II SA/Gd 2179/01

Wojewódzki Sąd Administracyjny w GdańskuGdańsk2005-01-20
NSAbudowlaneWysokawsa
prawo budowlanepozwolenie na użytkowanieinteres prawnystrona postępowaniak.p.a.postanowienieodwołanienieruchomościwywłaszczenie

Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił postanowienie Wojewody o niedopuszczalności odwołania, uznając, że organ odwoławczy błędnie zastosował art. 134 k.p.a., zamiast rozpoznać odwołanie i ewentualnie umorzyć postępowanie.

Skarżący J.W. wniósł odwołanie od decyzji o pozwoleniu na użytkowanie budynku, twierdząc, że narusza ona jego interes prawny związany z roszczeniami do wywłaszczonej nieruchomości. Wojewoda stwierdził niedopuszczalność odwołania, uznając J.W. za stronę postępowania. WSA w Gdańsku uchylił postanowienie Wojewody, wskazując na błędne zastosowanie przepisów proceduralnych. Sąd uznał jednak, że skarżący nie wykazał interesu prawnego w postępowaniu o pozwolenie na użytkowanie, gdyż nie był właścicielem nieruchomości ani nie posiadał praw rzeczowych do sąsiednich działek.

Sprawa dotyczyła skargi J.W. na postanowienie Wojewody stwierdzające niedopuszczalność jego odwołania od decyzji o pozwoleniu na użytkowanie budynku. J.W. twierdził, że decyzja narusza jego interes prawny związany z roszczeniami do wywłaszczonej nieruchomości, która graniczy z terenem inwestycji. Wojewoda uznał, że J.W. nie jest stroną postępowania, ponieważ nie posiada tytułu prawnego do działek objętych inwestycją ani sąsiednich, a samo złożenie wniosku o zwrot wywłaszczonej nieruchomości nie uzasadnia jego statusu strony. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku uchylił zaskarżone postanowienie, stwierdzając, że organ odwoławczy błędnie zastosował art. 134 k.p.a. Zamiast stwierdzać niedopuszczalność odwołania, organ powinien był rozpoznać odwołanie i w przypadku braku interesu prawnego wydać decyzję o umorzeniu postępowania odwoławczego. Sąd podkreślił, że brak przymiotu strony nie jest przesłanką niedopuszczalności odwołania z przyczyn podmiotowych. Niemniej jednak, Sąd uznał za niezasadne zarzuty dotyczące istnienia po stronie skarżącego interesu prawnego w postępowaniu o pozwolenie na użytkowanie. Sąd wyjaśnił, że interes prawny wymaga istnienia uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, a sama możliwość przyszłego nabycia nieruchomości lub roszczenia do wywłaszczonej nieruchomości nie stanowi wystarczającej podstawy do uznania się za stronę w postępowaniu dotyczącym pozwolenia na użytkowanie obiektu budowlanego, zwłaszcza gdy nie narusza to bezpośrednio przepisów prawa materialnego.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, organ odwoławczy nie może stwierdzić niedopuszczalności odwołania na podstawie art. 134 k.p.a. w sytuacji, gdy strona kwestionuje swój status strony postępowania z powodu braku interesu prawnego. W takiej sytuacji organ powinien rozpoznać odwołanie i wydać decyzję o umorzeniu postępowania odwoławczego na podstawie art. 138 § 1 pkt 3 k.p.a.

Uzasadnienie

Stwierdzenie braku przymiotu strony z uwagi na brak interesu prawnego nie stanowi przesłanki niedopuszczalności odwołania z przyczyn podmiotowych. Przepis art. 134 k.p.a. nie może stanowić podstawy do orzekania o braku legitymacji osoby, która twierdzi, że jest stroną postępowania administracyjnego, gdyż zaskarżona decyzja dotyczy jej interesu prawnego.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (19)

Główne

k.p.a. art. 28

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 134

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 138 § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Pomocnicze

k.p.a. art. 104

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 145 § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

u.p.b. art. 59 § 1

Ustawa - Prawo budowlane

u.p.b. art. 59 § 2

Ustawa - Prawo budowlane

u.p.b. art. 82 § 2

Ustawa - Prawo budowlane

u.p.b. art. 5 § 1

Ustawa - Prawo budowlane

u.p.b. art. 32 § 4

Ustawa - Prawo budowlane

Ustawa o samorządzie powiatowym art. 92 § 3

p.u.s.a. art. 1 § 1

Ustawa - Prawo o ustroju sądów administracyjnych

p.u.s.a. art. 1 § 2

Ustawa - Prawo o ustroju sądów administracyjnych

p.p.s.a. art. 134 § 1

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 145 § 1

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 152

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi art. 97 § 1

u.g.n. art. 136

Ustawa o gospodarce nieruchomościami

u.g.n. art. 142

Ustawa o gospodarce nieruchomościami

Argumenty

Skuteczne argumenty

Organ odwoławczy błędnie zastosował art. 134 k.p.a., zamiast rozpoznać odwołanie i ewentualnie umorzyć postępowanie odwoławcze.

Odrzucone argumenty

Skarżący posiadał interes prawny w postępowaniu o pozwolenie na użytkowanie budynku, ze względu na roszczenia do wywłaszczonej nieruchomości i możliwość nabycia sąsiedniej działki.

Godne uwagi sformułowania

Stwierdzenie braku przymiotu strony postępowania z uwagi na brak interesu prawnego nie stanowi przesłanki niedopuszczalności odwołania z przyczyn podmiotowych. Przepis art. 134 nie może stanowić podstawy do orzekania o braku legitymacji osoby, która twierdzi, że jest stroną postępowania administracyjnego, gdyż zaskarżona decyzja dotyczy jej interesu prawnego. Interes prawny wymaga ustalenia przepisu prawa, na podstawie którego strona występuje z żądaniem podjęcia czynności przez organ administracji. Interes osób trzecich niebędących inwestorami w sprawach z zakresu ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane podlega ochronie na podstawie art. 28 k.p.a. oraz art. 5 ust. 1 pkt 6 Prawa budowlanego. Interes skarżącego, który obawia się o stan i wartość nieruchomości jaka w przyszłości nabędzie jest obecnie jedynie interesem faktycznym - ekonomicznym, a nie interesem prawnym, podlegającym ochronie przepisami prawa.

Skład orzekający

Jan Jędrkowiak

członek

Janina Guść

przewodniczący-sprawozdawca

Mariola Jaroszewska

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja pojęcia strony postępowania administracyjnego i interesu prawnego w kontekście prawa budowlanego, a także prawidłowe stosowanie przepisów proceduralnych przez organy odwoławcze."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji, w której skarżący nie był bezpośrednim właścicielem nieruchomości objętej inwestycją ani sąsiednich, a jego interes opierał się na przyszłych roszczeniach i zamiarach nabycia.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy kluczowych zagadnień proceduralnych i materialnoprawnych związanych z prawem budowlanym i k.p.a., a także kwestii interesu prawnego, co jest istotne dla praktyków. Wyjaśnia, kiedy można być stroną postępowania, a kiedy interes jest jedynie faktyczny.

Kiedy roszczenia do nieruchomości czynią Cię stroną w postępowaniu budowlanym? WSA wyjaśnia.

Sektor

nieruchomości

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Gd 2179/01 - Wyrok WSA w Gdańsku
Data orzeczenia
2005-01-20
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2001-07-04
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Sędziowie
Jan Jędrkowiak
Janina Guść /przewodniczący sprawozdawca/
Mariola Jaroszewska
Symbol z opisem
6010 Pozwolenie na budowę, użytkowanie obiektu lub jego części,  wykonywanie robót budowlanych innych niż budowa obiektu, prz
Sygn. powiązane
II OZ 723/05 - Postanowienie NSA z 2005-08-05
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
Uchylono zaskarżone postanowienie
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Janina Guść (spr.) Sędziowie: NSA Jan Jędrkowiak WSA Mariola Jaroszewska Protokolant: Agnieszka Szczepkowska po rozpoznaniu w dniu 6 stycznia 2005 r. na rozprawie sprawy ze skargi J. W. na postanowienie Wojewody z dnia 7 czerwca 2001 r., nr [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności odwołania od decyzji udzielającej pozwolenia na użytkowanie budynku 1. uchyla zaskarżone postanowienie 2. zasądza od Wojewody na rzecz skarżącego kwotę 10 (dziesięć) zł.
Uzasadnienie
Decyzją z dnia 4 kwietnia 2001 r. Prezydent Miasta udzielił Spółdzielni A w T. pozwolenia na użytkowanie budynku mieszkalnego wielorodzinnego wraz z lokalem usługowym i 12 garażami położonego w T. przy ul. [...]. W uzasadnieniu decyzji wskazano, że inwestor zrealizował obiekt na podstawie decyzji o pozwoleniu na budowę Nr [...] z dnia 20 kwietnia 2000 r. Wraz ze zgłoszeniem do użytku złożono komplet wymaganych dokumentów, a teren wokół budynku zostanie zagospodarowany do dnia 30 czerwca 2001 r. Jako podstawę prawną decyzji wskazano art. 104 k.p.a., art. 59 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. Nr 89, poz. 414 ze zm.) oraz art. 82 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane w związku z art. 92 ust. 3 ustawy z dnia 5 czerwca 1998 r. o samorządzie powiatowym (Dz. U. Nr 91, poz. 578).
Odwołanie od powyższej decyzji wniósł J. W., który nie brał udziału w postępowaniu przed organem I instancji. Skarżący wskazał, iż o wydaniu przedmiotowej decyzji dowiedział się w Powiatowym Inspektoracie Nadzoru Budowlanego w dniu 2 maja 2001 r. J. W. stwierdził, iż z jego wniosku toczy się postępowanie administracyjne w sprawie o zwrot wywłaszczonej nieruchomości przy ul. [...] w T. i zarzucił, że organ administracji wydał decyzję naruszającą jego interes prawny, nie uwzględniając go jako strony postępowania, przez co uniemożliwił mu obronę jego praw.
Postanowienia z dnia 7 czerwca 2001 r. Nr [...] Wojewoda na podstawie art. 134 k.p.a. w związku z art. 28 k.p.a. stwierdził niedopuszczalność odwołania. W uzasadnieniu postanowienia organ wskazał, że z zebranego materiału dowodowego wynika, że J. W. nie uczestniczył w postępowaniu dotyczącym przedmiotowej inwestycji, ponieważ nie posiadał żadnego tytułu prawnego do działek objętych inwestycją, której dotyczy zaskarżona decyzja, a które to działki są w posiadaniu Spółdzielni A, a także do działki nr, będącej w posiadaniu Gminy Miasta. J. W. w odwołaniu nie wykazał również aby jakakolwiek inna działka, która graniczy bezpośrednio z terenem inwestycji była obecnie w jego posiadaniu. Organ II instancji wskazał, że stroną postępowania zgodnie z art. 28 k.p.a. jest osoba posiadająca własny indywidualny interes w rozstrzyganiu sprawy. Powołując się na stanowisko wyrażone w orzecznictwie i doktrynie prawa administracyjnego organ administracji stwierdził, że interes prawny oznacza związek między sferą indywidualnych praw i obowiązków a sprawą administracyjną, w której taka konkretyzacja praw i obowiązków na nastąpić, interes ten musi mieć bezpośredni związek z konkretną normą prawa materialnego, nadto interes ten musi być własny i nie można go wywodzić z sytuacji innego podmiotu. Organ odwoławczy wskazał, że samo złożenie wniosków o zwrot wywłaszczonych nieruchomości nie uzasadnia uznania J. W. za stronę niniejszego postępowania i w związku z tym zaskarżona decyzja Prezydenta Miasta udzielająca pozwolenia na użytkowanie nie narusza interesu prawnego J. W..
J. W. wniósł skargę na powyższe postanowienie do Naczelnego Sądu Administracyjnego, domagając się uchylenia zaskarżonego postanowienia, uznania go za stronę niniejszego postępowania i uchylenia poprzedzającej go decyzji Prezydenta Miasta z dnia 4 kwietnia 2001 r. W uzasadnieniu J. W. wskazał, że jest sukcesorem nieruchomości położonej w T. przy ul. [...], którą bezprawnie wywłaszczono w 1989 r., a następnie w 1998 r. bezprawnie zbyto na rzecz Spółdzielni A w T. W sprawie nielegalnego wywłaszczenia i zbycia wywłaszczonej nieruchomości toczy się postępowanie o wznowienie postępowania wywłaszczeniowego oraz inne postępowania administracyjne i sądowe, a także prokuratorskie. Skarżący wskazał, że nieruchomość wywłaszczono sprzecznie z wymogami procedury, bez udziału w postępowaniu spadkobierców nieruchomości, w decyzji podano nieprawdziwy cel wywłaszczenia, nieruchomość nie wykorzystywana przez 7 lat stała się zbędna dla Gminy, a spadkobierców nie powiadomiono o możliwości jej zwrotu. Nadto skarżący wskazał, że zwrócił się do Zarządu Miasta o nabycie działki nr zgłoszonej do zbycia przez Gminę, a stanowiącej część tej samej wywłaszczonej z naruszeniem prawa nieruchomości przy ul. [...] w T. Zarząd Miasta wyraził zgodę na nabycie tej działki przez skarżącego i podpisano w tej sprawie porozumienie. Działka nr, której dotyczy porozumienie, graniczy z działką nr, na której Spółdzielnia A wybudowała budynek mieszkalny, którego dotyczy zaskarżona decyzja Prezydenta Miasta z dnia 4 kwietnia 2001 r. Skarżący wskazał, że przy budowie tej Spółdzielnia A nie zachowała wymogów decyzji o pozwoleniu na budowę i prawa budowlanego. J. W. stwierdził, że w zaistniałych okolicznościach bez względu na to, czy skarżącemu zostanie zwrócona cała wywłaszczona nieruchomość przy ul. [...] w T., czy też nabędzie on na własność tylko działkę nr, ponieważ obie działki ze sobą graniczą, łamanie prawa przez Spółdzielnię A na działce uniemożliwi lub utrudni skarżącemu swobodne zagospodarowanie działki nr zgodnie z planami i prawem. Skarżący stwierdził, że w świetle powyższych okoliczności, jego interes prawny jest oczywisty i jest on stroną postępowania, brak było zatem podstaw do odmówienia skarżącemu prawa wniesienia odwołania się od decyzji Prezydenta Miasta o pozwoleniu na użytkowanie. Skarżący zarzucił, że Wojewoda w zaskarżonym postanowieniu pominął kwestię porozumienia podpisanego pomiędzy skarżącym a Zarządem Miasta w sprawie nabycia działki nr i nie rozpatrzył wszystkich faktów i okoliczności wskazanych w odwołaniu mających istotne znaczenie w tej sprawie. Nadto wskazał on, że Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego uznał skarżącego za stronę i wszczął na jego wniosek postępowanie w sprawie odstąpienia od pozwolenia na budowę budynku mieszkalnego przy ul. [...]. Organy administracji w tej samej sprawie, wydały zatem sprzeczne orzeczenia odnośnie prawa skarżącego do udziału w postępowaniu.
W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonym postanowieniu.
W piśmie z dnia 30 sierpnia 2001 r. skarżący, powołując się na uchwałę Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 lipca 1999 r. OSP 16/98, zarzucił, że art. 134 k.p.a. nie może stanowić podstawy do rozstrzygania o odmowie ukazania wnoszącego odwołanie za stronę postępowania. Nadto skarżący powołał się na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 maja 1994 r. sygn. akt S.A./Kr 1740/93 (Wokanda 1994 nr 11 s. 32), w którym stwierdzono, że po złożeniu wniosku o zwrot wywłaszczonej nieruchomości, jej poprzedni właściciel jest stroną postępowania administracyjnego we wszystkich sprawach dotyczących tej nieruchomości. J. W. podniósł zarzut wydania decyzji z 4 kwietnia 2001 r. ze wsteczną datą oraz wskazał, że postępowanie prowadzone przez Prokuraturę Rejonową w sprawie przestępstwa popełnionego przy wywłaszczaniu nieruchomości zostało umorzone z uwagi na przedawnienie karalności czynu. Zgodnie z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1271) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153 poz. 1269 ze zm.) stanowi, iż sąd administracyjny sprawuje, w zakresie swej właściwości, kontrolę pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej. Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Zgodnie z art. 127 § 1 k.p.a. prawo wniesienia odwołania od decyzji organu I instancji służy stronie postępowania. Przesłanką wniesienia odwołania od decyzji jest zatem posiadanie przymiotu strony postępowania administracyjnego. Przymiot strony i prawo wniesienia odwołania nie jest zależne od faktu udziału strony w postępowaniu pierwszoinstancyjnym. Prawo do wniesienia odwołania służy także stronie, która nie brała udziału w postępowaniu administracyjnym, pod warunkiem, że odwołanie zostało przez nią wniesione w terminie. Stronie, która nie brała udziału w postępowaniu I-instancyjnym, przysługuje prawo do wniesienia odwołania wówczas, gdy podmiot ten, któremu organ nie doręczył ani nie ogłosił decyzji (a który jest stroną w rozumieniu art. 28 k.p.a.) wnosi odwołanie w terminie przewidzianym dla pozostałych stron postępowania, którym decyzję doręczono, po upływie tego terminu stronie przysługuje jedynie wniosek o wznowienie postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. (vide: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 lipca 2002 r. sygn. akt II SA 2230/00 Monitor Prawniczy 2002/20/916, wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 sierpnia 1999 r. sygn. akt IV SA 1758/97 Lex Nr 47876). Skarżący, który nie brał udziału w postępowaniu administracyjnym przed organem I instancji, wniósł odwołanie od wydanej decyzji powołując się na posiadanie interesu prawnego w rozstrzygnięciu sprawy.
Podstawą wydania zaskarżonego postanowienia o stwierdzeniu niedopuszczalności odwołania stanowił art. 134 k.p.a., zgodnie z którym organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia niedopuszczalność odwołania oraz uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Organ odwoławczy podejmuje w trybie tego przepisu czynności mające na celu ustalenie, czy odwołanie jest dopuszczalne i czy zostało wniesione z zachowaniem terminu. Stwierdzenie braku przymiotu strony postępowania z uwagi na brak interesu prawnego nie stanowi przesłanki niedopuszczalności odwołania z przyczyn podmiotowych. Przepis art. 134 nie może stanowić podstawy do orzekania o braku legitymacji osoby, która twierdzi, że jest stroną postępowania administracyjnego, gdyż zaskarżona decyzja dotyczy jej interesu prawnego. Organ odwoławczy obowiązany jest w takiej sytuacji rozpoznać odwołanie, a jeżeli w wyniku rozpoznania sprawy organ ten stwierdzi, że wnoszący odwołanie nie ma w danej sprawie indywidualnego interesu prawnego, winien wydać decyzję o umorzeniu postępowania odwoławczego na podstawie art. 138 § 1 pkt 3 k.p.a. (vide: uchwała 7 sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 lipca 1999 r. OSP 16/98 ONSA 1999, Nr 4, poz. 119, wyrok NSA z dnia 10 marca 1989 r., IIISA 1377/85, ONSA 1989, nr 1, poz. 1, Barbara Adamiak, Janusz Borkowski Kodeks postępowania administracyjnego Komentarz Wyd. C.H. Beck, Warszawa 1996 r. str. 575).
Organ odwoławczy błędnie stosując przepis art. 134 k.p.a. wydał w niniejszej sprawie postanowienia o niedopuszczalności odwołania z uzasadnieniem, z którego wynika, że skarżącemu nie przysługuje przymiot strony w postępowaniu dotyczącym zezwolenia na użytkowanie. Wydane przez organ II instancji postanowienie jest zatem wadliwe. Stwierdzony przez organ administracji brak po stronie skarżącego interesu prawnego w postępowaniu administracyjnym nie mógł bowiem prowadzić do stwierdzenia w drodze postanowienia niedopuszczalności odwołania, lecz winien stanowić przesłankę wydania decyzji o umorzeniu postępowania odwoławczego. Zarzuty skarżącego w tym zakresie zasługują zatem na uwzględnienie.
Za niezasadne Sąd uznał natomiast zarzuty skargi dotyczące istnienia po stronie skarżącego interesu prawnego w rozstrzygnięciu wniosku o pozwolenie na użytkowanie budynku. Złożenie przez skarżącego wniosku o wznowienie postępowania wywłaszczeniowego dotyczącego działek, na których zrealizowana została inwestycja przez Spółdzielnię A w T. oraz podpisanie porozumienia z Zarządem Miasta w sprawie przyszłego nabycia działki nr, sąsiadującej z terenem inwestycji, nie powoduje powstania po stronie skarżącego interesu prawnego w postępowaniu dotyczącym pozwolenia na użytkowanie obiektu budowlanego. Skarżący, dopiero z chwilą nabycia nieruchomości, na której zrealizowano obiekt lub nieruchomości sąsiedniej, mógłby uzyskać przymiot strony w tym postępowaniu.
Zgodnie z art. 28 k.p.a. stroną postępowania jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Pojęcie interesu prawnego zakłada istnienie uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa. Interesem prawnym jest interes chroniony prawem przedmiotowym powszechnie obowiązującym. Stwierdzenie istnienia interesu prawnego, wymaga ustalenia przepisu prawa, na podstawie którego strona występuje z żądaniem podjęcia czynności przez organ administracji. Istotą interesu prawnego jest jego związek z normą prawa materialnego, z której podmiot legitymujący się tym interesem może wywodzić swoje racje. Podstawę procesowej legitymacji strony musi stanowić przepis prawa materialnego wskazujący na jej własne prawo (interes prawny) lub obowiązek, które podlegają skonkretyzowaniu w postępowaniu administracyjnym. Od interesu prawnego odróżnić należy interes faktyczny, którym określony podmiot jest wprawdzie bezpośrednio zainteresowany, nie może jednak zarzucić naruszenia prawa powszechnie obowiązującego. (vide: wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 czerwca 1999 r. w sprawie sygn. akt IV S.A. 629/97 Baza orzeczeń Lex Nr 47855, z dnia 15 grudnia 1998 r. w sprawie sygn. akt II S.A. 1551/98 Baza orzeczeń Lex Nr 43215).
Interes osób trzecich niebędących inwestorami w sprawach z zakresu ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (t.j. Dz. U. Nr 106 z 2000 r. poz. 1126 ze zm.) podlega ochronie na podstawie art. 28 k.p.a. oraz art. 5 ust. 1 pkt 6 Prawa budowlanego, stanowiącego, iż obiekt budowlany należy projektować, budować, użytkować i utrzymywać w sposób zapewniający ochronę uzasadnionych interesów osób trzecich. Interes osób trzecich jest związany z prawem własności nieruchomości, której dotyczy inwestycja oraz nieruchomości sąsiednich, podlegającym ochronie w trybie przepisów kodeksu cywilnego. Interes ten wiąże się z ochroną nieruchomości przed wpływem działań inwestycyjnych lub użytkowaniu obiektu budowlanego, którego dotyczy sprawa administracyjna. Skarżący nie powołał żadnego przepisu prawa powszechnie obowiązującego, stanowiącego podstawę ochrony jego uprawnień, który to przepis został naruszony wydaną decyzją o pozwoleniu na użytkowanie. Skarżący nie jest właścicielem nieruchomości, na której znajduje się obiekt będący przedmiotem decyzji, ani nieruchomości położonych w sferze jego oddziaływania.
Na gruncie prawa budowlanego przeważa ścisła interpretacja pojęcia interesu prawnego, dającego podstawę do udziału w postępowaniu administracyjnym związanym z procesem inwestycyjnym. Przykładowo w orzecznictwie przyjmuje się, że w działalności inwestycyjnej właściciela nieruchomości nie mogą niweczyć podmioty nie posiadające praw rzeczowych do nieruchomości, które swój interes wywodzą ze stosunków obligacyjnych. Podkreślić należy, że na etapie ubiegania się o pozwolenie na budowę, wytoczenie powództwa o prawo własności nieruchomości, na której ma być realizowana inwestycja, nie wyłącza możliwości uzyskania przez inwestora pozwolenia na budowę. Zgodnie bowiem z art. 32 ust. 4 pkt 2 Prawa budowlanego inwestor ma obowiązek wykazania prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. Jeżeli zatem inwestor powołuje się na przysługujący mu tytuł prawny, ujawniony w księdze wieczystej, dopóki nie zostanie przez sąd powszechny wydane postanowienie o zabezpieczeniu powództwa zawierające określone zakazy, organ administracji związany jest z tym tytułem prawnym. W przeciwnym wypadku jakiekolwiek wszczęcie sporu o prawo własności, wyłączałoby możliwość uzyskania przez inwestora pozwolenia na budowę. (vide: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 24 lipca 2001 r. S.A./Rz 586/00 nie publ., w którym stwierdzono, że fakt, iż aktualnie toczy się spór o własność nieruchomości nie ma wpływu na postępowanie administracyjne w przedmiocie pozwolenia na budowę). Taka też argumentacja przemawia za uznaniem, iż interesu prawnego w postępowaniu o pozwolenie na użytkowanie nie mają osoby trzecie, które roszczą sobie prawa do nieruchomości, na której zrealizowano obiekt lub sąsiadującej z inwestycją. Interes osób trzecich w postępowaniu administracyjnym nie może sprowadzać się do czuwania nad stanem nieruchomości, przez osobę która zamierza nabyć nieruchomość w przyszłości. Przepisy prawa nie przewidują bowiem przyznania osobom, które zabiegają o nabycie nieruchomości uprawnień analogicznych jak uprawnienia właściciela. W niniejszej sprawie nie istnieją wątpliwości co do prawa własności nieruchomości, a skarżący powołuje się jedynie na możliwość nabycia nieruchomości w przyszłości. Możliwość ta nie stanowi przesłanki do uznania, iż posiada on interes prawny w rozpoznaniu sprawy. Skarżącemu nie będącemu właścicielem nieruchomości nie przysługują żadne prawne środki ochrony tej nieruchomości przed zrealizowaną inwestycją. Interes skarżącego, który obawia się o stan i wartość nieruchomości jaka w przyszłości nabędzie jest obecnie jedynie interesem faktycznym - ekonomicznym, a nie interesem prawnym, podlegającym ochronie przepisami prawa.
Skarżący w toku postępowania powołał się na stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażone w wyroku z dnia 6 maja 1994 r. sygn. akt SA/Kr 1740/93 (Baza orzeczeń Lex Nr 11052), zgodnie z którym od chwili złożenia wniosku o zwrot wywłaszczonej nieruchomości jej poprzedni właściciel staje się stroną we wszystkich postępowaniach dotyczących tej nieruchomości. Teza ta nie uzasadnia uznania skarżącego za stronę w niniejszym postępowaniu dotyczącym pozwolenia na użytkowanie obiektu budowlanego. Orzeczenie, na które powołuje się skarżący nie zostało wydane w sprawie dotyczącej pozwolenia na użytkowanie budynku, ani innej sprawie rozpoznawanej w trybie przepisów Prawa budowlanego, lecz dotyczyło decyzji odmawiającej zwrotu wywłaszczonej nieruchomości z uwagi na brak przesłanki zbędności dla realizacji celu wywłaszczenia. Powołana teza została sformułowana w odmiennym stanie faktycznym, w którym po złożeniu wniosku o zwrot wywłaszczonej nieruchomości wydano decyzję o zatwierdzeniu planu realizacyjnego na nieruchomości inwestycji, która to decyzja miała wpływ na rozstrzygnięcie sprawy zwrotu wywłaszczonej nieruchomości. Wyrażone przez Naczelny Sąd Administracyjny stanowisko miało na celu ochronę uprawnień osoby składającej wniosek o zwrot wywłaszczonej nieruchomości, w postępowaniach, które mogą mieć wpływ na dochodzone prawo - zwrotu własności nieruchomości. W przypadku istnienia takiego związku, składający wniosek o zwrot wywłaszczonej nieruchomości posiada interes prawny w sprawie, która przesądzi o możliwości zwrotu nieruchomości. Wynik tej sprawy w bezpośredni sposób oddziałuje bowiem na sferę jego praw w innej sprawie.
Wydana decyzja o pozwoleniu na użytkowanie nie ma wpływu na wynik postępowania w sprawie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości. Między decyzjami tymi nie zachodzi bowiem żaden związek. Wydanie pozwolenia na użytkowanie nie wywołuje skutków odnośnie prawa własności nieruchomości i nie ma wpływu na zakres uprawnień skarżącego w postępowaniu o zwrot wywłaszczonej nieruchomości. Przepisy ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (t.j. Dz. U. Nr 46 z 2000 r. poz. 543 ze zm.) - art. 136 - 142 nie uzależniają bowiem zwrotu wywłaszczonej nieruchomości od braku decyzji o pozwoleniu na użytkowanie znajdującego się na nieruchomości obiektu budowlanego. Decyzja w tym przedmiocie nie ma zatem wpływu na możliwość uzyskania przez skarżącego prawa własności nieruchomości. Podobnie pozostaje ona bez wpływu na możliwość nabycia przez skarżącego nieruchomości w trybie umowy cywilnoprawnej zawartej z Gminą.
Podnoszone przez skarżącego zarzuty dotyczące antydatowania decyzji, nie mogą stanowić podstawy skargi na postanowienie o stwierdzeniu niedopuszczalności odwołania i nie podlegają rozpoznaniu.
Stwierdzenie przez organ odwoławczy, iż wnoszący odwołanie nie jest stroną w rozumieniu art. 28 k.p.a. powinno nastąpić w drodze decyzji o umorzeniu postępowania odwoławczego na podstawie art. 138 § 1 pkt 3 k.p.a. Organ administracji wydając postanowienie o stwierdzeniu niedopuszczalności odwołania naruszył przepisy zatem postępowania w sposób mający istotny wpływ na wynik sprawy.
Biorąc pod uwagę powyższe okoliczności na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi uchylił zaskarżone postanowienie.
Sąd nie zawarł w wyroku rozstrzygnięcia opartego na przepisie art. 152 prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi określającego, czy i w jakim zakresie zaskarżone postanowienie nie może być wykonane. Rozstrzygnięcie takie jest bowiem obligatoryjne jedynie w przypadku, gdy zaskarżony akt nadaje się z istoty swej do wykonania. Ponieważ zaskarżone postanowienie dotyczyło stwierdzenia niedopuszczalności odwołania i nie podlegało wykonaniu, orzekanie o możliwości jego wykonania było bezprzedmiotowe.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI