II SA/Gd 228/20

Wojewódzki Sąd Administracyjny w GdańskuGdańsk2021-04-14
NSAbudowlaneŚredniawsa
postępowanie egzekucyjnegrzywna w celu przymuszeniarozbiórkasamowola budowlanaprawo budowlaneWSAegzekucja administracyjnaobiekty budowlane

Podsumowanie

WSA w Gdańsku oddalił skargę na postanowienie o nałożeniu grzywny w celu przymuszenia do rozbiórki samowolnie wybudowanych obiektów, uznając środek egzekucyjny za zasadny i proporcjonalny.

Skarżący M. B. i K. R. zaskarżyli postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego o nałożeniu grzywny w celu przymuszenia do rozbiórki samowolnie wybudowanych obiektów budowlanych. Skarga została oddalona. Sąd uznał, że organ egzekucyjny działał prawidłowo, stosując grzywnę jako środek przymusu w sytuacji niewykonywania ostatecznej decyzji nakazującej rozbiórkę od 2002 roku. Wysokość grzywny (10 000 zł na każdego) została uznana za uzasadnioną długotrwałym uchylaniem się od obowiązku i mieszczącą się w granicach ustawowych.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku rozpoznał skargę M. B. i K. R. na postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego, które utrzymało w mocy decyzję o nałożeniu na każdego ze skarżących grzywny w wysokości 10 000 zł w celu przymuszenia do rozbiórki samowolnie wybudowanych obiektów budowlanych. Skarga została oddalona. Sąd podkreślił, że organ egzekucyjny nie jest uprawniony do badania legalności egzekwowanego obowiązku, a jedynie do stosowania środków egzekucyjnych. W tej sprawie obowiązek rozbiórki wynikał z ostatecznej decyzji z 2002 roku, której skarżący nie wykonali przez 18 lat. Sąd uznał, że nałożenie grzywny w celu przymuszenia było uzasadnione, a jej wysokość mieściła się w ustawowych granicach (do 10 000 zł na osobę). Podkreślono, że grzywna ta ma charakter przymusu, a nie kary, i może zostać umorzona lub zwrócona w części, jeśli obowiązek zostanie wykonany. Wykonanie zastępcze, choć bardziej dolegliwe, byłoby kosztowniejsze dla skarżących. Sąd nie dopatrzył się naruszenia przepisów prawa, zasad postępowania egzekucyjnego ani administracyjnego.

Potrzebujesz głębszej analizy? Agent AI przeanalizuje tę sprawę na tle orzecznictwa i odpowiedniego stanu prawnego.

Sprawdź

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Tak, nałożenie grzywny jest zgodne z prawem, jeśli organ egzekucyjny działa prawidłowo i stosuje środki proporcjonalne do sytuacji.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że organ egzekucyjny miał podstawy do nałożenia grzywny, ponieważ skarżący uchylali się od wykonania ostatecznej decyzji nakazującej rozbiórkę od 2002 roku. Grzywna jest środkiem przymusu, a jej wysokość (10 000 zł na każdego) mieści się w granicach ustawowych i jest uzasadniona długotrwałym niewykonywaniem obowiązku.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (11)

Główne

u.p.e.a. art. 119 § 1

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

Grzywnę w celu przymuszenia nakłada się, gdy egzekucja dotyczy spełnienia przez zobowiązanego obowiązku znoszenia lub zaniechania albo obowiązku wykonania czynności, a w szczególności czynności, której z powodu jej charakteru nie może spełnić inna osoba za zobowiązanego. Grzywnę nakłada się również, jeżeli nie jest celowe zastosowanie innego środka egzekucji obowiązków o charakterze niepieniężnym.

u.p.e.a. art. 121 § 4

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

Jeżeli egzekucja dotyczy spełnienia przez zobowiązanego obowiązku wynikającego z przepisów prawa budowlanego, grzywna w celu przymuszenia jest jednorazowa.

Pomocnicze

u.p.e.a. art. 125 § 1

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

W razie wykonania obowiązku określonego w tytule wykonawczym, nałożone, a nieuiszczone lub nieściągnięte grzywny w celu przymuszenia podlegają umorzeniu.

u.p.e.a. art. 7 § 2

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

Zasada racjonalnego działania.

u.p.e.a. art. 7 § 3

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

Zasada niezbędności stosowania środków egzekucyjnych.

P.u.s.a. art. 1 § 1

Ustawa - Prawo o ustroju sądów administracyjnych

P.u.s.a. art. 1 § 2

Ustawa - Prawo o ustroju sądów administracyjnych

p.p.s.a. art. 3 § 2

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 145 § 1

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 151

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 119 § 3

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Argumenty

Skuteczne argumenty

Organ egzekucyjny prawidłowo zastosował grzywnę w celu przymuszenia jako środek egzekucyjny wobec niewykonywania ostatecznej decyzji nakazującej rozbiórkę. Wysokość grzywny (10 000 zł na każdego) jest uzasadniona długotrwałym uchylaniem się od wykonania obowiązku i mieści się w granicach ustawowych. Organ egzekucyjny nie jest uprawniony do badania legalności egzekwowanego obowiązku. Grzywna w celu przymuszenia jest środkiem przymusu, a nie karą, i jej celem jest skłonienie do wykonania obowiązku.

Odrzucone argumenty

Nałożona grzywna jest zbyt uciążliwa i nieproporcjonalna do charakteru obiektu (drewniany domek letniskowy). Uzasadnienie wysokości grzywny jest szablonowe i nie uwzględnia sytuacji materialnej zobowiązanych. Organ powinien był uwzględnić starania o zmianę planu zagospodarowania przestrzennego i potencjalną szkodę wynikającą z rozbiórki. Grzywna przewyższa koszt wykonania zastępczego.

Godne uwagi sformułowania

organ egzekucyjny nie jest uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym ani orzekające w niniejszej sprawie organy egzekucyjne, ani kontrolujący ich rozstrzygnięcia Sąd nie są zobowiązani do uwzględnienia okoliczności przystąpienia do sporządzenia Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego Gminy grzywna nie jest karą, ale środkiem przymusu i ma jednocześnie doprowadzić do skutecznego wykonania nakazanego obowiązku nałożenie grzywny w celu przymuszenia nie powoduje powstania po stronie zobowiązanego żadnych dodatkowych kosztów grzywna w celu przymuszenia jest jednorazowa

Skład orzekający

Dariusz Kurkiewicz

przewodniczący

Jolanta Górska

członek

Magdalena Dobek-Rak

sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Uzasadnienie stosowania grzywny w celu przymuszenia do wykonania obowiązku rozbiórki, ograniczenia kognicji sądu administracyjnego w postępowaniu egzekucyjnym, brak obowiązku uwzględniania sytuacji materialnej zobowiązanego przy ustalaniu wysokości grzywny."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji niewykonywania obowiązku rozbiórki przez wiele lat i zastosowania grzywny w celu przymuszenia. Interpretacja przepisów Prawa budowlanego w kontekście definicji budynku może być specyficzna dla tego orzeczenia.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa pokazuje długotrwały konflikt między obywatelami a organami administracji w kwestii samowoli budowlanej i egzekucji obowiązków. Pokazuje mechanizmy prawne stosowane w takich sytuacjach.

18 lat zwłoki z rozbiórką: Sąd potwierdza zasadność grzywny 10 000 zł za samowolę budowlaną.

Sektor

nieruchomości

Agent AI dla prawników

Masz pytanie dotyczące tej sprawy?

Zapytaj AI Research — przeanalizuje to orzeczenie w kontekście ponad 1,4 mln innych spraw i aktualnych przepisów.

Wyszukiwanie w 1,4 mln orzeczeń SN, NSA i sądów powszechnych
Dogłębna analiza z powołaniem na źródła
Zadawaj pytania uzupełniające — jak rozmowa z ekspertem

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

II SA/Gd 228/20 - Wyrok WSA w Gdańsku
Data orzeczenia
2021-04-14
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2020-03-19
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Sędziowie
Dariusz Kurkiewicz /przewodniczący/
Jolanta Górska
Magdalena Dobek-Rak /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
638  Sprawy egzekucji administracyjnej;  egzekucja obowiązków o charakterze niepieniężnym
Hasła tematyczne
Egzekucyjne postępowanie
Sygn. powiązane
II OZ 1180/20 - Postanowienie NSA z 2021-01-20
II OSK 2128/21 - Wyrok NSA z 2024-05-15
Skarżony organ
Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2019 poz 1438
art. 119 par. 1, art. 125 par. 1
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Dariusz Kurkiewicz Sędzia WSA Jolanta Górska Sędzia WSA Magdalena Dobek-Rak (spr.) po rozpoznaniu w Gdańsku w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 14 kwietnia 2021 r. sprawy ze skargi M. B. na postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 17 stycznia 2020 r., nr [...] w przedmiocie nałożenia grzywny w celu przymuszenia do rozbiórki obiektu budowlanego oddala skargę.
Uzasadnienie
K. R. i M. B. wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę na postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 17 stycznia 2020 r., nr [..], w przedmiocie nałożenia grzywny w celu przymuszenia do rozbiórki obiektu budowlanego.
Skarga K. R. została prawomocnym postanowieniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 9 października 2020 r. odrzucona.
Zaskarżone postanowienie zostało wydane w następującym stanie faktycznym i prawnym:
Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia 17 września 2001 r., nr [..], nakazał K. B. (obecnie R.) i M.B. rozbiórkę obiektu budowlanego domku letniskowego o konstrukcji drewnianej z poddaszem użytkowym o wymiarach 6m x 6m wraz z elementami betonowymi, na których obiekt posadowiono oraz obiektu budowlanego - ustępu o konstrukcji drewnianej nietrwale związanego z gruntem, wzniesionych na działce nr [..] w K. gmina W. bez pozwolenia na budowę. W trybie odwoławczym, Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia 22 lutego 2002 r. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku prawomocnym wyrokiem z dnia 15 września 2005 r., sygn. akt II SA/Gd 2354/02, oddalił skargę na decyzję organu odwoławczego.
Upomnieniem z dnia 7 lipca 2016 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego wezwał K. R. i M. B. do bezzwłocznego wykonania obowiązku rozbiórki z zagrożeniem skierowania sprawy na drogę postępowania egzekucyjnego, po czym, w dniu 18 sierpnia 2016 r. wystawił wobec nich tytuł wykonawczy.
Postanowieniem z dnia 16 września 2016 r., utrzymanym w mocy przez organ odwoławczy w dniu 14 listopada 2016 r., oddalono zarzuty w przedmiocie prowadzenia postępowania egzekucyjnego w administracji, dotyczące tytułu wykonawczego wystawionego wobec skarżących. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku prawomocnym wyrokiem z dnia 16 lutego 2017 r., sygn. akt II SA/Gd 80/17, oddalił skargę na postanowienie organu odwoławczego.
Wskutek dalszego niewykonywania obowiązku rozbiórki przez zobowiązanych
Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego postanowieniem z dnia 21 sierpnia 2019 r. nałożył na M. B. i K. R., na każdego z osobna, grzywnę w wysokości 10000 zł w celu przymuszenia do wykonania rozbiórki wskazanych obiektów budowlanych wzniesionych na działce nr [..] w K. gmina W. bez pozwolenia na budowę, w terminie do 31 stycznia 2020 r. Organ stwierdził, że wobec niewykonania przez adresatów obowiązku rozbiórki, organ zobowiązany był do zastosowania środka w postaci grzywny w celu przymuszenia, która obciążono każdego zobowiązanego, na co pozwala art. 119 § 1, art. 120 § 1 oraz art 121 § 4 i 5 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.
Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego rozpoznając zażalenie K. R. i M. B., uzupełnione pismem z dnia 10 grudnia 2019 r., postanowieniem z dnia 17 stycznia 2020 r. uchylił postanowienie organu I instancji w części dotyczącej terminu uiszczenia grzywny i wykonania obowiązku i wyznaczył nowy termin do dnia 30 czerwca 2020 r. W pozostałym zakresie postanowienie organu I instancji utrzymał w mocy. W uzasadnieniu wskazano, że organ egzekucyjny nakładając na każdego ze zobowiązanych z osobna grzywnę w wysokości 10000 zł uwzględnił fakt uchylania się przez nich od wykonania rozbiórki i niewykazanie woli rzeczywistego i dobrowolnego wykonania tego obowiązku. Wskazano, że nałożona grzywna nie jest karą, ale środkiem przymusu i ma jednocześnie doprowadzić do skutecznego wykonania nakazanego obowiązku. Wysokość nałożonej grzywny uwzględnia charakter przedmiotowych obiektów budowlanych. Wysokość grzywny nie przekracza granic wyznaczonych przez zasady ogólne postępowania egzekucyjnego w administracji, a jej nałożenie nie powoduje powstania po stronie zobowiązanego żadnych dodatkowych kosztów. Odnosząc się do argumentów zażalenia wyjaśniono, że celem nałożenia grzywny jest między innymi uniknięcie konieczności sięgania do bardziej dolegliwego środka egzekucyjnego, jakim jest wykonanie zastępcze. Wymierzając grzywnę organ musi uwzględnić, że środek ten, z uwagi na jednokrotność zastosowania, powinien być odpowiednio dolegliwy, aby zapewnić jego skuteczność. Z treści art. 121 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji nie można wywodzić, że organ ma obowiązek uzasadniania wysokości zastosowanej grzywny możliwościami finansowymi zobowiązanego. Ponadto, w odniesieniu do zawartego w zażaleniu wniosku o wstrzymanie postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 17 § 2 u.p.e.a. wyjaśniono, że nie znaleziono podstaw do jego zastosowania.
K. R. i M. B. w skardze na powyższe postanowienie wnieśli o umorzenie prowadzonego postępowania lub jego zawieszenie do czasu uchwalenia nowego studium oraz miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Skarżący wskazali, że ich kontakty z urzędem Powiatowego Inspektora Budowlanego trwają od 2001 r. i nigdy nie uchylali się od odpowiedzi na przesyłaną korespondencję. Nałożona na nich grzywna w wysokości 20 000 zł (po 10 000 zł na każdego z osobna) nie ma nic wspólnego z zasadą racjonalnego działania i przewyższa koszt wykonania zastępczego. Konieczność jej uiszczenia wiąże się z dodatkowymi kosztami zaciągniętego kredytu. W działaniu urzędu nie ma racjonalnego kompromisu pomiędzy charakterem drewnianego domku letniskowego a wysokością wymierzonej grzywny, co doprowadziło do zastosowania zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego. Uzasadnienie wysokości grzywny jest szablonowe, w oderwaniu od stanu faktycznego sprawy, nie uwzględniające sytuacji materialnej zobowiązanych. Wyjaśniono również w skardze, że od czasu zakupu działki (blisko 20 lat) zobowiązani starają się o przekształcenie terenu, na której posadowiona jest samowola budowlana. Zmiana przeznaczenia działki z obecnej na tereny rekreacyjne wymaga zmiany ustaleń Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego Gminy, którą już zainicjowano. Rozbiórka domku letniskowego wyrządzi znaczącą szkodę i spowoduje trudne do odwrócenia skutki.
W odpowiedzi na skargę Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację sformułowaną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga podlega oddaleniu.
Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2021 r., poz. 137 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sądy administracyjne, kierując się kryterium legalności, dokonują oceny zgodności treści zaskarżonego aktu oraz procesu jego wydania z normami prawnymi - ustrojowymi, proceduralnymi i materialnymi - przy czym ocena ta jest dokonywana według stanu prawnego i na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu. W świetle art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie.
Przedmiotem kontroli legalności w niniejszej sprawie jest postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego, mocą którego uchylono postanowienie organu I instancji o nałożeniu grzywny na każdego ze zobowiązanych w części dotyczącej terminu uiszczenia grzywny i wykonania obowiązku wyznaczając nowy termin, natomiast w pozostałym zakresie utrzymano zaskarżone postanowienie w mocy.
Rozpoznając skargę na postanowienie w przedmiocie nałożenia grzywny w celu przymuszenia do wykonania obowiązku o charakterze niepieniężnym Sąd mógł zbadać jedynie prawne przesłanki jego wydania. Nie miał natomiast podstaw do badania zgodności z prawem egzekwowanego obowiązku, tj. nakazu rozbiórki samowolnie wybudowanych obiektów budowlanych. Jak wynika bowiem z treści art. 29 § 1 u.p.e.a., organ egzekucyjny nie jest uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym. Organ ten działa na podstawie przepisów egzekucyjnych, a nie ustawy - Prawo budowlane, zaś jego postępowanie ograniczone jest tylko do działań egzekucyjnych. Co za tym idzie - zarówno organ egzekucyjny, jak i Sąd, nie są uprawnieni do tego, aby w tej sprawie kontrolować legalność orzeczonej rozbiórki, a także badać możliwość legalizacji samowoli budowlanej objętej wyżej wymienioną, ostateczną decyzją, którą skarżący obowiązani są wykonać. W konsekwencji ani orzekające w niniejszej sprawie organy egzekucyjne, ani kontrolujący ich rozstrzygnięcia Sąd nie są zobowiązani do uwzględnienia okoliczności przystąpienia do sporządzenia Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego Gminy, w którym działka skarżących powinna uzyskać status rekreacyjny i budowlany.
W ocenie Sądu, zaskarżone postanowienie nie narusza przepisów obowiązującego prawa w stopniu, który uzasadniałby uwzględnienie skargi i podjęcie rozstrzygnięcia na podstawie art. 145 § 1 p.p.s.a. Sąd nie stwierdził nieprawidłowości zarówno co do ustalenia stanu faktycznego sprawy, jak i w zakresie zastosowania do niego przepisów ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz.U. z 2019 r., poz. 1438 ze zm.), zwanej dalej u.p.e.a. Z tego też powodu Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Organy nadzoru budowlanego, działające jako organy egzekucyjne, na podstawie art. 20 § 1 pkt 4, art. 119, art. 121 § 1, 2 i 4 i art. 122 u.p.e.a., nałożyły na każdego ze zobowiązanych z osobna grzywnę w wysokości 10000 zł w celu przymuszenia do wykonania obowiązku rozbiórki: obiektu budowlanego domku letniskowego o konstrukcji drewnianej z poddaszem użytkowym o wymiarach 6,0 x 6,0 m wraz z elementami betonowymi, na których go posadowiono, nietrwale związanego z gruntem oraz obiektu budowlanego – ustępu o konstrukcji drewnianej nietrwale związanego z gruntem, wzniesionych na działce nr [...], w K., gmina W., bez pozwolenia na budowę.
W niniejszej sprawie nie ulega wątpliwości, że egzekwowany obowiązek rozbiórki został określony w ostatecznej decyzji Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 22 lutego 2002 r., utrzymującej w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 17 września 2001 r. Legalność powyższych rozstrzygnięć potwierdził Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, w wyroku z dnia 15 września 2005 r., sygn. akt II SA/Gd 2354/02, oddalającym skargę.
Obowiązek rozbiórki nałożony decyzją ostateczną powinien zostać wykonany przez zobowiązanych dobrowolnie i niezwłocznie po otrzymaniu decyzji. W niniejszej sprawie organy ustaliły w sposób niewątpliwy, że nałożony na skarżących obowiązek rozbiórki nie został wykonany. Oznacza to, że K. R. i M. B. uchylają się od wykonania powyższego obowiązku nałożonego na nich już w roku 2002, a żadna z ujawnionych okoliczności nie stanowi usprawiedliwienia dla postępowania zobowiązanych. Wyjaśnić należy, że w aktualnym stanie prawym brak jest przeszkód do prowadzenia postępowania egzekucyjnego zmierzającego do realizacji obowiązku rozbiórki, podobnie jak nie ma przeszkód natury prawnej uniemożliwiających dobrowolne wykonanie tego obowiązku.
Organy egzekucyjne miały zatem wszelkie podstawy do wszczęcia i powadzenia postępowania egzekucyjnego mającego na celu doprowadzenie do realizacji obowiązku, który nie został przez zobowiązanych wykonany dobrowolnie. W świetle dyspozycji art. 6 § 1 u.p.e.a. organy egzekucyjne mają obowiązek podjąć czynności zmierzające do zastosowania środków egzekucyjnych w razie uchylania się zobowiązanego od wykonania obowiązku.
Chronologia i prawidłowość podejmowanych przez organ egzekucyjny czynności w toku postępowania egzekucyjnego nie wzbudziła zastrzeżeń Sądu i uzasadniała formalnoprawną możliwość zastosowania środków egzekucyjnych, w tym podjęcia rozstrzygnięcia na podstawie art. 119 u.p.e.a. Treść obowiązku podlegającego egzekucji została, zgodnie z utrzymaną w mocy decyzją Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowalnego z dnia 17 września 2001 r. przytoczona w tytule wykonawczym z dnia 18 sierpnia 2016 r., nie pozostawiając żadnych wątpliwości co do istoty egzekwowanego obowiązku. Skuteczność doręczenia obojgu zobowiązanym zarówno wskazanego tytułu wykonawczego, jak i poprzedzającego go upomnienia z dnia 7 lipca 2016 r., nie budzi żadnych zastrzeżeń Sądu.
Zgodnie z art. 119 § 1 u.p.e.a. grzywnę w celu przymuszenia nakłada się, gdy egzekucja dotyczy spełnienia przez zobowiązanego obowiązku znoszenia lub zaniechania albo obowiązku wykonania czynności, a w szczególności czynności, której z powodu jej charakteru nie może spełnić inna osoba za zobowiązanego. Grzywnę nakłada się również, jeżeli nie jest celowe zastosowanie innego środka egzekucji obowiązków o charakterze niepieniężnym (§ 2).
Badając zgodność z prawem zaskarżonego postanowienia w sprawie nałożenia grzywny Sąd uznał, iż organy obu instancji prawidłowo ustaliły stan faktyczny przedmiotowej sprawy i orzekły o nałożeniu na zobowiązanych – na każdego z osobna - grzywny w celu przymuszenia w wysokości 10000 zł.
Przepisy u.p.e.a., w przypadku niewykonania obowiązku niepieniężnego dotyczącego nakazu rozbiórki, dopuszczają zastosowanie dwóch środków egzekucyjnych: grzywny w celu przymuszenia oraz wykonania zastępczego. Z zasad postępowania egzekucyjnego w administracji, określonych w art. 7 § 2 u.p.e.a. (zasada racjonalnego działania) oraz w art. 7 § 3 u.p.e.a. (zasada niezbędności), wynika obowiązek organu zastosowania wobec zobowiązanego takiej dolegliwości, która jest niezbędna do realizacji ciążącego na nim obowiązku i zaprzestania stosowania tej dolegliwości w momencie, gdy obowiązek ten zostanie spełniony.
Zdaniem Sądu, organy obu instancji dokonały właściwego wyboru środka egzekucyjnego w postaci grzywny w celu przymuszenia, jak również prawidłowo określiły jej wysokość. Poczynione ustalenia oraz dokonane oceny nie noszą znamion dowolności. Wskazać należy w szczególności na okoliczność, że nałożenie grzywny w celu przymuszenia nie powoduje powstania po stronie zobowiązanego żadnych dodatkowych kosztów, a jej zastosowanie nie jest celem samym w sobie, gdyż ma wyłącznie doprowadzić do wykonania zasadniczego obowiązku w postaci rozbiórki. O charakterze grzywny w celu przymuszenia świadczy przepis art. 125 § 1 u.p.e.a., który stanowi, że w razie wykonania obowiązku określonego w tytule wykonawczym, nałożone, a nieuiszczone lub nieściągnięte grzywny w celu przymuszenia podlegają umorzeniu. Natomiast na wniosek zobowiązanego, który wykonał obowiązek, grzywny uiszczone lub ściągnięte w celu przymuszenia mogą być w uzasadnionych przypadkach zwrócone w wysokości 75% lub w całości (art. 126 u.p.e.a.). Zatem to od zobowiązanego zależy, czy wykona nałożony obowiązek, a w konsekwencji, czy poniesie koszty nałożonej grzywny. Wykonanie rozbiórki przez zobowiązanych w określonym terminie zwalnia ich z obowiązku uiszczenia grzywny. Wykonanie zastępcze wiązałoby się natomiast z koniecznością pokrycia jego kosztów, co ze względu na nieuchronność tego obowiązku byłoby oczywiście bardziej dolegliwe dla zobowiązanych niż grzywna. Polega ono bowiem na wykonaniu nałożonego obowiązku przez inną osobę na zlecenie organu egzekucyjnego na koszt zobowiązanego. Skarżący zostaliby zatem obciążeni kosztami związanymi z wyłonieniem wykonawcy, a następnie kosztami wynagrodzenia wykonawcy. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 13 maja 2009 r., sygn. akt II OSK 767/08, wskazał, że w trakcie egzekucji wynikającego z przepisów prawa budowlanego obowiązku rozbiórki obiektu budowlanego, organ egzekucyjny powinien, w razie bezskutecznego upływu terminu określonego w art. 15 § 1 zd. 2, w pierwszej kolejności nałożyć grzywnę w celu przymuszenia, na podstawie art. 119 § 1 lub 2, uwzględniając dyspozycje przepisów art. 121 § 4 i 5 oraz art. 122 § 2 pkt 2 in fine.
Z tych względów wybór środka egzekucyjnego w postaci grzywny w celu przymuszenia należało uznać za spełniający wymogi art. 7 § 2 i § 3 u.p.e.a.
Odnosząc się do wysokości nałożonej grzywny w celu przymuszenia Sąd miał na uwadze, że obowiązek nałożony na skarżących wynika z przepisów prawa budowlanego. Przepisy u.p.e.a. w sposób szczególny określają egzekucję tego rodzaju obowiązków. Zgodnie z art. 121 § 4 u.p.e.a., jeżeli egzekucja dotyczy spełnienia przez zobowiązanego obowiązku wynikającego z przepisów prawa budowlanego, grzywna w celu przymuszenia jest jednorazowa. Z art. 122 § 2 pkt 2 u.p.e.a. wynika zaś, iż postanowienie o nałożeniu grzywny powinno zawierać wezwanie do wykonania obowiązku określonego w tytule wykonawczym w terminie wskazanym w postanowieniu, z zagrożeniem, że w razie niewykonania obowiązku w terminie, będą nakładane dalsze grzywny w tej samej lub wyższej kwocie, a w przypadku obowiązku wynikającego z przepisów prawa budowlanego lub z zakresu bezpieczeństwa i higieny pracy, będzie orzeczone wykonanie zastępcze.
Z całokształtu przepisów regulujących instytucję grzywny w celu przymuszenia wynika zatem, że grzywna, aby odniosła pożądany skutek w postaci realnego przymuszenia zobowiązanego do wykonania obowiązku, powinna być nałożona przez organ egzekucyjny w odpowiedniej wysokości, tak aby jej dolegliwość nie pozostawała dla zobowiązanego jedynie symboliczna. Nie bez znaczenia pozostają także w tym zakresie okoliczności dotyczące zachowania zobowiązanego - zmierzające do rzeczywistego, dobrowolnego wykonania lub też uchylenia się od wykonania nałożonego obowiązku.
Zgodnie z art. 121 § 2 u.p.e.a. każdorazowo nałożona grzywna nie może przekraczać kwoty 10000 zł, a w stosunku do osób prawnych i jednostek organizacyjnych nieposiadających osobowości prawnej kwoty 50.000 zł. Oznacza to, że górną granicą dopuszczalnej wysokości grzywny w celu przymuszenia, która mogła zostać nałożona w przedmiotowej sprawie na każdego ze zobowiązanych, jest kwota 10000 zł. W ocenie Sądu, nałożenie grzywny w orzeczonej wysokości na każdego ze zobowiązanych było w niniejszej sprawie uzasadnione długoletnim (18 lat) uchylaniem się przez zobowiązanych od wykonania rozbiórki przedmiotowych obiektów budowlanych świadczącym o braku woli rzeczywistego i dobrowolnego wykonania tego obowiązku. Na ocenę prawidłowości ustalonej wysokości grzywny nie bez wpływu pozostaje też okoliczność, że organ w niniejszej sprawie, zgodnie z art. 121 § 4 u.p.e.a., dysponował tylko jednokrotną możliwością nałożenia grzywny w celu przymuszenia, co wymusza określenie jej na poziomie gwarantującym skuteczność tego środka egzekucyjnego. Wyjaśnić przy tym należy, że w okolicznościach niniejszej sprawy, determinowanych charakterem obiektu budowlanego w postaci domku letniskowego nietrwale związanego z gruntem, nie było podstaw do wymierzenia grzywny w oparciu o art. 121 § 5 u.p.e.a., który ma zastosowanie wyłącznie w egzekucji obowiązku rozbiórki budynków. Obiekt objęty obowiązkiem rozbiórki w niniejszej sprawie nie wykazuje cechy trwałego związania z gruntem, co wyklucza uznanie go za budynek. Potwierdza to treść ostatecznej i prawomocnej decyzji orzekającej rozbiórkę, przesądzającej w sposób wiążący dla organów egzekucyjnych o charakterze obiektu.
Bezspornym jest również, że organy mogły nałożyć grzywnę osobno na każdego ze zobowiązanych w ustalonej wysokości. W orzecznictwie utrwalony jest bowiem pogląd, że każdy z adresatów decyzji zawierającej nakaz wykonania obowiązku o charakterze niepieniężnym jest w pełnym zakresie odpowiedzialny za wykonanie tego nakazu. Konsekwencją tego stanowiska jest możliwość egzekwowania wykonania określonych czynności wobec każdego zobowiązanego. Trafność poglądu o możliwości nałożenia grzywny w wysokości ustalonej na podstawie art. 121 § 5 u.p.e.a. na każdego zobowiązanego, umacnia cel wymierzania grzywny (tak Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 25 września 2009 r., II OSK 1483/08, LEX 597305).
Z treści art. 121 u.p.e.a. nie wynika obowiązku uwzględniania przy ustalaniu wysokości grzywny sytuacji majątkowej zobowiązanych i ich możliwości płatniczych. Grzywna nie jest karą, lecz formą nacisku, która ma na celu skłonienie zobowiązanych, poprzez dolegliwość finansową, do określonego zachowania się. Tym bardziej, że jak już wskazano, zobowiązani mogą się uwolnić od zapłacenia grzywny, wykonując ciążący na nich obowiązek niepieniężny. Z kolei ocena celowości i racjonalności zastosowania wskazanego środka znajduje się zasadniczo w sferze swobody organu. Według Sądu, uzasadnienie kwestionowanych rozstrzygnięć egzekucyjnych jest wystarczające dla uznania, że granice ustawowej swobody organu egzekucyjnego w zakresie stosowania środków egzekucji obowiązków o charakterze niepieniężnym nie zostały przekroczone.
W konsekwencji Sąd uznał, że zastosowanie oraz wysokość grzywny nałożonej na każdego ze zobowiązanych mieszczą się w granicach ustawowych kompetencji organów egzekucji i nie naruszają prawa w sposób, który uzasadniałby uchylenie wydanych rozstrzygnięć. Dokonując takiej oceny uwzględniono przede wszystkim długotrwałość stanu niewykonywania nałożonych obowiązków (18 lat) świadczącą o braku poszanowania nakazów wynikających z władczych rozstrzygnięć organów państwowych. Wątpliwości, w świetle prawidłowo ustalonego stanu faktycznego sprawy, nie budzi też przestrzeganie przez organy zasad postępowania egzekucyjnego, w tym zasady celowości oraz stosowania najłagodniejszego środka egzekucyjnego. Przeprowadzone postępowanie nie narusza także ogólnych zasad postępowania administracyjnego wyrażonych w art. 6, art. 7 i art. 8 k.p.a.
W tych okolicznościach Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że przedmiotowa grzywna w celu przymuszenia nałożona na każdego ze zobowiązanych w wysokości 10000 zł spełnia wymogi przepisów u.p.e.a. Wybór tego środka, jak również wysokość nałożonej grzywny, odpowiadają rodzajowi nałożonego obowiązku oraz zostały wyczerpująco umotywowane w uzasadnieniach kontrolowanych aktów.
Z tych przyczyn Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, działając na podstawie art. 151 p.p.s.a., skargę oddalił.
Sąd orzekał w niniejszej sprawie na posiedzeniu niejawnym w postępowaniu uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 3 p.p.s.a., który stanowi, że sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie

Nie znalazłeś odpowiedzi?

Zadaj pytanie naszemu agentowi AI — przeszuka orzecznictwo i przepisy za Ciebie.

Rozpocznij analizę