II SA/GD 2374/01

II SA/Gd 2374/01 - Wyrok WSA w Gdańsku
Data orzeczenia
2004-04-07
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2001-07-19
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Sędziowie
Janina Guść
Krzysztof Gruszecki
Krzysztof Ziółkowski /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6341 Pozbawienie uprawnień kombatanckich oraz pozbawienie uprawnień dla wdów /wdowców/ po kombatantach
Skarżony organ
Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych
Sentencja
Sygn, akt II SA/Gd 2374/01 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 7 kwietnia 2004r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA: Krzysztof Ziółkowski (spr.) Sędziowie: WSA: Janina Guść as. WSA Krzysztof Gruszecki Protokolant: Katarzyna Gross po rozpoznaniu w dniu 7 kwietnia 2004r. na rozprawie sprawy ze skargi D. M. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia 22 czerwca 2001r., nr [...] ( w przedmiocie pozbawienia uprawnień kombatanckich uchyla zaskarżoną decyzje i poprzedzającą ją decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia 5 grudnia 2000r., nr [...] oraz zasądza od Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych na rzecz skarżącego 10 (dziesięć) zł. tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych decyzją z dnia 22 czerwca 2001 r. Nr [...], działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. utrzymał w mocy decyzję własną z dnia 5 grudnia 2000 r. Nr [...], którą pozbawił D. M. uprawnień kombatanckich przyznanych mu przez Zarząd Wojewódzki Związku Bojowników o Wolność i Demokrację w T., decyzją z dnia 8 kwietnia 1976 r. z tytułu utrwalenia władzy ludowej w okresie od 18 stycznia 1946 r. do 31 grudnia 1947 r. W uzasadnieniu wskazał, że uprawnienia kombatanckie D. M. zostały przyznane wyłącznie z tytułu utrwalania władzy ludowej w ramach służby pełnionej w organach Milicji Obywatelskiej. W takiej zaś sytuacji, w myśl art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz.U. z 1997 r. Nr 142, poz. 950 ze zm.), zwanej dalej ustawą o kombatantach, przewidziane tą ustawą przywileje tracą osoby, które na mocy dotychczasowych przepisów uzyskały uprawnienia kombatanckie wyłącznie z tytułu działalności w latach 1944-1956 w charakterze uczestników walk o ustanowienie i utrwalenie władzy ludowej. Wyjaśnił również, że podniesione we wniosku okoliczności wskazujące na służbę wojskową D. M. w Wojsku Polskim nie mają wpływu na wynik sprawy.' Kierownik Urzędu w postępowaniu o pozbawienie uprawnień powodu nie jest zobowiązany do dokonywania ustaleń czy istnieją przesłanki uzasadniające przyznanie uprawnień kombatanckich z tytułu działalności określonej w art. 1 ust. 2, art. 2 i art. 4 ustawy o kombatantach.
Skargę na powyższą decyzję do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniósł D. M. podnosząc, że w roku 1945 został powołany do Wojska Polskiego do 76 Zapasowego Pułku Artylerii w T., a następnie po sześciomiesięcznym okresie przeszkolenia skierowany został do służby w Kompanii Operacyjnej Komendy Wojewódzkiej Milicji Obywatelskiej w B. Brał udział w zwalczaniu grup "Wehrwolfy" i oddziałów UPA na terenach powiatów: C., T., S., W., N. oraz L..
W odpowiedzi na skargę Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z przepisem art 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1271) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
W myśl art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
Skarga zasługiwała na uwzględnienie, ponieważ rozpatrujący sprawę organ administracji dopuścił się naruszenia przepisów postępowania w sposób mogący mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Nie jest trafne stanowisko Kierownika Urzędu, że w postępowaniu weryfikacyjnym' gdy istnieją przesłanki do zastosowania art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy o kombatantach, to nie ma on obowiązku badania czy osobie poddanej weryfikacji przysługiwałyby uprawnienia kombatanckie z innych określonych w ustawie tytułów.
Z utrwalonego już orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego i Sądu Najwyższego wynika, że jeśli kombatant posiada uprawnienia kombatanckie z takiego tytułu, że możliwe jest pozbawienie go tych uprawnień na podstawie art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy o kombatantach, a jednocześnie materiał dowodowy pozwala na ustalenie istnienia działalności kombatanckiej z innego tytułu objętego ustawą bądź zgłasza w postępowaniu weryfikacyjnym - prowadzonym także po dniu 31 grudnia 1998 r. - istnienie takiego tytułu, to przewidziany w art. 22 ust. 3 ustawy termin nie dotyczy takich sytuacji, a organ ma obowiązek rozpatrzyć, czy uprawnienia kombatanckie nie mogą być zachowane (uchwały składu Siedmiu Sędziów NSA z 3 grudnia 2001 r., sygn. akt OPS 11/01 i z 4 marca 2002 r., sygn. akt OPS 13/01; wyroki NSA z 31 lipca 2001 r., sygn. akt VSA 3431/00, z 9 sierpnia 2001 r., sygn. akt VSA 3875/00; wyrok Sądu Najwyższego z 14 marca 2002 r., sygn. akt III
RN 166/01, z 27 marca 2002 r., sygn. akt III RN 207/01, z 27 marca 2002 r., sygn. akt III RN 211/01).
Zważyć należy, że postępowanie w przedmiocie przyznania uprawnień kombatanckich w oparciu o przepisy ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach jest postępowaniem administracyjnym, w którym stosuje się wszystkie unormowania dotyczące zasad i sposobu prowadzenia postępowania, w tym dowodowego, wynikające z kodeksu postępowania administracyjnego.
W związku z powyższym organ powinien zgodnie z przepisami art. 7, art. 75 § 1, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. rozpatrzyć czy skarżący nabył uprawnienia kombatanckie z innego przewidzianego w ustawie tytułu niż ustalone zaświadczeniem ZBoWiD-u i w zależności od tych ustaleń wydać właściwe rozstrzygnięcie.
Zdaniem Sądu Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych uchybił swym obowiązkom, wynikającym z powyższych przepisów.
Zgodnie z art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy o kombatantach pozbawia się uprawnień kombatanckich osoby, które na mocy dotychczasowych przepisów uzyskały uprawnienia kombatanckie wyłącznie z tytułu działalności w latach 1944-1956 w charakterze "uczestników walk o ustanowienie i utrwalenie władzy ludowej" lub innych tytułów niż wymienione w art. 1 ust. 2, w art. 2 oraz w art. 4. Uprawnienia te zachowują jednak osoby, które uczestniczyły w Wojnie Domowej w Hiszpanii w latach 1936-1939 lub które uprawnienia te uzyskały z tytułów określonych w ustawie, oraz żołnierze z poboru, którzyr pełnili służbę wojskowa w Wojsku Polskim w okresie od 10 maja 1945 r. do 30 czerwca 1947 r.
Z przedłożonych Sądowi akt administracyjnych sprawy wynika, że skarżący wielokrotnie powoływał się na okoliczność, iż po powrocie z Niemiec z robót przymusowych, przez okres sześciu miesięcy, tj. od czerwca do listopada 1945 r. pełnił służbę wojskową w Wojsku Polskim w 59 Zapasowym Pułku Piechoty w T. Dane takie zawiera m. in. kwestionariusz weryfikacyjny ZBoWiD, arkusz uzupełniający dokumenty, załączony życiorys. Na powyższą okoliczność powoływał się również skarżący na etapie postępowania administracyjnego, a także podniósł ją w skardze do Sądu, przy czy powołał się na służbę wojskową w 76 Zapasowym Pułku Artylerii w T., którą pełnił do chwili rozwiązania tej jednostki.
Postępowanie w tym zakresie nie zostało przez organ administracji przeprowadzone. Mając zatem na względzie powyższe okoliczności należy stwierdzić, że organ administracji, aby należycie rozstrzygnąć wniosek skarżącego, powinien w oparciu o dostępną wiedzę historyczną oraz zeznania świadków i ewentualnie przesłuchanie skarżącego ustalić czy skarżący rzeczywiście pełnił służbę wojskową w Wojsku Polskim. Jeśli tak, to przede wszystkim ustalenia wymaga okres oraz podstawa pełnienia służby wojskowej tzn. czy był żołnierzem z poboru czy też do służby zgłosił się sam, gdyż okoliczności te mają istotne znaczenie dla możliwości zastosowania art. 25 ust. 2 pkt 2 zd. 2 ustawy o kombatantach. Wszelkie dowody zebrane w sposób odpowiadający wymogom przepisów rozdziału 4 k.p.a. należy ocenić również i pod kątem weryfikacji twierdzeń skarżącego.
Ocena dowodów, którą organ administracji zobowiązany będzie poczynić w uzasadnieniu decyzji rozstrzygającej sprawę winna odpowiadać wymogom wynikającym z art. 80 k.p.a. Nie może być dowolna i musi opierać się na logicznych przesłankach.
Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270) orzekł jak w sentencji wyroku, z tym że ponieważ art. 97 § 2 ustawy Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nakazuje stosować dotychczasowe przepisy o wpisie i innych kosztach sądowych w sprawach, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, to wobec uwzględnienia skargi Sąd zasądził koszty postępowania na rzecz skarżącego na podstawie' art. 55 ust. 1 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (Dz.U. Nr 74 poz. 368 ze zm.).