II SA/Gd 265/20

Wojewódzki Sąd Administracyjny w GdańskuGdańsk2020-10-28
NSAbudowlaneŚredniawsa
prawo budowlanesamowola budowlanadomek holenderskipozwolenie na budowęrozbiórkaobiekt budowlanynadzór budowlanyWSAGdańsk

WSA w Gdańsku oddalił skargę na decyzję o nakazie rozbiórki domku holenderskiego, uznając go za obiekt budowlany wymagający pozwolenia na budowę, nawet jeśli nie jest trwale związany z gruntem.

Skarżący domagali się uchylenia decyzji o nakazie rozbiórki domku holenderskiego, twierdząc, że nie jest to obiekt budowlany podlegający prawu budowlanemu. Sąd administracyjny uznał jednak, że domek holenderski, nawet nietrwale związany z gruntem, jest obiektem budowlanym w rozumieniu Prawa budowlanego i jego budowa wymagała pozwolenia na budowę. Ponieważ skarżący nie uzyskali pozwolenia i nie przedstawili wymaganych dokumentów do legalizacji, skargę oddalono.

Sprawa dotyczyła skargi A. K. i K. K. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego nakazującą rozbiórkę domku holenderskiego, który został posadowiony na działce bez wymaganego pozwolenia na budowę. Skarżący argumentowali, że domek holenderski nie jest obiektem budowlanym w rozumieniu Prawa budowlanego, a jedynie tymczasowym obiektem, który można przemieszczać, a jego posadowienie nie stanowiło robót budowlanych. Sąd administracyjny w Gdańsku oddalił skargę, podtrzymując stanowisko organów nadzoru budowlanego. Sąd wyjaśnił, że domek holenderski, nawet jeśli nie jest trwale związany z gruntem, jest obiektem budowlanym w rozumieniu Prawa budowlanego i jego budowa wymagała pozwolenia na budowę. Podkreślono, że przepis art. 29 ust. 1 pkt 2a Prawa budowlanego, dotyczący budynków rekreacji indywidualnej, nie miał zastosowania, ponieważ domek holenderski nie jest budynkiem w rozumieniu ustawy. Ponieważ skarżący nie uzyskali pozwolenia na budowę i nie spełnili obowiązków w procedurze legalizacyjnej, organ nadzoru budowlanego prawidłowo orzekł nakaz rozbiórki. Sąd nie dopatrzył się również naruszeń proceduralnych, które mogłyby mieć wpływ na wynik sprawy, w tym kwestii doręczeń czy zapewnienia czynnego udziału strony.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Tak, domek holenderski, nawet nietrwale związany z gruntem, jest obiektem budowlanym w rozumieniu Prawa budowlanego i jego budowa wymaga pozwolenia na budowę.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że domek holenderski spełnia definicję obiektu budowlanego, nawet jeśli nie jest trwale związany z gruntem. Przepisy Prawa budowlanego, w tym art. 3 pkt 3, definiują budowlę jako każdy obiekt budowlany niebędący budynkiem lub obiektem małej architektury. Orzecznictwo sądów administracyjnych potwierdza, że tego typu obiekty, służące celom rekreacyjnym, są obiektami budowlanymi.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (18)

Główne

u.p.b. art. 48 § 1

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane

Nakaz rozbiórki obiektu budowlanego wybudowanego bez wymaganego pozwolenia na budowę.

u.p.b. art. 48 § 4

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane

Konsekwencja niespełnienia obowiązków w terminie – nakaz rozbiórki.

p.p.s.a. art. 151

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Oddalenie skargi jako bezzasadnej.

Pomocnicze

u.p.b. art. 3 § 1

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane

Definicja obiektu budowlanego.

u.p.b. art. 3 § 2

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane

Definicja budynku.

u.p.b. art. 3 § 3

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane

Definicja budowli.

u.p.b. art. 3 § 5

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane

Definicja tymczasowego obiektu budowlanego.

u.p.b. art. 28 § 1

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane

Wymóg uzyskania pozwolenia na budowę.

u.p.b. art. 29 § 1

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane

Wyłączenia od obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę.

u.p.b. art. 29 § 1

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane

pkt 2a - budynki rekreacji indywidualnej

u.p.b. art. 29 § 1

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane

pkt 12 - tymczasowe obiekty budowlane

u.p.b. art. 48 § 2

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane

Procedura legalizacji samowoli budowlanej.

k.p.a. art. 44

Kodeks postępowania administracyjnego

Doręczenie w trybie zastępczym.

k.p.a. art. 41

Kodeks postępowania administracyjnego

Obowiązek zawiadomienia o zmianie adresu.

k.p.a. art. 107 § 3

Kodeks postępowania administracyjnego

Wymogi uzasadnienia decyzji.

k.p.a. art. 11

Kodeks postępowania administracyjnego

Zasada przekonywania.

k.p.a. art. 268a

Kodeks postępowania administracyjnego

Upoważnienie pracowników do załatwiania spraw.

p.p.s.a. art. 106 § 3

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Możliwość prowadzenia postępowania dowodowego przez sąd.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Domek holenderski jest obiektem budowlanym w rozumieniu Prawa budowlanego. Budowa domku holenderskiego wymagała pozwolenia na budowę. Niespełnienie obowiązków w procedurze legalizacyjnej skutkuje nakazem rozbiórki. Doręczenia były prawidłowe, a skarżący mieli możliwość czynnego udziału w postępowaniu.

Odrzucone argumenty

Domek holenderski nie jest obiektem budowlanym podlegającym Prawu budowlanemu. Posadowienie domku holenderskiego nie stanowiło robót budowlanych. Naruszenie przepisów postępowania, w tym brak czynnego udziału strony i nierówne traktowanie.

Godne uwagi sformułowania

domek holenderski nietrwale związany z gruntem obiekt budowlany w rozumieniu przepisów Prawa budowlanego legalizacja samowoli budowlanej jest uprawnieniem inwestora niespełnienie tych warunków (niezależnie od ich przyczyn) skutkuje obowiązkiem organu nadzoru budowlanego orzeczenia rozbiórki obiektu budowlanego lub jego części

Skład orzekający

Dariusz Kurkiewicz

przewodniczący sprawozdawca

Diana Trzcińska

członek

Jolanta Górska

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów Prawa budowlanego dotyczących domków holenderskich i innych tymczasowych obiektów budowlanych jako obiektów budowlanych wymagających pozwolenia na budowę, a także procedury legalizacyjnej i rozbiórki w przypadku samowoli budowlanej."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej interpretacji przepisów Prawa budowlanego w odniesieniu do obiektów nietrwale związanych z gruntem, które służą celom rekreacyjnym.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy popularnego typu obiektów rekreacyjnych (domki holenderskie) i wyjaśnia, kiedy wymagają one pozwolenia na budowę, co jest częstym problemem dla właścicieli.

Domek holenderski na działce? Uważaj, może wymagać pozwolenia na budowę i grozić rozbiórką!

Sektor

budownictwo

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Gd 265/20 - Wyrok WSA w Gdańsku
Data orzeczenia
2020-10-28
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2020-04-15
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Sędziowie
Dariusz Kurkiewicz /przewodniczący sprawozdawca/
Diana Trzcińska
Jolanta Górska
Symbol z opisem
6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne
Budowlane prawo
Sygn. powiązane
II OSK 358/21 - Wyrok NSA z 2023-11-14
Skarżony organ
Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2019 poz 1186
art. 48 ust. 1
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane - tekst jedn.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Dariusz Kurkiewicz (spr.) Sędziowie: sędzia WSA Jolanta Górska sędzia WSA Diana Trzcińska po rozpoznaniu w Gdańsku na posiedzeniu niejawnym w dniu 28 października 2020 r. sprawy ze skargi A. K. i K. K. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 5 lutego 2020 r., nr [...] w przedmiocie rozbiórki obiektu budowlanego oddala skargę.
Uzasadnienie
A. K. i K.K., dalej skarżący, wnieśli skargę na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z 5 lutego 2020 r. utrzymującą w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z 8 maja 2019 r. o nakazie rozbiórki obiektu budowlanego - domku holenderskiego nietrwale związanego z gruntem (posadowionego na bloczkach betonowych) o konstrukcji stalowej i wymiarach 12,00 m x 4,20 m, pełniącego funkcję rekreacji indywidualnej, posadowionego bez wymaganego pozwolenia na budowę na terenie działki nr [..], obręb ewidencyjny K., gmina K.
Skarga została wniesiona w następując stanie sprawy:
W wyniku oględzin działki nr [..] w K. przeprowadzonych w dniu 21 maja 2018 r. PINB ustalił, że na jej terenie znajduje się obiekt budowlany nietrwale związany z gruntem o konstrukcji stalowej i wymiarach 4,20 m x 12,00 m, pełniący funkcję rekreacji indywidualnej. Przedmiotowy obiekt został posadowiony bez wymaganego pozwolenia na budowę w 2017 r. a jego inwestorami są A. i K. K.
Postanowieniem z 7 grudnia 2018 r. organ I instancji wstrzymał roboty budowlane przy budowie ww. obiektu i nałożył na skarżących obowiązek przedstawienia do dnia 31 marca 2019 r. dokumentów określonych w ww. postanowieniu. Postanowienie to zostało doręczone w trybie art. 44 Kodeksu postępowania administracyjnego.
W związku z tym, że skarżący nie wykonali obowiązku wynikającego z ww. postanowienia w wyznaczonym terminie, PINB decyzją z 8 maja 2019 r. nakazał rozbiórkę przedmiotowego obiektu.
Wobec wniesionego odwołania i kolejnych pism skarżących złożonych w toku postępowania, organ odwoławczy zlecił organowi I instancji przeprowadzenie dodatkowego postępowania wyjaśniającego. PINB dwukrotnie wyznaczył termin oględzin na przedmiotowej działce. Skarżący nie stawili się na wyznaczonych oględzinach. Jak wynika z treści pism wniesionych w toku postępowania, skarżący mieli wiedzę o zaplanowanych oględzinach, ale nie stawili się na nich z uwagi na wadliwość proceduralną postępowania, której, w ich ocenie, dopuścił się organ nadzoru budowlanego.
Przystępując do ponownego rozpoznania sprawy organ odwoławczy wskazał, że zgodnie z art. 28 ust. 1 Prawa budowlanego roboty budowlane można rozpocząć jedynie na podstawie decyzji o pozwoleniu na budowę, z zastrzeżeniem art. 29-31. W art. 29 ww. ustawy wymienione zostały budowy i roboty budowlane, które nie wymagają pozwolenia na budowę. Obiekt budowlany nietrwale związany z gruntem pełniący funkcję rekreacji indywidualnej nie został wymieniony w tym przepisie.
Zgodnie z art. 3 pkt 2 budynkiem jest taki obiekt budowlany, który jest trwale związany z gruntem, wydzielony z przestrzeni za pomocą przegród budowlanych oraz posiada fundamenty i dach.
Zgodnie z art. 29 ust. 1 pkt 2a Prawa budowlanego pozwolenia na budowę nie wymaga budowa wolnostojących parterowych budynków rekreacji indywidualnej, rozumianych jako budynki przeznaczone do okresowego wypoczynku, o powierzchni zabudowy do 35 m2, przy czym liczba tych obiektów na działce nie może przekraczać jednego na każde 500 m2 powierzchni działki.
Odnosząc powyższe przepisy do wybudowanego obiektu organ odwoławczy stwierdził, że nie spełnia on wymogów art. 29 ust 1 pkt 2a Prawa budowlanego, ponieważ jest obiektem nietrwale związanym z gruntem, co powoduje, że nie można go zakwalifikować jako budynek, o którym mowa w ww. artykule.
Wobec powyższego konieczne było przeprowadzenie postępowania w oparciu o przepisy art. 48 tej ustawy. Procedura ta polega na tym, że inwestor na żądanie organu (wydane postanowienie) przedstawia mu wymagane dokumenty, a następnie organ na ich podstawie w trybie przepisów art. 49 Prawa budowlanego dokonuje oceny zgodności samowolnej budowy z przepisami o planowaniu przestrzennym, a także czy wybudowany obiekt nie narusza innych przepisów, w szczególności techniczno -budowlanych. O ile obiekt spełnia powyższe warunki to organ nadzoru budowlanego w dalszej kolejności nakłada na inwestora obowiązek uiszczenia opłaty legalizacyjnej, a po jej uiszczeniu wydaje decyzję o zatwierdzeniu projektu budowlanego.
Legalizacja samowoli budowlanej jest uprawnieniem inwestora. Organ nie ma obowiązku legalizacji samowoli budowlanej wbrew woli strony. Nie ma też prawnej możliwości dokonania legalizacji robót budowlanych w sytuacji, gdy inwestor nie wykonuje swoich obowiązków przewidzianych w procedurze legalizacyjnej. Dlatego jeśli inwestor przedłoży organowi wymagane prawem dokumenty, organ nadzoru budowlanego prowadzi procedurę legalizacyjną tj. ocenę prawidłowości wykonanych robót budowlanych i wydanie dalszego rozstrzygnięcia przewidzianego w powyższym trybie.
Dodał organ odwoławczy, że inwestor na każdym etapie postępowania legalizacyjnego może zrezygnować ze swojego uprawnienia. Przejawem tej rezygnacji może być albo nie złożenie przez inwestora żądanych przez organ dokumentów bądź (na dalszym etapie tego postępowania) nieuiszczenie opłaty legalizacyjnej. Niespełnienie tych warunków (niezależnie od ich przyczyn) skutkuje obowiązkiem organu nadzoru budowlanego orzeczenia rozbiórki obiektu budowlanego lub jego części (art. 48 ust. 4 oraz art. 49 ust. 3 Prawa budowlanego).
W prowadzonym postępowaniu Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego postanowieniem z 7 grudnia 2018 r. wstrzymał roboty budowlane przy budowie przedmiotowego obiektu budowlanego i nałożył na K. K. i A. K. obowiązek przedstawienia w terminie do dnia 31 marca 2019 r. dokumentów określonych w tym postanowieniu.
Zobowiązani nie przedłożyli dokumentów wskazanych w ww. postanowieniu, co determinowało obowiązek wydania decyzji o nakazie rozbiórki.
Zgodnie z art. 48 ust. 4 ustawy Prawo budowlane w przypadku niespełnienia w wymaganym terminie obowiązków, o których mowa w ust. 3, stosuje się przepis ust. 1 tj. nakazuje rozbiórkę obiektu budowlanego lub jego części, będącego w budowie albo wybudowanego bez wymaganego pozwolenia na budowę albo bez wymaganego zgłoszenia dotyczącego budowy, o której mowa w art. 29 ust. 1 pkt 1a, 2b i 19a, albo pomimo wniesienia sprzeciwu do tego zgłoszenia.
Wobec powyższego organ odwoławczy na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. utrzymał zaskarżoną decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z 8 maja 2019 r. w całości w mocy.
W odniesieniu do argumentów zawartych w odwołaniu, organ odwoławczy wyjaśnił, że pojęcia domków holenderskich nie zostały uregulowane w Prawie budowlanym, jednak orzecznictwo sądów administracyjnych jednoznacznie uznaje go za obiekt budowlany, do posadowienia którego wymagane jest pozwolenie na budowę (zob. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 10 września 2013 r., wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 października 2015 r., sygn. akt II OSK 408/15).
Przyznał organ odwoławczy, że data posadowienia przedmiotowego obiektu została ustalona przez organ I instancji w sposób nieprecyzyjny. Jednak, nawet jeśli przyznać rację skarżącym, którzy stwierdzili że w 2017 r. na ww. działce nie znajdował się przedmiotowy domek holenderski, można jednoznacznie stwierdzić, że obiekt ten znajdował się na ww. działce 21 maja 2018 r., co zostało ustalone podczas oględzin nieruchomości. Kolejne oględziny nieruchomości przeprowadzone w dniu 8 stycznia 2020 r. potwierdziły, że przedmiotowy obiekt nadal znajduje się na ww. działce. Nieprecyzyjne wskazanie momentu posadowienia przedmiotowego obiektu na rok 2017, z czym nie zgadzają się skarżący, nie ma znaczenia dla niniejszego rozstrzygnięcia, ponieważ obiekt ten istnieje na ww. działce powyżej 180 dni. W związku z powyższym jego budowa wymagała uzyskania pozwolenia na budowę.
Dalej organ odwoławczy podkreślił, że organ I instancji prowadził postępowanie w sposób prawidłowy. Wszelka korespondencja kierowana do skarżących, w tym postanowienie z 7 grudnia 2018 r. oraz decyzja z 8 maja 2019 r. została wysłana na adresy, które figurują w Centrum Personalizacji Dokumentów MSWiA, jako aktualne. Zgodnie z art. 41 Kodeksu postępowania administracyjnego, w toku postępowania strony oraz ich przedstawiciele i pełnomocnicy mają obowiązek zawiadomić organ administracji publicznej o każdej zmianie swojego adresu, w tym adresu elektronicznego. W razie zaniedbania tego obowiązku, doręczenie pisma pod dotychczasowym adresem ma skutek prawny. Niedopełnienie przez stronę obowiązku wynikającego z ww. przepisu nie może stanowić zarzutu dla organu, że nie zapewnił on stronie czynnego udziału w postępowaniu. Na marginesie dodano, że decyzja organu I instancji z 8 maja 2019 r. wysłana pod adres znajdujący się w aktach sprawy, została odebrana przez K. K.
Odpowiadając na kolejne zarzuty organ odwoławczy wyjaśnił, że termin wskazany przez organ I instancji w postanowieniu z 7 grudnia 2018 r. jest terminem procesowym (instrukcyjnym), którego określenie ustawodawca pozostawił organowi wydającemu postanowienie na podstawie art. 48 ust. 2 Prawa budowlanego. Termin przedłożenia wymaganych dokumentów określa sam organ w ramach posiadanego przez siebie luzu decyzyjnego. Niemniej termin ten powinien zostać określony w sposób odpowiadający realiom rozpoznawanej sprawy, przy czym musi być wystarczająco długi, by umożliwić stronie skuteczne spełnienie nałożonych na nią obowiązków (zob. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z dnia 20 czerwca 2018 r., sygn. akt II SA/Ke 315/18). W ocenie organu odwoławczego PINB wyznaczył termin, który pozwoliłby stronom na wypełnienie obowiązku wynikającego z treści tego postanowienia.
Odnosząc się do zarzutu prowadzenia postępowania przez osobę o nieokreślonych uprawnieniach, wyjaśniono, że na podstawie art. 268a Kodeksu postępowania administracyjnego organ może upoważnić pracowników kierowanego urzędu do załatwiania spraw w jego imieniu. Wówczas upoważniony pracownik wykonuje kompetencje organu upoważniającego. Upoważnienie, na podstawie którego pracownik załatwia sprawy w imieniu organu jest czynnością tego organu o charakterze wewnętrznym (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 stycznia 2012 r., sygn. akt I OSK 1563/11).
Podniesione przez skarżących kwestie związane z podziałem gruntu, jego ewentualnym przekwalifikowaniem zdaniem organu odwoławczego nie mogą być rozpatrywane w niniejszej sprawie, ponieważ sprawy o takim charakterze nie należą do kompetencji organów nadzoru budowlanego.
We wniesionej skardze skarżący zarzucili naruszenie prawa materialnego poprzez przyjęcie, że na gruncie przepisów prawa budowlanego przewoźny obiekt typu "dom holenderski", wprowadzony na działkę gruntu, podlega przepisom prawa budowlanego, będąc jakoby obiektem budowlanym, czyli wytworem wykonanym z wyrobów budowlanych na miejscu jego położenia i każdorazowe wprowadzenie przewoźnego obiektu i jego wyprowadzenie z działki gruntu stanowi roboty budowlane polegające odpowiednio na wznoszeniu lub i rozbiórce, co miało wpływ na wynik sprawy, gdyż nie miały miejsca roboty budowlane w celu wzniesienia czegokolwiek na gruncie z wyrobów budowlanych, a zatem nie doszło do zabudowania działki gruntu obiektem podlegającym prawu budowlanemu, a jedynie ma miejsce korzystanie z działki gruntu z użyciem przewoźnego obiektu podlegające przepisom o zagospodarowaniu przestrzennym, co czyni decyzję o rozbiórce oraz postępowanie w tej sprawie bezprzedmiotowymi.
Naruszenia przepisów postępowania upatrują skarżący w braku uwzględnienia czynnego udziału skarżących w postępowaniu bez ich winy, co miało wpływ na wynik sprawy, gdyż w przeciwnym razie skarżący mieliby możliwość przeprowadzenia czynności zapobiegających decyzji o rozbiórce, w szczególności wystąpienia o warunki zabudowy i zagospodarowania działki do właściwych organów oraz nierównym traktowaniu skarżących poprzez prowadzenie postępowania wyłącznie wobec nielicznych i losowo wybranych działek w tej samej sytuacji i w zróżnicowany sposób co do sekwencji i terminów poszczególnych czynności w postępowaniach wobec różnych osób. Zarzucono także organom nadzoru budowlanego lekceważenie prawdy obiektywnej - usiłowanie załatwienia sprawy przez upływ terminów i formalistyczne, powierzchowne i pozorne wykonanie poszczególnych kroków postępowania, zamiast przez wszechstronne rozważenie okoliczności sprawy, brak dbałości o zaufanie skarżących do organu administracji - wprowadzanie w błąd co do terminu powstania obowiązku rozbiórki oraz konsekwencji niewykonania rozbiórki, co łącznie miało istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż poprzez rozstrzygnięcie skarżący zostają ograniczeni w korzystaniu ze swojego majątku w stopniu większym niż inne osoby w analogicznej sytuacji.
Wnieśli skarżący o przeprowadzenie dowodów uzupełniających z dokumentów powołanych w treści uzasadnienia wskazując, że jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości (okoliczność nieadekwatności terminów wyznaczonych przez organy w sprawie oraz okoliczność wprowadzania w błąd skarżących przez organy) i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie (ze względu na ich dokumentowy charakter).
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:
Decyzja Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z 5 lutego 2020 r. jest zgodna z prawem.
Stwierdzony przez orzekające w sprawie organy nadzoru budowlanego stan faktyczny sprawy nakazywał zastosowanie wobec skarżących procedury określonej w art. 48 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (Dz.U. z 2019 r., poz. 1186).
Z akt sprawy wynika bowiem, że na działce nr [..], położonej w obrębie ewidencyjnym K., gmina K., znajduje się obiekt budowlany - domek holenderski o konstrukcji stalowej nietrwale związany z gruntem (na bloczkach betonowych), pełniący funkcję rekreacji indywidualnej o wymiarach 4,20 m x 12,00. Domek holenderski został posadowiony na przedmiotowej działce przez skarżących w 2017 r. Skarżący nie posiadają pozwolenia na budowę przedmiotowego obiektu. Ustalenia w tym zakresie dokonane zostały przez organ I instancji podczas oględzin przeprowadzonych w 2018 r. oraz data posadowienia obiektu, jak wskazały organy nadzoru budowlanego została ustalona w oparciu o obserwacje terenu. Data posadowienia obiektu w 2017 r. jest kwestionowana przez skarżących, jednak zaznaczyć należy, że okoliczność ustalenia dokładnego dnia pojawienia się obiektu na działce nie ma istotniejszego znaczenia, gdyż z pewnością obiekt był zlokalizowany na działce w 2018 r. oraz 2020 r., a to ustalenie jest wystraczające dla stwierdzenia jaki reżim prawny winien znaleźć zastosowanie co do ustalonej samowoli budowlanej.
Przepis art. 48 ust. 1 ustawy – Prawo budowlane stanowi, że właściwy organ nakazuje, z zastrzeżeniem ust. 2, w drodze decyzji, rozbiórkę obiektu budowlanego lub jego części, będącego w budowie albo wybudowanego 1) bez wymaganego pozwolenia na budowę albo 2) bez wymaganego zgłoszenia dotyczącego budowy, o której mowa w art. 29 ust. 1 pkt 1a, 2b i 19a, albo pomimo wniesienia sprzeciwu do tego zgłoszenia.
Znajdujący się na terenie działki nr [..] niepołączony trwale z gruntem domek holenderski o konstrukcji stalowej, pełniący funkcję rekreacji indywidualnej jest obiektem budowlanym w rozumieniu przepisów Prawa budowlanego.
Artykuł 3 pkt 1 ustawy - Prawo budowlane wyjaśnia bowiem, że obiektem budowlanym jest budynek, budowla bądź obiekt małej architektury, wraz z instalacjami zapewniającymi możliwość użytkowania obiektu zgodnie z jego przeznaczeniem, wzniesiony z użyciem wyrobów budowlanych. Zgodnie zaś z art. 3 pkt 2 tej ustawy przez budynek należy rozumieć taki obiekt budowlany, który jest trwale związany z gruntem, wydzielony z przestrzeni za pomocą przegród budowlanych oraz posiada fundamenty i dach a zgodnie z art. 3 pkt 3 przez budowlę należy rozumieć każdy obiekt budowlany niebędący budynkiem lub obiektem małej architektury.
W orzecznictwie sądowoadministracyjnym przesądzono już, że ustawione na gruncie przyczepy kempingowe, niespełniające w danej chwili swojej pierwotnej funkcji transportowo - komunikacyjnej, stanowią obiekty budowlane (zob. wyrok NSA z dnia 24 maja 2012 r., sygn. akt II OSK 384/11, https://orzeczenia.nsa.gov.pl). Jeżeli przyczepa kempingowa została ustawiona na działce i nie została także dopuszczona do ruchu drogowego a ponadto została do niej doprowadzona energia elektryczna jak i nad nią wybudowane zostało zadaszenie, zaś obok jest taras, na który prowadzi bezpośrednio wyjście z przyczepy kempingowej, oznacza to, że jest to obiekt budowlany służący celom rekreacyjno – wypoczynkowym (zob. wyrok NSA z dnia 13 stycznia 2009 r., sygn. akt II OSK 1774/07, https://orzeczenia.nsa.gov.pl).
Co więcej, przedmiotowy niepołączony trwale z gruntem domek holenderski o konstrukcji stalowej, pełniący funkcję rekreacji indywidualnej stanowi tymczasowy obiekt budowlany (por. wyrok NSA z dnia 5 kwietnia 2019 r., sygn. akt II OSK 1256/17, https://orzeczenia.nsa.gov.pl). Zgodnie bowiem z art. 3 pkt 5 ustawy - Prawo budowlane przez tymczasowy obiekt budowlany należy rozumieć obiekt budowlany przeznaczony do czasowego użytkowania w okresie krótszym od jego trwałości technicznej, przewidziany do przeniesienia w inne miejsce lub rozbiórki, a także obiekt budowlany niepołączony trwale z gruntem, jak: strzelnice, kioski uliczne, pawilony sprzedaży ulicznej i wystawowe, przykrycia namiotowe i powłoki pneumatyczne, urządzenia rozrywkowe, barakowozy, obiekty kontenerowe.
Posadowienie takiego obiektu budowlanego na terenie działki nr [..] wymagało zatem uprzedniego uzyskania pozwolenia na budowę.
Zauważyć przy tym należy, że ocena, czy miała miejsce samowola budowlana dokonywana jest zawsze według przepisów prawa budowlanego obowiązujących w dacie dokonania tejże samowoli a ocena prawna tego stanu musi być każdorazowo determinowana przez przepisy obowiązujące w dacie przeprowadzenia ostatnich robót budowlanych, które składały się na aktualną konstrukcję i parametry takiego samowolnie pobudowanego obiektu (zob. wyrok NSA z dnia 18 maja 2007 r., sygn. akt II OSK 782/06, https://orzezczenia.nsa.gov.pl).
Art. 28 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane, zarówno w brzmieniu obowiązującym w 2017 r. jak i w 2018 r. stanowił, że roboty budowlane można rozpocząć jedynie na podstawie decyzji o pozwoleniu na budowę, z zastrzeżeniem art. 29 i art. 30. Katalog art. 29 ust. 1 Prawa budowlanego nie obejmował wyjątkiem od powyższej zasady uzyskania pozwolenia na budowę przedmiotowych obiektów. Zgodnie z art. 29 ust. 1 pkt 12 tej ustawy w brzmieniu obowiązującym w 2018 r., pozwolenia na budowę nie wymagała budowa tymczasowych obiektów budowlanych, niepołączonych trwale z gruntem i przewidzianych do rozbiórki lub przeniesienia w inne miejsce w terminie określonym w zgłoszeniu, o którym mowa w art. 30 ust. 1, ale nie później niż przed upływem 180 dni od dnia rozpoczęcia budowy określonego w zgłoszeniu. W niniejszej sprawie bezsporne jest, że przedmiotowy tymczasowy obiekt budowlany znajduje się na działce skarżących dłużej niż 180 dni. Domek holenderski posadowiony został bowiem w 2017 r. wedle organów nadzoru budowlanego, a wedle skarżących w innej dacie. Materiał dowodowy jednoznacznie wskazuje, że istniał w 2018 i 2020 r. To pozwala na przyjęcie, że minął czas 180 dni.
W sprawie nie mogło zaś znaleźć zastosowania wyłączenie od obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę, o który mowa w art. 29 ust. 1 pkt 2a ustawy - Prawo budowlane. Przepis ten stanowi bowiem, że pozwolenia na budowę nie wymaga budowa wolno stojących parterowych budynków rekreacji indywidualnej, rozumianych jako budynki przeznaczone do okresowego wypoczynku, o powierzchni zabudowy do 35 m2, przy czym liczba tych obiektów na działce nie może przekraczać jednego na każde 500 m2 powierzchni działki. Jak już bowiem wyżej wyjaśniono, będący przedmiotem niniejszej sprawy obiekt budowlany, z uwagi na fakt nietrwałego połączenia go z gruntem, co podkreślają skarżący w skardze, nie stanowi budynku w rozumieniu art. 3 pkt 2 ustawy - Prawo budowlane, a którego dotyczy właśnie powołany przepis art. 29 ust. 1 pkt 2a ustawy - Prawo budowlane.
Niesporne w sprawie przy tym jest, że na budowę obiektu budowlanego, będącego przedmiotem niniejszego postępowania, skarżący nie uzyskali pozwolenia na budowę.
Słusznie przy tym orzekające organy oceniły, że legalizacja przedmiotowego obiektu budowlanego nie jest możliwa.
Przepis art. 48 ust. 2 ustawy - Prawo budowlane stanowi bowiem, że jeżeli budowa, o której mowa w ust. 1, jest zgodna z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, a w szczególności ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego i innymi aktami prawa miejscowego oraz nie narusza przepisów, w tym techniczno-budowlanych, w zakresie uniemożliwiającym doprowadzenie obiektu budowlanego lub jego części do stanu zgodnego z prawem, organ nadzoru budowlanego wstrzymuje postanowieniem prowadzenie robót budowlanych. Na postanowienie przysługuje zażalenie. Bezspornie skarżący nie przedłożyli dokumentów wskazanych w wydanym postanowieniu z 7 grudnia 2018 r.
Z uwagi na powyższe, w ocenie Sądu, organy nadzoru budowlanego słusznie nakazały skarżącym rozbiórkę obiektu budowlanego - domku holenderskiego. Polemika skarżących z kwalifikacją domku jako obiektu podlegającego reżimowi prawa budowlanego jest niezasadna.
Sąd nie stwierdził jednocześnie, aby w toku przeprowadzonego postępowania doszło do naruszenia przepisów kodeksu postępowania administracyjnego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ ma wynik sprawy. Rozpoznając sprawę przedmiotowej samowoli budowlanej, organy nadzoru budowlanego obu instancji dokonały prawidłowych i jednoznacznych ustaleń faktycznych, które znajdują potwierdzenia w zgromadzonym w sprawie materiale dowodowym. Ustalenia te były niezbędne i wystarczające do podjęcia rozstrzygnięcia w sprawie. Orzekające organy procedowały w zgodzie z przepisami postępowania administracyjnego oraz prawidłowo powołały i zastosowały przepisy Prawa budowlanego. Ponadto uzasadnienie zaskarżonej decyzji spełnia wymogi art. 107 § 3 k.p.a., a także odpowiada wynikającej z art. 11 k.p.a. zasadzie przekonywania. Natomiast podnoszenie przez skarżących okoliczności "innego" traktowania właścicieli innych obiektów rekreacyjnych położonych w sąsiedztwie należącej do nich działki nie może zostać przez Sąd zweryfikowane, gdyż przedmiotem orzekania może być tylko sprawa załatwiona zaskarżoną decyzją. Nie dopatrzył się Sąd także uchybień organów w postępowaniu odnoszących się do terminów załatwiania spraw, czy zasadzie zapewnienia skarżącym możliwości wzięcia udziału w oględzinach nieruchomości. Wręcz przeciwnie organ pierwszej instancji po wniesieniu odwołania przez skarżących na zlecenie organu odwoławczego dwukrotnie wyznaczył termin oględzin informując o tym skarżących. Wolą strony jest wzięcie udziału w takiej czynności procesowej.
Odnosząc się do wniosku o przeprowadzenie dowodu z dokumentów, wskazanych w skardze sąd wskazuje, że dokonał oceny całego materiału dowodowego, znajdującego się w aktach administracyjnych, w tym załączonych do pism, składanych przez skarżących w toku postępowania administracyjnego i sądowego, uznając ten materiał za pełny i wystarczający dla rozstrzygnięcia skargi. Uzupełniające postepowanie dowodowe może być bowiem prowadzone przez sąd jedynie wówczas, gdy jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości w sprawie (art. 106 § 3 p.p.s.a.). W ocenie sądu, jak wskazano powyżej, przedłożony przez organy nadzoru budowlanego materiał dowodowy takich wątpliwości nie dostarczył. Sąd nie dostrzegł również naruszenia przepisów postępowania wskazanych w skardze, nie podzielając zarzutów skarżących w tym zakresie. Sprawa niniejsza koncentruje się w istocie na zarzucie błędnej wykładni prawa, co nie wymaga czynienia ustaleń faktycznych w kierunku wskazanym w skardze.
Z tych wszystkich względów, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.), wniesioną w niniejszej sprawie skargę, jako bezzasadną, oddalił.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI