II SA/GD 2762/02

Wojewódzki Sąd Administracyjny w GdańskuGdańsk2004-12-15
NSAAdministracyjneWysokawsa
ewidencja ludnościzameldowanieczasowe zameldowanieusunięcie z ewidencjiprawo administracyjneTrybunał Konstytucyjnyniekonstytucyjność przepisuwznowienie postępowaniaprawo meldunkowe

Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzję o usunięciu z ewidencji ludności zapisu o czasowym zameldowaniu, uznając, że kluczowy przepis ustawy o ewidencji ludności był niezgodny z Konstytucją.

Sprawa dotyczyła skargi P.C. na decyzję Wojewody utrzymującą w mocy decyzję Wójta o usunięciu z ewidencji ludności zapisu o czasowym zameldowaniu. Podstawą decyzji organów administracji było stwierdzenie braku uprawnień do przebywania w lokalu w momencie zameldowania, zgodnie z art. 9 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności. Sąd uchylił zaskarżoną decyzję, wskazując na wyrok Trybunału Konstytucyjnego, który uznał art. 9 ust. 2 tej ustawy za niezgodny z Konstytucją.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku rozpoznał sprawę ze skargi P.C. na decyzję Wojewody, która utrzymała w mocy decyzję Wójta Gminy o usunięciu z ewidencji ludności zapisu o czasowym zameldowaniu skarżącego. Organy administracji oparły swoje rozstrzygnięcia na art. 47 ust. 2 oraz art. 9 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, stwierdzając, że skarżący nie posiadał uprawnień do przebywania w lokalu w dacie zameldowania, a zgoda wyrażona przez E.D. była niewystarczająca. Skarżący zarzucił m.in. brak reakcji ze strony ówczesnego właściciela lokalu na jego pobyt. Sąd, rozpoznając skargę, zwrócił uwagę na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 27 maja 2002 r. (sygn. K 20/01), który uznał art. 9 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności za niezgodny z Konstytucją RP. Przepis ten utracił moc obowiązującą z dniem 19 czerwca 2002 r., a zatem przed wydaniem zaskarżonej decyzji. Sąd uznał, że wydanie decyzji w oparciu o ten niekonstytucyjny przepis stanowi wadę postępowania, dającą podstawę do wznowienia. W związku z tym, Sąd uchylił zaskarżoną decyzję oraz decyzję organu pierwszej instancji, stwierdzając jednocześnie, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, decyzja oparta na przepisie uznanym za niezgodny z Konstytucją jest wadliwa i stanowi podstawę do wznowienia postępowania.

Uzasadnienie

Sąd wskazał na wyrok Trybunału Konstytucyjnego uznający art. 9 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności za niezgodny z Konstytucją. Utrata mocy obowiązującej tego przepisu przed wydaniem decyzji administracyjnej skutkuje wadliwością postępowania.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (9)

Główne

u.e.l.i.d.o. art. 47 § ust. 2

Ustawa o ewidencji ludności i dowodach osobistych

Daje podstawę do zbadania zachodzących wątpliwości dotyczących spełnienia w dacie zameldowania przesłanek meldunkowych i wydania decyzji o usunięciu z ewidencji.

u.e.l.i.d.o. art. 9 § ust. 2

Ustawa o ewidencji ludności i dowodach osobistych

Wymagał potwierdzenia uprawnienia do przebywania w lokalu przy zameldowaniu na pobyt czasowy. Uznany za niezgodny z Konstytucją RP.

Pomocnicze

p.p.s.a. art. 134 § ust. 1

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi.

p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. b)

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa do uchylenia decyzji administracyjnej.

p.p.s.a. art. 135

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Sąd orzeka stosując przepisy ustawy.

p.p.s.a. art. 152

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Orzeczenie o niewykonalności zaskarżonej decyzji.

k.p.a. art. 145a § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego o niezgodności aktu normatywnego z Konstytucją stanowi podstawę do żądania wznowienia postępowania.

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi art. 97 § § 1

Reguluje przekazanie spraw do rozpoznania wojewódzkim sądom administracyjnym.

Ustawa z dnia 16 kwietnia 2004 r. o zmianie ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych

Wspomniana jako wprowadzająca zmiany w prawie meldunkowym.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Przepis art. 9 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych został uznany za niezgodny z Konstytucją RP przez Trybunał Konstytucyjny.

Godne uwagi sformułowania

Utrata przed wydaniem zaskarżonej decyzji, w określonym zakresie, mocy obowiązującej wskazanego przepisu musi być kwalifikowana przez Sąd jako wadliwość, dająca podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego.

Skład orzekający

Arkadiusz Despot-Mładanowicz

przewodniczący sprawozdawca

Alina Dominiak

sędzia

Małgorzata Gorzeń

sędzia

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów o ewidencji ludności w kontekście orzeczeń Trybunału Konstytucyjnego oraz zasady stosowania prawa zgodnego z Konstytucją."

Ograniczenia: Dotyczy stanu prawnego sprzed nowelizacji ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych oraz konkretnego przepisu uznanego za niekonstytucyjny.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa pokazuje, jak orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego wpływają na postępowania administracyjne i jak sądy administracyjne stosują zasadę zgodności z Konstytucją, nawet w sprawach dotyczących pozornie rutynowych kwestii jak zameldowanie.

Sąd Administracyjny uchylił decyzję o usunięciu zameldowania, bo przepis był niezgodny z Konstytucją!

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Gd 2762/02 - Wyrok WSA w Gdańsku
Data orzeczenia
2004-12-15
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2002-11-06
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Sędziowie
Alina Dominiak
Arkadiusz Despot-Mładanowicz /przewodniczący sprawozdawca/
Małgorzata Gorzeń
Symbol z opisem
605  Ewidencja ludności, dowody tożsamości, akty stanu cywilnego, imiona i nazwisko, obywatelstwo, paszporty
Skarżony organ
Wojewoda
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Arkadiusz Despot-Mładanowicz (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Alina Dominiak, Sędzia NSA Małgorzata Gorzeń, Protokolant Wioleta Gładczuk, po rozpoznaniu w dniu 15 grudnia 2004r. na rozprawie sprawy ze skargi P.C. na decyzję Wojewody z dnia 11 października 2002r., nr [...] w przedmiocie usunięcia z ewidencji ludności zapisu o zameldowaniu. I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Wójta Gminy z dnia 3 września 2002r., nr [...]; II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana.
Uzasadnienie
Wojewoda decyzją, z dnia 11 października 2002 r. utrzymał w mocy decyzję Wójta Gminy z dnia 3 września 2002 r., mocą której na podstawie art. 47 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych orzeczono o usunięciu z ewidencji ludności zapisu o czasowym zameldowaniu P.C. pod adresem [...].
W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy podał, że z wnioskiem o anulowanie zameldowania P.C. na pobyt czasowy w lokalu przy ul.[...]w miejscowości L. wystąpił właściciel lokalu – A.K.. W uzasadnieniu wnioskodawca stwierdził, że ani on, ani poprzedni właściciel przedmiotowego lokalu nie wyrażał swojej zgody na zameldowanie P.C. . Faktycznie na druku meldunkowym stosownych podpisów dokonała E.D., nie posiadająca żadnych uprawnień do spornego lokalu.
Organ II instancji wskazał, iż organ I instancji ustalił, że w dniu 28 lipca1998 roku złożono druk pobytu czasowego pod adresem [...] na nazwisko P.C. na okres od dnia 28 lipca 1998 roku do dnia 19 lipca 2003 roku. Potwierdzenia uprawnień P.C. do przebywania w lokalu udzieliła E.D. , była żona J.D.- ówczesnego właściciela nieruchomości. W dniu zgłaszania pobytu czasowego Pana C. E.D. była osobą obcą dla J.D.i nie posiadała żadnego tytułu do lokalu przy ulicy [...].
Organ odwoławczy następnie stwierdził, że przedmiotem postępowania w sprawie o usunięcie z ewidencji ludności zapisu o zameldowaniu na pobyt stały jest ustalenie, czy w dacie przedmiotowego zameldowania osoba zgłaszająca pobyt stały w danym lokalu miała uprawnienia do przebywania w tym lokalu oraz czy faktycznie w nim zamieszkała z zamiarem pobytu stałego, zgodnie z przesłankami meldunkowymi zawartymi w art.10 ust. 1 oraz 9 ust.2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych.
Art. 47 ust. 2 ustawy daje organowi meldunkowemu podstawę do zbadania zachodzących wątpliwości dotyczących spełnienia w dacie zameldowania przesłanek meldunkowych. Rozstrzygniecie organu w- przypadku stwierdzenia dokonania zameldo-
wania niezgodnie z prawem przybiera postać decyzji o usunięciu z ewidencji ludności zapisu o zameldowaniu.
Rozpatrując w niniejszej sprawie okoliczność zamieszkiwania przez wymienionego w przedmiotowym lokalu w dacie zameldowania, organ II instancji stwierdził, że kwestia ta nie stanowiła w sprawie przedmiotu sporu.
Natomiast odnosząc się do przesłanki zameldowania polegającej na posiadaniu przez wymienionego uprawnień do przebywania w lokalu, organ odwoławczy stwierdził, że nie została ona spełniona. Potwierdzenie wskazanych uprawnień powinno być dokonane, zgodnie z art. 29 ust.2 ustawy, przez właściciela lub zarządcę lokalu. Wówczas zachodzi domniemanie, iż uprawnienia do przebywania w lokalu rzeczywiście istnieją. Niespornym jest, że podpisy na druku meldunkowym zostały złożone przez E.D.. a wiec osobę nie posiadającą do przedmiotowego lokalu żadnych uprawnień . Jedynym właścicielem spornej nieruchomości był J.D., który w dniu 18 kwietnia 2001 roku sprzedał ją A.K.. J.D.w protokole przesłuchania z dnia 12 czerwca 2002 roku zeznał, że nigdy nie wyrażał zgody na przedmiotowe zameldowanie, jak również nie udzielał E.D. żadnego pełnomocnictwa do tego typu czynności. Natomiast E.D. zeznała, że dokonała zameldowania zięcia w przeświadczeniu, że posiada do spornego lokalu uprawnienia, skoro tyle lat tam zamieszkuje i utrzymuje lokal. Skoro ówczesny właściciel nie wyrażał swojej zgody na zameldowanie P.C. w jego lokalu, to za prawidłowe należało uznać stwierdzenie organu I instancji, że zgoda na meldunek wyrażona przez E.D. była niewystarczająca do zgodnego z prawem zgłoszenia pobytu czasowego.
W takim stanie sprawy organ II instancji uznał, że przy zameldowaniu P.C. nie została spełniona przesłanka zameldowania związana z posiadaniem uprawnień do przebywania w nim, co oznacza, że wskutek tego zameldowania naruszono przepisy meldunkowe.
W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego P.C. podał, że J.D. w okresie od lipca 1998 r. do 11 czerwca 2002 r. nie zgłaszał żadnych przeciwwskazań co do jego pobytu w lokalu o czy wiedział, widując go codziennie. Nadto skarżący podał, że zameldowanie związane jest z podjęciem przez niego służby kontraktowej w jednostce wojskowej. Jednocześnie skarżący wskazał, że aktualny właściciel A. K. nie pojawiał się w spornym lokalu.
Wojewoda w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.
Stosownie do art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.) sprawy, w których skargi został)' wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga jest zasadna, chociaż z innych względów niż w niej podniesione. Stosownie do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270), Sąd rozstrzygając w granicach danej sprawy nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Organ odwoławczy jako podstawę prawną wskazał, w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, poza art. 47 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych również jej art. 9 ust. 2, który wymagał przedstawienia przy zameldowaniu na pobyt czasowy trwający ponad 2 miesiące potwierdzenia uprawnienia do przebywania w lokalu, w którym ma nastąpić zameldowanie. Kwestia potwierdzenia uprawnień do przebywania w lokalu stanowiła wyłączną podstawę rozstrzygnięcia sprawy przez organy administracji publicznej. Zatem przepis art. 9 ust. 2 cytowanej wyżej ustawy stanowa podstawę prawną decydującą o rozstrzygnięciu sprawy.
Wobec tego rozstrzygając niniejszą sprawę należało mieć na względzie, że Trybunał Konstytucyjny wyrokiem z dnia 27 maja 2002 r. K 20/01 (OTK-A 2002/3/34) uznał, iż art. 9 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. z 2001 r. Nr 87, poz. 960 i Nr 110, poz. 1189) jest niezgodny z art. 52 ust. 1 i art. 83 w związku z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Niniejszy przepis utracił moc obowiązującą z dniem 19 czerwca 2002 r,
W związku z powyższym uwzględnienia wymagał fakt niekonstytucyjności art. 9 ust. 2 cytowanej wyżej ustawy. Stosownie bowiem do art. 145a § 1 k.p.a. orzeczenie przez Trybunał Konstytucyjny o niezgodności aktu normatywnego z Konstytucją stanowi podstawę do żądania wznowienia postępowania. Utrata przed wydaniem zaskarżonej decyzji, w określonym zakresie, mocy obowiązującej wskazanego przepisu musi być kwalifikowana przez Sąd jako wadliwość, dająca podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego.
Utrata mocy obowiązującej przez art. 9 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych skutkuje tym, że kwestia uprawnień do przebywania w lokalu i ich potwierdzenie nie stanowi podstawy' decydującej o możliwości usunięcia z ewidencji ludności zapisu o czasowym zameldowaniu. W przeciwnym razie w dalszym ciągu byłby faktycznie, jako jedna z podstaw prawnych decyzji, stosowany przepis niezgodny z Konstytucją.
Organy obu instancji wydały decyzje w istocie rzeczy wyłącznie w oparciu o przesłankę zameldowania, o której mówił niekonstytucyjny art. 9 ust. 2 ustawy. Stanowi to wadę decyzji, dającą podstawę do wznowienia postępowania (art. 145a § 1 k.p.a.).
Rozpatrując ponownie sprawę organ administracji będzie miał na uwadze, iż kwestia potwierdzenia uprawnień do przebywania w lokalu, w którym ma nastąpić zameldowanie nie ma znaczenia przy ocenie ważności czynności materialno-technicznej zameldowania, uwzględniając zmiany wynikające również z ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o zmianie ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. Nr 93, poz. 887).
Mając powyższe na względzie Sąd na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. b) i art. 135 oraz ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) orzekł jak w sentencji wyroku.
Na podstawie art. 152 p.p.s.a. orzeczono, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana.