II SA/Gd 2657/02

Wojewódzki Sąd Administracyjny w GdańskuGdańsk2005-10-19
NSAbudowlaneŚredniawsa
prawo budowlanenadzór budowlanyinstalacja kanalizacyjnadecyzja administracyjnapostępowanie administracyjneuchylenie decyzjiwadliwość proceduralnaustalenia faktyczne

WSA w Gdańsku uchylił decyzje PINB i WINB dotyczące obowiązku wykonania czynności w celu doprowadzenia instalacji kanalizacyjnej do stanu zgodnego z prawem, wskazując na błędy proceduralne i brak wystarczających ustaleń faktycznych.

Sprawa dotyczyła decyzji nakazujących S. K. wykonanie określonych czynności w celu doprowadzenia instalacji kanalizacyjnej w budynku do stanu zgodnego z prawem. Organy nadzoru budowlanego uznały, że doszło do istotnych odstępstw od projektu budowlanego. S. K. odwoływał się, argumentując m.in. zgodność wykonania z dokumentacją i kwestie ekonomiczne. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku uchylił zaskarżone decyzje, stwierdzając naruszenie prawa przez organy, w szczególności brak prawidłowych ustaleń faktycznych dotyczących zgodności wykonanych robót z projektem oraz wadliwie sformułowane rozstrzygnięcia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku rozpoznał skargę S. K. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego, która utrzymała w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego nakazującą S. K. wykonanie określonych czynności w celu doprowadzenia instalacji kanalizacyjnej w budynku do stanu zgodnego z prawem. Organy nadzoru budowlanego oparły swoje rozstrzygnięcia na przepisach Prawa budowlanego dotyczących robót budowlanych wykonanych w sposób istotnie odbiegający od ustaleń i warunków pozwolenia na budowę lub przepisów. S. K. kwestionował zasadność tych decyzji, podnosząc m.in. zgodność wykonania z dokumentacją, kwestie ekonomiczne oraz brak wskazania Spółdzielni jako strony postępowania. Sąd administracyjny uznał skargę za zasadną, uchylając obie decyzje organów. W uzasadnieniu wskazano na istotne uchybienia proceduralne i merytoryczne organów, w tym brak prawidłowych ustaleń faktycznych dotyczących treści dokumentacji projektowej i zakresu odstępstw od niej, a także wadliwie sformułowane rozstrzygnięcia. Sąd podkreślił, że organy nie wykazały w sposób wyczerpujący, czy roboty budowlane zostały wykonane niezgodnie z projektem budowlanym i czy odstępstwa miały charakter istotny. Sąd odniósł się również do kwestii stron postępowania, uznając, że Spółdzielnia Mieszkaniowa nie powinna być stroną w tej konkretnej sprawie. Wskazano na konieczność ponownego zbadania sprawy przez organy z uwzględnieniem obowiązujących przepisów.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Nie, organy nadzoru budowlanego nie dokonały prawidłowych ustaleń pozwalających na ocenę, czy i w jakim zakresie roboty budowlane zostały wykonane niezgodnie z projektem budowlanym i czy miały charakter istotny. Zaniedbanie to miało istotny wpływ na wynik sprawy.

Uzasadnienie

Sąd wskazał, że organy nie ustaliły treści dokumentacji projektowej i na czym polegało odstępstwo od projektu, a także nie oceniły, czy zmiany miały charakter istotny czy nieistotny. Brak wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego oraz zapewnienia stronie czynnego udziału w postępowaniu.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (23)

Główne

u.p.b. art. 51 § 1 pkt 1, 2 i 3

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane

Przepis ten może znaleźć zastosowanie jedynie wówczas, gdy nie znajduje zastosowania art. 48 Prawa budowlanego, a jego celem jest doprowadzenie wykonanych robót do stanu zgodnego z prawem.

u.p.b. art. 51 § 4

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane

Stosowanie tego przepisu wymaga od organów ustalenia treści pozwolenia na budowę, zakresu wykonanych prac i oceny, czy miało miejsce istotne odstąpienie od projektu.

p.p.s.a. art. 135

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Sąd uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego lub procesowego mające wpływ na wynik sprawy.

p.p.s.a. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Sąd uwzględnia skargę w przypadku naruszenia przepisów postępowania, jeśli naruszenie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Pomocnicze

u.p.b. art. 50

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane

k.p.a. art. 104

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 77 § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego

Organ obowiązany jest w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy.

k.p.a. art. 75 § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego

Jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem.

k.p.a. art. 81

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego

Okoliczność faktyczna może być uznana za udowodnioną, jeżeli strona miała możność wypowiedzenia się, co do przeprowadzonych dowodów.

k.p.a. art. 107 § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego

Rozstrzygnięcie zawarte w sentencji decyzji musi być jednoznaczne, precyzyjne i nadające się do wykonania.

p.p.s.a. art. 152

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Sąd orzeka, że zaskarżony akt lub czynność nie mogą być wykonane.

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi art. 97 § 1

Określa właściwość sądów w sprawach wniesionych przed dniem 1 stycznia 2004 r.

p.u.s.a. art. 1 § 1 i 2

Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych

Sąd administracyjny sprawuje kontrolę pod względem zgodności z prawem.

Zarządzenie Ministra Budownictwa i Przemysłu Materiałów Budowlanych z dnia 29 grudnia 1970r. art. 23 § ust. 1

Na każdej nieruchomości instalacja kanalizacyjna powinna stanowić odrębną całość i mieć odrębne przyłącze.

Zarządzenie Ministra Budownictwa i Przemysłu Materiałów Budowlanych z dnia 29 grudnia 1970r. art. 23 § ust. 3

Dopuszcza odstępstwa od ust. 1 i 2, gdy kilka nieruchomości stanowi jedną całość gospodarczą lub gdy warunki miejscowe albo względy ekonomiczne przemawiają za założeniem wspólnej instalacji.

Rozporządzenie Ministra Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa z dnia 14 grudnia 1994r. art. 26 § ust. 1

Działka budowlana powinna mieć zapewnioną możliwość przyłączenia uzbrojenia działki lub bezpośrednio budynku do zewnętrznej sieci wodociągowej, kanalizacji i elektroenergetycznej.

u.p.b. art. 36a

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane

Obowiązek uzyskania decyzji o zmianie pozwolenia na budowę w przypadku istotnego odstąpienia od zatwierdzonego projektu.

u.p.b. art. 59

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane

Pozwolenie na użytkowanie obiektu budowlanego po protokolarnym stwierdzeniu zgodności z warunkami pozwolenia na budowę.

u.p.b. art. 57 § 2

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane

Zasady postępowania w przypadku zmian nieistotnych.

u.p.b. art. 48

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane

Nakaz rozbiórki obiektu lub jego części w przypadku samowoli budowlanej.

u.p.b. art. 52

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane

Obowiązek dokonania czynności, o których mowa w art. 48 i art. 51, spoczywa na inwestorze, właścicielu lub zarządcy obiektu budowlanego.

Ustawa z dnia 16 kwietnia 2004r. o zmianie ustawy - Prawo budowlane art. 2

Przepisy nowej ustawy stosuje się do spraw wszczętych, a niezakończonych przed dniem jej wejścia w życie.

Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002r.

Warunki techniczne, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Organy nie ustaliły treści dokumentacji projektowej i zakresu odstępstw od niej. Organy nie oceniły, czy odstępstwa od projektu budowlanego miały charakter istotny. Rozstrzygnięcie zawarte w sentencji decyzji było nieprecyzyjne i niejasne. Spółdzielnia Mieszkaniowa nie powinna być stroną w postępowaniu.

Godne uwagi sformułowania

Sąd dokonał oceny legalności opisanych wyżej decyzji kierując się również regułą wynikającą z art. 134 § l ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (...), zgodnie z którą sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Stosowanie zaś art. 51 § 4 Prawa budowlanego oznacza, że orzekające w tego rodzaju sprawach organy winny w pierwszej kolejności ustalić treść udzielonego pozwolenia na budowę, następnie zaś ustalić zakres wykonanych na podstawie tego pozwolenia prac budowlanych. W myśl przepisu art. 7 Kpa w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności i podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Poczynienie takich ustaleń jest istotne również w kontekście treści skargi, z której wynika, że projekt przewidywał wspólny pion między segmentem F i G, jak również, że projekt pierwotny nie przewidywał rozprowadzenia instalacji sanitarnej wewnętrznej. Kolejnym zasadniczym uchybieniem organów administracji orzekających w niniejszej sprawie było wadliwie sformułowane rozstrzygnięcie zawarte w sentencji decyzji.

Skład orzekający

Mariola Jaroszewska

sprawozdawca

Stanisław Nowakowski

przewodniczący

Tamara Dziełakowska

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Wadliwość proceduralna organów administracji, konieczność precyzyjnego formułowania rozstrzygnięć, znaczenie ustaleń faktycznych w sprawach budowlanych."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z Prawem budowlanym z 1994 r. i przepisami przejściowymi.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa pokazuje typowe problemy proceduralne w postępowaniach administracyjnych dotyczących budownictwa, gdzie brak precyzji i dokładnych ustaleń faktycznych prowadzi do uchylenia decyzji. Jest to pouczające dla prawników i inwestorów.

Błędy proceduralne organów budowlanych: dlaczego decyzje są uchylane?

Sektor

budownictwo

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Gd 2657/02 - Wyrok WSA w Gdańsku
Data orzeczenia
2005-10-19
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2002-10-24
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Sędziowie
Mariola Jaroszewska /sprawozdawca/
Stanisław Nowakowski /przewodniczący/
Tamara Dziełakowska
Symbol z opisem
6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Budowlane prawo
Skarżony organ
Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku
Uchylono decyzję II i I instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2000 nr 106 poz 1126
art. 51 ust. 1 pkt 1, 2 i 3, art. 50, art. 51 par. 4, art. 5
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane - tekst jednolity.
Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
art. 7, art. 77 par. 1, art. 75 par. 1, art. 81, art. 107 par. 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
art. 135, art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c, art. 152
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Stanisław Nowakowski, Sędziowie Sędzia WSA Tamara Dziełakowska, Sędzia WSA Mariola Jaroszewska (spr.), Protokolant Agnieszka Dobroń, po rozpoznaniu w dniu 19 października 2005 r. na rozprawie sprawy ze skargi S. K. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 20 września 2002 r., nr [...] w przedmiocie obowiązku wykonania określonych czynności w celu doprowadzenia wykonanych robót do stanu zgodnego z prawem 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 8 lipca 2002 r., nr [...], 2. orzeka, że decyzje opisane w punkcie pierwszym nie mogą być wykonane.
Uzasadnienie
Decyzją z dnia 8 lipca 2002r. nr [...] Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego na podstawie art. 104 Kpa, art.51 ust. l pkt.2 w związku z art.51 ust. 4, art. 80 ust. 2 pkt. l, art. 81 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. Prawo budowlane (Dz. U. Nr 89, poz. 414, ze zm.) po ponownym rozpatrzeniu sprawy nakazał S. K. właścicielowi budynku przy ul. W. [...] odłączenie części instalacji w budynku nr [...] od instalacji kanalizacji w budynku nr [...] poprzez odłączenie od pionu oznaczonego w dokumentacji nr 3 oraz wykonanie przykanalika do sieci zewnętrznej kanalizacyjnej, w terminie do 30 marca 2003r.
Organ ustalił, że decyzją z dnia 30 stycznia 2002r. nr [...] Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego nakazał G. K. odłączenie części instalacji kanalizacji sanitarnej w budynku nr [...] od instalacji kanalizacji w budynku nr [...] poprzez odłączenie od pionu oznaczonego nr 3. W wyniku odwołania złożonego przez zobowiązanego do wykonania nakazu Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia 10 kwietnia 2002r. Nr [...] uchylił decyzję nr [...] w całości, przekazując sprawę do ponownego rozpatrzenia. W uzasadnieniu organ II instancji stwierdził, że decyzja organu I-ej instancji została skierowana do osoby nie będącej w tym momencie stroną w rozumieniu art. 28 kpa. Rozpatrując ponownie sprawę, Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego wskazał, iż podstawę do rozstrzygnięcia stanowią art. 51 ust. l pkt 2 w związku z art. 51 ust. 4 ustawy Prawo budowlane, ponieważ w aktach archiwalnych Wydziału Urbanistyki i Architektury Urzędu Miejskiego nie ma dokumentów potwierdzających fakt przyjęcia obiektu do użytkowania. W ocenie organu, zgodnie z wyżej cytowanymi artykułem, w przypadku wykonania robót w sposób istotnie odbiegający od ustaleń i warunków określonych w pozwoleniu na budowę bądź przepisach, właściwy organ wydaje decyzję nakładającą obowiązek wykonania określonych czynności w celu doprowadzenia wykonanych robót do stanu zgodnego z prawem. Organ I instancji wskazał również na zarządzenie Ministra Budownictwa i Przemysłu Materiałów Budowlanych z dnia 29 grudnia 1970r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać instalacje wodociągowe i kanalizacyjne ( Dz. U. Nr l z 1970r., poz. 60) rozdział 4 § 23 ust. L, zgodnie z którym na każdej nieruchomości instalacja kanalizacyjna powinna stanowić odrębną całość i mieć odrębne przyłącze kanalizacyjne (przykanalik) z komunalną siecią kanalizacyjną oraz na § 23, według którego w przypadku podziału nieruchomości na kilka części, w każdej części powinna być założona odrębna instalacja kanalizacyjna.
Odwołanie od powyższej decyzji złożył S. K. wnosząc o jej uchylenie w całości.
W uzasadnieniu wskazał, że w budynku położonym przy ul. W. [...] instalacja kanalizacji sanitarnej odprowadzającej ścieki została wykonana zgodnie z dokumentacją, która zgodnie z obowiązującymi przepisami winna znajdować się w Wydziale Urbanistyki i Architektury Urzędu Miejskiego. W ocenie odwołującego, stosownie do treści art. 59 Prawa budowlanego właściwy organ wydaje pozwolenie na użytkowanie obiektu budowlanego po protokolarnym stwierdzeniu na miejscu budowy między innymi zgodności wykonania obiektu z warunkami zabudowy i zagospodarowania terenu oraz warunkami pozwolenia na budowę. W przypadku gdyby instalacja była niezgodna obiekt nie byłby przyjęty do użytkowania. Strona podkreśliła, iż prawidłowość wykonania przewodów odpływowych kanalizacji sanitarnych została poddana ocenie Pracowni Projektowej inż. R. D., który jednoznacznie stwierdził, że obciążenie całej instalacji jest niewielkie, instalacja wykonana jest z rur żeliwnych, średnice i spadki przewodów odpływowych są w stanie bezawaryjnie odprowadzać ilość ścieków z budynków nr [...], [...] i [...].
Zaskarżoną decyzją z dnia 20 września 2002r. nr [...]Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.
W uzasadnieniu wskazano, że organ nadzoru budowlanego podejmując zaskarżone rozstrzygnięcie prawidłowo oparł się na przepisach art. 51 ust. l pkt 2 i ust. 4 ustawy Prawo budowlane z 1994r., które stanowią, iż "w przypadku zakończonych robót budowlanych zrealizowanych w sposób istotnie odbiegający od ustaleń i warunków zawartych w pozwoleniu lub przepisach, właściwy organ wydaje decyzję nakładającą obowiązek wykonania określonych czynności i celu doprowadzenia wykonanych robót do stanu zgodnego z prawem, określając termin ich wykonania". W ocenie organu odwoławczego organ I instancji ponad wszelką wątpliwość ustalił, że inwestor zrealizował roboty instalacyjne z odstępstwem od pozwolenia na budowę. Pomimo tego inwestor nie dopełnił obowiązków zawartych w art. 36a ustawy, który zobowiązuje inwestora do uzyskania decyzji o zmianie pozwolenia na budowę w przypadku istotnego odstąpienia od zatwierdzonego projektu. Organ wskazał, iż dodatkową przesłanką do zastosowania tej procedury było wystąpienie konieczności wykonania dodatkowych dylatacji pomiędzy poszczególnymi budynkami (zamiast jednej – trzech). Nie podjęto także działań wynikających z art. 57 ust. 2 ustawy, które z kolei określają zasady postępowania w przypadku zmian nieistotnych. W ocenie organu odwoławczego przy realizacji robót budowlanych związanych z powstaniem instalacji sanitarnej w budynku nr [...] naruszono przepisy cytowanego wyżej § 23 ust. l zarządzenia nr 60 Ministra Budownictwa i Przemysłu Materiałów Budowlanych z dnia 29 grudnia 1970r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać instalacje wodociągowe i kanalizacyjne. Z przepisem tym koresponduje przepis § 26 ust. l rozporządzenia Ministra Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa z dnia 14 grudnia 1994r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. Nr 15, poz. 140, ze zm.), zgodnie z którym działka budowlana, przewidziana pod zabudowę budynkami przeznaczonymi na pobyt ludzi, powinna mieć zapewnioną możliwość przyłączenia uzbrojenia działki lub bezpośrednio budynku do zewnętrznej sieci wodociągowej, kanalizacji i elektroenergetycznej, zaś w przypadku braku takiej możliwości sposób odprowadzenia ścieków precyzuje ust. 2 § 26. W rozważanym przypadku taka możliwość istniała, o czym świadczy pozwolenie na budowę.
Odnosząc się do argumentów zawartych w odwołaniu, organ odwoławczy wyjaśnił, że w zgromadzonym materiale dowodowym brak jest zgłoszenia do użytkowania budynku nr [...] a znajdujące się tam zgłoszenie z dnia 10 stycznia 1996r. dotyczy budynku nr [...]. W zaistniałej zatem sytuacji nie istnieje decyzja organu architektoniczno-budowlanego o pozwoleniu na użytkowanie obiektu budowlanego a tym samym nie miały miejsca czynności wymienione w art. 59 Prawa budowlanego.
Organ odwoławczy przed podjęciem decyzji, zgodnie z art. 77 § l Kpa rozpatrzył cały materiał dowodowy, w tym nie tylko orzeczenie inż. R. D. z dnia 27 maja 2001r. ale także orzeczenie mgr inż. A. W., rzeczoznawcy budowlanego w specjalności sieci i instalacji sanitarnych z dnia 25 lipca 2001r., które zawiera stwierdzenia polemiczne z wcześniej wymienionym orzeczeniem.
Skargę na powyższą decyzję do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniósł S. K.
W uzasadnieniu skarżący wskazał na fakt, że pozwolenie na budowę zostało wydane Spółdzielni Mieszkaniowej "A" a nie poszczególnym jej członkom, tak więc instalacje sanitarne wewnętrzne leżą w gestii Spółdzielni i nie powinny po pięciu latach po odbiorze budowlanym W. [...] być rozpatrywane przez Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego i to bez zatwierdzonej dokumentacji.
W ocenie skarżącego w sytuacji, gdy zostały wykonane prace w ramach Spółdzielni "A" - spółdzielnia również powinna być stroną w tej sprawie, a nie tylko poszczególni właściciele. Skarżący wyjaśnił również, iż pozwolenie na budowę wymieniało dokumentację będącą jej częścią, a wśród nich "sieć kanalizacji sanitarnej, deszczowej, wodociągowej, gazowej wraz z przyłączami", nie wymieniało natomiast instalacji wewnętrznej domów. Według skarżącego, Prawo budowlane precyzuje, że do pozwolenia na budowę potrzebne jest przedstawienie projektu instalacji sanitarnej zewnętrznej wraz z przyłączami, a nie instalacji wewnętrznej. Strona podkreśliła, iż powołane wyżej zarządzenie Ministra Budownictwa i Przemysłu Materiałów Budowlanych z dnia 29 grudnia 1970r. w § 23 ust. 3 dopuszcza odstępstwa od ustępu l: "Odstępstwa od przepisu ust l i 2 dopuszczalne są w przypadku, gdy kilka nieruchomości stanowi jedną całość gospodarczą lub gdy warunki miejscowe albo względy ekonomiczne przemawiają za założeniem wspólnej instalacji kanalizacyjnej". Zdaniem skarżącego poprzedni właściciel i inni członkowie Spółdzielni właśnie ze względów ekonomicznych spełnili wszystkie przesłanki określone w § 23 cytowanego wyżej zarządzenia. Skarżący wskazał również, iż ewentualne zmiany w wewnętrznej instalacji wykonanej przez niego pociągnęłyby za sobą duże koszty i dewastację nowo zakupionego domu, a w świetle przytoczonych faktów jest to zupełnie niekonieczne, bezpodstawne i krzywdzące.
W odpowiedzi na skargę Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zajęte w uzasadnieniu kwestionowanej decyzji.
Uczestnik postępowania R. M., w piśmie procesowym z dnia 15 lutego 2003r. wniósł o oddalenie skargi
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Stosownie do art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sąd administracyjny sprawuje, w zakresie swej właściwości, kontrolę pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej.
W ocenie Sądu skarga zasługuje na uwzględnienie albowiem zaskarżona decyzja oraz decyzja ją poprzedzająca naruszają prawo. Sąd dokonał oceny legalności opisanych wyżej decyzji kierując się również regułą wynikającą z art. 134 § l ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.), zgodnie z którą sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
W przedmiotowej sprawie ocenie Sądu podlega decyzja wydana na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. – Prawo budowlane (Dz. U. z 2000r. Nr 106, poz. 1126 z późn. zm.). W dacie orzekania przez organ odwoławczy przepis ten stanowił, że przed upływem terminu, o którym mowa w art. 50 ust. 4, właściwy organ wydaje decyzję nakładającą obowiązek wykonania określonych czynności w celu doprowadzenia wykonywanych robót do stanu zgodnego z prawem i uzyskania pozwolenia na ich wznowienie oraz określającą termin wykonania tych czynności. Cytowany przepis jest zatem kontynuacją artykułu 50, a jego zastosowanie ma na celu doprowadzenie wykonywanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem, co oznacza tzw. legalizację. Jednocześnie podkreślenia wymaga, że art. 50 i następne Prawa budowlanego mogą znaleźć zastosowanie jedynie wówczas, gdy w konkretnym przypadku nie znajduje zastosowania art. 48 tej ustawy, którego treść w dacie orzekania przez oba organy obligowała właściwe organy do nakazanie rozbiórki obiektu lub jego części.
Stosowanie zaś art. 51 § 4 Prawa budowlanego oznacza, że orzekające w tego rodzaju sprawach organy winny w pierwszej kolejności ustalić treść udzielonego pozwolenia na budowę, następnie zaś ustalić zakres wykonanych na podstawie tego pozwolenia prac budowlanych. Dopiero takie ustalenia pozwalają na dokonanie oceny, czy w trakcie budowy miało miejsce odstąpienie od ustaleń i warunków określonych w pozwoleniu na budowę. Stwierdzenie tych faktów przy jednoczesnej ocenie, że roboty budowlane wykonane zostały w sposób istotnie odbiegający od pozwolenia na budowę daje organowi podstawę do nałożenia obowiązku wykonania określonych czynności, celem doprowadzenia budowy do stanu zgodnego z prawem.
Podkreślenia wymaga, że zastosowanie art. 51 Prawa budowlanego ma na celu doprowadzenie dokonywanej bądź dokonanej budowy do stanu zgodnego z prawem i może dotyczyć wyłącznie tych robót budowlanych, które zostały wykonane, gdy decyzja o pozwoleniu na budowę podlegała wykonaniu i tylko w zakresie wynikającym z zatwierdzonego projektu budowlanego.
W rozpoznawanej sprawie organy administracji nie dokonały prawidłowo ustaleń pozwalających na ocenę, czy i w jakim zakresie roboty budowlane zostały wykonane niezgodnie z projektem budowlanym dołączonym do pozwolenia na budowę i czy w sposób istotnie od niego odbiegający. Odnotować w tym miejscu należy, że przepisy Prawa budowlanego z 1994r. przewidywały daleko idące konsekwencje istotnych odstępstw od projektu budowlanego. Kwestia więc, czy dokonane zmiany mają charakter istotny czy nieistotny jest kwestią doniosłą. Jej przesądzenie nie może polegać na ogólnikowym ustaleniu, nie popartym szczegółowym wywodem, że zmiany są istotne a nawet gdyby były nieistotne to stosuje się tryb określony przepisem art. 57 Prawa budowlanego. Organy orzekające w niniejszej sprawie kwestii tej nie rozważyły zatem w sposób dostateczny.
W myśl przepisu art. 7 Kpa w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności i podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. W szczególności dowodem mogą być dokumenty, zeznania świadków, opinie biegłych oraz oględziny (art. 75 § 1 Kpa). Organ administracji publicznej obowiązany jest w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy (art. 77 § 1 Kpa). Ponadto stosownie do art. 80 Kpa organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona. Okoliczność faktyczna może być uznana za udowodnioną, jeżeli strona miała możność wypowiedzenia się, co do przeprowadzonych dowodów (art. 81 Kpa).
Z powyższych przepisów postępowania, które Sąd uznał za konieczne obszernie przytoczyć wynika, że na organie administracji spoczywa obowiązek dokładnego wyjaśnienia wszystkich istotnych dla danej sprawy okoliczności faktycznych. Prawidłowe zastosowanie przepisów prawa materialnego będzie możliwe tylko wówczas, gdy zostaną wszechstronnie wyjaśnione wszystkie okoliczności faktyczne sprawy, a stronie zostanie zapewniony czynny udział w każdej fazie postępowania. Analiza ustaleń dokonanych przez organy w świetle materiału dowodowego znajdującego się w aktach sprawy wskazuje, że organy administracji nie wywiązały się należycie z opisanych wyżej obowiązków. Zaniedbanie to, w ocenie Sądu, miało istotny wpływ na wynik sprawy.
W szczególności żaden z organów nie ustalił, jaka była treść dokumentacji projektowej w zakresie instalacji wodno – kanalizacyjnej i sanitarnej zewnętrznej i wewnętrznej segmentów przy ul. W. [...] objęta ostateczną decyzją o pozwoleniu na budowę z dnia 6 sierpnia 1992r. nr [...] zawierającą w formie załączników projekt techniczny (PT), a w konsekwencji na czym polegało odstępstwo od tego projektu dokonane przez inwestora. Na tę dokumentację powołują się rzeczoznawcy, których opinie znajdują się w aktach sprawy, a mianowicie opinia mgr inż. W. K. i mgr inż. A. W. w orzeczeniu technicznym sporządzonym jak można sądzić w wykonaniu obowiązku nałożonego postanowieniem Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 24 kwietnia 2001r., zmienionym następnie postanowieniem z dnia 7 maja 2001r. (vide: opinie i postanowienia w aktach administracyjnych I instancji w sprawie II S.A./Gd 2655/02), jednakże w aktach administracyjnych przedmiotowej dokumentacji brak. Wprawdzie wymienione opinie zawierają opis odstępstw od projektu technicznego oraz odmienne wnioski co do konsekwencji tych odstępstw, jednakże wobec całkowitego zaniechania przez organy orzekające w niniejszej sprawie zarówno ustaleń jak i oceny wymienionych dowodów pod kątem istotności bądź nieistotności dokonanych zmian w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 7 lipca 1994r. Prawo budowlane, Sąd do tych dowodów nie może się odnieść. Poczynienie takich ustaleń jest istotne również w kontekście treści skargi, z której wynika, że projekt przewidywał wspólny pion między segmentem F i G, jak również, że projekt pierwotny nie przewidywał rozprowadzenia instalacji sanitarnej wewnętrznej.
Kolejnym zasadniczym uchybieniem organów administracji orzekających w niniejszej sprawie było wadliwie sformułowane rozstrzygnięcie zawarte w sentencji decyzji. Rozstrzygnięcie, będące zgodnie z art. !07 § 1 Kpa jednym z obligatoryjnych elementów decyzji, jest jednocześnie jednym z najistotniejszych, zatem obowiązek nałożony na stronę winien być określony w sposób jednoznaczny, wyrażony precyzyjnie i nadający się do wykonania w razie potrzeby egzekucji, bez konieczności dokonywania wykładni. Zaskarżona decyzja ani decyzja organu I instancji wymogu tego nie spełniają. Jak wynika z treści decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 8 lipca 2002r. Nr [...] nakazuje się S. K."właścicielowi budynku przy ul. W. [...] odłączenie części instalacji w budynku nr [...] od instalacji kanalizacji w budynku nr [...] poprzez odłączenie od pionu oznaczonego w dokumentacji nr 3..." (vide: decyzja w aktach administracyjnych I instancji dołączonych do sprawy II S.A./Gd 2655/02). Ani z sentencji ani z uzasadnienia nie wynika, o jaką dokumentację chodzi i gdzie się ona znajduje. Nie wynika również z tej decyzji ani z decyzji organu odwoławczego, iżby przedmiotowa, niesprecyzowana "dokumentacja" stanowiła załącznik do decyzji. Opisana wadliwość, a w konsekwencji uchybienie przepisu art. !07 § 1 Kpa miała również istotny wpływ na wynik sprawy.
Z tych przyczyn obie decyzje podlegały uchyleniu, na podstawie art. 145 § 1 lit. c w związku z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Za nietrafny należy natomiast uznać zarzut, że Społeczna Spółdzielnia Mieszkaniowa "A" winna być stroną niniejszego postępowania. W istocie podmiot ten był adresatem decyzji z dnia 6 sierpnia 1992r. o pozwoleniu na budowę oraz inwestorem, jednakże na skutek przeniesienia własności segmentów wraz z przeniesieniem prawa użytkowania wieczystego wydzielonych działek na poszczególnych właścicieli, utraciła ona prawo do dysponowania nieruchomością na cele budowlane a w związku z zakończeniem inwestycji utraciła również przymiot inwestora. Tym samym adresatem decyzji podjętej na podstawie art. 51 Prawa budowlanego, według treści art. 52 Prawa budowlanego który stanowił, iż inwestor, właściciel lub zarządca obiektu budowlanego jest obowiązany, na swój koszt dokonać czynności, o których mowa w art. 48 i art. 51, może być wyłącznie właściciel obiektu. W konsekwencji Spółdzielnia nie ma interesu prawnego w rozumieniu art. 28 kpa, wywodzącego się z konkretnego przepisu prawa materialnego administracyjnego, by być stroną w niniejszej sprawie.
Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy zaistnieje konieczność zbadania przedmiotowej inwestycji przez właściwe organy pod kątem zgodności realizacji budynku z przepisami prawa budowlanego, projektem budowlanym i warunkami określonymi w pozwoleniu na budowę. Wskazać bowiem należy, że na etapie wydawania decyzji przewidzianej w art. 51 ust. 1 pkt 2 i 3 w brzmieniu ustalonym ustawą z dnia 16 kwietnia 2004r. o zmianie ustawy - Prawo budowlane (Dz. U. Nr 93, poz.888) organ nadzoru budowlanego musi ocenić, czy wykonane roboty budowlane są zgodne z wymaganiami prawa budowlanego. Ocena taka obejmuje nie tylko zgodność wykonanych robót pod względem ich stanu technicznego, ale zgodność z wymaganiami prawa budowlanego, w tym ocenę, czy wykonywane roboty nie naruszają chronionych praw osób trzecich, wynikających z treści art. 5 Prawa budowlanego. Przywołana zmiana przepisu art. 51 będzie miała zastosowanie w niniejszej sprawie, zgodnie z treścią art. 2 wymienionej ustawy z dnia 16 kwietnia 2004r., stanowiącego, że do spraw wszczętych a niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, stosuje się przepisy niniejszej ustawy, z zastrzeżeniem ust. 2-4. Przepisy budowlane, o których mowa wynikają również z rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002r. (Dz. U. Nr 75, poz. 965, ze zm.) w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, które weszło w życie z dniem 16 grudnia 2002r.
Na marginesie Sąd zwraca uwagę, że wielokrotnie przytaczane przez strony zarządzenie Nr 60 Ministra Budownictwa i Przemysłu Materiałów Budowlanych z dnia 29 grudnia 1970r. nie podlegało publikacji w Dzienniku Ustaw lecz w Dzienniku Urzędowym Budownictwa. Błędnie oznaczone miejsce publikacji tego zarządzenia, obowiązującego w dacie wydania pozwolenia na budowę, nie miało znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy.
Właściwy organ dokona zatem wszechstronnych ustaleń oraz wyczerpującej oceny materiału dowodowego, w tym szczególnie odniesie się do opinii wymienionych wyżej rzeczoznawców, w tym celu, by zastosować właściwy tryb postępowania w razie stwierdzenia odstępstw od projektu budowlanego.
Biorąc pod uwagę powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji.
Sąd orzekł także w trybie art. 152 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, według którego sąd obligatoryjne określa czy i w jakim zakresie zaskarżony akt lub czynność mogą być wykonane. Stosownie do tego przepisu, Wojewódzki Sąd Administracyjny określił, że obie zaskarżone decyzje nie mogą być wykonywane do czasu uprawomocnienia wyroku.