II SA/Gd 250/25

II SA/Gd 250/25 - Wyrok WSA w Gdańsku
Data orzeczenia
2025-07-30
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2025-04-17
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Sędziowie
Dariusz Kurkiewicz
Diana Trzcińska /przewodniczący/
Wojciech Wycichowski /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 572
art. 145 par. 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Diana Trzcińska Sędziowie: Sędzia WSA Dariusz Kurkiewicz Asesor WSA Wojciech Wycichowski (spr.) Protokolant Specjalista Kinga Czernis po rozpoznaniu w dniu 30 lipca 2025 r. w Gdańsku na rozprawie sprawy ze skargi Z. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z dnia 5 marca 2025 r., nr SKO Gd/491/25 w przedmiocie uchylenia decyzji w sprawie świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę.
Uzasadnienie
Stan faktyczny sprawy przedstawia się następująco:
Wnioskiem z 16 października 2023 r. Z. K. (dalej: "Wnioskodawca", "Strona", "Skarżący") wystąpił do Burmistrza Miasta i Gminy Sztum (dalej: "Burmistrz", "organ pierwszej instancji") o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad niepełnosprawnym synem D.K.
Decyzją z 30 listopada 2023 r. Burmistrz, na podstawie art. 17 ust. 1b ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2023 r., poz. 390 ze zm.) - dalej: "u.ś.r.", odmówił Stronie przyznania wnioskowanego świadczenia.
Zdaniem organu pierwszej instancji w sprawie zachodzi związek przyczynowy pomiędzy niepodejmowaniem przez Wnioskodawcę zatrudnienia a koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawnym synem, gdyż od 16 maja 2023 r. Strona świadomie nie poszukuje oraz nie podejmuje żadnych form zatrudnienia z uwagi na konieczność zapewnienia synowi stałej i osobistej opieki. W ocenie Burmistrza zakres sprawowanej przez Wnioskodawcę opieki jest na tyle szeroki i wypełnia czas, że podjęcie stałej aktywności zawodowej w pełnym lub niepełnym wymiarze czasu pracy nie byłoby możliwe.
Organ pierwszej instancji odmówił jednak przyznania Stronie wnioskowanego świadczenia, gdyż niepełnosprawność D. K. powstała w wieku, który nie mieści się w przedziale wiekowym zakreślonym w art. 17 ust. 1b u.ś.r.
W wyniku odwołania wniesionego od powyższej decyzji przez Wnioskodawcę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Gdańsku (dalej: "Kolegium", "organ odwoławczy") decyzją z 8 listopada 2024 r. uchyliło ją w całości i orzekło o ustaleniu Wnioskodawcy prawa do świadczenia pielęgnacyjnego na syna D. K.: w kwocie 2.458 zł miesięcznie od 1 czerwca 2023 r. do 31 grudnia 2023 r. i w kwocie 2.988 zł miesięcznie od 1 stycznia 2024 r. do 31 sierpnia 2028 r.
Kolegium nie podzieliło stanowiska Burmistrza w kwestii zaistnienia w sprawie negatywnej przesłanki z art. 17 ust. 1b u.ś.r. W ocenie organu odwoławczego nie jest dopuszczalne oparcie odmowy przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego na tej części art. 17 ust. 1b u.ś.r., która została uznana przez Trybunał Konstytucyjny (dalej: "TK") za niezgodną z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP (wyrok z 21 października 2014 r. sygn. akt
K 38/13). Odwołując się do orzecznictwa sądów administracyjnych Kolegium podniosło,
że ww. wyrok przesądza o tym, iż organy rozpoznając wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego złożony przez opiekuna dorosłej osoby niepełnosprawnej mają obowiązek zbadać, czy wnioskodawca spełnia warunki do przyznania tego świadczenia określone
w art. 17 u.ś.r., tj. z wyłączeniem tej części tego przepisu, która z dniem 23 października 2014 r. została przez TK ostatecznie uznana za niekonstytucyjną.
Organ odwoławczy wskazał następnie, że przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego jest uzależnione od zaistnienia związku przyczynowego pomiędzy rezygnacją (niepodejmowaniem) zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej a sprawowaniem opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny. W ocenie Kolegium związek taki w niniejszej sprawie ma miejsce, niepełnosprawny jest bowiem niemal całkowicie zdany na pomoc innych osób. W związku z tym organ odwoławczy uchylił decyzję organu pierwszej instancji w całości i orzekł o ustaleniu Wnioskodawcy prawa do świadczenia pielęgnacyjnego.
Kolegium pouczyło Stronę, że w przypadku wystąpienia zmian mających wpływ na prawo do świadczenia pielęgnacyjnego (np. podjęcie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, wyjazd członka rodziny za granicę, znaczna poprawa stanu zdrowia niepełnosprawnego członka rodziny, śmierć niepełnosprawnego członka rodziny), a także w przypadku wystąpienia negatywnych przesłanek otrzymywania świadczenia, o których mowa w art. 17 ust. 5 u.ś.r. (np. uzyskanie prawa do świadczenia emerytalnego, umieszczenie osoby niepełnosprawnej w domu pomocy społecznej albo placówce opiekuńczo-leczniczej), osoba otrzymująca świadczenie pielęgnacyjne jest obowiązana do niezwłocznego powiadomienia o tym organu właściwego wypłacającego to świadczenie. Niepoinformowanie organu o zmianach mających wpływ na prawo do świadczenia pielęgnacyjnego może skutkować powstaniem nienależnie pobranego świadczenia,
a w konsekwencji koniecznością jego zwrotu wraz z ustawowymi odsetkami.
Pismem z 21 stycznia 2025 r. Burmistrz poinformował Kolegium, że w wyniku corocznej weryfikacji informacji o składkach na ubezpieczenie zdrowotne dokonywanej
w związku z waloryzacją świadczeń, w dniu 16 stycznia 2025 r. pozyskano informację,
iż Wnioskodawca od 6 marca 2024 r. pozostaje w zatrudnieniu jako osoba wykonująca umowę zlecenia. W związku z tym Burmistrz zwrócił się do Kolegium o przeprowadzenie procedury wzruszenia decyzji tego organu z 8 listopada 2024 r. oraz ponowne rozpatrzenie sprawy.
Postanowieniem z 3 lutego 2025 r. Kolegium, na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r., poz. 572) - dalej: "k.p.a.", wznowiło postępowanie w sprawie zakończonej decyzją ostateczną tego organu z 8 listopada 2024 r.
Po przeprowadzeniu postępowania wznowieniowego Kolegium decyzją z 5 marca 2025 r., na podstawie art. 151 § 1 pkt 2 w zw. z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., uchyliło decyzję Kolegium z 8 listopada 2024 r. w całości (pkt 1), uchyliło decyzję Burmistrza z 30 listopada 2023 r. (pkt 2) i orzekło: o przyznaniu Wnioskodawcy prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu niepodejmowania zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad synem D. K.: w kwocie 2.458 zł miesięcznie od 1 czerwca 2023 r. do 31 grudnia 2023 r., w kwocie 2.988 zł miesięcznie od 1 stycznia
2024 r. do 29 lutego 2024 r., w kwocie 515,20 zł za miesiąc marzec 2024 r. (pkt 3), odmówiło przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego od 6 marca 2024 r. (pkt 4).
W uzasadnieniu wskazano, że podstawę prawną wznowienia postępowania zakończonego ostateczną decyzją Kolegium z 8 listopada 2024 r. w przedmiocie przyznania świadczenia pielęgnacyjnego stanowi art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., zgodnie z którym w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydał decyzję.
Kolegium wskazało, że w przedmiotowej sprawie taką nową okolicznością, nieznaną w dacie orzekania (tj. w dniu 8 listopada 2024 r.), jest fakt, że Wnioskodawca, któremu przyznano świadczenie pielęgnacyjne w celu sprawowania opieki nad niepełnosprawnym synem D. K. na okres od 1 czerwca 2023 r. do 31 sierpnia 2028 r., od
6 marca 2024 r. wykonywał pracę zarobkową na podstawie umowy zlecenia.
Organ odwoławczy podkreślił, że świadczenie pielęgnacyjne ma być rekompensatą za rezygnację z pracy z uwagi na konieczność opieki nad osobą bliską, która jej wymaga. Kluczowe znaczenie ma również to, że w pewnym momencie wnioskodawca albo samodzielnie postanawia zrezygnować z zarobkowania (jeżeli pracę zarobkową wykonuje) albo się od niego powstrzymać (jeżeli w danym momencie pracy nie świadczy, a jest zdolny i gotowy do jej podjęcia), czyniąc to z uwagi na konieczność sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny. W istocie oznacza to, że związek pomiędzy rezygnacją z zatrudnienia albo jego niepodejmowaniem a sprawowaną opieką powinien być bezpośredni, a tym samym w sytuacji, gdy opieka nie nosi cech opieki stałej lub długotrwałej, tego rodzaju związek przyczynowy nie istnieje.
Zdaniem Kolegium pozostawanie w stanie zatrudnienia lub jego podjęcie w trakcie pobierania świadczenia pielęgnacyjnego uniemożliwia uznanie, że nastąpiła rezygnacja
z zatrudnienia lub jego niepodejmowanie. W takiej sytuacji nie jest bowiem wypełniona kluczowa przesłanka prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, o której mówi art. 17 ust. 1 u.ś.r. Podkreślono, że w obowiązującym do 31 grudnia 2023 r. stanie prawnym ustawodawca nie dopuszczał możliwości pozostawania opiekuna w jakimkolwiek stosunku zatrudnienia, czy stosunku prawnym dotyczącym innej pracy zarobkowej. Wymóg rezygnacji z rzeczywistej bądź potencjalnej możliwości zarobkowania w celu sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną nie został zarazem powiązany z żadnym zakresem (etatowym, czasowym, godzinowym, zadaniowym), jak również był niezależny nie tylko od wysokości uzyskiwanych dochodów, ale również od tego, czy takie dochody w ogóle były uzyskiwane.
Przenosząc powyższe uwagi na grunt rozpoznawanej sprawy Kolegium wskazało, że w dniu 6 marca 2024 r. Wnioskodawca zawarł z Zakładem Aktywności Zawodowej
w Sztumie umowę zlecenia na okres od 6 marca 2024 r. do 12 kwietnia 2025 r., na podstawie której zobowiązał się wykonać zlecenie polegające na nadzorze nad pracą pomocy kuchennej oraz pełnienia wsparcia kucharzy. Umowa ta została rozwiązana w dniu 17 lutego 2025 r.
Organ odwoławczy wskazał, że z przedłożonej dokumentacji wynika również,
iż w marcu 2024 r. Wnioskodawca wykonywał pracę w dniach: 6 marca (6 godzin), 8 marca
(6 godzin), 11 marca (6 godzin), 12 marca (6 godzin), 13 marca (6 godzin) i 14 marca
(6 godzin) - łącznie 36 godzin, oraz że otrzymywał wynagrodzenie w kwietniu i lipcu
2024 r. (łączne 2.727,99 zł netto), a w okresach: 18.-29. marca 2024 r. i 23 kwietnia 2024 r. - 23 czerwca 2024 r. przebywał na zwolnieniu lekarskim, jak również, że od 4 czerwca 2024 r. przysługiwało mu prawo do zasiłku chorobowego.
W ocenie Kolegium powyższe bezsporne ustalenia co do faktu świadczenia przez Stronę począwszy od 6 marca 2024 r. do 17 lutego 2025 r. stosunku pracy na podstawie umowy zlecenia zawartej z Zakładem Aktywności Zawodowej w Sztumie stanowią negatywną przesłankę wyłączającą możliwość przyznania mu po 6 marca 2024 r. świadczenia pielęgnacyjnego w związku ze sprawowaniem opieki nad niepełnosprawnym synem D. K., przy czym zasadności powyższego twierdzenia nie przeczą okoliczności co do świadczenia przez Wnioskodawcę pracy w niepełnym wymiarze czasu pracy (kilka dni w miesiącu), bowiem dla przyjęcia, że doszło do rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej (a także powstrzymywania się od jego podjęcia) nie jest bowiem wystarczające samo zaprzestanie (niepodejmowanie) faktycznego wykonywania pracy.
Końcowo organ odwoławczy wskazał, że w realiach niniejszej sprawy, aby Wnioskodawca mógł nadal otrzymywać świadczenie pielęgnacyjne w związku ze sprawowaniem opieki nad niepełnosprawnym synem musiałby po 17 lutego 2025 r. (data rozwiązania umowy zlecenia) złożyć nowy wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego. Biorąc jednak pod uwagę obowiązujący od 1 stycznia 2024 r. stan prawny, tj. zmianę treści art. 17 ust. 1 u.ś.r., nie jest to możliwe, gdyż obecnie świadczenie pielęgnacyjne przysługuje m.in. matce albo ojcu, jeżeli sprawują opiekę nad osobą w wieku do ukończenia 18. roku życia legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.
Na decyzję Kolegium z 5 marca 2025 r. Z. K. wniósł skargę zaskarżając ją w zakresie punktu 4.
Skarżący przyznał, że 6 marca 2024 r. zawarł umowę zlecenia z Zakładem Aktywizacji Zawodowej w Sztumie, od dnia zawarcia umowy do jej zakończenia świadczył usługi w wymiarze 36 godzin w dniach: 6, 8, 11, 12, 13 i 14 marca 2024 r. W każdym z tych dni pracował po 6 godzin, od godziny 6.00 do godziny 12.00. Po tym okresie Skarżący nie podejmował żadnej pracy i nie uzyskał żadnego dochodu z tego tytułu. Skarżący wyjaśnił, że brak środków do życia i długi czas oczekiwania na decyzję przyznającą świadczenie przyczynił się do podjęcia próby powrotu do pracy. Skarżący powtórzył, że od 15 marca 2024 r. do chwili obecnej nie podejmował i nie podejmuje żadnej pracy.
W związku z powyższym Skarżący wniósł o zmianę treści zaskarżonego punktu, ponowne rozpatrzenie sprawy i przyznanie mu prawa do świadczenia.
Kolegium w odpowiedzi na skargę, wnosząc o jej oddalenie, podtrzymało dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Na rozprawie w dniu 30 lipca 2025 r. Skarżący oświadczył, że w dniu 6 marca
2024 r., kiedy podjął zatrudnienie na podstawie umowy zlecenia, nie miał jeszcze przyznanego świadczenia pielęgnacyjnego. Oświadczył również, że syn otrzymuje świadczenie wspierające.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku ustalił i zważył, co następuje:
Na wstępie rozważań należy wskazać, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia
25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r., poz. 1267) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności
z prawem.
Z kolei przepis art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo
o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm.) - dalej: "P.p.s.a.", stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne.
W wyniku takiej kontroli decyzja może zostać uchylona w razie stwierdzenia,
że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, b i c P.p.s.a.).
Z przepisu art. 134 § 1 P.p.s.a. wynika z kolei, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Tym samym, sąd ma prawo i obowiązek dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego, nawet wówczas, gdy dany zarzut nie został
w skardze podniesiony.
Aktem poddanym sądowej kontroli w niniejszej sprawie jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z 5 marca 2025 r. uchylająca
w całości decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z 8 listopada 2024 r. (pkt 1), uchylająca decyzję Burmistrza Miasta i Gminy Sztum z 30 listopada 2023 r. (pkt 2), orzekająca o przyznaniu Z. K. prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu niepodejmowania zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad synem D. K.: w kwocie 2.458 zł miesięcznie od 1 czerwca 2023 r. do 31 grudnia 2023 r., w kwocie 2.988 zł miesięcznie od 1 stycznia
2024 r. do 29 lutego 2024 r. i w kwocie 515,20 zł za miesiąc marzec 2024 r. (pkt 3) oraz odmawiająca przyznania Z. K. prawa do świadczenia pielęgnacyjnego od dnia 6 marca 2024 r. (pkt 4).
Z powyższego wynika, że kwestionowana skargą decyzja (w zakresie punktu 4) została podjęta w nadzwyczajnym trybie postępowania, w wyniku którego legalnie dochodzi do podważenia sformułowanej w art. 16 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r., poz. 572 ze zm.) zasady trwałości decyzji ostatecznej. Wznowienie postępowania administracyjnego jest bowiem instytucją procesową, która ma na celu ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej ostateczną decyzją w sytuacji, gdy zachodzą przesłanki określone w art. 145 § 1, art. 145a lub 145b k.p.a. Wymaga to przeprowadzenia takiego postępowania z zachowaniem wszystkich reguł wznowienia określonych w przepisach art. 145-153 k.p.a.
Postępowanie w sprawie wznowienia postępowania administracyjnego jest dwuetapowe. Wszczynając postępowanie w sprawie wznowienia postępowania
w pierwszej fazie organ, który wydał decyzję w pierwszej instancji bada, czy istnieją ustawowe przesłanki wznowienia określone enumeratywnie w art. 145 § 1 k.p.a. Spełnienie wskazanego wymogu skutkuje wydaniem postanowienia o wznowieniu postępowania, które w drugiej fazie stanowi podstawę do przeprowadzenia postępowania co do przyczyn wznowienia oraz co do rozstrzygnięcia istoty sprawy (art. 149 § 1 i 2 k.p.a.).
Wydanie postanowienia o wznowieniu postępowania oznacza, że organ zmierza do merytorycznego rozpoznania sprawy, która może zakończyć się wyłącznie jednym
z rozstrzygnięć przewidzianych w art. 151 k.p.a. W oparciu o ten przepis organ może wydać decyzję: 1) odmawiającą uchylenia decyzji dotychczasowej, gdy stwierdzi brak podstaw do jej uchylenia na podstawie art. 145 § 1 lub art. 145a (art. 151 § 1 pkt 1 k.p.a.), albo 2) uchylić decyzję dotychczasową, gdy stwierdzi istnienie podstaw do jej uchylenia
i orzec na nowo co do istoty sprawy (art. 151 § 1 pkt 2 k.p.a.), albo 3) stwierdzić,
że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa, gdy występują przesłanki negatywne określone w art. 146 § 1 i 2 k.p.a. wyłączające dopuszczalność uchylenia decyzji w trybie wznowienia postępowania (art. 151 § 2 k.p.a.).
W rozpoznawanej sprawie jako podstawę wznowienia postępowania Kolegium wskazało przesłankę określoną w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., tj. wyjście na jaw istotnych dla sprawy nowych okoliczności faktycznych lub nowych dowodów istniejących w dniu wydania decyzji, nieznanych organowi, który wydał decyzję.
Zarówno w orzecznictwie sądów administracyjnych (zob. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego (dalej: "NSA"): z 5 września 2023 r. sygn. akt II OSK 2176/21,
z 28 kwietnia 2020 r. sygn. akt I OSK 63/19, z 27 lutego 2020 r. sygn. akt I OSK 1794/18,
z 15 lutego 2017 r. sygn. akt I OSK 1961/15 i z 8 stycznia 2013 r. sygn. akt II GSK 1937/11, przywołane w niniejszym uzasadnieniu orzeczenia sądów administracyjnych są dostępne na stronie: orzeczenia.nsa.gov.pl), jak i w doktrynie (tak: M. Jaśkowska, [w:]
M. Jaśkowska, M. Wilbrandt-Gotowicz, A. Wróbel, Komentarz aktualizowany do Kodeksu postępowania administracyjnego LEX/el. 2024) ugruntowany jest pogląd, że uchylenie ostatecznej decyzji z uwagi na wystąpienie przesłanki z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. obwarowane jest łącznym wystąpieniem trzech przesłanek. Po pierwsze: ujawnione istotne dla sprawy okoliczności faktyczne lub dowody są nowe. Drugą przesłanką jest wymóg istnienia "nowych okoliczności faktycznych" lub "nowych dowodów" w dniu wydania decyzji ostatecznej. Trzecią przesłanką jest zaś to, że "nowe okoliczności faktyczne" lub "nowe dowody" nie były znane organowi, który wydał decyzję. Wznowienie postępowania może więc nastąpić nie tylko wówczas, gdy wyjdą na jaw nowe dowody, ale także w sytuacji, gdy mamy do czynienia z nowymi okolicznościami faktycznymi istotnymi dla sprawy. Każda
z tych przesłanek jest samodzielną podstawą wznowienia postępowania. W odniesieniu do nowych okoliczności istotne jest jedynie to, aby miały one miejsce przed wydaniem ostatecznej decyzji, były one istotne dla sprawy oraz nie były znane organowi w momencie jej wydawania. Jednocześnie należy wskazać, że ujawnienie się nowych okoliczności może być rezultatem przeprowadzenia (ujawnienia się) dowodów po wydaniu decyzji, aby tylko rzecz dotyczyła faktów, które są istotne dla sprawy, a nie były znane organowi
w momencie jej podejmowania. Stąd też wznowić postępowanie należy także wtedy, gdy wprawdzie nowe dowody powstaną po wydaniu decyzji, ale ujawnione równocześnie zostaną wynikające z nich nowe istotne dla sprawy okoliczności faktyczne, o których organ w chwili wydawania decyzji nie wiedział.
Wznowienie postępowania w sprawie przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego powinno zatem doprowadzić do ponownej oceny uprawnień wnioskodawcy z uwzględnieniem przepisów prawa materialnego regulujących te zagadnienia. Organ prowadzący postępowanie wznowieniowe powinien dokonać wszechstronnej oceny, przeprowadzając ewentualne uzupełniające postępowanie wyjaśniające, czy wnioskodawca w świetle nowych okoliczności faktycznych, nieznanych uprzednio organowi, spełnia ustawowe warunki uzyskania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego.
W niniejszej sprawie Kolegium uznało, że wystąpiła przesłanka określona w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., gdyż wydając w dniu 8 listopada 2024 r. decyzję przyznającą Skarżącemu prawo do świadczenia pielęgnacyjnego za okres od 1 czerwca 2023 r. do 31 grudnia
2023 r. oraz od 1 stycznia 2024 r. do 31 sierpnia 2028 r. organ ten nie wiedział,
że Skarżący od 6 marca 2024 r. pozostawał w zatrudnieniu na podstawie umowy zlecenia zawartej z Zakładem Aktywności Zawodowej w Sztumie.
Powyższą okoliczność Skarżący przyznał zarówno w skardze, jak i na rozprawie
w dniu 30 lipca 2025 r. akcentując, że w ramach ww. umowy zlecenia przepracował zaledwie 36 godzin.
Odnosząc się do powyższego twierdzenia należy podzielić stanowisko Kolegium, które odwołując się do art. 3 pkt 22 u.ś.r. słusznie zwróciło uwagę, że przepis ten wiąże pojęcie "zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej" z określonymi stosunkami prawnymi, nie zaś z okolicznościami faktycznymi, takimi jak wykonywanie pracy czy uzyskiwanie wynagrodzenia. Należy podkreślić, że pozostawanie w zatrudnieniu lub jego podjęcie
w trakcie pobierania świadczenia pielęgnacyjnego w oparciu o którąkolwiek z podstaw prawnych wymienionych w art. 3 pkt 22 u.ś.r. (w tym umowy zlecenia) uniemożliwia uznanie, że nastąpiła rezygnacja z zatrudnienia lub jego niepodejmowanie. W takiej sytuacji nie jest bowiem wypełniona kluczowa przesłanka prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, o której stanowi art. 17 ust. 1 u.ś.r. Jak słusznie wskazuje się
w judykaturze - w obowiązującym do 31 grudnia 2023 r. stanie prawnym ustawodawca nie dopuszczał możliwości pozostawania opiekuna w jakimkolwiek stosunku zatrudnienia czy stosunku prawnym dotyczącym innej pracy zarobkowej. Wymóg rezygnacji z rzeczywistej bądź potencjalnej możliwości zarobkowania w celu sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną nie został zarazem powiązany z żadnym zakresem (etatowym, czasowym, godzinowym, zadaniowym), jak również był niezależny nie tylko od wysokości uzyskiwanych dochodów, ale również od tego, czy takie dochody w ogóle były uzyskiwane (zob. wyrok WSA z Poznania z 29 listopada 2024 r. sygn. akt II SA/Po 630/24).
W związku z powyższym Sąd podziela stanowisko Kolegium, że skoro Skarżący był w stanie pogodzić wykonywanie pracy zarobkowej (na podstawie umowy zlecenia) ze sprawowaniem opieki nad niepełnosprawnym synem to trudno w takiej sytuacji mówić
o "niepodejmowaniu zatrudnienia w celu sprawowania opieki", jak tego wymagał art. 17
ust. 1 u.ś.r. w brzmieniu obowiązującym do 31 grudnia 2023 r. Należy przy tym zauważyć, że wykonywanie pracy zarobkowej przez Skarżącego nie miało charakteru jednorazowego, incydentalnego, lecz trwało przez kilka dni (6., 8., 11., 12., 13. i 14 marca 2024 r.) w ściśle określonych godzinach (od godziny 6.00 do godziny 12.00), co prowadzi do wniosku,
że konieczność sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny nie była
w tym czasie na tyle absorbująca, aby pozbawić Skarżącego możliwości wykonywania pracy zarobkowej.
Biorąc powyższe pod uwagę Sąd podziela stanowisko Kolegium, że w sprawie zaistniała przesłanka z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., albowiem w sprawie zakończonej decyzją ostateczną tego organu z 8 listopada 2024 r. należało wznowić postępowanie, gdyż wyszły na jaw (w styczniu 2025 r.) istotne dla sprawy (rzutujące na kwestię zasadności przyznania Skarżącemu świadczenia pielęgnacyjnego) nowe okoliczności faktyczne (podjęcie przez Skarżącego w dniu 6 marca 2024 r. zatrudnienia na podstawie umowy zlecenia) istniejące w dniu wydania decyzji (8 listopada 2024 r.), nieznane organowi, który wydał decyzję.
Końcowo należy powtórzyć, że świadczenie pielęgnacyjne nie jest przyznawane za samą opiekę nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, czy też za gotowość do świadczenia czynności opiekuńczych, lecz za faktyczny brak możliwości jakiegokolwiek podjęcia zatrudnienia z powodu konieczności sprawowania tej opieki lub za rezygnację
z zatrudnienia w celu jej sprawowania. Przepis art. 17 ust. 1 u.ś.r. należy zatem stosować wyłącznie do takich stanów faktycznych, w których zakres opieki wyklucza możliwość podjęcia jakiejkolwiek pracy zarobkowej (zob. wyrok NSA z 17 października 2020 r.
sygn. akt I OSK 1148/20). Ustawodawca wymaga, aby brak podejmowania zatrudnienia lub rezygnacja z zatrudnienia przez osoby wymienione w art. 17 ust. 1 u.ś.r. pozostawały
w bezpośrednim związku przyczynowym z koniecznością sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną. Aby można było mówić o spełnieniu przesłanek określonych w art. 17 ust. 1 u.ś.r. opieka taka musi w sposób oczywisty stanowić przeszkodę do wykonywania jakiejkolwiek pracy zawodowej. Zatem związek między rezygnacją z zatrudnienia (albo jego niepodejmowaniem) a sprawowaną opieką musi być bezpośredni i ścisły (zob. wyrok NSA z 12 lutego 2020 r. sygn. akt I OSK 516/19).
Mając na uwadze przedstawione powyżej okoliczności Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, na podstawie art. 151 P.p.s.a., oddalił skargę uznając ją za nieuzasadnioną.