II SA/Gd 258/25
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSpółka "C." S.A. zaskarżyła decyzję Wojewody Pomorskiego, która utrzymała w mocy decyzję Prezydenta Miasta Gdyni odmawiającą ustalenia odszkodowania za nieruchomości przejęte na własność Skarbu Państwa i oddane w wieczyste użytkowanie Polskim Kolejom Państwowym S.A. (PKP S.A.) na potrzeby linii kolejowej nr 250. Sprawa dotyczyła odszkodowania za działki nr [...] i [...] w Gdyni, które od lat międzywojennych stanowiły własność poprzedników prawnych PKP S.A. i były wykorzystywane na cele kolejowe. Po licznych decyzjach organów administracyjnych i uchyleniach, Wojewoda Pomorski ostatecznie umorzył postępowanie, uznając, że roszczenie o odszkodowanie nie przysługuje spółce "C." S.A. z uwagi na spełnienie negatywnej przesłanki z art. 37a ust. 7 ustawy o komercjalizacji PKP – tj. nieprzerwane, samoistne posiadanie nieruchomości przez PKP S.A. lub jej poprzedników prawnych przez okres co najmniej 30 lat przed dniem 31 maja 2003 r. Wojewoda argumentował, że infrastruktura kolejowa istniała na działkach od lat 50. XX wieku, a PKP S.A. podejmowała działania o charakterze właścicielskim, takie jak utrzymanie, konserwacja i modernizacja linii kolejowej, co świadczy o posiadaniu samoistnym. Spółka skarżąca zarzucała naruszenie przepisów proceduralnych i materialnych, kwestionując samoistny charakter posiadania PKP S.A. i wskazując na umowy dzierżawy oraz oddania do odpłatnego korzystania jako dowód posiadania zależnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku oddalił skargę, podzielając stanowisko organu. Sąd uznał, że materiał dowodowy jednoznacznie potwierdza władanie spornym gruntem przez PKP S.A. i jej poprzedników prawnych od lat 50. XX wieku, a podejmowane przez nich czynności (utrzymanie, konserwacja, modernizacja infrastruktury kolejowej) wpisują się w znamiona posiadania właścicielskiego (corpus i animus domini). Sąd podkreślił, że zgodnie z art. 339 k.c. istnieje domniemanie samoistnego posiadania, które nie zostało obalone przez stronę skarżącą. Sąd uznał również, że całe działki ewidencyjne, na których znajdują się elementy infrastruktury kolejowej, wchodzą w skład tej infrastruktury, nawet jeśli część z nich jest porośnięta roślinnością.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja pojęcia samoistnego posiadania w kontekście przepisów o komercjalizacji PKP, zwłaszcza w sprawach dotyczących odszkodowań za nieruchomości kolejowe.
Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z ustawą o komercjalizacji PKP i może być mniej bezpośrednio stosowalne do innych rodzajów nieruchomości lub innych przepisów dotyczących nabycia własności lub odszkodowań.
Zagadnienia prawne (2)
Czy spółka kolejowa (PKP S.A. lub jej poprzednicy prawni) posiadała samoistnie nieruchomości wchodzące w skład linii kolejowej przez okres co najmniej 30 lat przed 31 maja 2003 r., co stanowi negatywną przesłankę do przyznania odszkodowania za wywłaszczenie?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, PKP S.A. i jej poprzednicy prawni posiadali samoistnie sporne nieruchomości przez okres co najmniej 30 lat przed 31 maja 2003 r., co wyklucza prawo do odszkodowania.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że działania PKP S.A. i jej poprzedników prawnych (utrzymanie, konserwacja, modernizacja linii kolejowej, zagospodarowanie terenu) świadczą o posiadaniu samoistnym (corpus i animus domini). Domniemanie samoistnego posiadania z art. 339 k.c. nie zostało obalone przez stronę skarżącą.
Czy roszczenie o odszkodowanie za wywłaszczoną nieruchomość kolejową przeszło na spółkę przejmującą (C. S.A.) w drodze sukcesji uniwersalnej, czy też wygasło w związku z przekształceniami własnościowymi lub likwidacją poprzednika prawnego?
Odpowiedź sądu
Sąd nie rozstrzygnął bezpośrednio tej kwestii, skupiając się na przesłance negatywnej posiadania samoistnego. Jednakże, oddalając skargę z powodu posiadania samoistnego przez PKP, pośrednio potwierdził, że nawet jeśli roszczenie przeszło na spółkę, to nie mogło być realizowane z powodu tej przesłanki.
Uzasadnienie
Wcześniejsze decyzje administracyjne i argumentacja organów wskazywały na wątpliwości co do przejścia roszczenia na spółkę przejmującą. Sąd administracyjny skupił się jednak na przesłance negatywnej z ustawy o komercjalizacji PKP, która wyklucza odszkodowanie w przypadku samoistnego posiadania przez PKP.
Przepisy (8)
Główne
u.k.r.p.p. PKP art. 37a § 1
Ustawa z dnia 8 września 2000 r. o komercjalizacji, restrukturyzacji i prywatyzacji przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe"
Grunty wchodzące w skład linii kolejowych pozostające we władaniu PKP S.A. w dniu 28 lutego 2003 r., niestanowiące własności Skarbu Państwa, jednostek samorządu terytorialnego lub PKP S.A., stają się z dniem 1 czerwca 2003 r. z mocy prawa własnością Skarbu Państwa za odszkodowaniem, z zastrzeżeniem ust. 7.
u.k.r.p.p. PKP art. 37a § 7
Ustawa z dnia 8 września 2000 r. o komercjalizacji, restrukturyzacji i prywatyzacji przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe"
Odszkodowanie przysługuje, jeśli wniosek złożono między 1 czerwca 2003 r. a 31 grudnia 2007 r. Roszczenie nie przysługuje, gdy grunt pozostawał do dnia 31 maja 2003 r. w posiadaniu samoistnym PKP S.A. lub jej poprzedników prawnych nieprzerwanie przez okres co najmniej 30 lat.
Pomocnicze
k.c. art. 336
Kodeks cywilny
Definicja posiadania samoistnego i zależnego.
k.c. art. 339
Kodeks cywilny
Domniemanie samoistnego posiadania.
k.c. art. 65 § 1 i 2
Kodeks cywilny
Wykładnia oświadczeń woli.
k.c. art. 65(1)
Kodeks cywilny
Wykładnia oświadczeń woli.
P.p.s.a. art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa oddalenia skargi.
u.t.k.
Ustawa z dnia 23 marca 2003 r. o transporcie kolejowym
Definicja infrastruktury kolejowej.
Argumenty
Skuteczne argumenty
PKP S.A. i jej poprzednicy prawni posiadali samoistnie sporne nieruchomości przez okres co najmniej 30 lat przed 31 maja 2003 r., co stanowi negatywną przesłankę do przyznania odszkodowania zgodnie z art. 37a ust. 7 ustawy o komercjalizacji PKP. • Działania PKP S.A. (utrzymanie, konserwacja, modernizacja infrastruktury kolejowej) świadczą o posiadaniu samoistnym (corpus i animus domini). • Domniemanie samoistnego posiadania z art. 339 k.c. nie zostało obalone przez stronę skarżącą.
Odrzucone argumenty
Zarzuty naruszenia przepisów postępowania (art. 7, 77 § 1 i 4, 80 k.p.a.) poprzez wadliwą ocenę materiału dowodowego. • Zarzuty naruszenia prawa materialnego (art. 65 k.c., art. 336 k.c., art. 37a ust. 1 i 7 u.k.r.p.p. PKP) poprzez błędną wykładnię i zastosowanie przepisów dotyczących posiadania samoistnego, prawa użytkowania wieczystego oraz sukcesji praw. • Argumentacja, że umowy dzierżawy i oddania do odpłatnego korzystania świadczą o posiadaniu zależnym, a nie samoistnym. • Argumentacja o braku zagospodarowania części działek infrastrukturą kolejową.
Godne uwagi sformułowania
posiadanie samoistne • animus domini • corpus • domniemanie samoistnego posiadania • nieprzerwanie przez okres co najmniej 30 lat • infrastruktura kolejowa • władanie jak właściciel
Skład orzekający
Dariusz Kurkiewicz
przewodniczący
Diana Trzcińska
sprawozdawca
Jakub Chojnacki
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja pojęcia samoistnego posiadania w kontekście przepisów o komercjalizacji PKP, zwłaszcza w sprawach dotyczących odszkodowań za nieruchomości kolejowe."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z ustawą o komercjalizacji PKP i może być mniej bezpośrednio stosowalne do innych rodzajów nieruchomości lub innych przepisów dotyczących nabycia własności lub odszkodowań.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy złożonego zagadnienia prawnego samoistnego posiadania nieruchomości przez przedsiębiorstwo państwowe (PKP) w kontekście odszkodowania za wywłaszczenie. Choć dotyczy specyficznej ustawy, porusza fundamentalne kwestie prawne dotyczące posiadania i własności, które są istotne dla prawników specjalizujących się w prawie nieruchomości i administracyjnym.
“Czy PKP posiadało samoistnie tereny kolejowe? Kluczowa interpretacja dla odszkodowań za wywłaszczenia.”
Sektor
transport
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.