II SA/GD 2249/02

II SA/Gd 2249/02 - Wyrok WSA w Gdańsku
Data orzeczenia
2005-02-02
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2002-09-09
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Sędziowie
Alina Dominiak
Arkadiusz Despot-Mładanowicz /przewodniczący/
Krzysztof Gruszecki /sprawozdawca/
Symbol z opisem
620  Ochrona zdrowia, w tym sprawy dotyczące chorób zawodowych, zakładów opieki zdrowotnej, uzdrowisk, zawodu lekarza, pielęg
Skarżony organ
Inspektor Sanitarny
Treść wyniku
Uchylono decyzję II i I instancji
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Arkadiusz Despot-Mładanowicz Sędziowie WSA Alina Dominiak Asesor WSA Krzysztof Gruszecki (spr.) Protokolant Agnieszka Januszewska po rozpoznaniu w dniu 19 stycznia 2005 r. na rozprawie sprawy ze skargi "A" w Cz. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia 1 sierpnia 2002 r. Nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego z dnia 29 maja 2002 r. nr [...] 2) stwierdza, że zaskarżone decyzje nie podlegają wykonaniu 3) zasądza od Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego na rzecz "B" w Cz. 10 zł (dziesięć złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
3 II SA/Gd 2249/02
U z a s a d n i e n i e
Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny decyzją z dnia 29 maja 2002 r. Nr [...] stwierdził u J. B. chorobę zawodową – astmę oskrzelową Lp. 3. Powodem uznania schorzenia za chorobę zawodową było narażenie na kontakt z alergenami w "A" w Cz. na stanowisku ciastkarza-dekoratora, brygadzisty, kierownika ciastkarni.
Stwierdzenie to oparte było na opinii Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy, w którym rozpoznano chorobę zawodową – astmę oskrzelową.
Odwołanie od decyzji wniosła skarżąca "B" w Cz., w którym stwierdzono, że J. B. nie zajmował stanowiska pracy na którym byłby narażony na kontakt z alergenami pochodzenia roślinnego. Zwrócono również uwagę na fakt, że umowa o pracę z nim została rozwiązana z dniem 31 sierpnia 2001 r., a zgłoszenie do Poradni Medycyny Pracy miało miejsce dopiero 07.03.2002 r.
Zaskarżoną decyzją z dnia 1 sierpnia 2002 r. Wojewódzki Inspektor Sanitarny na podstawie art. 138 § 1 K.p.a. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu tego orzeczenia stwierdzono, że u pracownika skarżącego rozpoznano astmę oskrzelową, spowodowaną narażeniem na alergeny mąki, uznając iż w tym zakresie nie ma znaczenia brak korzystania przez zainteresowanego ze zwolnień lekarskich w trakcie zatrudnienia.
W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego skarżąca "C" w Cz. podniosła, że w prowadzonym postępowaniu administracyjnym miało miejsce naruszenie zasad postępowania administracyjnego przez uchybienie postanowieniom art. 7, 10 § 1, 75, 77 § 1, 80 i 107 § 1 i 3 K.p.a., w szczególności przez brak zawiadomienia skarżącego o wszczęciu postępowania w sprawie ustalenia choroby zawodowej. Ponadto zwrócono uwagę na fakt braku ustosunkowania się przez organy administracji do faktu zatrudnienia od 1975 roku J. B. w charakterze kierownika ciastkarni, co miało charakter typowo administracyjny, w związku z czym jego kontakt z alergenami był minimalny. Podniesiono również, że skarżący nie miał możliwości zakwestionowania opinii lekarskiej w sprawie stwierdzenia choroby zawodowej.
Odpowiadając na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie powtarzając argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z przepisem art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1271 ze. zm.) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270).
Skarga jest uzasadniona. Podkreślić należy, iż definicję choroby zawodowej określał obowiązujący w dacie wydania decyzji przepis § 1 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz.U. Nr 65, poz. 294 ze zm.), stanowiąc, że: "Za choroby zawodowe uważa się choroby określone w wykazie chorób zawodowych stanowiącym załącznik do rozporządzenia, jeżeli zostały spowodowane działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia, występujących w środowisku pracy".
W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, ale także Sądu Najwyższego (wyroki Sądu Najwyższego z dnia 4 czerwca 1998 r., III RN 36/98 – OSNIAPiU z 1999 r. Nr 6,
poz. 192, z dnia 4 marca 1998 r., III RN 110/98 i z dnia 18 stycznia 2002 r., III RN 188/00) przyjmuje się, że definicja prawna choroby zawodowej składa się z dwóch elementów, z których jeden jest formalnie wskazany w wykazie, a drugi dotyczy określonego związku przyczynowego, objętej wykazem choroby z warunkami wykonywanej pracy. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego przyjmowany jest powszechnie pogląd o związaniu organów inspekcji sanitarnej rozpoznaniem podanym w orzeczeniu lekarskim, wydanym w trybie § 7-9 rozporządzenia i braku podstaw do samodzielnej oceny dokumentacji lekarskiej, prowadzącej do odmiennego rozpoznania schorzenia (wyrok z dnia 24 marca 2000 r., I SA 2334/99; z dnia 8 listopada 2000 r., I SA 664/00; z dnia 11 grudnia 2001 r., I SA 746/99 – niepubl.). Również w wyroku z dnia 24 lutego 1998 r., I SA 1520/97 (ONSA 1998, z. 4, poz. 150) Sąd ten wypowiedział się o wiążącym dla organów inspekcji rozpoznaniu choroby w orzeczeniu lekarskim, stwierdzając, że organy te nie są uprawnione do samodzielnej oceny dokumentacji lekarskiej prowadzącej do odmiennego rozpoznania schorzenia.
W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego zgodnie jednakże przyjmuje się, iż bez orzeczenia lekarskiego – opinii, bądź sprzecznie z nim, organ nie może dokonać rozpoznania choroby. Oznacza to, że ustalenie jednego z ważnych elementów zaliczenia schorzenia do choroby zawodowej uzależnione jest od treści specjalistycznego orzeczenia lekarskiego.
Takie stanowisko, akceptowane przez skład orzekający w niniejszej sprawie, przedstawione zostało w uchwale składu 7 sędziów NSA z dnia 20 maja 2002 r.(sygn. akt OPS3/02).
Jednakże nie zmienia to zasadniczej kwestii, iż w sprawach chorób zawodowych orzeczenia wydane są przez organ administracji publicznej. To organ administracyjny stosuje kodeks postępowania administracyjnego ze wszystkimi konsekwencjami, chyba, że powołane wyżej rozporządzenie zawiera odmienne regulacje (dotyczą one wyboru jednostek upoważnionych do diagnostyki w sprawach chorób zawodowych).
Jak już wyżej wskazano, rozporządzenie w sprawie chorób zawodowych określało prawną definicję choroby zawodowej. O ile zatem zachodzi związek przyczynowy pomiędzy zachorowaniem na chorobę wymienioną w wykazie chorób zawodowych a szkodliwymi warunkami pracy w środowisku pracy, to mamy do czynienia co do zasady z chorobą zawodową. Inaczej rzecz ujmując w takiej sytuacji dowód prima facie wskazuje, że jest to choroba zawodowa. Skoro jednak choroba nie daje się ustalić prawnie lecz konieczne są do tego badania i diagnostyka lekarska, to należy wskazać m.in. także na prawdopodobieństwo zachorowania na chorobę spełniającą kryteria choroby zawodowej.
W przedmiotowej sprawie stwierdzono u pracownika skarżącego chorobę zawodową – astmę oskrzelową.
Nie uwzględniono jednak w tym zakresie kontaktu z czynnikiem szkodliwym, sposobu wykonywania pracy oraz zakresu kontaktu z czynnikami powodującymi choroby inwazyjne, uczuleniowe i nowotworowe. Do ustalenia wystąpienia choroby zawodowej nie wystarczy zatem stwierdzenie zachorowania na jedną z chorób wymienionych w rozporządzeniu w sprawie chorób zawodowych, ale niezbędne jest również wykazanie związku przyczynowego pomiędzy jej wystąpieniem a warunkami panującymi w miejscu pracy.
W rozpatrywanym przypadku organy administracji nie dokonały ustaleń w tym zakresie ograniczając się do stwierdzenia wystąpienia choroby zawodowej, nie badając natomiast jej związku z charakterem wykonywanej pracy. Takie postępowanie stanowi istotne naruszeni art. 7 i 77 K.p.a., które zobowiązują organy administracji do wszechstronnego wyjaśnienia okoliczność sprawy oraz na tej podstawie ustalenie prawdy obiektywnej.
W przedmiotowej sprawie nie wzięto bowiem pod uwagę charakteru świadczonej przez J. B. pracy, nie próbowano ustalić zakresu jego kontaktu z alergenami, nie wzięto pod uwagę również orzeczenia Komisji Lekarskiej do Spraw Inwalidztwa i Zatrudnienia znajdującego się w aktach administracyjnych na karcie 11. Wszystkie te okoliczności mają istotny wpływ na prawidłowość ustalenia związku przyczynowego pomiędzy stwierdzoną chorobą zawodową a świadczoną pracą. Dlatego też przy ponownym rozpoznaniu powinny być one poddane pogłębionej analizie.
Ustosunkowując się natomiast do zarzutów skarżącego w zakresie braku zawiadomienia o wszczęciu postępowania to należy stwierdzić, że nie miały one wpływu na prawidłowość postępowania. Był on bowiem powiadomiony o czynnościach podejmowanych w sprawie w zakresie wynikającym z obowiązujących przepisów prawa, a jego przedstawiciel uczestniczył w czynnościach procesowych podejmowanych w sprawie. Za chybiony należy również uznać zarzut braku możliwości zakwestionowania przez skarżącego opinii lekarskie, na której oparły się organy administracji. Zgodnie bowiem z postanowieniami § 9 rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych prawo do wystąpienia z wnioskiem o przeprowadzenie ponownego badania przez właściwy instytut naukowo-badawczy przysługuje wyłącznie pracownikowi. Z postanowień tego przepisu wynika więc wprost, że uprawnień takich nie posiada pracodawca.
Mając na uwadze powyższe okoliczności Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit.c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi z uwagi na występujące naruszenia przepisów procesowych mogące mieć wpływ na wynik postępowania administracyjnego orzekł jak w sentencji.
W związku z uwzględnieniem skargi i złożeniem wniosku o zwrot kosztów postępowania Sąd na podstawie art. 200 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi zasądził od organu administracji tytułem zwrotu kosztów postępowania kwotę 10 zł.
Uwzględniając skutki prawne jakie może wywołać zaskarżone orzeczenie oraz poprzedzająca je decyzja organu I instancji, Sąd stwierdził na podstawie art. 152 cytowanej ustawy, że nie mogą one podlegać wykonaniu.