II SA/Gd 262/25
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku oddalił skargę M. Z. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku, utrzymującą w mocy decyzję o przyznaniu posiłków tylko przez 5 dni w tygodniu, ze względu na ograniczone środki finansowe organu pomocy społecznej.
Skarżący M. Z. K. zaskarżył decyzję odmawiającą przyznania posiłków na cały tydzień. Sąd administracyjny uznał, że organ pomocy społecznej prawidłowo przyznał świadczenie w ograniczonej formie, biorąc pod uwagę ograniczone środki finansowe i konieczność zaspokojenia potrzeb innych osób. Pomimo trudnej sytuacji skarżącego, sąd stwierdził, że przyznanie posiłków przez 5 dni w tygodniu mieściło się w możliwościach organu i było zgodne z przepisami ustawy o pomocy społecznej.
Sprawa dotyczyła skargi M. Z. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku, która utrzymała w mocy decyzję Prezydenta Miasta Gdańska o przyznaniu skarżącemu posiłków przez 5 dni w tygodniu. Skarżący domagał się przyznania posiłków na cały tydzień. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, rozpoznając sprawę w trybie uproszczonym, oddalił skargę. Sąd podkreślił, że pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej, której celem jest wspieranie osób w trudnych sytuacjach życiowych, ale jednocześnie organy pomocy społecznej muszą uwzględniać swoje możliwości finansowe i konieczność zaspokojenia potrzeb innych podopiecznych. W ocenie sądu, przyznanie posiłków przez 5 dni w tygodniu było uzasadnione ograniczeniami budżetowymi organu, a skarżący nie spełniał kryteriów dochodowych do otrzymania pomocy w pełnym zakresie. Sąd powołał się na przepisy ustawy o pomocy społecznej oraz uchwały Rady Miasta Gdańska, wskazując, że rodzaj, forma i rozmiar świadczenia powinny być odpowiednie do okoliczności i możliwości organu. Sąd zaznaczył, że sytuacja materialna i zdrowotna skarżącego jest trudna, jednakże nie oznacza to obowiązku organu do zaspokojenia wszystkich jego potrzeb w pełnym zakresie.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Nie, organ pomocy społecznej nie ma takiego obowiązku. Przyznanie świadczenia zależy od okoliczności uzasadniających pomoc oraz możliwości finansowych organu, a także od potrzeb innych osób korzystających ze wsparcia.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że przyznanie posiłków przez 5 dni w tygodniu było zgodne z prawem, ponieważ organ pomocy społecznej dysponuje ograniczonymi środkami finansowymi i musi uwzględniać potrzeby wszystkich podopiecznych. Prawo do pomocy społecznej nie oznacza obowiązku zaspokojenia wszystkich potrzeb wnioskodawcy, a jedynie wspierania go w wysiłkach zmierzających do przezwyciężenia trudnej sytuacji życiowej.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalono_skargę
Przepisy (20)
Główne
u.p.s. art. 3 § ust. 4
Ustawa o pomocy społecznej
Potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy powinny być uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej.
u.p.s. art. 48b § ust. 2
Ustawa o pomocy społecznej
Pomoc doraźna lub okresowa w postaci jednego gorącego posiłku dziennie przysługuje osobie, która własnym staraniem nie może go sobie zapewnić.
Pomocnicze
u.p.s. art. 2 § ust. 1
Ustawa o pomocy społecznej
Pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych.
u.p.s. art. 3 § ust. 1 i 2
Ustawa o pomocy społecznej
Zadaniem pomocy społecznej jest wspieranie osoby i rodziny w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i umożliwianie im życia w warunkach odpowiadających godności człowieka.
u.p.s. art. 3 § ust. 3
Ustawa o pomocy społecznej
Rodzaj, forma i rozmiar świadczenia powinny być odpowiednie do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy.
u.p.s. art. 7
Ustawa o pomocy społecznej
Wymienia przesłanki udzielania pomocy społecznej, m.in. ubóstwo, bezdomność, niepełnosprawność.
u.p.s. art. 17 § ust. 1 pkt 3
Ustawa o pomocy społecznej
Zapewnienie posiłku jako zadanie własne gminy o charakterze obowiązkowym.
u.p.s. art. 36 § ust. 1
Ustawa o pomocy społecznej
Pomoc społeczna może przybrać postać świadczenia pieniężnego.
u.p.s. art. 36 § ust. 2 pkt j
Ustawa o pomocy społecznej
Świadczenie w postaci posiłku jako świadczenie niepieniężne.
u.p.s. art. 48
Ustawa o pomocy społecznej
Prawo do schronienia, posiłku i niezbędnego ubrania, jeżeli osoba jest tego pozbawiona.
u.p.s. art. 102 § ust. 1
Ustawa o pomocy społecznej
Pomoc społeczna jest udzielana co do zasady na wniosek osoby zainteresowanej.
P.u.s.a. art. 1 § § 1 i 2
Ustawa - Prawo o ustroju sądów administracyjnych
Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej.
P.p.s.a. art. 3 § § 2 pkt 1
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Kontrola działalności administracji publicznej obejmuje orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne.
P.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. a, b i c
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawy uchylenia decyzji administracyjnej przez sąd.
P.p.s.a. art. 151
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Oddalenie skargi przez sąd.
P.p.s.a. art. 134 § § 1
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związanym zarzutami skargi.
P.p.s.a. art. 119 § pkt 2
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Możliwość rozpoznania sprawy w trybie uproszczonym.
Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 14 lipca 2021 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej § § 1 pkt 1
Określa kryterium dochodowe dla osoby samotnie gospodarującej i osoby w rodzinie.
Uchwała Rady Ministrów nr 140 z dnia 15 października 2018 r. powołująca wieloletni rządowy program "Posiłek w szkole i w domu" § pkt III.2.1 załącznika
Określa zasady udzielania wsparcia w ramach programu, w tym kryterium dochodowe.
Uchwała Nr III/20/18 Rady Miasta Gdańska z dnia 11 grudnia 2018 r. w sprawie podwyższenia kryterium dochodowego uprawniającego do przyznania pomocy w zakresie dożywiania oraz zasad zwrotu wydatków za świadczenia udzielane w ramach wieloletniego rządowego programu "Posiłek w szkole i w domu" § § 1
Podwyższa kryterium dochodowe dla potrzeb programu w Gdańsku.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Ograniczone środki finansowe organu pomocy społecznej uzasadniają przyznanie świadczenia w mniejszym zakresie niż wnioskowany. Potrzeby osób korzystających z pomocy społecznej muszą odpowiadać celom i mieścić się w możliwościach organu. Organ pomocy społecznej nie jest zobowiązany do zaspokojenia wszystkich potrzeb wnioskodawcy, a jedynie do wspierania go w wysiłkach.
Odrzucone argumenty
Organ naruszył prawo, przyznając posiłki tylko przez 5 dni w tygodniu, zamiast na cały tydzień. Zarzut braku podpisania decyzji procesowej administracyjnej.
Godne uwagi sformułowania
Potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy powinny być uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej. Przyznając pomoc organ musi mieć na uwadze nie tylko potrzeby konkretnego wnioskodawcy, ale również musi mieć na uwadze środki, jakimi dysponuje i konieczność zaspokojenia potrzeb innych podmiotów ubiegających się o wsparcie z pomocy społecznej. Osoby ubiegające się o przyznanie im świadczenia z pomocy społecznej muszą liczyć się z tym, że nie każdy ich wniosek, czy też nie w pełnym zakresie zostanie uwzględniony przez organ pomocy społecznej.
Skład orzekający
Krzysztof Kaszubowski
przewodniczący
Dariusz Kurkiewicz
członek
Justyna Dudek-Sienkiewicz
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Uzasadnienie przyznawania świadczeń z pomocy społecznej w kontekście ograniczonych środków finansowych organów oraz zasady uwzględniania potrzeb wnioskodawców w ramach możliwości organu."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji skarżącego i możliwości finansowych konkretnego organu pomocy społecznej w Gdańsku. Interpretacja przepisów o pomocy społecznej w kontekście ograniczeń budżetowych.
Wartość merytoryczna
Ocena: 5/10
Sprawa ilustruje powszechny problem ograniczonych zasobów w pomocy społecznej i pokazuje, jak sądy interpretują przepisy w takich sytuacjach, co jest istotne dla prawników zajmujących się prawem administracyjnym i socjalnym.
“Pomoc społeczna: Czy zawsze dostaniesz tyle, ile potrzebujesz? Sąd wyjaśnia granice możliwości organów.”
Sektor
pomoc społeczna
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyII SA/Gd 262/25 - Wyrok WSA w Gdańsku Data orzeczenia 2025-09-10 orzeczenie nieprawomocne Data wpływu 2025-04-22 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku Sędziowie Dariusz Kurkiewicz Justyna Dudek-Sienkiewicz /sprawozdawca/ Krzysztof Kaszubowski /przewodniczący/ Symbol z opisem 6320 Zasiłki celowe i okresowe Hasła tematyczne Pomoc społeczna Skarżony organ Samorządowe Kolegium Odwoławcze Treść wyniku Oddalono skargę Powołane przepisy Dz.U. 2023 poz 901 art. 36 Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t. j.) Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Krzysztof Kaszubowski Sędziowie: Sędzia WSA Dariusz Kurkiewicz Asesor WSA Justyna Dudek-Sienkiewicz (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 10 września 2025 r. sprawy ze skargi M. Z. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z dnia 6 lutego 2025 r., nr SKO Gd/6081/23 w przedmiocie przyznania posiłków oddala skargę. Uzasadnienie M. K. zaskarżył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z dnia 6 lutego 2025 r. nr SKO Gd/6081/23 w przedmiocie przyznania posiłków. Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym: Wnioskiem z dnia 28 sierpnia 2023 r. M. K. (dalej jako: skarżący, strona, wnioskodawca) wystąpił do Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w Gdańsku z wnioskiem o udzielenie pomocy w postaci gorących posiłków. W dniu 29 sierpnia 2023 r. pracownik organu przeprowadził aktualizację wywiadu środowiskowego, podczas którego ustalono aktualną sytuację finansową, mieszkaniową i zdrowotną skarżącego. Decyzją z dnia 29 sierpnia 2023 r. Prezydent Miasta Gdańska (dalej jako: organ I instancji, Prezydent) przyznał skarżącemu posiłki, które miały być wydawane przez Stowarzyszenie – Gdański Komitet Obywatelski (dalej: GKO) przez 5 dni w tygodniu, od dnia 1 września 2023 r. do dnia 31 grudnia 2023 r. w postaci jednego dania gorącego. Decyzji nadano rygor natychmiastowej wykonalności. W uzasadnieniu organ wyjaśnił, że w związku z wnioskiem strony o udzielenie pomocy w postaci gorących posiłków oraz na podstawie przeprowadzonego w sprawie wywiadu środowiskowego ustalono, że sytuacja rodziny uzasadnia udzielenie pomocy w tej formie. W związku powyższym, działając na podstawie art. 48 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (tekst jedn.: Dz.U. z 2023 r., poz. 901 ze zm.; zwanej dalej: "u.p.s.") organ przyznał wskazane świadczenie w formie jednego gorącego posiłku dziennie we wskazanym okresie. W odwołaniu od powyższej decyzji strona zarzuciła, że decyzja organu I instancji jest sprzeczna ze zgromadzonym w sprawie materiałem dowodowym, a także ze stanem prawnym, w tym przepisami u.p.s. Na skutek wniesionego odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Gdańsku (dalej: organ odwoławczy, Kolegium) decyzją z 6 lutego 2025 r. utrzymało w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy, przywołując m.in. treść przepisów art. 2 ust. 1, art. 3 ust. 1, art. 8 ust. 1 pkt 1, art. 39 ust. 1 i 2, art. 41 u.p.s. wyjaśnił, że z akt sprawy wynika, że wnioskodawca prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, pełnoletnie dzieci zamieszkują w L. Wnioskodawca zajmuje mieszkanie spółdzielcze, w związku z czym ponosi koszty czynszu powyżej 1700 zł, energii 10 zł miesięcznie, butli gazowej 115 zł. Wnioskodawca ma orzeczoną II grupę inwalidzką i zakaz pracy, nie wykonuje żadnych prac dorywczych. Leczony przez ortopedę, chirurga, dermatologa, okulistę wg potrzeb, nie przedstawia żadnych rachunków imiennych czy faktur za zakupione leki, nie przedstawia recept do wglądu. Wnioskodawca posiada zaległości za czynsz w wysokości 174 tys. (sprawa w Sądzie o eksmisję). Pan K. jest świadczeniobiorcą ZUS - emerytura w wysokości 2.109,34 zł obciążona potrąceniami niealimentacyjnymi. Wnioskodawca twierdzi, że cała emerytura zablokowana jest przez komornika i nie ma dostępu do własnych środków. W ocenie Kolegium rozstrzygnięcie organu I instancji jest prawidłowe. Prezydent, działając w ramach uznania administracyjnego, miał prawo przyznać wnioskodawcy pomoc w formie posiłku w zakresie określonym w zaskarżonej decyzji. Organ I instancji zasadnie uznał, że wnioskodawca spełnia ustawowe przesłanki warunkujące przyznanie świadczenia pomocowego. Jednak, mając na uwadze przepis art. 3 ust. 4 ustawy, organ udzielający pomocy powinien uwzględnić uprawnienia, zasoby oraz własne środki finansowe. MOPR w Gdańsku dysponuje obecnie ograniczonymi środkami, w związku czym nie jest w stanie zabezpieczać wszystkich potrzeb osób ubiegających się o pomoc. Kolegium zauważyło jednocześnie, że skarżący jest pod stałą opieką organu I instancji, który wspomaga go w miarę posiadanych środków. Natomiast wnioskodawca, regularnie korzystający ze wsparcia, jakie oferuje mu Miejski Ośrodek Pomocy Rodziny, ubiegając się o przyznanie mu świadczenia z pomocy społecznej musi liczyć się z tym, że nie każdy jego wniosek lub w niepełnym zakresie zostanie uwzględniony przez organ pomocowy. Podsumowując organ odwoławczy wskazał, że wydając zaskarżoną decyzję Prezydent nie przekroczył granic uznania administracyjnego. M. K. wniósł skargę na wyżej opisaną decyzję organu odwoławczego. Zakwestionował przyznanie posiłków tylko na 5 dni, zamiast na cały tydzień. Zarzucił brak podpisania decyzji procesowej administracyjnej. Wskazał również, że wskutek nieprawidłowego działania komornika sądowego podczas czynności egzekucyjnych przeprowadzonych w dniu 12 marca 2025 r., od tej daty jest osoba bezdomną. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Gdańsku wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku ustalił i zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn.: Dz.U. z 2024 r., poz. 1267) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Z kolei przepis art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2024 r., poz. 935; dalej jako: "P.p.s.a.") stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne. W wyniku takiej kontroli decyzja może zostać uchylona w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, b i c P.p.s.a.). W razie nieuwzględnienia skargi w całości albo w części sąd oddala skargę odpowiednio w całości albo w części (art. 151 P.p.s.a.). Z przepisu art. 134 § 1 P.p.s.a. wynika z kolei, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Tym samym, sąd ma prawo i obowiązek dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego, nawet wówczas, gdy dany zarzut nie został w skardze podniesiony. Sąd orzekł w niniejszej sprawie na posiedzeniu niejawnym w postępowaniu uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 2 P.p.s.a., zgodnie z którym sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie ustawowym nie zażąda przeprowadzenia rozprawy. Wniosek o zastosowanie tego trybu złożył organ administracji w odpowiedzi na skargę, a skarżący nie zażądał przeprowadzenia rozprawy. Dokonując kontroli zaskarżonego rozstrzygnięcia Sąd stwierdził, że złożona skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Aktem poddanym sądowej kontroli w niniejszej sprawie jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z 6 lutego 2025 r. utrzymująca w mocy decyzję Prezydenta Miasta Gdańska z 29 sierpnia 2023 r. przyznającą skarżącemu posiłki w postaci jednego dania gorącego wydawanego przez Stowarzyszenie - Gdański Komitet Obywatelski przez 5 dni w tygodniu, od 1 września 2023 r. do 31 grudnia 2023 r. Materialnoprawną podstawą wydanej w sprawie decyzji są przepisy ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (tekst jedn.: Dz. U. z 2023 r., poz. 901 ze zm.; dalej jako: "u.p.s."). Zgodnie z art. 2 ust. 1 u.p.s. pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Zadaniem pomocy społecznej jest wspieranie osoby i rodziny w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i umożliwianie im życia w warunkach odpowiadających godności człowieka, a także zapobieganie wskazanym w art. 2 ust. 1 u.p.s. trudnym sytuacjom przez podejmowanie działań zmierzających do życiowego usamodzielnienia osób i rodzin oraz ich integracji ze środowiskiem (art. 3 ust. 1 i 2 u.p.s.). Przy czym rodzaj, forma i rozmiar świadczenia powinny być odpowiednie do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy (art. 3 ust. 3 u.p.s.). Pomoc społeczna udzielana jest bowiem osobom czy rodzinom m.in. z powodu ubóstwa, sieroctwa, bezdomności, bezrobocia, niepełnosprawności, długotrwałej lub ciężkiej choroby (art. 7 u.p.s.) z zaznaczeniem, że potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy powinny być uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej (art. 3 ust. 4 u.p.s.). Stosownie do art. 36 u.p.s. pomoc społeczna może przybrać postać świadczenia pieniężnego (ust. 1) i niepieniężnego (ust. 2). Jednym ze świadczeń niepieniężnych jest świadczenie w postaci posiłku (art. 36 pkt 2 lit. j u.p.s.). Właśnie o przyznanie takiej m.in. formy pomocy wystąpił skarżący we wniosku z 14 marca 2023 r. Zgodnie z art. 48 u.p.s. osoba lub rodzina ma prawo do schronienia, posiłku i niezbędnego ubrania, jeżeli jest tego pozbawiona. W myśl natomiast art. 48b ust. 2 u.p.s. pomoc doraźna lub okresowa w postaci jednego gorącego posiłku dziennie przysługuje osobie, która własnym staraniem nie może go sobie zapewnić. Z literalnej treści powołanych powyżej przepisów wynika, że prawo do doraźnej albo okresowej pomocy w formie jednego gorącego posiłku dziennie przysługuje osobie, która będąc pozbawiona tego rodzaju posiłku nie może go sobie zapewnić własnym staraniem. Podmiotem uprawnionym do tego rodzaju świadczenia niepieniężnego z pomocy społecznej jest zatem wyłącznie osoba, która z racji trudnej sytuacji materialnej nie może zapewnić sobie tego posiłku za pomocą własnych starań związanych z jego zakupem lub przygotowaniem. Dodać należy, że uprawnienie z art. 48b ust. 2 u.p.s. koreluje z obowiązkiem organu wynikającym z art. 17 ust. 1 pkt 3 tej ustawy, jakim jest zapewnienie posiłku (zaliczone do zadań własnych gminy o charakterze obowiązkowym). W celu wspierania finansowego gmin w zakresie realizacji zadania dożywiania dzieci i zapewnienia posiłku osobom tego pozbawionym Rada Ministrów uchwałą nr 140 z dnia 15 października 2018 r. powołała do życia wieloletni rządowy program pt. "Posiłek w szkole i w domu", zakreślając ramy jego obowiązywania na lata 2019-2023 (M. P. z 2018 r., poz. 1007 ze zm.; dalej: "Program"). Celem Programu jest zapewnienie posiłku dzieciom, uczniom i młodzieży oraz objęcie pomocą osób dorosłych, zwłaszcza osób starszych, chorych lub niepełnosprawnych i samotnych. Stosownie do postanowień pkt III.2.1 załącznika do wskazanej uchwały Rady Ministrów, ze środków przekazywanych w ramach Programu gminy udzielają wsparcia w postaci posiłku, świadczenia pieniężnego na zakup posiłku lub żywności, świadczenia rzeczowego w postaci produktów żywnościowych osobom spełniającym warunki otrzymania pomocy wskazane w ustawie z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej oraz spełniającym kryterium dochodowe w wysokości 200% kryterium, o którym mowa w art. 8 ww. ustawy, osobom i rodzinom znajdującym się w sytuacjach wymienionych w art. 7 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej, w szczególności osobom starszym, chorym i niepełnosprawnym. Zatem pomoc w ramach Programu może zostać przyznana wyłącznie osobom spełniającym warunki do uzyskania pomocy w trybie u.p.s., oraz których dochód nie przekracza kryterium dochodowego określonego w art. 8 tej ustawy. Kwota kryterium dochodowego na użytek Programu jest przy tym podwyższona o 100% w porównaniu z kwotą obowiązującą na gruncie u.p.s., a która zgodnie z § 1 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 14 lipca 2021 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz.U. z 2021 r., poz. 1296) wynosiła [w momencie wydawania decyzji] dla osoby samotnie gospodarującej 776 zł, natomiast dla osoby w rodzinie 600 zł. Oznacza to, że podwyższone dla potrzeb Programu kryterium dochodowe, odpowiadające 200% tej kwoty, wynosił odpowiednio dla osoby samotnie gospodarującej 1.552 zł, zaś dla osoby w rodzinie 1.200 zł. Kryterium dochodowe wskazane w Programie zostało dodatkowo podwyższone na mocy uchwały Nr III/20/18 Rady Miasta Gdańska z dnia 11 grudnia 2018 r. w sprawie podwyższenia kryterium dochodowego uprawniającego do przyznania pomocy w zakresie dożywiania oraz zasad zwrotu wydatków za świadczenia udzielane w ramach wieloletniego rządowego programu "Posiłek w szkole i w domu" na lata 2019-2023 (Dz. Urz. Woj. Pom.z 2018 r., poz. 5172 ze zm.) - dalej: "Uchwała III/20/18". W § 1 tej uchwały określono, że kryterium dochodowe będzie wynosić 220% kryterium dochodowego, o którym mowa w art. 8 ust. 1 pkt 1 i 2 u.p.s., czyli 1.707,20 zł dla osoby samotnie gospodarującej i 1.320 zł dla osoby w rodzinie. Jednocześnie dostrzec należy, że pomoc w postaci jednego gorącego posiłku dziennie, jak też inne formy pomocy społecznej, stosownie do art. 102 ust. 1 u.p.s., są udzielane co do zasady na wniosek osoby zainteresowanej. Z przekazanych Sądowi akt sprawy wynika, że skarżący w dniu 28 sierpnia 2023 r. zwrócił się do MOPR w Gdańsku z wnioskiem o przyznanie świadczeń z pomocy społecznej, m.in. przyznanie gorących posiłków, wskazując w uzasadnieniu wniosku m.in., że jest osobą niepełnosprawną, utrzymującą się z emerytury, która podlega w całości zajęciu komorniczemu i nie wystarcza na zabezpieczenie podstawowych potrzeb. W trybie aktualizacji wywiadu środowiskowego pracownik socjalny ustalił, że skarżący (ur. 26 marca 1953 r.) jest osobą samotnie gospodarującą, jego dzieci przebywają za granicą i nie udzielają mu pomocy. Ustalono ponadto, że wnioskodawca zamieszkuje w lokalu należącym do spółdzielni mieszkaniowej, jest w wieku poprodukcyjnym, otrzymuje emeryturę z ZUS w wysokości 2109,34 zł, obciążoną potrąceniami o charakterze niealimentacyjnym. Sądowi znana jest sytuacja skarżącego oraz zakres udzielanej mu pomocy z szeregu innych spraw zainicjowanych jego skargami (m. in. w sprawach o sygn. akt: III SA/Gd 572/21, III SA/Gd 573/21, III SA/Gd 662/21, III SA/Gd 663/21, III SA/Gd 664/21, III SA/Gd 665/21, II SA/Gd 221/22, II SA/Gd 222/22, II SA/Gd 653/22, II SA/Gd 654/22, czy II SA/Gd 655/22). Skarżący systematycznie składa wnioski o pomoc i wielokrotnie pomoc taką otrzymuje, a jego niezbędne potrzeby, jak wyżywienie, ogrzewanie mieszkania, leki i środki higieniczne zaspokajane są - przynajmniej częściowo - ze środków finansowych pozostawionych do dyspozycji organu pomocy społecznej oraz w wysokości zbliżonej do średniej wysokości świadczeń realizowanych w tym zakresie. Zestawiając ze sobą powołane na wstępie przepisy u.p.s., z uwzględnieniem zapisów Programu oraz Uchwały III/20/18, z przedstawionym powyżej stanem faktycznym, stwierdzić należy, że skarżący nie spełnia warunku dochodowego, aby uzyskać pomoc w formie świadczenia niepieniężnego, jakim jest jeden gorący posiłek dziennie. Mimo to organ otrzymał świadczenie w postaci jednego posiłku dziennie, przez 5 dni w tygodniu. Trudno w tej sytuacji zarzucić skutecznie organowi naruszenie prawa poprzez to, że nie przyznał skarżącemu świadczenia na cały tydzień. W sprawie nie można też pominąć treści art. 3 ust. 4 u.p.s., który ma zastosowanie również do pomocy w formie świadczenia niepieniężnego, tzn. jednego gorącego posiłku dziennie, a który stanowi, że potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej. Oznacza to, że nawet spełnienie przez wnioskodawcę wszystkich ustawowych kryteriów przyznania wnioskowanego świadczenia nie powoduje automatycznie obowiązku jego przyznania w formie i częstotliwości zaspokajającej oczekiwania wnioskodawcy. Innymi słowy, przyznając pomoc organ musi mieć na uwadze nie tylko potrzeby konkretnego wnioskodawcy, ale również musi mieć na uwadze środki, jakimi dysponuje i konieczność zaspokojenia potrzeb innych podmiotów ubiegających się o wsparcie z pomocy społecznej. Sąd podziela pogląd wyrażony przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 4 marca 2022 r. sygn. akt I OSK 1153/21 (wszystkie przywołane w niniejszym uzasadnieniu orzeczenia sądów administracyjnych są dostępne na stronie internetowej: orzeczenia.nsa.gov.pl), w którym wskazano, że rozpatrując wniosek o przyznanie pomocy społecznej organ musi wziąć pod uwagę także swoje możliwości finansowe. Powszechnie wiadomo, że organy pomocowe, dysponując ograniczoną pulą środków finansowych, mają obowiązek zapewnienia realizacji zadań nie tylko fakultatywnych, ale i obligatoryjnych, w czasie trwania całego roku budżetowego. Wielkość środków, którymi dysponują organy pomocowe jasno wskazuje, że nie jest możliwe zaspokojenie wszystkich, nawet uzasadnionych potrzeb osób uprawnionych do świadczeń (por. wyroki NSA: z 19 czerwca 2007 r. sygn. akt I OSK 1464/06, z 25 stycznia 2008 r. sygn. akt I OSK 624/07, czy z 25 maja 2016 r. sygn. akt I OSK 698/16). W rozpoznawanej sprawie organ pomocy społecznej przyznał w okresie od dnia 1 września 2023 r. do dnia 31 grudnia 2023 r. pomoc w formie jednego gorącego posiłku przez 5 dni w tygodniu, a nie przez 7 dni w tygodniu, jak tego oczekiwała strona. Należy zauważyć, że organ dysponuje ograniczonymi środkami, gdyż kwota przypadająca na jedno środowisko na 2023 r. wynosi średnio 1.100,63 zł, co miesięcznie daje kwotę 91,72 zł. Zatem wywieść należy, że przyznanie skarżącemu posiłku w większej częstotliwości (7 dni w tygodniu) przekraczałoby możliwości finansowe organu. Należy przy tym odnotować, że powyższe wyliczenie znajduje swoje odzwierciedlenie w dokumencie znajdującym się w aktach sprawy, tj. tabeli pt. "Średnia planowana pomoc finansowa na osobę w rodzinie objętej pomocą społeczną w Gdańsku 2023 r.". W świetle powyższego należy zatem uznać, że organ pomocy społecznej nie może swojej pomocy skoncentrować na finansowaniu potrzeb tylko jednej osoby, choćby jej sytuacja materialna, czy też zdrowotna była najtrudniejsza. Środki przeznaczone na pomoc społeczną muszą bowiem zabezpieczyć realizację celów pomocy społecznej w całym roku z uwzględnieniem potrzeb wszystkich podopiecznych. Sąd nie kwestionuje, że sytuacja materialna skarżącego, jak również jego sytuacja osobista (zdrowotna), jest trudna. Jednakże Sąd w ramach swych kompetencji może jedynie badać legalność decyzji administracyjnej, a więc jej prawidłowość w kontekście przepisów prawa. Te z kolei nakazują organom pomocy społecznej wspierać osoby i rodziny w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i umożliwić im życie w warunkach odpowiadających godności człowieka (art. 3 ust. 1 u.p.s.). Obowiązek pomocy społecznej "wspierania" osób potrzebujących nie oznacza, że organy są obowiązane utrzymywać osoby potrzebujące w pełnym zakresie i finansować wszelkie ich potrzeby, nawet te konieczne. Stanowi o tym art. 3 ust. 4 u.p.s., który jednoznacznie wskazuje, że potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom, ale i też możliwościom ośrodków pomocy społecznej. Należy jeszcze raz podkreślić, że zarówno wysokość, jak i samo przyznanie świadczenia uzależnione są od możliwości finansowych organu przyznającego pomoc oraz liczby innych osób potrzebujących i zamieszkujących na terenie danej gminy. Jednocześnie organ musi uwzględniać wysokość przyznanych już świadczeń i dokonywać stosownego rozdziału środków tak, aby z pomocy społecznej skorzystała jak największa liczba potrzebujących, gdyż tylko takie postępowanie jest zgodne z zasadami sprawiedliwości społecznej oraz zasadami wynikającymi z przepisów art. 3 ust. 3 i 4 u.p.s. Nie może zatem swojej pomocy skoncentrować na finansowaniu potrzeb tylko jednej osoby, choćby jej sytuacja materialna lub zdrowotna była trudna (zob. wyrok NSA z 10 sierpnia 2021 r. sygn. akt I OSK 432/21). Całokształt powyższych okoliczności przemawiał za prawidłowością podjętych przez organy rozstrzygnięć. Należy podkreślić, że osoby ubiegające się o przyznanie im świadczenia z pomocy społecznej muszą liczyć się z tym, że nie każdy ich wniosek, czy też nie w pełnym zakresie zostanie uwzględniony przez organ pomocy społecznej, bowiem rodzaj, forma i rozmiar świadczenia muszą być odpowiednie nie tylko do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy, ale również do możliwości finansowych danego organu udzielającego pomocy. Wbrew zarzutom skargi, obie wydane w sprawie decyzje zostały podpisane. Bez znaczenia dla rozstrzygnięcia pozostają natomiast okoliczności zaistniałe w dniu 12 marca 2025 r., mające miejsce po okresie świadczeniowym. Mając na uwadze przedstawione powyżej okoliczności Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, na podstawie art. 151 P.p.s.a., oddalił skargę uznając ją za nieuzasadnioną
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI