II SA/Gd 234/20

II SA/Gd 234/20 - Wyrok WSA w Gdańsku
Data orzeczenia
2020-10-28
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2020-03-25
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Sędziowie
Dariusz Kurkiewicz /przewodniczący sprawozdawca/
Diana Trzcińska
Jolanta Górska
Symbol z opisem
6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne
Budowlane prawo
Sygn. powiązane
II OSK 2606/21 - Wyrok NSA z 2024-09-11
II OZ 309/21 - Postanowienie NSA z 2021-05-25
Skarżony organ
Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2019 poz 1186
art. 49 ust. 3
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane - tekst jedn.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Dariusz Kurkiewicz (spr.) Sędziowie: sędzia WSA Jolanta Górska sędzia WSA Diana Trzcińska po rozpoznaniu w Gdańsku na posiedzeniu niejawnym w dniu 28 października 2020 r. sprawy ze skargi J. K. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 31 stycznia 2020 r., nr [...] w przedmiocie rozbiórki obiektu budowlanego oddala skargę.
Uzasadnienie
J. K. wniósł skargę na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z 31 stycznia 2020 r. uchylającą decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z 29 października 2019 r. i nakazującą rozbiórkę wybudowanego w warunkach samowoli budowlanej w południowej części działki nr [..] obręb 01 w mieście K. na wysokości działki sąsiedniej nr [..], wolnostojącego budynku pełniącego funkcję techniczną, z dachem dwuspadowym, o wymiarach budynku w rzucie parteru 6,99m na 3,55m i 3,57m plus betonowa studzienka przy południowej ścianie budynku o wymiarze w rzucie 1,25 m na 2,10 m, posiadającego dwie kondygnacje (piwnicę o konstrukcji murowanej i parter o konstrukcji stalowej z poszyciem ścian z płyt warstwowych).
Skarga została wniesiona w następującym stanie sprawy:
Od 2014 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego podejmował działania wyjaśniające w sprawie zgodności wybudowanego na terenie dz. nr [..], obręb 01 w K., obiektu budowlanego - budynku z dokonanym w Starostwie Powiatowym w dniu 17 lipca 2013 r. zgłoszeniem zamiaru wykonania robót budowlanych (budowa budynku gospodarczego).
W trakcie przedmiotowego postępowania ustalono, że na terenie ww. działki, za halą produkcyjną od strony działki nr [..] istnieje (w odległości ok. 1 m od ww. hali) obiekt budowlany parterowy, całkowicie podpiwniczony (strop nad piwnicą żelbetowy, wysokość piwnicy 2,20m) w wymiarach w rzucie 7,12m x 3,58m. Konstrukcja nadziemnej części budynku stalowa z poszyciem ścian płytami warstwowymi. Dach dwuspadowy pokrycie płytami jak ścian. Wysokość budynku (wewnątrz obiektu do kalenicy) wynosi 3,0m, do okapu 2,50m. Do budynku doprowadzone są media: energia elektryczna, grzewcza, wodociągowa, sprężonego powietrza. Budynek usytuowany jest w odległości ok. 11,4 m od granicy działki nr [..] (od str. płd.). Wejście do budynku (drzwi) od str. zach., wejście do piwnicy - od wewnątrz. Przy płd. ścianie budynku wykonana jest betonowa studzienka o wym. w rzucie ok. 1,25m x 2,25m przykrywana stalową klapą. W piwnicy budynku znajduje się piec grzewczy. Przy budynku, w odległości ok. 0,8m od płn.-wsch. narożniku budynku, posadowiony jest na stopie betonowej stalowy komin, który został wyodrębniony przez organ I instancji do odrębnego postępowania administracyjnego.
Według oświadczenia J. K. (współwłaściciela działki nr [..]), jest on inwestorem i właścicielem przedmiotowego budynku, który został, jego zdaniem zbudowany legalnie w oparciu o skutecznie przyjęte przez Starostwo Powiatowe zgłoszenie (w trybie art. 30 Prawa budowlanego z 1994 r.) z dnia 17 lipca 2013 r.
Celem zbadania legalności przedmiotowego budynku - organ I instancji w dalszym etapie działań, w oparciu o materiał dowodowy przekazany przez Starostwo Powiatowe (przy piśmie z 17 czerwca 2014 r.) stwierdził, że jakkolwiek J. K. zawiadomieniem z 17 lipca 2013 r. dokonał zgłoszenia w Starostwie Powiatowym zamiaru wybudowania budynku gospodarczego zawierającego jedno pomieszczenie przeznaczone do przechowywania narzędzi i sprzętu ogrodowego, to jednak wykonał budynek o innych parametrach niż w zgłoszeniu, tj. nie parterowy budynek gospodarczy, lecz całkowicie podpiwniczony budynek o funkcji technicznej (z zamontowanymi urządzeniami i instalacjami: w piwnicy piec co., w przyziemiu m.in. agregat prądotwórczy, sprężarka, zbiornik buforowy -budynek pełni funkcję budynku technicznego - z którego rozprowadzone są instalacje grzewcze do sąsiednich budynków na działce). Jak wskazał organ I instancji, tego typu budynek można było wykonać jedynie w oparciu o decyzję pozwolenie na budowę, której inwestor nie uzyskał.
Po stwierdzeniu, że w przedmiotowej sprawie zastosowanie znajdują przepisy art. 48 ustawy Prawo budowlane, organ I instancji postanowieniem z 6 marca 2015 r., w trybie art. 48 ust. 2 i 3 ustawy Prawo budowlane, wstrzymał J. K. prowadzenie robót budowlanych przy istniejącym na terenie działki nr [..], obręb 01 w K., w przedmiotowym budynku oraz nałożył obowiązek przedstawienia w organie I instancji, w terminie do 30 czerwca 2015 r., dokumentów wymienionych w sentencji tego postanowienia,
Po sprawdzeniu wniesionej przez J. K. pismem z 19 czerwca 2015 r. dokumentacji w przedmiotowej sprawie, organ I instancji postanowieniem z 24 czerwca 2015r. zobowiązał J. K., M. K. i P. K. wspólników Spółki Cywilnej [..] do uzupełnienia złożonych dokumentów w określonym zakresie do 15 lipca 2015 r.
Pismem z dnia 14 lipca 2015 r. J. K. złożył w organie I instancji uzupełnienie dokumentacji.
Po sprawdzeniu dokumentacji w trybie art. 49 ust. 1 ustawy Prawo budowlane Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego stwierdził, że spełnia ona wymogi nałożone postanowieniami z 6 marca 2015 r. i 24 czerwca 2015r., a następnie, w trybie art. 49 ust. 2 ustawy Prawo budowlane, postanowieniem z 10 września 2015 r. ustalił wysokość opłaty legalizacyjnej w przedmiotowej sprawie w wysokości 250 000,00 zł (słownie: dwieście pięćdziesiąt tysięcy złotych).
Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego, po rozpatrzeniu sprawy w trybie odwoławczym, postanowieniem z 4 grudnia 2015 r. uchylił ww. postanowienie z 10 września 2015 r. w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku prawomocnym wyrokiem z 30 marca 2016r. sygn. akt II SA/Gd 46/16 uchylił postanowienie z 4 grudnia 2015 r.
W wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy w trybie odwoławczym w związku z ww. prawomocnym wyrokiem Sądu Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego postanowienie z 13 stycznia 2017 r. utrzymał w całości w mocy postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z 10 września 2015 r. ustalające wysokość opłaty legalizacyjnej w przedmiotowej sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku prawomocnym wyrokiem z 19 kwietnia 2017 r. sygn. akt II SA/Gd 118/17 oddalił skargę J. K., M.K. i P. K. na postanowienie z 13 stycznia 2017 r.
Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z 7 czerwca 2019 r. sygn. akt II OSK 1877/ 17 oddalił skargę kasacyjną J. K., M. K. i P. K. od ww. wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku.
W dniu 20 września 2019 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego otrzymał od Urzędu Wojewódzkiego informację, że J. K. nie dokonał wpłaty opłaty legalizacyjnej wynikającej z postanowienia z 10 września 2015 r., jak również nie złożył do Wojewody wniosku o udzielenie ulgi w spłacie powyższej należności.
Decyzją z 29 października 2019 r., wydaną na podstawie art. 48 ust. 1 i art. 49 ust. 3 ustawy Prawo budowlane, organ I instancji nakazał J. K. rozbiórkę wybudowanego w warunkach samowoli budowlanej w południowej części działki nr [..] obręb 01 w mieście K. na wysokości działki sąsiedniej nr [..], wolnostojącego budynku pełniącego funkcję techniczną, z dachem dwuspadowym, o wymiarach budynku w rzucie parteru 6,99m na 3,66m i 3,57m plus betonowa studzienka przy południowej ścianie budynku o wymiarze w rzucie 1,25 m na 2,10 m, posiadającego dwie kondygnacje (piwnicę o konstrukcji murowanej i parter o konstrukcji stalowej z poszyciem ścian z płyt warstwowych).
J. K. wniósł odwołanie od powyżej decyzji organu I instancji.
Rozpoznając sprawę wskazał organ odwoławczy, że w niniejszym przypadku o sposobie rozpatrzenia sprawy przedmiotowego obiektu - budynku pełniącego funkcję techniczną przesądziły prawomocne wyroki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 30 marca 2016r. sygn. akt II SA/Gd 46/16 i z dnia 19 kwietnia 2017 r. sygn. akt II SA/Gd 118/17 oraz wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 czerwca 2019 r. sygn. akt II OSK 1877/17.
W wyniku ww. wyroków postanowienia z 10 września 2015 r. i 13 stycznia 2017 r. ustalające obowiązek uiszczenia opłaty legalizacyjnej pozostały w obiegu prawnym i podlegały wykonaniu.
Sądy podzieliły stanowiska organów I i II instancji dotyczące zastosowania w przedmiotowej sprawie przepisów art. 48 ustawy Prawo budowlane i ustalenia wysokości opłaty legalizacyjnej z tytułu budowy przedmiotowego budynku w warunkach samowoli budowlanej.
Zgodnie z przepisem art. 49 ust. 3 ustawy Prawo budowlane w przypadku nieuiszczenia w terminie opłaty legalizacyjnej organ nadzoru budowlanego wydaje decyzję, o której mowa w art. 48 ust. 1 (tzn. w niniejszym przypadku nakaz rozbiórki obiektu budowlanego wybudowanego bez wymaganego pozwolenia na budowę), z zastrzeżeniem art. 49c ust. 2.
Według informacji przekazanych w toku postępowania przez Urząd Wojewódzki, zobowiązany – J. K. nie dokonał wpłaty opłaty legalizacyjnej wynikającej z postanowienia z 10 września 2015 r., jak również nie złożył do Wojewody wniosku o udzielenie ulgi w spłacie powyższej należności.
W konsekwencji Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego zasadnie zastosował przepisy art. 48 ust. 1 i art. 49 ust. 3 ustawy Prawo budowlane, nakazując zobowiązanemu – J. K. rozbiórkę przedmiotowego obiektu - budynku pełniącego funkcję techniczną.
Zakres obowiązku rozbiórki został określony w oparciu o materiał dowodowy zgromadzony w aktach sprawy, w tym w oparciu o dokumentację przedłożoną przez zobowiązanego J. K. w związku z postanowieniami z 6 marca 2015 r. i 24 czerwca 2015 r.
Niemniej Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego, na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 ustawy Kodeks postępowania administracyjnego, uchylił zaskarżoną decyzję w całości i nakazał J. K. rozbiórkę wybudowanego w warunkach samowoli budowlanej w południowej części działki nr [..] obręb 01 w mieście K. na wysokości działki sąsiedniej nr [..], wolnostojącego budynku pełniącego funkcję techniczną, z dachem dwuspadowym, o wymiarach budynku w rzucie parteru 6,99m na 3,55m i 3,57m plus betonowa studzienka przy południowej ścianie budynku o wymiarze w rzucie 1,25 m na 2,10 m, posiadającego dwie kondygnacje (piwnicę o konstrukcji murowanej i parter o konstrukcji stalowej z poszyciem ścian z płyt warstwowych).
Uchylenie zaskarżonej decyzji było konieczne, ponieważ w jej sentencji organ I instancji nieprawidłowo (niezgodnie z materiałem dowodowym i przedłożoną w ramach postępowania legalizacyjnego dokumentacją projektową) wadliwie wskazał jeden z parametrów przedmiotowego budynku (wymiar 3,66m zamiast, jak być powinno, 3,55m).
We wniesionym odwołaniu strona zakwestionowała ustalenia organu nadzoru budowlanego co do stanu faktycznego sprawy, w tym w zakresie okoliczności powstania przedmiotowego budynku, jego funkcji i parametrów, instalacji i urządzeń technicznych, jak również zwróciła uwagę na fakt dokonania w 2013 r. zgłoszenia zamiaru budowy budynku gospodarczego.
Tymczasem w ww. wyrokach Sądy obu instancji nie podzieliły argumentacji i zarzutów strony w przedmiotowej sprawie, przesądzając o zgodności z prawem postępowania legalizacyjnego i ustalenia opłaty legalizacyjnej z tytułu budowy przedmiotowego budynku w warunkach samowoli budowlanej. Zaskarżona decyzja Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego została wydana w ramach kontynuowanego postępowania w trybie przepisów art. 49 ust. 3 ustawy Prawo budowlane, przy czym, z uwagi na nieuiszczenie opłaty legalizacyjnej, organ I instancji zobligowany był do wydania nakazu rozbiórki przedmiotowego budynku.
We wniesionej skardze J. K. pod adresem zaskarżonej decyzji sformułował zarzuty sprzeczności z art. 6, 7, 8,9, 11, 107 § 3 k.p.a. oraz art. 48 ust. 1, 2 i 3 Prawa budowlanego.
W uzasadnieniu skargi zakwestionował skarżący przyjęcie przez organy nadzoru budowlanego, że przedmiotowy budynek został wykonany niezgodnie ze zgłoszeniem. Przytaczając zakres dokonanego zgłoszenia wskazał skarżący, że nie umieścił w nim informacji o tym, czy realizowany budynek będzie parterowy czy piętrowy. Wadliwie zatem Starosta przyjął, że będzie to obiekt parterowy. Ponadto zdaniem skarżącego zastosowany przepis art. 49 ust. 3 Prawa budowlanego odnosi się do obiektów, na których budowę jest wymagane pozwolenie na budowę, a więc stosuje się go jedynie sytuacjach, gdy doszło do powstania obiektu bez wymaganego pozwolenia, o którym mowa w art. 28 ust. 1 Prawa budowlanego. Tymczasem przepis ten Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego zastosował w stosunku do obiektu, który powstał na zasadach i w sposób określony w art. 29 ust. 1 pkt 2 oraz art. 30 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji tego organu administracji publicznej brak jest dokładnego wyjaśnia podstawy prawnej orzeczenia. W tej wadliwości upatruje skarżący naruszenia przepisów art. 7 9,11 oraz 107 § 3 k.p.a..
Zakwestionował także skarżący kwalifikację budynku wskazując, że pobudowany budynek gospodarczy jest obiektem zaliczanym do kategorii II (budynki służące gospodarce rolnej, jak produkcyjne gospodarcze, inwentarsko - składowe) lub kategorii III (inne niewielkie budynki, jak domy letniskowe, budynki gospodarcze, garaże do dwóch stanowisk). Natomiast PINB zaliczył go do kategorii XVIII (budynki przemysłowe, jak budynki przemysłowe, służące energetyce, montownie, wytwórnie, rzeźnie, oraz obiekty magazynowe, jak budynki składowe, chłodnie, hangary, wiaty, a także budynki kolejowe, jak nastawnie, podstacje trakcyjne lokomotywowe, strażnice przejazdowe, myjnie taboru kolejowego).
W konsekwencji błędnie naliczył (zawyżył) opłatę legalizacyjną. Co więcej Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego nie dostrzegł, że budynek jest już od blisko roku użytkowany. Czyli nie można, jak to uczynił, w stosunku do niego stosować przepisów odnoszących się do obiektów będących w trakcie budowy.
W odpowiedzi na skargę Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko prezentowane w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:
Skarga okazała się nieuzasadniona.
Przedmiotem oceny Sądu jest decyzja Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z 31 stycznia 2020 r. uchylająca decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z 29 października 2019 r. i nakazującą rozbiórkę wybudowanego w warunkach samowoli budowlanej w południowej części działki nr [..] obręb 01 w mieście K. na wysokości działki sąsiedniej nr [..], wolnostojącego budynku pełniącego funkcję techniczną.
Wzmiankowana decyzja została wydana na podstawie art. 49 ust. 3 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (t.j. Dz. U. z 2019 r., poz. 1186 ze zm. – dalej jako Prawo budowlane), stosownie do którego decyzję nakazującą rozbiórkę obiektu budowlanego wydaje się również w przypadku nieuiszczenia w terminie opłaty legalizacyjnej, z zastrzeżeniem art. 49c ust. 2.
Zgodnie natomiast z art. 49c ust. 2 Prawa budowlanego złożenie wniosku, o którym mowa w art. 67a § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa, powoduje zawieszenie postępowania administracyjnego prowadzonego na podstawie art. 48, art. 49 i art. 49b do dnia rozstrzygnięcia wniosku.
Od uiszczenia opłaty legalizacyjnej uzależnione jest pozytywne zakończenie procesu legalizacji samowoli budowlanej. Jednak jej opłacenie nie jest obowiązkiem, lecz jedynie uprawnieniem strony. Decydując się jednak na niedokonanie wpłaty, strona musi się liczyć z konsekwencjami w postaci wydania przez organ nakazu rozbiórki (por.: wyrok NSA z 4 stycznia 2011 r., II OSK 2033/09, LEX nr 953006; wyrok WSA w Warszawie z 2 września 2010 r., VII SA/Wa 2381/09, LEX nr 760093; wyrok WSA w Gliwicach z 18 stycznia 2012 r., II SA/Gl 642/11, LEX nr 1109768).
W przedmiotowej sprawie okolicznością bezsporną jest, że właściciel legalizowanego obiektu budowlanego nie uiścił opłaty legalizacyjnej ustalonej ostateczną decyzją Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego, z dnia 13 stycznia 2017 r., nr [..].
Z akt sprawy nie wynika również aby zaszła okoliczność wskazana w art. 49c ust. 2 Prawa budowlanego.
Nieuchronną konsekwencją powyższego jest orzeczenie o rozbiórce obiektu budowlanego stosownie do art. 48 ust. 1 Prawa budowlanego.
Natomiast podnoszone przez skarżącego zarzuty nie dotyczą w istocie przedmiotowego postępowania administracyjnego, a ich zasadność została oceniona w prawomocnych wyrokach Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 19 kwietnia 2017 r., sygn. akt II SA/Gd 118/17 oraz Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 czerwca 2019 r., sygn. akt II OSK 1877/17. Orzeczenia te dotyczą postępowania administracyjnego zakończonego postanowieniem Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 13 stycznia 2017 r., nr [..] w przedmiocie ustalenia wysokości opłaty legalizacyjnej.
Decyzja nakazująca rozbiórkę samowolnie zrealizowanego obiektu na podstawie art. 49 ust. 3 w zw. z art. 48 Prawa budowlanego jest jedynie konsekwencją nieuiszczenia opłaty legalizacyjnej, ustalonej w innym, wcześniejszym postępowaniu. Ustalenie nieuiszczenia opłaty legalizacyjnej nie jest podstawą do rozważań uznaniowych dla organu, czy zasadnie należy orzec rozbiórkę czy też nie.
Z tych względów, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.), wniesioną w niniejszej sprawie skargę, jako bezzasadną, oddalił.
W niniejszej sprawie Sąd orzekał na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. poz. 374, z późn.zm.). W związku bowiem z intensyfikacją rozwoju epidemii i wprowadzeniem dodatkowych ograniczeń, nakazów i zakazów związanych z objęciem miasta obszarem czerwonym, o którym mowa w § 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 9 października 2020 r. w sprawie ustanowienia określonych ograniczeń, nakazów i zakazów w związku z wystąpieniem stanu epidemii (Dz. U. poz. 1758, z późn.zm.), a także zarządzeniem nr 49/2020 Prezesa Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 19 października 2020 r. w sprawie odwołania rozpraw oraz wstrzymania przyjmowania interesantów i ograniczenia obsad kadrowych w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gdańsku w związku z istotnym zagrożeniem zakażenia wirusem SARS-CoV-2 sprawa została skierowana do załatwienia na posiedzeniu niejawnym w trybie art. 15zzs4 ust. 3 powołanej wyżej ustawy z dnia 2 marca 2020 r.