II SA/Gd 2726/02

II SA/Gd 2726/02 - Wyrok WSA w Gdańsku
Data orzeczenia
2005-09-29
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2002-11-04
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Sędziowie
Krzysztof Ziółkowski
Mariola Jaroszewska /sprawozdawca/
Stanisław Nowakowski /przewodniczący/
Symbol z opisem
601  Budownictwo, nadzór architektoniczno-budowlany i specjalistyczny, ochrona przeciwpożarowa
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
Uchylono zaskarżone postanowienie
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Stanisław Nowakowski Sędziowie: Sędzia WSA Mariola Jaroszewska (spr.) Sędzia WSA Krzysztof Ziółkowski Protokolant: Małgorzata Kuba po rozpoznaniu w dniu 29 września 2005 r. na rozprawie sprawy ze skargi B. J. na postanowienie Wojewody z dnia 2 października 2002 r., nr [...] w przedmiocie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji w sprawie zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę uchyla zaskarżone postanowienie.
Uzasadnienie
Zaskarżonym postanowieniem z dnia 2 października 2002r. podjętym na podstawie art. 59 § 2 kpa w związku z art. 58 § 2 kpa Wojewoda odmówił B. J. przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Prezydenta Miasta z dnia 22 lipca 2002r. Nr [...] w przedmiocie zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia M. S. – T. pozwolenia na budowę budynku mieszkalnego jednorodzinnego na działkach nr [...], [...], [...], [...] przy ul. [...] w S.
W uzasadnieniu organ odwoławczy ustalił, że wniosek o przywrócenie terminu motywuje skarżąca faktem posiadania zaświadczenia o niezdolności do pracy z powodu choroby wrzodowej żołądka w dniach od 8 sierpnia 2002r. do 23 sierpnia 2002r. i wynikającą z tego niezdolnością do złożenia odwołania w terminie 14 dni. Decyzję organu I instancji otrzymała skarżąca w dniu 2 sierpnia 2002r. i zdaniem organu odwoławczego pozostawała zdolna do pracy do dnia 9 sierpnia 2002r., a zatem mogła dochowując terminu złożyć wówczas odwołanie. Zwraca organ uwagę, że prośba o przywrócenie terminu wraz z odwołaniem wniesiona została w trakcie niedyspozycji, w dniu 21 sierpnia 2002r., przez co trudno uznać, że uchybienie terminu nastąpiło bez winy skarżącej. Zdaniem organu odwoławczego przepis art. 58 § 2 kpa dotyczy jedynie wyjątkowych przypadków losowych, takich jak powódź, pożar, nagła choroba obłożna. Przywrócenie nie jest dopuszczalne, jeżeli strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa.
Skargę na opisane postanowienie wniosła do Naczelnego Sądu Administracyjnego B. J., domagając się jego uchylenia, przywrócenia terminu do wniesienia odwołania i skierowanie odwołania do rozpoznania przez organ
II instancji. Skarżąca zarzuciła organowi błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie 58 § 2 kpa.
W uzasadnieniu, odnosząc się do wniosku o przywrócenie terminu, podnosi skarżąca, że w terminie przewidzianym dla odwołania doznała ataku choroby wrzodowej z wewnętrznym krwotokiem i nie była w stanie wykonywać jakichkolwiek czynności. Stan ten potwierdza dokument w postaci zaświadczenia lekarskiego. Nie korzysta ze zwolnień na druku L4, ponieważ samodzielnie opłaca składki ZUS. Z powodu nagłej choroby nie była zdolna do pracy w okresie od 9 do 23 sierpnia 2002r. Była to przeszkoda niemożliwa do przewidzenia i pokonania, by 16 sierpnia 2002r. złożyć odwołanie. Nadzwyczaj wysiłkiem było wniesienie wniosku wraz z odwołaniem w końcowym stadium choroby, kiedy mogła podyktować treść pism i poprosić osobę trzecią o ich wysłanie. Zdaniem skarżącej spełniła wszystkie przesłanki warunkujące przywrócenie terminu.
W odpowiedzi na skargę Wojewoda Pomorski wniósł ojej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje.
Zgodnie z przepisem art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę -Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
W myśl art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawanie stanowi inaczej.
W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skargę należało uwzględnić, albowiem zaskarżona decyzja narusza prawo.
Zgodnie z art. 129 § 2 kpa, odwołanie od decyzji administracyjnej organu I instancji wnosi się w terminie 14 dni ód dnia doręczenia decyzji stronie, a gdy decyzja została ogłoszona ustnie od dnia jej ogłoszenia stronie. Według art. 59 § 1 kpa o przywróceniu terminu postanawia właściwy w sprawie organ administracji publicznej. Od postanowienia o odmowie przywrócenia terminu służy zażalenie. Wyjątek od tej ogólnej zasady wprowadza art. 59 § 2 kpa, który stanowi, że o przywróceniu terminu do wniesienia odwołania lub zażalenia postanawia ostatecznie organ właściwy do rozpatrzenia odwołania lub zażalenia - a więc organ odwoławczy.
Przywrócenie terminu jest instytucją procesową mającą na celu ochronę strony przed negatywnymi skutkami uchybienia terminu dla podjęcia czynności procesowej. Art. 58 § 1 i 2 k.p.a. stanowi, iż w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni on, że uchybienie nastąpiło bez jego winy; prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu jednocześnie dopełniając czynności, dla której określony był termin.
Cytowany wyżej przepis nie wymaga zatem udowodnienia braku winy w uchybieniu terminu lecz zaledwie jej uprawdopodobnienie.
Zgodnie już z utrwalonymi w tym względzie poglądami doktryny i orzecznictwa sądowego, przy ocenie winy należy przyjąć obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony należycie dbającej o swoje interesy. Kryterium braku winy jako przesłanki zasadności wniosku o przywrócenie terminu wiąże się z obowiązkiem strony do zachowania szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Ocena braku winy w postępowaniu administracyjnym pozostawiona została organowi administracji. Przywrócenie terminu nie jest możliwe, jeżeli strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. Zgodzić się trzeba z przytoczonym przez organ poglądem wyrażonym w Komentarzu do Kodeksu postępowania administracyjnego pod redakcją B. Adamiak i J. Borkowskiego (Wydawnictwo C.H.Beck Warszawa 2004r., str. 328), że brak winy w uchybieniu terminu można przyjąć tylko wtedy, gdy strona nie mogła przeszkody usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku.
Do okoliczności faktycznych uzasadniających brak winy w uchybieniu terminu przez stronę zalicza się między innymi nagłą chorobę, która nie pozwoliła na wyręczenie się inna osobą. Nawet zatem zwolnienie lekarskie od pracy, którego skarżąca w niniejszej sprawie nie posiada, nie musi być potwierdzeniem braku winy w uchybieniu terminu. Nie wyklucza ono bowiem możliwości dokonania czynności procesowej przez stronę i nadanie pisma przez pocztę osobiście, przez domownika lub skorzystania z pomocy prawnej (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 sierpnia 1998r., sygn. akt V S.A.34/98, publ. Biuletyn Celny z 1998r. nr 12, str. 56).
Strona składając wniosek o przywrócenie terminu winna uprawdopodobnić brak winy, co polega na przytoczeniu wiarygodnej argumentacji co do zachowania staranności oraz co do faktu, że przeszkoda była od niej niezależna i powstała w okresie biegu terminu do dokonania czynności procesowej i trwała po jego upływie aż do chwili wniesienia wniosku o przywrócenie terminu (por. Komentarz do Kodeksu postępowania administracyjnego pod redakcją B. Adamiak i J. Borkowskiego, op.cit, str. 331).
Przechodząc do konkretnych okoliczności niniejszej sprawy wskazać należy, że skarżąca uprawdopodobnia brak swej winy w uchybieniu terminu do wniesienia odwołania od decyzji Prezydenta Miasta z dnia 22 lipca 2002r. Nr [...] w przedmiocie zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę budynku mieszkalnego jednorodzinnego na działkach nr [...], [...], [...], [...] przy ul. [...] w S. (uide: decyzja, wniosek i odwołanie w aktach administracyjnych) "ostrym rzutem choroby wrzodowej żołądka związanej ze znacznym upływem krwi", dołączając do pisma zaświadczenie lekarskie, z którego wynika, że "pacjentka jest niezdolna do pracy z powodu choroby wrzodowej żołądka od 9.08.2002 do 23.08.2002r." Jednocześnie, jak wynika z akt, wniosek o przywrócenie terminu wraz z odwołaniem nadaje skarżąca w Urzędzie Pocztowym 1 w dniu 21 sierpnia 2002r., a więc podczas "niezdolności do pracy". W aktach administracyjnych znajduje się także notatka służbowa sporządzona w dniu 21 sierpnia 2002r. przez niezidentyfikowaną osobę, z której wynika, że B. J. zapoznała się w tym dniu "w tutejszym Wydziale z projektem budowlanym dotyczącym budynku mieszkalnego jednorodzinnego przy ul. [...] w S. w zakresie planu zagospodarowania terenu" (uide: notatka k. 10 akt administracyjnych I instancji). Powyższe fakty nakładały na organ odwoławczy obowiązek dokładnego wyjaśnienia okoliczności sprawy uchybienia terminu, wedle reguł określonych przepisami art. 7. art. 77 i art. 80 kpa. Pisemne zaświadczenie lekarskie mające potwierdzić uprawdopodobnienie braku winy strony w uchybieniu terminu należało wziąć pod rozwagę, jednakże czy i w jakim stopniu ta informacja uprawdopodobni fakt przytoczony przez stronę zależało od uznania organu, opartego o konkretne okoliczności sprawy. Zwrócić bowiem należy uwagę na pewną rozbieżność co do opisu choroby zawartą we wniosku a stwierdzeniem znajdującym się w zaświadczeniu lekarza.
W świetle powyższego nie jest zdaniem Sądu dostatecznie wyjaśniona ani wystarczająco umotywowana przez organ ocena okoliczności podniesionych we wniosku, co w konsekwencji oznacza naruszenie zasady swobodnej oceny dowodów wynikającej z art. 80 kpa.
Za biedne również należy uznać stanowisko odnoszące się do możliwości wniesienia odwołania przed rozpoczęciem choroby, w okresie między 2 sierpnia a
9 sierpnia 2002r. Strona bowiem może podjąć kroki w celu wniesienia odwołania w dowolnym momencie wyznaczonym granicami czternastodniowego terminu określonego ustawą. Wadliwe stanowisko organu w tej mierze w sposób niedopuszczalny ogranicza prawa strony przyznane ustawą.
Wadliwa jest również interpretacja przepisu art. 58 § 1 kpa co do stwierdzenia, iż dotyczy on tylko wyjątkowych przypadków losowych takich jak pożar, powódź lub nagła obłożna choroba. Sformułowanie przepisu nie pozwala na tak dalece ścieśniającą jego wykładnię. Przyjmując w ślad za utrwalonym poglądem orzecznictwa, że brak winy wiąże się z obowiązkiem strony do szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej, wykluczającej choćby lekkie niedbalstwo, co w konsekwencji należy rozumieć, że dopełnienie obowiązku stało się dla strony niemożliwe z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia, nie można w sposób stanowczy wywodzić, iż tylko wymienione wyżej przypadki losowe, w tym. choroba nagła i obłożna spełniałyby kryterium braku winy według powołanego wyżej przepisu. Badaniu i ocenie przez organ podlega bowiem każda niezawiniona, uprawdopodobniona przez stronę przeszkoda, uniemożliwiająca dochowania terminu dla dokonania czynności procesowej. Tym samym stan choroby skarżącej należało poddać wnikliwej ocenie pod kątem, czy była to nagła choroba nie pozwalająca na wyręczenie się inną osobą, czy też niedyspozycja nie wykluczająca dokonania konkretnej czynności osobiście, przez domownika lub przez inną osobę trzecią.
Naruszenie wskazanych wyżej przepisów postępowania miało w ocenie Sądu istotny wpływ na wynik sprawy. Z tych przyczyn zaskarżone postanowienie należało uchylić, na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.|.
Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy organ odwoławczy winien wnikliwie zbadać, czy okoliczności podniesione we wniosku i po części uprawdopodobnione zaświadczeniem lekarskim stanowiły w istocie przeszkodę nie do przezwyciężenia dla dochowania terminu wniesienia przez skarżącą odwołania od opisanej wyżej decyzji Prezydenta Miasta Sopotu z dnia 22 lipca 2002r.
Mając na względzie powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji.