieszkaniu nr [...] zaznaczona jest jako ścianka murowana o szerokości 12 cm. Zauważył nadto, że autor ekspertyzy nie dokonał w niej obliczeń i nie wskazał koniecznych do wykonania robót, w związku z czym zasadne było uzupełnienie ekspertyzy z 2020 r. o obliczenia oraz wskazanie czy a jeżeli tak to jak należy wykonać wzmocnienia belek stropowych, uwzględniając istniejącą murowaną ścianę obustronnie otynkowaną w mieszkaniu nr [...]. W uzupełnieniu ekspertyzy technicznej z 2020 r. jej autor wskazał, że niezbędne jest wzmocnienie podparcia pod istniejącą ścianką dwuteownikiem 220.
Po analizie powyższych dokumentów organ odwoławczy podzielił zdanie autora uzupełnionej w dniu 7 września 2022 r. ekspertyzy, że niezbędne jest wzmocnienie podparcia przedmiotowego stropu (belek stropowych) ścianki działowej w mieszkaniu nr [...]. Podkreślił, że w wyniku ostatnich obliczeń wskazano rozwiązanie, które jest analogiczne do rozwiązania zawartego w ekspertyzie F. G. W tym stanie rzeczy zasadne jest nałożenie obowiązku wykonania wzmocnienia belek stropowych dwuteownikiem 220, zgodnie z przedstawionymi obliczeniami wykonanymi przez mgr inż. C. J., uzupełniającymi ekspertyzę z 2020 r. Rozwiązanie to ma na celu wzmocnienie podparcia ściany działowej pomiędzy łazienką a pokojem w mieszkaniu nr [..], po usunięciu ściany konstrukcyjnej w mieszkaniu nr [..].
Argumenty strony zawarte w odwołaniu uznane zostały za nieuzasadnione. Organ wskazał, że ekspertyza z 2013 r. nie tylko podważa możliwość prawidłowego wykonania wzmocnienia stropu według założeń projektowych przebudowy mieszkania nr [..], ale wskazuje również na konieczność i sposób wzmocnienia stropu za pomocą ceowników. Ekspertyza z 2020 r. została uzupełniona o obliczenia, z których również wynika, że strop należy wzmocnić dwuteownikiem 220. Strona skarżąca poza kwestionowaniem tych ocen, nie przedstawiła innej ekspertyzy wykonanej przez osobę uprawnioną, która podważałaby zawarte w nich rozwiązania. Podnoszony natomiast brak wykonania przy adaptacji strychu (na lokal mieszkalny nr [...]) wzmocnienia belek stropowych nie ma w ocenie organu znaczenia. Adaptacja lokalu nr [...] została wykonana i zgłoszona do właściwego organu w 1997 roku, a więc na kilka lat przed przystąpieniem do przebudowy lokalu nr [...]. Zatwierdzony projekt budowlany dla przebudowy lokalu nr [...] zawiera w swej treści orzeczenie techniczne autorstwa L. M., gdzie w pkt 4.1 jest opis stropów międzykondygnacyjnych. W opisie zawarto następujące sformułowania: "Stropy międzykondygnacyjne drewniane, belkowe, ze ślepym pułapem. ...Drewno nie wykazuje śladów ognisk próchnicy czy grzyba. Nie stwierdzono również nienormatywnego ugięcia czy wyboczeń belek stropowych, co dowodzi że praca statyczno-wytrzymałościowa stropu przebiega prawidłowo. Tynk na stropie nie posiada rys i spękań, ani przy podporze ani w przęśle. ...Ogólny stan stropów dobry." Reasumując, orzeczenie techniczne stropu międzykondygnacyjnego nie wskazuje na jakiekolwiek nieprawidłowości.
Dalej organ podniósł, że rolą opracowującego orzeczenie o stanie technicznym budynku, w tym stropu, na etapie przebudowy lokalu nr [...], było dokonanie analizy – w oparciu o stan faktycznie istniejący - czy i jakie powinno być wzmocnienie tego stropu po usunięciu ściany w lokalu nr [...]. Nie ma zatem znaczenia, czy i jak wykonano ewentualne wzmocnienia stropu założone w projekcie adaptacji strychu na lokal nr [...], bowiem autor orzeczenia ocenił jego stan faktyczny jako dobry. We wnioskach końcowych pkt 5.0 zostało zapisane: "Planowane zmiany nie wpłyną negatywnie na budynek, nie spowodują pogorszenia warunków pracy statycznej istniejącej konstrukcji budynku oraz jego fundamentów", co zostało powtórzone w opisie do projektu budowlanego.
Organ wskazał też, że w żadnym miejscu opracowania dotyczącego przebudowy lokalu nr [...] nie ma ujętych do obliczeń założeń o wykonaniu wzmocnienia stropu według projektu dla adaptacji strychu na lokal nr [...], a usterki i uszkodzenia pojawiły się dopiero po wykonaniu przebudowy lokalu nr [..].
Odnosząc się do argumentu o braku udostępnienia projektantowi mieszkania nr [...] do oględzin wyjaśniono, że kwestia relacji sąsiedzkich nie należy do oceny przez organy nadzoru budowlanego.
J. B. w skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku na decyzję Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Gdańsku z dnia 9 lutego 2023 r., nr WOP.7721.150.2021.GD, zarzuciła organowi:
1/ naruszenie art.107 § 1 pkt 6 w zw. z § 3 oraz w zw. z art. 140 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz.U. z 2022r., poz. 2000), dalej "k.p.a." poprzez zaniechanie odniesienia się w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji do zarzutów podniesionych w odwołaniu od decyzji organu I instancji,
2/ błąd w ustaleniach faktycznych mogący mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy, polegający na podzieleniu przez Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Gdańsku stanowiska organu I instancji, wedle którego adaptację strychu w celu rozbudowy strychu na mieszkanie nr [...] wykonano na podstawie zatwierdzonej dokumentacji technicznej i udzielonych pozwoleń na budowę z 1990r. i z 1993 r., przy pominięciu faktu, że przebudowy lokalu nr [...] dokonano w sposób odbiegający od ustaleń zawartych w pozwoleniu i dokumentacji budowlanej zatwierdzonej, tj. w lokalu nr [..] wykonano ściankę w technologii ciężkiej zamiast w technologii lekkiej, przez co doszło do obciążenia stropu w sposób nadmierny w stosunku do obciążeń, jakie mogły na niego działać w przypadku wykonania adaptacji w sposób zgodny z zatwierdzoną dokumentacją;
3/ błąd w ustaleniach faktycznych spowodowany akceptacją przez WINB zaniechania przez organ I instancji ustalenia związku przyczynowego pomiędzy pęknięciami w lokalu nr [...] a pracami wykonanymi w lokalach nr [...] oraz nr [...] poprzez stwierdzenie przez organ I instancji (podtrzymane przez WINB), że pęknięcia te wynikły w związku z pracami w lokalu nr [..], bez zbadania i wyjaśnienia ewentualnego związku tych pęknięć z adaptacją lokalu nr [..] wykonaną w sposób sprzeczny z dokumentacją budowlaną i powodującą istotne zwiększenie nacisku na strop w stosunku do nacisku, który występowałby w przypadku, gdyby adaptacja lokalu nr [..] była wykonana prawidłowo (zgodnie z dokumentacją),
4/ naruszenie art. 75 § 1, art. 77 § 1, art. 80 i art. 81a k.p.a. poprzez akceptację stanowiska organu I instancji, który pominął dowody znajdujące się w aktach sprawy, tj. wykonaną przez dr inż. S. N. "Ekspertyzę techniczną NR 2012/ET/01 dotyczącą stanu technicznego stropu pomiędzy lokalami nr [..] i nr [..] w budynku mieszkalnym przy ul. P. [..] w Sopocie" oraz dowodu z wyjaśnień złożonych przez autora tej Ekspertyzy w piśmie z dnia 14 kwietnia 2021 r., jak też w treści kolejnego pisma z dnia 19 sierpnia 2022 r.- i zaniechanie odniesienia się przez WINB w treści zaskarżonej decyzji do podniesionych w odwołaniu zarzutów wskazujących na całkowite pominięcie tychże istotnych dowodów,
5/ naruszenie art. 5 ust. 1 pkt 9 ustawy Prawo budowlane poprzez akceptację i utrzymanie przez WINB sformułowanego przez organ I instancji zarzutu skierowanego do skarżącej niezastosowania się przy pracach dotyczących lokalu nr [..] do zasady respektowania "stanu zastanego" lokalu nr [..] - i to w sytuacji, gdy to właściciele lokalu nr [..] wcześniej wykonali adaptację lokalu nr [..].
6/ naruszenie art. 107 § 1 pkt 6 w zw. z § 3 k.p.a. poprzez akceptację przez WINB zaniechania przez organ I instancji sformułowania faktycznego i prawnego uzasadnienia decyzji i zaniechanie odniesienia się w treści zaskarżonej decyzji do tych zarzutów przez WINB, któremu wskazywano te kwestie w odwołaniu.
W oparciu o powyższe zarzuty wniesiono o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz o zobowiązanie "Wojewody Pomorskiego", w oparciu o przepis art.145a § 1, do wydania w określonym przez Sąd terminie, decyzji o uchyleniu w całości decyzji organu I instancji.
W obszernym uzasadnieniu skargi skarżąca podkreśliła m.in., że przy projektowaniu i wykonywaniu prac w lokalu nr [..] działała w oparciu o dostępną dokumentację dotyczącą lokalu nr [..], nie mogąc uzyskać wstępu ani wglądu do lokalu nr [..]. Nie mogła zakładać przy tym, że adaptacja lokalu nr [..] została wykonana z rażącym naruszeniem zatwierdzonej dokumentacji budowlanej, tj. że przy jej wykonaniu, wbrew treści projektu, pominięte zostało wykonanie wzmocnienia stropu drewnianego oraz nastąpiło wymurowanie istotnie obciążającej niewzmocniony strop ścianki w technologii ciężkiej zamiast przewidzianej projektem ścianki lekkiej.
W ocenie skarżącej teza organu o spowodowaniu pęknięć w lokalu nr [..] wskutek prac wykonanych w lokalu nr [..] została postawiona bez analizy stanu faktycznego sprawy. Na związek pęknięć w lokalu nr [..] z nieprawidłowościami (niezgodnością z dokumentacją i warunkami technicznymi) prac wykonanych właśnie w tym lokalu, a nie w lokalu nr [..], strona skarżąca, jak podkreśliła, zwracała organowi uwagę wielokrotnie. Istotny jest przy tym fakt, co było przyczyną tych uszkodzeń – a więc nieprawidłowe i niezgodne z projektem wykonanie prac w lokalu nr [..] - a nie moment ich powstania.
W odpowiedzi na skargę wniesiono o jej oddalenie stwierdzając, że skarga skupia się na omówieniu robót budowlanych wykonanych w czasie adaptacji strychu na lokal mieszkalny nr [..], podczas gdy zaskarżona decyzja, jak i całe postępowanie dotyczy robót budowlanych przeprowadzonych w lokalu nr [..]. Ponadto adaptacja mieszkania nr [..] odbywała się wiele lat wcześniej niż przebudowa mieszkania nr [..].
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje.
Skarga podlega oddaleniu.
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2022 r., poz. 2492) i art. 3 § 1 i § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r., poz. 1634), zwanej dalej p.p.s.a., sądowa kontrola legalności polega na badaniu zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych. Przy czym, stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy co do zasady nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Kontrola legalności przeprowadzona przez Sąd w niniejszej sprawie w tak zakreślonych granicach doprowadziła do wniosku, że zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem. Organy nadzoru budowlanego w sposób prawidłowy przeprowadziły bowiem postępowanie administracyjne, w trakcie którego zgromadziły kompletny materiał dowodowy, dający podstawę do właściwego zastosowania przepisów prawa budowlanego.
Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowi przepis art. 51 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz.U. z 2021r. poz. 2351 z późn. zm.), zgodnie z którym przed upływem 2 miesięcy od dnia wydania postanowienia, o którym mowa w art. 50 ust. 1, organ nadzoru budowlanego w drodze decyzji nakłada obowiązek wykonania określonych czynności lub robót budowlanych w celu doprowadzenia wykonywanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem, określając termin ich wykonania. Stosownie do treści art. 51 ust. 7 ww. ustawy, przepisy ust. 1 pkt 1 i 2 oraz ust. 3 stosuje się odpowiednio, jeżeli roboty budowlane, w przypadkach innych niż określone w art. 48 zostały wykonane w sposób, o którym mowa w art. 50 ust. 1, tj. m.in. w przypadku prowadzenia robót budowlanych w sposób mogący spowodować zagrożenie bezpieczeństwa ludzi lub mienia bądź zagrożenie środowiska (art. 50 ust. 1 pkt 2). Postępowanie to jest zatem ukierunkowane na eliminację zagrożenia bezpieczeństwa ludzi lub mienia bądź zagrożenia środowiska.
Przedmiotem postępowania były roboty budowlane dotyczące przebudowy mieszkania nr [..], którego właścicielem jest J. B., znajdującego się w budynku mieszkalnym przy ul. P. [..] w Sopocie. W ramach tej przebudowy rozebraniu uległy ścianki działowe i ściana konstrukcyjna murowana z cegły pełnej, na całej wysokości kondygnacji i długości 5,75 m, która stanowiła część ściany konstrukcyjnej prowadzonej od fundamentów do dachu. Po usunięciu ściany, dokonano podparcia ściany murowanej, znajdującej się na wyższym piętrze w mieszkaniu nr [..].
W ocenie Sądu prawidłowe są ustalenia poczynione przez organy wskazujące, że przedmiotowe roboty budowlane skutkowały powstaniem uszkodzeń w lokalu nr [..], które to uszkodzenia stanowią zagrożenie bezpieczeństwa ludzi lub mienia, co uzasadniało zastosowanie w sprawie art. 51 ust. 1 pkt 2 ustawy Prawo budowlane. Ustalenia te poczynione zostały o prawidłowo zgromadzony i oceniony materiał dowodowy.
We wnioskach z ekspertyzy wykonanej przez W. W. w lutym 2005 r. wskazano m.in., że w lokalu nr [..] występują zarysowania ścian, nastąpiło tąpnięcie stropów, podłogi odbiegają od poziomu, pękły plomby gipsowe na ścianach, stropy drżą pod wpływem chodzenia, zlikwidowano usztywnienie budynku w kierunku podłużnym i poprzecznym, sztywność przestrzenna budynku jest obecnie wątpliwa. W zaleceniach ekspert ten wskazał na konieczność usunięcia usterek w mieszkaniu nr [..] w aspekcie usztywnienia i statyki budynku oraz inne prace niezbędne dla doprowadzenia mieszkania nr [..] do stanu sprzed remontu.
W kolejnej ekspertyzie z kwietnia 2013 r. wskazano, że od czasu poprzedniej wizji powstały nowe pęknięcia ścian w lokalu nr [..], pękła ściana i opadły drzwi w pomieszczeniu nr [..] oraz podłoga w pomieszczeniu nr [..]. Ekspert wskazał, że ugięcia i wstrząsy stropów podczas chodzenia po podłodze występują nadal, a wibracje od przejeżdżających samochodów mają wpływ na drżenie mniej stabilnego budynku. Jednym z zasadniczych powodów tego zjawiska jest wyburzenie ścianek pod pomieszczeniami [..]-[..]. W efekcie tego wyburzenia w znaczący sposób zwiększyła się rozpiętość podparcia belek drewnianych stropu. Z tego właśnie powodu osiadają ściany pomiędzy pomieszczeniami [..]-[..]. Niedopuszczalne było zaprojektowanie remontu mieszkania nr [..] w taki sposób, że wyburzono większość ścianek w tym mieszkaniu co zdecydowanie negatywnie wpłynęło na jego sztywność i stabilność. Wniosek zdaniem eksperta jest taki, że projektant nie przewidywał negatywnych skutków, jakie taki właśnie projekt może wywrzeć na mieszkanie położne wyżej.
Oceny dokumentacji projektowej remontu dokonał ekspert F.G. w ekspertyzie technicznej sporządzonej w sierpniu 2013 r., po przeprowadzeniu oględzin w obu lokalach. Stwierdził, że wykonana inwentaryzacja konstrukcyjna jest mało dokładna, np. brak układu belek stropowych, sposobu ich oparcia a przede wszystkim przekrojów belek. Podkreślił brak obliczenia nośności belki zaprojektowanej do podparcia ścianki, która winna przenosić nie tylko samą siebie i samą ściankę lecz także obciążenie stropem przyległym do tego podparcia z części stropu sanitarno-łazienkowego lokalu nr [..] i tyle samo z przyległego pokoju. We wnioskach autor ekspertyzy wskazał, że wykonanie obliczenia sprawdzające zastosowanego systemu podparcia ścianki są niewystarczające, co oznacza, że rozebranie ścianki podpierającej na poziomie lokalu nr [..] było nader ryzykowne (w projekcie brak takiego sprawdzenia).
W sprawie przeprowadzona została również rozprawa administracyjna, jak też oględziny uszkodzeń lokalu nr [..] – w aktach sprawy znajdują się protokoły wraz z dokumentacją fotograficzną.
Z powyższego materiału dowodowego wynika, że na skutek robót budowlanych w lokalu nr [..] doszło do naruszenia nośności stropu i uszkodzeń w lokalu nr [..]. Uszkodzenia te niewątpliwie mają charakter stwarzających zagrożenie dla ludzi lub mienia, co wprost wynika z ocen ekspertów. Skoro bowiem nośność stropu jest naruszona, już samo to nakazuje przyjąć, że stanowi to zagrożenie dla ludzi lub mienia.
Skarżąca nie kwestionuje istnienia powyższych uszkodzeń, wskazuje jednak, że odpowiedzialność za ich powstanie ponosi właściciel lokalu nr [..], który w latach 90-tych wykonał roboty budowlane w sposób niezgodny z projektem i przepisami technicznymi. Skarżąca z kolei wykonywała roboty budowlane zgodnie z projektem, który przewidywał wzmocnienie stropu po usunięciu ściany nośnej według stanu, jaki istniałby, gdyby roboty budowlane w lokalu nr [..] zostały wykonane prawidłowo. Projektant nie mógł mieć przy tym wiedzy, w jaki sposób wykonana została adaptacja mieszkania nr [..], mieszkanie to bowiem nie zostało mu udostępnione w celu dokonania oględzin.
Powyższe zarzuty są niezasadne. Bez znaczenia dla zastosowania art. 50 ust. 1 pkt 2 ustawy Prawo budowlane pozostaje to, że roboty budowlane przeprowadzone w lokalu nr [..] wykonane zostały na podstawie pozwolenia na budowę i zgodnie z projektem budowlanym. Stosując art. 50 ust. 1 pkt 2 ww. ustawy, organy administracji są zobowiązane w każdej indywidualnej sprawie badać, czy roboty budowlane są wykonywane lub zostały wykonane w sposób mogący spowodować zagrożenie bezpieczeństwa ludzi lub mienia bądź zagrożenie środowiska. "Stan zagrożenia", który może stanowić przyczynę wdrożenia postępowania naprawczego, nie jest związany z tym, czy roboty budowlane są prowadzone na podstawie pozwolenia na budowę, zgłoszenia czy też bez takiego pozwolenia lub zgłoszenia. Nie musi być też istotne, czy prowadzone roboty budowlane wymagają zgodnie z prawem pozwolenia na budowę lub zgłoszenia. Jak bowiem wskazywano w orzecznictwie, problem legalności prowadzonych robót budowlanych jest w tym przypadku kwestią drugorzędną, chociaż nie bez znaczenia. Istnieje pogląd, że na podstawie art. 50 ust. 1 pkt 2 P.b. organ nadzoru budowlanego może wstrzymać wykonywanie robót budowlanych nawet wtedy, gdy są one prowadzone na podstawie ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę (por. wyrok NSA w Gdańsku z dnia 8 marca 2000 r., II SA/Gd 170/98, ONSA 2001, nr 3, poz. 108). Wynika z tego, że uprawniony jest wniosek, zgodnie z którym stan zagrożenia bezpieczeństwa ludzi lub mienia nie jest związany z legalnością prowadzonych robót budowlanych. Stan ten może zaistnieć zarówno wtedy, gdy roboty budowlane prowadzone są w oparciu o pozwolenie na budowę lub zgłoszenie i zgodnie z tym pozwoleniem (zgłoszeniem) jak i wówczas, gdy nie wymagały uzyskania takiego pozwolenia. (wyrok NSA z 23 sierpnia 2022 r., sygn. akt II OSK 1081/21). Do powyższego dodać należy, że bez znaczenia dla zastosowania omawianych przepisów jest także i to, czy projektant sporządzający projekt budowlany mógł przewidzieć, że wskutek wykonania robót budowlanych zgodnie z projektem dojdzie do zagrożenia bezpieczeństwa ludzi lub mienia. Stan zagrożenia bezpieczeństwa ludzi lub mienia będący skutkiem wykonanych robót budowlanych obliguje zatem inwestora do wykonania czynności stan ten usuwających niezależnie od tego, czy roboty budowlane wykonane zostały zgodnie z projektem budowlanym i pozwoleniem na budowę jak i od tego, czy autor projektu budowlanego mógł ustalić rzeczywisty stan obiektu czy nie. Wprawdzie z jednej strony na ochronę zasługuje inwestor, który działał w zaufaniu do organów administracji i nie ponosi odpowiedzialności za wadliwe ich działanie. Z drugiej jednak strony na ochronę zasługuje bezpieczeństwo ludzi, które może być narażone na skutek wybudowania obiektu budowlanego bez należytej ochrony ze strony właściwych organów administracji (por. wyrok NSA z 20 sierpnia 2019 r., II OSK 2026/18). I to właśnie temu celowi – ochronie bezpieczeństwa ludzi i mienia – służą omawiane przepisy.
Skarżąca powołuje się na ekspertyzę techniczną z grudnia 2020 r. sporządzoną przez S. N. i C. J., w której stwierdzono, że podczas adaptacji strychu na lokal mieszkalny nr [..] dokonanej pod koniec lat 80-tych XX w., popełniono nieprawidłowości, tj. wbrew projektowi adaptacji wykonano wzmocnienia stropu oraz wykonano ściankę w technologii ciężkiej zamiast w technologii lekkiej. Zdaniem autora ekspertyzy to zatem wykonanie adaptacji poddasza niezgodnie z projektem spowodowało, że strop pomiędzy lokalami był nadmiernie wytężony a w konsekwencji związek uszkodzeń powstałych w lokalu nr [..] z robotami budowlanymi wykonanymi w mieszkaniu poniżej prowadzonymi zgodnie z projektem i zasadami sztuki budowlanej należy traktować w kategorii przypadkowej zbieżności. Skarżąca zarzuca w związku z powyższym, że organ nie zbadał, czy w przypadku gdyby prace adaptacyjne w lokalu nr [..] wykonano zgodnie z prawem i dokumentacją budowlaną, to późniejsze wykonanie prac w lokalu nr [..] także skutkowałoby pęknięciami ściany w lokalu nr [..].
Zarzuty powyższe nie są zasadne. Przede wszystkim ekspertyza jest tylko jednym z dowodów w sprawie, podlegających ocenie organu w kontekście całokształtu zgromadzonego materiału dowodowego, zgodnie z zasadą swobodnej oceny dowodów. W tej zaś sprawie całokształt materiału dowodowego wskazuje, że to na skutek usunięcia ściany nośnej w lokalu nr [..] doszło do naruszenia nośności stropu i uszkodzeń w lokalu nr [..]. Jak słusznie wskazuje organ, adaptacja lokalu nr [..] została wykonana i zgłoszona do właściwego organu w 1997 roku i aż do momentu remontu lokalu nr [..] nie spowodowała żadnych uszkodzeń. Dobry stan stropu międzykondygnacyjnego potwierdza też orzeczenie techniczne autorstwa L. M. stanowiące część projektu budowlanego dotyczącego przebudowy lokalu nr [..]. W tym kontekście stwierdzenie autora ekspertyzy, że związek uszkodzeń powstałych w lokalu nr [..] z robotami budowlanymi w lokalu nr [..] należy traktować w kategorii przypadkowej zbieżności jest co najmniej wątpliwy.
Co istotne, w sprawie prowadzenia robót budowlanych w lokalu nr [..] nie toczyło się żadne postępowanie przed organami nadzoru budowlanego. Organy te zatem, będące wszak organami wyspecjalizowanymi, dysponując całym materiałem dowodowym w tej sprawie, nie dopatrzyły się podstaw do wszczęcia i prowadzenia postępowania w przedmiocie robót budowlanych wykonanych w lokalu nr [..], w szczególności na podstawie art. 50 ust. 1 pkt 2 ustawy Prawo budowlane (w sposób mogący spowodować zagrożenie bezpieczeństwa ludzi lub mienia bądź zagrożenie środowiska) lub pkt 4 tego przepisu (w sposób istotnie odbiegający od ustaleń i warunków określonych w pozwoleniu na budowę, projekcie budowlanym lub w przepisach). Organ odwoławczy odniósł się do tej kwestii słusznie podkreślając, że mimo wykonania prac adaptacyjnych w lokalu nr [..] brak było jakichkolwiek oznak uszkodzeń stropu, które to oznaki pojawiły się dopiero po usunięciu ściany nośnej w lokalu nr [..]. Wykonanie zatem robót budowlanych w lokalu nr [.] w sposób mogący spowodować zagrożenie bezpieczeństwa ludzi lub mienia bądź zagrożenie środowiska lub w sposób istotnie odbiegający od ustaleń i warunków określonych w pozwoleniu na budowę, projekcie budowlanym lub w przepisach, nie znajduje potwierdzenia w stosownej decyzji. Czyni to zarzuty skarżącej dotyczące błędu w ustaleniach faktycznych niezasadnymi.
Słusznie też organ odwoławczy zauważył, że z projektu budowlanego dotyczącego przebudowy lokalu nr [..] nie wynika, aby dla dokonanych w nim obliczeń przyjęto założenie o wykonaniu wzmocnienia stropu według projektu dla adaptacji strychu na lokal nr [..]. Należy tu wskazać na ekspertyzę techniczną sporządzoną przez F. G., który ocenił, że wykonane w projekcie przebudowy lokalu nr [..] obliczenia sprawdzające zastosowanego systemu podparcia ścianki są niewystarczające, a w tej sytuacji rozebranie ścianki podpierającej na poziomie lokalu nr [..] było ryzykowne. Zwrócono uwagę nie tylko na niedokładną inwentaryzację konstrukcyjną ale też na brak obliczenie nośności belki zaprojektowanej do podparcia ścianki. Również W. W. w swojej ekspertyzie wskazał, że projektant nie przewidział negatywnych skutków, jakie taki właśnie projekt może wywrzeć na mieszkanie położne wyżej. Powołane przez skarżącą argumenty w żaden sposób nie uchylają zatem ciążącego na niej jako właścicielce mieszkania nr [..] obowiązku wykonania czynności zapobiegających zagrożeniu bezpieczeństwa ludzi i mienia. Skarżąca nie podważyła bowiem, że uszkodzenia w lokalu nr [..] są skutkiem robót budowlanych wykonanych w lokalu nr [..] oraz że ich charakter stwarza zagrożenie bezpieczeństwa ludzi i mienia.
Podsumowując, z materiału dowodowego ocenionego zgodnie z art. 80 k.p.a. wynika, że na skutek robót budowlanych w lokalu nr [..] doszło do naruszenia nośności stropu i uszkodzeń w lokalu nr [..]. Przedmiotem oceny prawnej był stan faktyczny rzeczywisty, a nie hipotetyczny, tj. taki, jaki zaistniałby gdyby inaczej wykonano roboty budowlane w lokalu nr [..]. Inaczej mówiąc, nie ma znaczenia, czy gdyby prace adaptacyjne w lokalu nr [..] wykonane zostały w inny sposób, to usunięcie ściany nośnej w lokalu nr [..] i zastosowane zgodnie z projektem budowlanym wzmocnienie okazałoby się wystarczające dla zapewnienia nośności stropu czy też nie. Istotny jest bowiem rzeczywisty stan faktyczny, a z niego wynika, że zaprojektowane wzmocnienie okazało się niewystarczające i wskutek wykonanych robót doszło do stanu zagrożenia bezpieczeństwa ludzi i mienia, co obliguje skarżącą jako właścicielkę mieszkania nr [...] do wykonania czynności usuwających ten stan, czyli przywracających stan zgodny z prawem.
Nietrafny jest zarzut naruszenia art. 107 § 3 k.p.a. Wbrew zarzutom skargi, organ odniósł się do zasadniczych zarzutów odwołania w sposób wystarczający, odpowiadający wymogom wskazanego przepisu. W szczególności nie stanowi naruszenia tego przepisu uznanie przez organ - czemu dał wyraz w uzasadnieniu wraz z powodami tego stanowiska – że okoliczności dotyczące przebudowy lokalu nr [...] nie mają znaczenia dla rozstrzygnięcia, co było zasadniczym argumentem podnoszonym przez skarżącą. Niepodzielenie stanowiska strony w powyższym zakresie nie uzasadnia zarzutu naruszenia art. 107 § 3 k.p.a.
Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę, nie znajdując podstaw do jej uwzględnienia.
Powołane w treści niniejszego uzasadnienia orzeczenia sądów administracyjnych dostępne są w Internetowej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl).