II SA/GD 214/24

II SA/Gd 214/24 - Wyrok WSA w Gdańsku
Data orzeczenia
2024-05-22
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-02-27
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Sędziowie
Dariusz Kurkiewicz /przewodniczący/
Elżbieta Rischka /sprawozdawca/
Jakub Chojnacki
Symbol z opisem
6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne
Pomoc społeczna
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Uchylono decyzję II i I instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 390
art. 17 ust. 1
Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dariusz Kurkiewicz, Sędziowie Sędzia NSA Elżbieta Rischka (spr.), Asesor WSA Jakub Chojnacki, , po rozpoznaniu w Wydziale II na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 22 maja 2024 r. sprawy ze skargi K. T. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Słupsku z dnia 29 listopada 2023 r., sygn. SKO.421.932.2023 w przedmiocie odmowy prawa do świadczenia pielęgnacyjnego uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Miejsko-Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w Miastku z dnia 14 września 2023 r., sygn. SŚRiFA.4702.6.2023MB w części dotyczącej odmowy prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w okresie od 1 lutego 2023 r. do 31 lipca 2023 r.
Uzasadnienie
Zaskarżoną do sądu decyzją z dnia 29 listopada 2023 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Słupsku (dalej jako "SKO" lub "organ odwoławczy"), działając na podstawie art. 2 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (tekst jednolity Dz. U. z 2018 r. poz. 570), art. 127 § 2 w związku z art. 17 pkt 1 oraz art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz. U. z 2023 r. poz. 775) - dalej jako "Kpa", art. 17 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. świadczeniach rodzinnych (tekst jednolity Dz. U. z 2023 r. poz. 390) - dalej jako "u.ś.r.", po rozpatrzeniu odwołania K. T. (dalej jako "strona" lub "Skarżąca") od decyzji Kierownika Sekcji Świadczeń Rodzinnych i Funduszu Alimentacyjnego Miejsko-Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w Miastku działającego z upoważnienia Burmistrza Miastka (dalej jako "organ I instancji) z dnia 14 września 2023 r. w przedmiocie odmowy przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej wnioskowanego na ojca – B. K. w okresie od 1 lutego 2023 r. do 31 lipca 2023 r., utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy.
Rozstrzygnięcie zapadło na tle następującego stanu faktycznego sprawy:
Wnioskiem z dnia 8 lutego 2023 r. strona wystąpiła o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad niepełnosprawnym ojcem.
Decyzją z dnia 17 marca 2023 r. organ I instancji odmówił stronie przyznania prawa do ww. świadczenia pielęgnacyjnego.
W uzasadnieniu rozstrzygnięcia wskazano, że powodem odmowy przyznania świadczenia jest niespełnienie przesłanki art. 17 ust. 1b u.ś.r. gdyż niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała po 25 roku życia oraz niespełnienie przesłanek określonych normą art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b w związku z art. 27 ust. 5 pkt. 2 i 3 u.ś.r., gdyż osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do zasiłku dla opiekuna.
W wyniku rozpoznania wniesionego odwołania, SKO decyzją z dnia 14 czerwca 2023 r. uchyliło w całości zaskarżoną decyzję i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji.
Po ponownym rozpatrzeniu sprawy organ I instancji w dniu 14 września 2023 r. wydał decyzję, mocą której: w pkt 1 orzeczono o odmowie przyznania stronie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej wnioskowanego na ojca w okresie od 1 lutego 2023 r. do 31 lipca 2023 r., w pkt 2 orzeczono o przyznaniu stronie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku ze sprawowaniem opieki nad ojcem, w kwocie 2.458,00 zł miesięcznie na okres od 1 sierpnia 2023 r. na czas nieokreślony, w pkt 3 decyzji w punkcie 2 nadano rygor natychmiastowej wykonalności, w pkt 4 określono, że świadczenie przekazywane będzie w terminie do ostatniego dnia danego miesiąca, za który przyznane zostało świadczenie.
W odwołaniu pełnomocnik strony zaskarżył w/w decyzję w części dotyczącej pkt 1 w zakresie odmawiającym przyznania stronie świadczenia pielęgnacyjnego za okres od dnia 1 lutego 2023 r. do 31 lipca 2023 r.
Decyzją z dnia 29 listopada 2023 r. SKO utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy.
W uzasadnieniu organ odwoławczy powołując na wstępie treść art. 17 ust. 1 i ust. 1b u.ś.r., stwierdziło, że z akt administracyjnych sprawy wynika, iż wnioskiem z dnia 8 lutego 2023 r. strona wystąpiła o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad niepełnosprawnym ojcem. Bezsprzeczne jest, zdaniem SKO, że orzeczeniem Lekarza Orzecznika ZUS z dnia 12.07.2013r. ojciec strony (ur. 21.02.1947r.) jest uznany za trwale niezdolnego do samodzielnej egzystencji. Orzeczenie to odpowiada orzeczeniu o znacznym stopniu niepełnosprawności (art. 3 pkt 21 u.ś.r.). Żona osoby wymagającej opieki orzeczeniem Lekarza Orzecznika ZUS z dnia 19.11.2015r. jest uznana za trwale niezdolną do samodzielnej egzystencji.
W ocenie SKO, w przedmiotowej sprawie nie jest kwestionowane, że ojciec strony z uwagi na stan zdrowia wymaga stałej pomocy. Z powodu przebytego udaru i chorób przewlekłych ojciec strony posiada bardzo ograniczoną zdolność do samoobsługi, we wszystkich czynnościach wymaga pomocy osoby drugiej. Nie jest kwestionowany także fakt, że pomoc niepełnosprawnemu ojcu zapewnia strona (córka).
Z dokonanych ustaleń wynika, że strona sprawuje również opiekę nad niepełnosprawną matką. W treści wywiadu z dnia 14.02.2023 r. opisano wykonywane czynności względem niepełnosprawnego ojca. We wnioskach starszy specjalista pracy socjalnej przedstawił, że strona jest osobą zdrową w wieku aktywności zawodowej, jednakże od kilku lat nie podejmuje zatrudnienia sprawując opiekę nad rodzicami. Pogarszający się stan zdrowia ojca i konieczność zapewnienia mu stałej, kompleksowej i bezpośredniej opieki jak również zakres i częstotliwość zabiegów wykonywanych przy ojcu uniemożliwia stronie podjęcie zatrudnienia. W związku z powyższym SKO uznało za zasadne przyznanie stronie świadczenia pielęgnacyjnego.
W ocenie SKO, w dniu 25 lipca 2023 r. strona złożyła oświadczenie o rezygnacji z pobierania z zasiłku dla opiekuna oraz wyraziła zgodę na uchylenie decyzji z dnia 31
2
lipca 2014 r., a organ I instancji uchylił decyzję przyznającą stronie zasiłek dla opiekuna w związku ze sprawowaniem opieki nad ojcem. Decyzja stała się ostateczna, ostatni zasiłek dla opiekuna wypłacono stronie za lipiec 2023 r.
W opinii organu odwoławczego, ustalanie prawa do świadczeń następuje zgodnie z art. 24 ww. ustawy, a organ I instancji orzekając o odmowie przyznania stronie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej wnioskowanego na ojca w okresie od 1 lutego 2023 r. do 31 lipca 2023 r., prawidłowo uwzględnił, że strona była w tym okresie uprawniona do zasiłku dla opiekuna.
Zdaniem SKO, przeszkoda normatywna do przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, opisana w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b u.ś.r. ustała z chwilą uchylenia decyzji przyznającej prawo do alternatywnego świadczenia. Nie jest możliwe, w opinii SKO, przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego na okres, w którym strona posiadała prawo do zasiłku dla opiekuna - określone wcześniejszą decyzją, która nie została wzruszona za ten okres. Warunkiem przyznania nowego świadczenia jest rezygnacja z uprzednio przyznanego świadczenia.
SKO zauważyło końcowo, że nie jest wymagane nadanie rygoru wskazanego w punkcie 3 decyzji organu I instancji, jednakże nie wpływa to na prawidłowość rozstrzygnięcia w części dotyczącej pkt 1 wydanej decyzji.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku na powyższą decyzję, z zakresie odmowy przyznania świadczenia za okres od 1 lutego do 31 lipca 2023 r., Skarżąca zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie prawa materialnego tj.
art. 24 ust 2 u.ś.r. poprzez niezastosowanie na gruncie niniejszej sprawy jego -niebudzącej wątpliwości interpretacyjnych - dyspozycji, zgodnie z którą prawo do świadczeń rodzinnych (w tym świadczenia pielęgnacyjnego) ustala się, począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek o przyznanie w/w świadczenia z prawidłowo wypełnionymi dokumentami i w konsekwencji odmowę przyznania Skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego za okres od 01.02.2023 r. do dnia 31.07.2023 r. pomimo złożenia spełniającego wszelkie wymogi do rozpoznania sprawy wniosku w lutym 2023 r., zawierającego między innymi oświadczenie Skarżącej o wyborze świadczenia i woli uchylenia wcześniejszej decyzji przyznającej zasiłek dla opiekuna;
dokonanie błędnej wykładni art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b u.ś.r., polegającą na pominięciu celów ww. ustawy i przyjęcie, że okoliczność pobierania przez Skarżącą zasiłku dla opiekuna stanowi negatywną przesłankę przyznania świadczenia pielęgnacyjnego począwszy od pierwszego dnia miesiąca złożenia prawidłowego wniosku o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego i wyklucza możliwość zbiegu uprawnień do świadczenia pielęgnacyjnego oraz zasiłku dla opiekuna;
c) naruszenie przepisu art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b w zw. z art. 27 ust. 5 u.ś.r. poprzez nieuwzględnienie normy prawnej określonej w art. 27 ust. 5, co w konsekwencji:
skutkowało nieprzyjęciem, że w sytuacji Skarżącej nastąpił zbieg prawa do świadczenie pielęgnacyjnego i zasiłku dla opiekuna implikujący prawo do dokonania wyboru jednego ze świadczeń i przesądziło o braku prawa Skarżącej do świadczenia pielęgnacyjnego z uwagi na pobieranie zasiłku dla opiekuna.
doprowadziło do błędnej konstatacji, że nie jest możliwe przyznanie Skarżącej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego na wniosek złożony w trakcie pobierania zasiłku dla opiekuna i ostatecznie skutkowało załatwieniem sprawy w sposób kolidujący ze słusznym interesem Skarżącej, pomimo dokonania przez nią wyraźnego wyboru świadczenia korzystniejszego już na etapie złożenia wniosku.
W konkluzji Skarżąca domagała się uchylenia decyzji SKO w zaskarżonej części. Skarżąca wniosła o zasądzenia na jej rzecz od organu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych, a nadto na podstawie art. 119 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r. poz. 1634) wniosła o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym.
Uzasadnienie skargi stanowi rozwinięcie stawianych zarzutów.
W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:
Skarga jest zasadna.
Na wstępie rozważań należy wskazać, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r. poz. 2492) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem.
Z kolei przepis art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm. - dalej jako "p.p.s.a.") stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne.
W wyniku takiej kontroli decyzja może zostać uchylona w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, b i c p.p.s.a.).
Z przepisu art. 134 § 1 p.p.s.a. wynika z kolei, że Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Wykładnia powołanego wyżej przepisu wskazuje, że Sąd ma prawo ale i obowiązek dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego, nawet wówczas, gdy dany zarzut nie został w skardze podniesiony.
Należy również wskazać, że w myśl art. 119 pkt 2 p.p.s.a. sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy.
Badając rozpoznawaną sprawę w tak zakreślonej kognicji, w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym, Sąd dopatrzył się naruszeń prawa, które skutkowały koniecznością wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonej decyzji oraz decyzji ją poprzedzającej.
Kwestią sporną w niniejszej sprawie pozostaje, od kiedy powinno zostać przyznane Skarżącej wnioskowane świadczenie. Zdaniem Skarżącej, przedmiotowe świadczenie powinno być przyznane od 1 lutego 2023 r., tj. od pierwszego dnia miesiąca, w którym złożono wniosek o jego przyznanie wraz z oświadczeniem o wyborze świadczenia pielęgnacyjnego jako korzystniejszego i wnioskiem o rezygnacji z pobieranego zasiłku dla opiekuna.
Materialnoprawną podstawę rozstrzygnięć organów obu instancji stanowiły przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych.
Zgodnie z art. 17 ust. 1 u.ś.r. - świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje: 1. matce albo ojcu, 2. opiekunowi faktycznemu dziecka, 3. osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, 4. innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. -
5
Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.
Osobom, o których mowa w ust. 1 pkt 4, innym niż spokrewnione w pierwszym stopniu z osobą wymagającą opieki, przysługuje świadczenie pielęgnacyjne, w przypadku gdy spełnione są łącznie następujące warunki:
rodzice osoby wymagającej opieki nie żyją, zostali pozbawieni praw rodzicielskich, są małoletni lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności;
nie ma innych osób spokrewnionych w pierwszym stopniu, są małoletnie lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności;
nie ma osób, o których mowa w ust. 1 pkt 2 i 3, lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.
W myśl art. 17 ust. 1b u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne przysługuje, jeżeli niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała:
nie później niż do ukończenia 18. roku życia lub
w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25. roku życia.
Świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli: 1) osoba sprawująca opiekę:
ma ustalone prawo do emerytury, renty, renty rodzinnej z tytułu śmierci małżonka przyznanej w przypadku zbiegu prawa do renty rodzinnej i innego świadczenia emerytalno-rentowego, renty socjalnej, zasiłku stałego, nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego, zasiłku przedemerytalnego, świadczenia przedemerytalnego, rodzicielskiego świadczenia uzupełniającego, o którym mowa w ustawie z dnia 31 stycznia 2019 r. o rodzicielskim świadczeniu uzupełniającym, lub świadczenia pieniężnego przyznanego na zasadach określonych w ustawie z dnia 8 lutego 2023 r. o świadczeniu pieniężnym przysługującym członkom rodziny funkcjonariuszy lub żołnierzy zawodowych, których śmierć nastąpiła w związku ze służbą albo podjęciem poza służbą czynności ratowania życia lub zdrowia ludzkiego albo mienia,
ma ustalone prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego, świadczenia pielęgnacyjnego lub zasiłku dla opiekuna, o którym mowa w ustawie z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów;
osoba wymagająca opieki:
pozostaje w związku małżeńskim, chyba że współmałżonek legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności,
została umieszczona w rodzinie zastępczej, z wyjątkiem rodziny zastępczej spokrewnionej, rodzinnym domu dziecka albo, w związku z koniecznością kształcenia, rewalidacji lub rehabilitacji, w placówce zapewniającej całodobową opiekę, w tym w specjalnym ośrodku szkolno-wychowawczym, z wyjątkiem podmiotu wykonującego działalność leczniczą, i korzysta w niej z całodobowej opieki przez więcej niż 5 dni w tygodniu;
na osobę wymagającą opieki inna osoba ma ustalone prawo do wcześniejszej emerytury;
(uchylony)
na osobę wymagającą opieki jest ustalone prawo do dodatku do zasiłku rodzinnego, o którym mowa w art. 10, prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego, prawo do świadczenia pielęgnacyjnego lub prawo do zasiłku dla opiekuna, o którym mowa w ustawie z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów;
na osobę wymagającą opieki inna osoba jest uprawniona za granicą do świadczenia na pokrycie wydatków związanych z opieką, chyba że przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego lub dwustronne umowy o zabezpieczeniu społecznym stanowią inaczej.
Zarejestrowanie w powiatowym urzędzie pracy jako osoba poszukująca pracy lub posiadanie statusu bezrobotnego nie ma wpływu na uprawnienie do świadczenia pielęgnacyjnego.
Art. 24 cyt. ustawy wskazuje w swojej dyspozycji okres na jaki przyznawane są świadczenia rodzinne. Zgodnie z przywołanym przepisem prawo do świadczeń rodzinnych ustala się począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, do końca okresu zasiłkowego (ust. 2). Natomiast ust. 2a przywołanego powyżej przepisu zawiera wyjątek od tej zasady, a mianowicie w przypadku jeżeli w okresie trzech miesięcy, licząc od dnia wydania orzeczenia o niepełnosprawności lub orzeczenia o stopniu niepełnosprawności, zostanie złożony wniosek o ustalenie prawa do świadczenia uzależnionego od niepełnosprawności, prawo to ustala się począwszy od miesiąca, w którym złożono wniosek o ustalenie
niepełnosprawności lub stopnia niepełnosprawności.
W okolicznościach badanej sprawy nie budzi wątpliwości Sądu, że Skarżąca jest osobą sprawującą opiekę nad niepełnosprawnym ojcem. Niepełnosprawność ojca Skarżącej nie jest kwestią sporną. Wątpliwości organów nie budziły również okoliczności sprawowania opieki przez Skarżącą nad osobą niepełnosprawną oraz, że Skarżąca należy do kategorii osób obciążonych obowiązkiem alimentacyjnym względem ojca. Bezsporna, zdaniem Sądu, pozostaje również data skutecznego złożenia przez Skarżącą wniosku o ustalenie jej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w dniu 8 lutego 2023 r.
Dla rozpoznania niniejszej sprawy, co słusznie podkreśliła Skarżąca w uzasadnieniu skargi, zasadnicze znaczenie ma to, że wraz z wnioskiem o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, Skarżąca wniosła o uchylenie wcześniejszej decyzji organu przyznającej jej prawo do zasiłku dla opiekuna, którego jednoczesne pobieranie ze świadczeniem pielęgnacyjnym stanowiłoby negatywną przesłankę przyznania korzystniejszego świadczenia. Tym samym Skarżąca - w sposób tak wyraźny jak to możliwe - dokonała wyboru świadczenia w rozumieniu art. 27 ust 5 u.ś.r. Skarżąca zaznaczyła przy tym, iż wnosi o uchylenie wymienionej decyzji, jeśli w ocenie organu jej obowiązywanie uniemożliwia przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, ze skutkiem na dzień poprzedzający dzień złożenia wniosku o świadczenie pielęgnacyjne. Formułując wniosek w opisany sposób Skarżąca zmierzała do uniknięcia niekorzystnej dla niej sytuacji uchylenia decyzji przyznającej zasiłek dla opiekuna przy jednoczesnym nieprzyznaniu prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, co skutkowałoby pozostawieniem jej bez środków do życia.
W opinii Sądu, w celu zagwarantowania stronie wyboru świadczenia, o którym mowa w art. 27 ust. 5 ww. ustawy, nie można od strony wymagać rezygnacji z przyznanego wcześniej świadczenia przed otrzymaniem zapewnienia organu, że drugie świadczenie rzeczywiście zostanie przyznane. Wymaganie organu, aby strona w pierwszej kolejności zrezygnowała z przyznanego jej świadczenia przed zbadaniem, czy spełnia pozostałe warunki do otrzymania świadczenia wybranego i korzystniejszego dla niej, stawia ją w trudnej sytuacji, wprowadza w stan niepewności i zrozumiałą obawę, czy uzyska wybrane ze świadczeń w miejsce otrzymywanego. Skoro przepisy prawa umożliwiają stronie wybór świadczenia, to organ nie powinien czynić przeszkód w uzyskaniu przez nią świadczenia korzystniejszego, a przeciwnie powinien przedsięwziąć takie czynności, aby strona mogła z prawa wyboru skorzystać.
Przepis art 17 ust. 5 pkt 1 lit. b u.ś.r. nie powinien być, zdaniem Sądu, interpretowany w oderwaniu od treści art. 27 ust. 5 ww. ustawy, zgodnie z którym w przypadku zbiegu uprawnień do kilku świadczeń rodzinnych, przysługuje jedno, wybrane przez osobę uprawnioną oraz od treści art. 24 ust. 2 ustawy wprowadzającej zasadę ustalania prawa do świadczeń rodzinnych począwszy od miesiąca wpływu wniosku z prawidłowo wypełnionymi dokumentami.
Podkreślenia wymaga, że zaskarżoną do Sądu decyzją SKO utrzymało w mocy decyzję organu I instancji, która w pkt. 1 stanowiła o odmowie przyznania stronie świadczenia pielęgnacyjnego za okres 1 lutego 2023 r. do 31 lipca 2023 r.
W ocenie Sądu stanowisko organu wyrażone w decyzji w zakresie początkowej daty przyznania świadczenia pielęgnacyjnego jest błędne z uwagi na istotne naruszenia wskazanych powyżej przepisów prawa materialnego. Należy podkreślić, że na żadnym etapie postępowania Skarżąca nie cofnęła wcześniejszego wniosku o uchylenie decyzji przyznającej jej zasiłek dla opiekuna z dniem poprzedzającym złożenie wniosku o świadczenie pielęgnacyjne, co bezsprzecznie wynika z analizy zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego.
Zdaniem Sądu, kwestia sporna, tj. sposób prawidłowego procedowania w sprawie ustalenia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego i określenia prawidłowej daty ustalenia prawa do tego świadczenia w przypadku zbiegu świadczeń rodzinnych wymienionych w art. 27 u.ś.r., nie powinna budzić wątpliwości orzekających w sprawie organów. Sam fakt, iż na dany okres przyznano wcześniej (a nawet pobrano) specjalny zasiłek opiekuńczy, co do zasady nie wyklucza przyznania następnie, w uzasadnionym przypadku, na ten okres świadczenia pielęgnacyjnego, o ile zostanie zapewnione, że nie dojdzie do kumulatywnego pobrania obu tych świadczeń za ten sam okres. Dotyczy to zwłaszcza sytuacji, gdy strona deklaruje gotowość zrzeczenia się wcześniej ustalonego prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego. Jak już wyżej wskazano, art. 24 ust. 2 u.ś.r. stanowi, że prawo do świadczeń rodzinnych ustala się począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, do końca okresu zasiłkowego.
W ocenie Sądu, w niniejszej sprawie istnieją podstawy do zastosowania art. 24 ust. 2 u.ś.r. i ustalenia, że świadczenie pielęgnacyjne przysługuje Skarżącej od miesiąca, w którym złożyła wniosek, tj. od lutego 2023 r.
W ocenie Sądu prawidłowe jest stanowisko Skarżącej, że na przeszkodzie zastosowaniu tego przepisu nie stoi art. 27 ust. 5 u.ś.r., który stanowi, że w przypadku zbiegu uprawnień do wymienionych w nim świadczeń przysługuje jedno z tych świadczeń wybrane przez osobę uprawnioną. Skoro bowiem ustawodawca przewidział w cytowanym przepisie sytuację "zbiegu uprawnień" do wymienionych świadczeń - a uprawnienie do konkretnego świadczenia rodzinnego przysługuje, w sensie ścisłym (tj. nabywa się je) dopiero z chwilą wydania decyzji administracyjnej przyznającej dane świadczenie rodzinne, gdyż decyzja taka ma charakter konstytutywny, co oznacza, że wcześniej nie może być mowy o nabyciu ("uzyskaniu") prawa do takiego świadczenia przez wnioskodawczynię, z powołaniem się na samą okoliczność spełniania ustawowych przesłanek do jego uzyskania to należy uznać, że art. 27 ust. 5 u.ś.r. dopuszcza przysługiwanie dwóch (lub więcej) świadczeń w tym przepisie wymienionych, natomiast wyklucza możliwość kumulatywnego pobierania tych świadczeń. Sam fakt, iż na dany okres przyznano wcześniej (a nawet pobrano) specjalny zasiłek opiekuńczy, nie wyklucza przyznania następnie na ten okres świadczenia pielęgnacyjnego, o ile zostanie zapewnione, że nie dojdzie do kumulatywnego pobrania obu tych świadczeń za ten sam okres. Dotyczy to zwłaszcza sytuacji, gdy strona zadeklarowała wybór świadczenia - co miało miejsce w sprawie rozpoznawanej.
W ocenie Sądu orzekające w sprawie organy błędnie nie zastosowały przepisu art. 24 ust. 2 u.ś.r. i przyznały świadczenie pielęgnacyjne dopiero od chwili wyeliminowania z obrotu prawnego decyzji przyznającej stronie zasiłek dla opiekuna.
W niniejszej sprawie już we wniosku złożonym w lutym 2023 r. Skarżąca zażądała by w przypadku wydania decyzji przyznającej świadczenie pielęgnacyjne uchylona została decyzja przyznająca zasiłek dla opiekuna. Należy to poczytywać za wymaganą, w świetle art. 155 k.p.a., zgodę strony na uchylenie decyzji, w odpowiedniej części i w niezbędnym zakresie nawet z mocą wsteczną.
Ponownie rozpoznając sprawę organy obu instancji uwzględnią zaprezentowane w niniejszym wyroku rozważania w aspekcie ustalonych w sprawie okoliczności związanych ze świadczoną przez Skarżącą opieką nad niepełnosprawnym ojcem i wydadzą stosowne rozstrzygnięcie.
Mając na względzie wszystkie przedstawione powyżej okoliczności Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c w zw. z art. 135 uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzająca ją decyzję organu I instancji.
O kosztach Sąd orzekł w punkcie drugim wyroku na podstawie art. 200 i art. 205 §2p.p.s.a.