II SA/GD 274/25

II SA/Gd 274/25 - Wyrok WSA w Gdańsku
Data orzeczenia
2025-10-15
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2025-04-25
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Sędziowie
Dariusz Kurkiewicz /przewodniczący/
Diana Trzcińska
Wojciech Wycichowski /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne
Pomoc społeczna
Skarżony organ
Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku
Uchylono decyzję II i I instancji i umorzono postępowanie (art. 145 § 3 ustawy - PoPPSA)
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 1576
art. 27 ust. 1
Ustawa z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (t.j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dariusz Kurkiewicz Sędziowie: Sędzia WSA Diana Trzcińska Asesor WSA Wojciech Wycichowski (spr.) Protokolant Sekretarz sądowy Patrycja Czupyt po rozpoznaniu w dniu 15 października 2025 r. w Gdańsku na rozprawie sprawy ze skargi J. G. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Warszawie z dnia 25 lutego 2025 r. nr 010070/680/603645/2022 w przedmiocie uchylenia prawa do świadczenia wychowawczego uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 27 sierpnia 2024 r., znak sprawy 010070/680/603645/2022 i umarza postępowanie administracyjne.
Uzasadnienie
Stan faktyczny sprawy przedstawia się następująco:
Decyzją z 27 sierpnia 2024 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych (dalej: "ZUS", "organ pierwszej instancji") uchylił przyznane J. G. (dalej: "Strona", "Skarżąca") w informacji z 30 marca 2022 r. prawo do świadczenia wychowawczego na córkę B. G. od 1 czerwca 2022 r. do 31 maja 2023 r.
ZUS wskazał, że z pisma z 20 sierpnia 2024 r. otrzymanego z Gdańskiego Centrum Świadczeń (dalej: "GCŚ") wynika, iż co najmniej od maja 2014 r. Strona nie zamieszkuje na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej.
Organ pierwszej instancji podał, że zgodnie z art. 1 ust. 3 ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (Dz. U. z 2024 r., poz. 421) - dalej: "u.p.p.w.d.", prawo do świadczenia wychowawczego przysługuje obywatelom polskim
i cudzoziemcom, jeżeli zamieszkują na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej przez okres,
w jakim mają otrzymywać świadczenia wychowawcze, chyba że przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego lub dwustronne umowy o zabezpieczeniu społecznym stanowią inaczej.
ZUS wskazał również, że wypłacone Stronie świadczenie wychowawcze za okres od 1 czerwca 2022 r. do 31 maja 2023 r. stanowi nienależnie pobrane świadczenie wychowawcze, o którym mowa w art. 25 u.p.p.w.d., które Strona jest zobowiązana zwrócić na rachunek bankowy ZUS, z którego środki zostały wypłacone.
W wyniku odwołania wniesionego od powyższej decyzji przez Stronę Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (dalej: "Prezes ZUS", "organ odwoławczy") decyzją
z 25 lutego 2025 r. utrzymał ją w mocy.
W uzasadnieniu organ odwoławczy przytoczył treść art. 1 ust. 3 u.p.p.w.d. wskazując następnie, że w dniu 1 lutego 2022 r. Strona złożyła wniosek o świadczenie wychowawcze na córkę B. G. na okres świadczeniowy trwający od 1 czerwca 2022 r. do 31 maja 2023 r., zaś informacją z 30 marca 2022 r. przyznano Stronie prawo do tego świadczenia.
Prezes ZUS podał, że na podstawie pisma GCŚ ustalono, iż od maja 2014 r. Strona zamieszkuje na terytorium Niemiec, zaś informacje o aktualnym miejscu zamieszkania Strony zostały przekazane do GCŚ przez Pomorski Urząd Wojewódzki (dalej: "PUW").
Organ odwoławczy wskazał również, że pismem z 7 listopada 2024 r. wezwano Stronę do osobistego stawiennictwa w jednostce ZUS najbliższej ze względu na miejsce jej zamieszkania w terminie 7 dni od daty otrzymania wezwania i przedłożenia zaświadczenia z urzędu gminy o miejscu zamieszkania i zameldowania Strony oraz dziecka. Dodatkowo Strona została zobowiązana do złożenia oświadczenia, gdzie znajdowało się jej centrum życiowe w okresie od 1 czerwca 2022 r. do 31 maja 2023 r. w rozumieniu art. 25 ustawy
z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny (Dz. U. z 2024 r., poz. 1061 ze zm.) - dalej: "k.c.". Prezes ZUS wskazał, że Strona nie stawiła się w placówce ZUS, natomiast pismem z 14 listopada 2024 r. poinformowała, że nie może osobiście stawić się w ZUS, ponieważ przebywa poza granicami Polski. Strona oświadczyła, że do marca 2024 r. jej centrum życiowe było w Polsce z czasowymi wyjazdami do Niemiec. Do pisma dołączono zaświadczenie z rejestru PESEL dla dziecka i Strony.
Organ odwoławczy podniósł, że z uwagi na powyższe, w dniu 3 lutego 2025 r. skierował do PUW wniosek w celu wyjaśnienia, na podstawie jakich dokumentów organ ten orzekł, iż Strona nie zamieszkuje na terytorium Polski, a także z prośbą o udzielenie informacji, w jakich latach centrum życiowe Strony znajdowało się w Polsce. W odpowiedzi (pismo z 12 lutego 2025 r.) wyjaśniono, że 12 kwietnia 2023 r. Strona złożyła wniosek do PUW w celu uzyskania świadczenia rodzicielskiego oraz ustalenia, czy w jej sprawie mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. W toku tego postępowania PUW wystąpił do niemieckiej instytucji ds. świadczeń rodzinnych. W dniu
1 lutego 2024 r. Bundesagentur für Arbeit Familienkasse Niedersachsen-Bremen potwierdziła, że co najmniej od maja 2014 r. centrum życiowe Strony i jej rodziny znajduje się w Niemczech oraz że w przypadku Strony nie mają zastosowania przepisy
o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, ponieważ Strona i jej rodzina podlega wyłącznie ustawodawstwu niemieckiemu.
Podsumowując Prezes ZUS podniósł, że na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego stwierdził, iż centrum życiowe Strony i jej rodziny znajduje się na terytorium Niemiec od maja 2014 r. (zgodnie z informacją przekazaną przez niemiecką instytucję). Wobec tego Strona nie spełnia przesłanek do przyznania jej prawa do świadczenia wychowawczego określonych w art. 1 ust. 3 u.p.p.w.d.
Organ odwoławczy zaznaczył, że nie ma podstaw do kwestionowania ustaleń poczynionych przez niemiecką instytucję co do miejsca faktycznego zamieszkania Strony. Wobec tego pobrane przez Stronę świadczenie za okres od 1 czerwca 2022 r. do 31 maja 2023 r. stanowi świadczenie nienależne w rozumieniu art. 25 u.p.p.w.d.
W skardze na decyzję Prezesa ZUS z 25 lutego 2025 r. J. G., reprezentowana przez pełnomocnika będącego adwokatem, zarzuciła jej naruszenie prawa materialnego, tj. art. 25 ust. 1 i art. 2 ust. 1 u.p.p.w.d. w zw. z art. 25 k.c., poprzez ich błędne zastosowanie.
Zaskarżonej decyzji zarzucono również naruszenie następujących przepisów prawa procesowego: 1) art. 7 w zw. z art. 107 § 1 pkt 3 w zw. z § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r., poz. 572) - dalej: "k.p.a.", poprzez niepełne ustalenie stanu faktycznego; 2) art. 81a § 1 k.p.a. poprzez niezastosowanie wątpliwości na korzyść strony; 3) art. 107 § 1 pkt 6 i § 3 k.p.a. poprzez brak w decyzji uzasadnienia faktycznego.
W oparciu o tak sformułowane zarzuty wniesiono o uchylenie zaskarżonej decyzji
i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Wniesiono również o przeprowadzenie dowodów ze zdjęć na okoliczność przebywania Skarżącej w okresie będącym przedmiotem postępowania w Polsce i z oświadczenia A. C. (ojca Skarżącej) w przedmiocie miejsca zamieszkiwania Skarżącej oraz zwrócenie się do Urzędu Miejskiego w Gdańsku o ustalenie, czy Skarżąca i jej dzieci miały meldunek
w Polsce.
W uzasadnieniu skargi podniesiono m.in., że centrum aktywności życiowej tak naprawdę jest pojęciem nie do końca zdefiniowanym i trudnym do ustalenia, jest swego rodzaju próbą urzędowego określenia, czegoś co trudno określić i zamknąć w tzw. ramy urzędowe. Wskazano, że miejsce zamieszkania jest zdefiniowane w k.c., który w art. 25 stanowi, że miejscem zamieszkania osoby fizycznej jest miejscowość, w której osoba ta przebywa z zamiarem stałego pobytu. Strona skarżąca przyznała, że wprawdzie definicja ta może jawić się jako nie do końca ostra, ale precyzyjnie oddaje sytuację poszczególnych osób. W każdym razie brzmienie art. 25 k.c. wskazuje, że miejsce zamieszkania Strony
i jej dzieci znajduje się w Polsce. Na potwierdzenie słuszności zaprezentowanego stanowiska przywołano orzeczenia Sądu Najwyższego, w których wskazuje się, że pobyt czasowy - także za granicą - nie jest jednoznaczny z pobytem stałym, zaś okoliczność,
że uczestnik czasowo przebywa za granicą nie oznacza zmiany miejsca zamieszkania, to bowiem wyznacza zasada określona w art. 25 k.c. O stałości pobytu osoby fizycznej na danym terytorium decyduje przede wszystkim takie przebywanie tej osoby, które ma cechy założenia tam ośrodka swoich osobistych i majątkowych interesów. W ocenie strony skarżącej z orzeczeń tych wynika, że przy określaniu miejsca zamieszkania nie oblicza się arytmetycznie czasu spędzanego za granicą, przeszkodą nie jest również wyjazd na dłuższy okres w celach zarobkowych. Decydującym faktorem jest subiektywne nastawienie osoby do danego miejsca i traktowanie jako miejsca gdzie chce przebywać, nawet jeżeli arytmetyczne wyliczenia wskazują na co innego.
Zarzucono, że organ nie poczynił samodzielnie żadnych ustaleń, czy Skarżąca faktycznie zmieniła miejsce zamieszkania, czy tylko czasowo wyjeżdżała za granicę. Przy czym nawet dłuższe pobyty poza miejscem zamieszkania nie świadczą o opuszczeniu tego miejsca. Podkreślono, że uprawnienia do świadczeń socjalnych za granicą nie oznaczają stałości tam pobytu, czy miejscu zamieszkania.
Zarzucono również, że wszelkie wątpliwości w przedmiocie rozważań odnośnie do miejsca pobytu Skarżącej ZUS nie tylko że rozstrzygnął pobieżnie, ale i z pogwałceniem zawartej w art. 81a § 1 k.p.a. zasady rozstrzygania wątpliwości na korzyść uczestnika. Organ zaniechując ustalenia owego dopuścił się naruszenia normy zawartej w art. 7 k.p.a., albowiem nie podjął minimalnego wysiłku celem ustalenia miejsca zameldowania Strony, co nie było trudne i wymagało jedynie tzw. wejścia do systemu. Organ uzyskałby informację, że Skarżąca istotnie przebywała wówczas w Polsce i miała tam meldunek.
W odpowiedzi na skargę Prezes ZUS, wnosząc o jej oddalenie, podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku ustalił i zważył, co następuje:
Na wstępie rozważań należy wskazać, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia
25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r., poz. 1267) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności
z prawem.
Z kolei przepis art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo
o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm.) - dalej: "P.p.s.a.", stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne.
W wyniku takiej kontroli decyzja może zostać uchylona w razie stwierdzenia,
że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, b i c P.p.s.a.).
Z przepisu art. 134 § 1 P.p.s.a. wynika z kolei, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Tym samym, sąd ma prawo i obowiązek dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego, nawet wówczas, gdy dany zarzut nie został
w skardze podniesiony.
Aktem poddanym sądowej kontroli w niniejszej sprawie jest decyzja Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z 25 lutego 2025 r. utrzymująca w mocy decyzję Zakład Ubezpieczeń Społecznych z 27 sierpnia 2024 r. uchylającą przyznane J. G. w informacji z 30 marca 2022 r. prawo do świadczenia wychowawczego na córkę B. G. od 1 czerwca 2022 r. do 31 maja 2023 r.
W tym miejscu należy wskazać, że wyrokami z 16 lipca 2025 r. sygn. akt II SA/Gd 275/25 i II SA/Gd 276/25 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku uchylił decyzje Prezesa ZUS z 25 lutego 2025 r. i poprzedzające je decyzje ZUS z 27 sierpnia 2024 r. oraz umorzył postępowania administracyjne w przedmiocie uchylenia Skarżącej prawa do świadczenia wychowawczego.
Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę ocenę prawną zawartą
w powyższych wyrokach w pełni aprobuje i przyjmuje za własną.
Dokonując kontroli legalności zaskarżonej w niniejszej sprawie decyzji w pierwszej kolejności należy stwierdzić, że została ona wydana z naruszeniem art. 107 § 1 ustawy
z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r., poz. 572 ze zm.), albowiem nie zawiera podanej w sposób prawidłowy podstawy prawnej oraz należytego uzasadnienia faktycznego i prawnego. W piśmiennictwie wskazuje się,
że podstawy prawne decyzji administracyjnych powinny być powołane dokładnie, a więc ze wskazaniem mających zastosowanie w sprawie przepisów określonego aktu prawnego.
W podstawie prawnej decyzji organ nie może się ograniczyć jedynie do mających sprawie zastosowanie przepisów k.p.a. (zob.: B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz do art. 107, wyd. 19, 2024).
Będąca przedmiotem kontroli decyzja Prezesa ZUS nie zawiera wskazania podstawy prawnej upoważniającej organy administracji do uchylenia prawa do świadczenia wychowawczego. Organ odwoławczy co prawda powołał się na ustawę z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (Dz. U. z 2024 r., poz. 1576), wskazując jednakże jej art. 28 ust. 1. Przepis ten nie stanowi podstawy prawnej uchylenia decyzji w sprawie świadczenia wychowawczego, ponieważ reguluje jedynie zakres stosowania w sprawie przepisów k.p.a. Właściwej podstawy prawnej uchylenia prawa do świadczenia wychowawczego nie sposób znaleźć także w uzasadnieniu prawnym decyzji Prezesa ZUS. Stanowi to ewidentne naruszenie art. 107 § 3 k.p.a., zgodnie z którym uzasadnienie prawne powinno zawierać wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji
z przytoczeniem przepisów prawa.
Powyższe nie oznacza, że w u.p.p.w.d. brak jest podstawy prawnej do uchylenia prawa do świadczenia wychowawczego. Kompetencja taka wynika z art. 27 ust. 1 tej ustawy, zgodnie z którym Zakład Ubezpieczeń Społecznych może bez zgody strony zmienić lub uchylić prawo do świadczenia wychowawczego, jeżeli uległa zmianie sytuacja rodzinna mająca wpływ na prawo do świadczenia wychowawczego, osoba nienależnie pobrała świadczenie wychowawcze lub wystąpiły inne okoliczności mające wpływ na prawo do świadczenia wychowawczego.
W okolicznościach rozpoznawanej sprawy powyższy przepis nie mógł mieć jednak zastosowania. Zgodnie bowiem z utrwalonym orzecznictwem sądów administracyjnych oraz poglądami doktryny decyzja uchylająca prawo do świadczenia wychowawczego ma charakter konstytutywny i działa ze skutkiem ex nunc (z mocą na przyszłość od daty wydania decyzji). Tym samym, w trybie art. 27 u.p.p.w.d. nie podlega uchyleniu prawo do świadczenia wychowawczego już wcześniej skonsumowane (zob. wyroki NSA: z 28 lipca 2023 r. sygn. akt I OSK 1014/21 i z 18 października 2024 r. sygn. akt I OSK 2054/22; dostępne na stronie internetowej: orzeczenia.nsa.gov.pl; tak również R. Prokop [w:] Ustawa o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci. Komentarz, wyd. II, red. J. Blicharz,
J. Glumińska-Pawlic, L. Zacharko, LEX/el. 2019, art. 27.).
Wydane w niniejszej sprawie decyzje dotyczą okresu świadczeniowego od
1 czerwca 2022 r. do 31 maja 2023 r. Zgodnie z art. 21 ust. 1 u.p.p.w.d. świadczenie wychowawcze wypłaca się w okresach miesięcznych. Oznacza to, że zarówno w dacie wydania decyzji przez ZUS, jak i w dacie wydania decyzji przez Prezesa ZUS, świadczenie za sporny okres zostało już zrealizowane i z tego powodu brak było prawnej możliwości uchylenia prawa do tego świadczenia za ten okres z datą wsteczną. Z tej przyczyny należało orzec nie tylko o uchyleniu decyzji organów obu instancji, ale także o umorzeniu postępowania administracyjnego, które w ogóle nie powinno być wszczęte.
Z nadesłanych wraz ze skargą akt administracyjnych wynika również, że organ pierwszej instancji - wbrew obowiązkowi wynikającemu z art. 61 § 4 k.p.a. - nie poinformował Skarżącej o wszczęciu z urzędu postępowanie w sprawie uchylenia prawa do świadczenia wychowawczego. Organy zaniechały również wykonania obowiązku umożliwienia Skarżącej wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów dowodowych, czym naruszyły art. 10 k.p.a. Taki sposób procedowania w sprawach wszczynanych z urzędu, których przedmiotem jest odebranie stronie przyznanych jej uprzednio uprawnień, nie jest akceptowalny z punktu widzenia nie tylko wskazanych powyżej norm k.p.a., ale także z punktu widzenia obowiązku działania organów administracji na podstawie prawa (art. 6 k.p.a.), a także obowiązku prowadzenia postępowania mając na uwadze interes społeczny i słuszny interes obywateli (art. 7 k.p.a.).
Dokonując zaś oceny zamieszczonego w decyzji organu pierwszej instancji stwierdzenia, że wypłacone świadczenie wychowawcze stanowi nienależnie pobrane świadczenie, o którym mowa w art. 25 u.p.p.w.d. oraz że nienależnie pobrane świadczenie wychowawcze Skarżąca jest zobowiązana wpłacić na rachunek bankowy ZUS (potwierdzonego przez organ odwoławczy w zaskarżonej do Sądu decyzji), uznać należy, że ma ono wyłącznie charakter informacyjny i w żaden sposób nie rozstrzyga o obowiązku Skarżącej. Kwestia zwrotu nienależnie pobranego świadczenia wychowawczego określona została w art. 25 u.p.p.w.d. i stanowi odrębną sprawę administracyjną, załatwianą decyzją administracyjną.
Należy podkreślić, że jednym z elementów decyzji administracyjnych jest rozstrzygnięcie (art. 107 § 1 pkt 5 k.p.a.), które musi być sformułowane w sposób jasny
i precyzyjny. Jest ono jednym z najważniejszych składników decyzji administracyjnej. Wynika to z władczego charakteru decyzji, która kształtuje prawa i obowiązki stron. Obowiązek precyzyjnego formułowania osnowy decyzji administracyjnej wynika
z podstawowych zasad postępowania administracyjnego, w tym zasady praworządności (art. 6 k.p.a.) i zasady pogłębiania zaufania do organów państwa (art. 8 k.p.a.). Brak rozstrzygnięcia nie zezwala natomiast na uznanie danego aktu za decyzję administracyjną. Rozstrzygnięcie (osnowa decyzji) musi być sformułowane w taki sposób, aby nie było wątpliwości, czego ona dotyczy, jakie uprawnienia zostały przyznane stronie lub jakie obowiązki zostały na nią nałożone (tak: B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz do art. 107, wyd. 19, 2024).
Zdaniem Sądu w okolicznościach przedmiotowej sprawy zawarte w decyzjach obu instancji stwierdzenia dotyczące nienależnie pobranego świadczenia z uwagi na ich ogólnikowość nie mogą być uznane za władcze rozstrzygnięcie organu (decyzje administracyjne), choćby z uwagi na brak wskazania kwoty nienależnie pobranego świadczenia. Nadto brak jest również uzasadnienia odpowiadającego ustawowym wymaganiom dla uzasadnienia decyzji administracyjnych. Stanowisko to potwierdza fakt, że w aktach sprawy brak jest jakiegokolwiek dowodu na to, aby wobec Skarżącej wszczęto z urzędu postępowanie administracyjne w przedmiocie zwrotu nienależnie pobranego świadczenia wychowawczego, które mogłoby się zakończyć wydaniem decyzji administracyjnej. W konsekwencji, zawarta w zaskarżonej decyzji informacja dotycząca zwrotu nienależnie pobranego świadczenia w żaden sposób nie oddziałuje na sferę uprawnień i obowiązków Skarżącej, a nadto zostaje wyeliminowania z obrotu prawnego wraz z uchyleniem zaskarżonej do sądu decyzji Prezesa ZUS oraz poprzedzającej jej decyzji ZUS.
Biorąc po uwagę opisane powyżej naruszenia prawa brak było podstaw do odnoszenia się do zarzutów skargi. Dotyczą one bowiem merytorycznej zasadności uchylenia prawa do świadczenia wychowawczego i uznania świadczenia za nienależnie pobrane. Z uwagi na fakt, że postępowanie w sprawie uchylenia spornego prawa za okres wskazany w zaskarżonej decyzji nie powinno w ogóle być wszczęte, bezprzedmiotowe są rozważania na temat merytorycznych podstaw wydania decyzji. Odnośnie do nienależnie pobranego świadczenia - skoro w sprawie nie wydano w tej mierze decyzji administracyjnej (nawet nie wszczęto postępowania w tym przedmiocie), to nie ma możliwości jej merytorycznej kontroli.
Mając na uwadze przedstawione powyżej okoliczności Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c w zw. z art. 135 P.p.s.a., uchylił zarówno zaskarżoną, jak i poprzedzającą ją decyzję ZUS z 27 sierpnia 2024 r.
Zgodnie z art. 145 § 3 P.p.s.a. w przypadku, o którym mowa w § 1 pkt 1 i 2
(tj. uchylenie decyzji, stwierdzenie jej nieważności), sąd stwierdzając podstawę do umorzenia postępowania administracyjnego, umarza jednocześnie to postępowanie. Umorzenie postępowania nie zależy od woli sądu, lecz od stwierdzenia istnienia obiektywnej przyczyny bezprzedmiotowości postępowania administracyjnego w rozumieniu art. 105 § 1 k.p.a., co miało miejsce w rozpatrywanej sprawie. W orzecznictwie sądów administracyjnych i doktrynie przyjmuje się, że postępowanie administracyjne staje się bezprzedmiotowe, jeżeli w jego toku wystąpi brak chociażby jednego z podstawowych elementów stosunku administracyjnoprawnego (podmiotu, przedmiotu, podstawy prawnej) będącego przedmiotem postępowania, z czym mamy do czynienia w niniejszej sprawie. Przeprowadzona w niniejszej sprawie kontrola legalności zapadłych rozstrzygnięć potwierdziła, że brak jest podstaw prawnych do uznania świadczenia wychowawczego pobranego przez Skarżącą za nienależnie pobrane w rozumieniu art. 25 u.p.p.w.d.
i zobowiązania jej do zwrotu łącznej kwoty pobranych świadczeń, co oznacza, że zaistniały podstawy do umorzenia postępowania administracyjnego (art. 145 § 3 P.p.s.a.).
Sąd nie orzekł o zasądzeniu od Prezesa ZUS na rzecz Skarżącej (reprezentowanej przez profesjonalnego pełnomocnika) zwrotu kosztów postępowania, z uwagi na brak wniosku w tym zakresie, zarówno w skardze, jak i na rozprawie (art. 210 P.p.s.a.).[pic]