II SA/Gd 2111/02

Wojewódzki Sąd Administracyjny w GdańskuGdańsk2004-11-10
NSAAdministracyjneWysokawsa
świadczenie pieniężnedeportacjapraca przymusowaterminwznowienie postępowaniaTrybunał Konstytucyjnyniekonstytucyjnośćuprawnienia kombatanckieprawo administracyjne

WSA w Gdańsku uchylił decyzję o umorzeniu postępowania w sprawie świadczenia pieniężnego dla deportowanych do pracy przymusowej, uznając, że stwierdzenie niekonstytucyjności przepisu stanowiącego podstawę decyzji uzasadnia wznowienie postępowania.

Skarżący złożył wniosek o przyznanie świadczenia pieniężnego z tytułu deportacji do pracy przymusowej po terminie ustawowym. Organ umorzył postępowanie, co zostało utrzymane w mocy decyzją drugiej instancji. Skarżący argumentował, że nie wiedział o przysługującym mu uprawnieniu. Sąd uchylił zaskarżoną decyzję, wskazując na wyrok Trybunału Konstytucyjnego stwierdzający niezgodność z Konstytucją przepisu określającego termin składania wniosków, co stanowi podstawę do wznowienia postępowania.

Sprawa dotyczyła wniosku E. I. o przyznanie świadczenia pieniężnego z tytułu deportacji do pracy przymusowej. Organ administracji publicznej umorzył postępowanie, ponieważ wniosek został złożony po upływie terminu ustawowego, który upłynął z dniem 31 grudnia 1999 r. Skarżący argumentował, że o przysługującym mu uprawnieniu dowiedział się dopiero później, a urodził się w łagrze. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu. Sąd oparł swoje rozstrzygnięcie na wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 17 czerwca 2003 r. (sygn. akt P 24/02), który uznał przepis określający termin składania wniosków za niezgodny z Konstytucją. Zgodnie z art. 190 ust. 3 Konstytucji, przepis ten utracił moc obowiązującą. Sąd wskazał, że stwierdzenie niekonstytucyjności przepisu stanowiącego podstawę wydania decyzji administracyjnej stanowi podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145a k.p.a.). W związku z tym, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. b w zw. z art. 135 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zaskarżona decyzja podlegała uchyleniu. Sąd zasądził również od organu na rzecz skarżącego zwrot kosztów postępowania w kwocie 10 zł.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Tak, stwierdzenie niekonstytucyjności przepisu stanowi podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, co uzasadnia uchylenie decyzji wydanej na podstawie tego przepisu.

Uzasadnienie

Wyrok Trybunału Konstytucyjnego stwierdzający niezgodność przepisu z Konstytucją, zgodnie z art. 190 ust. 3 Konstytucji, powoduje utratę mocy obowiązującej tego przepisu. Art. 145a k.p.a. wprost stanowi, że orzeczenie TK o niezgodności aktu normatywnego stanowi podstawę wznowienia postępowania administracyjnego.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (14)

Główne

u.ś.p.d. art. 4 § ust. 5

Ustawa o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i ZSRR

Przepis określający termin składania wniosków o świadczenie pieniężne, uznany za niezgodny z Konstytucją.

Dz.U. Nr 153 poz. 1270 art. 145 § § 1 pkt 1 lit. b

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa uchylenia decyzji w przypadku naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego.

Pomocnicze

k.p.a. art. 105 § § 1 pkt 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Podstawa umorzenia postępowania administracyjnego, gdy jego wszczęcie lub dalsze prowadzenie stało się bezprzedmiotowe.

k.p.a. art. 127 § § 3

Kodeks postępowania administracyjnego

Dz.U. Nr 153 poz. 1271 art. 97 § § 1

Ustawa - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Przekazanie spraw do rozpoznania wojewódzkim sądom administracyjnym.

Dz.U. Nr 153 poz. 1269 art. 1 § § 1 i 2

Ustawa - Prawo o ustroju sądów administracyjnych

Dz.U. Nr 153 poz. 1270 art. 134 § § 1

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

k.p.a. art. 145a

Kodeks postępowania administracyjnego

Podstawa wznowienia postępowania administracyjnego w przypadku orzeczenia TK o niezgodności aktu normatywnego.

Dz.U. Nr 153 poz. 1270 art. 135

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Sąd uchyla decyzję, jeśli stwierdzi naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania.

Dz.U. Nr 153 poz. 1270 art. 119 § pkt 1

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Rozpoznanie sprawy w postępowaniu uproszczonym.

Dz.U. Nr 153 poz. 1270 art. 120

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym.

Dz.U. Nr 153 poz. 1270 art. 16 § § 2

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Rozpoznanie sprawy w składzie jednoosobowym.

Dz.U. Nr 153 poz. 1270 art. 200

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Zasądzenie zwrotu kosztów postępowania.

Dz.U. Nr 153 poz. 1270 art. 152

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Obowiązek orzekania o wykonalności decyzji.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Nieznajomość przez skarżącego przysługującego mu uprawnienia z powodu urodzenia w łagrze. Stwierdzenie przez Trybunał Konstytucyjny niezgodności z Konstytucją przepisu określającego termin składania wniosków, co stanowi podstawę do wznowienia postępowania.

Odrzucone argumenty

Argument organu o bezskuteczności wniosku z powodu złożenia go po terminie ustawowym.

Godne uwagi sformułowania

Uchybienie tego terminu powoduje bezskuteczność złożonego wniosku i czyni bezprzedmiotowym wszczęte postępowanie administracyjne. Na podstawie art. 190 ust. 3 Konstytucji, przepis art. 4 ust. 5 ustawy ... utracił moc obowiązującą z dniem 27 czerwca 2003 r. Zaistnienie przesłanki wznowienia postępowania administracyjnego wynikającej z orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego w sprawie niekonstytucyjności podstawy prawnej decyzji, uzasadnia uchylenie zaskarżonej decyzji.

Skład orzekający

Jolanta Górska

przewodniczący sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Podstawy wznowienia postępowania administracyjnego w przypadku stwierdzenia przez Trybunał Konstytucyjny niezgodności z Konstytucją przepisu stanowiącego podstawę decyzji."

Ograniczenia: Dotyczy spraw, w których decyzje zostały wydane na podstawie przepisów uznanych później za niekonstytucyjne.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa pokazuje, jak orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego może wpływać na zakończone postępowania administracyjne i przywracać prawa osobom, które z różnych powodów nie mogły ich dochodzić w terminie.

Nawet po latach można odzyskać utracone prawa, jeśli prawo okazało się niezgodne z Konstytucją!

Dane finansowe

WPS: 10 PLN

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Gd 2111/02 - Wyrok WSA w Gdańsku
Data orzeczenia
2004-11-10
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2002-08-20
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Sędziowie
Jolanta Górska /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6341 Pozbawienie uprawnień kombatanckich oraz pozbawienie uprawnień dla wdów /wdowców/ po kombatantach
Skarżony organ
Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie: Przewodniczący: Sędzia WSA Jolanta Górska po rozpoznaniu w dniu 10 listopada 2004 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi E. I. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia 11 lipca 2002 r. Nr [[...]] w przedmiocie umorzenia postępowania dotyczącego wniosku o przyznanie uprawnień kombatanckich 1. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia 25 stycznia 2002 r. Nr [[...]] 2. zasądza od Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych na rzecz E. I. kwotę 10 (dziesięć) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
Decyzją z dnia z dnia 11 lipca 2002 r. Nr [[...]] Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, na podstawie art. 127 § 3 kp.a. i art. 105 § 1 pkt 1 kp.a. oraz art. 4 ust. 5 ustawy z dnia 31 maja 1996 r. o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i ZSRR(.Dz. U. Nr 87, poz. 395 ze zm.), utrzymał w mocy swą decyzję z dnia 25 stycznia 2002 r. Nr [[...]] o umorzeniu postępowania w sprawie wniosku o przyznanie uprawnienia do świadczenia pieniężnego z tytułu deportacji do pracy przymusowej. Z uzasadnienia decyzji wynika, że E. I. złożył w dniu 12 września 2001r. wniosek o przyznanie uprawnienia do świadczenia pieniężnego z tytułu deportacji do pracy przymusowej. Złożenie wniosku po terminie ustawowym wynikającym z art. 4 ust. 5 ustawy z dnia 31 maja 1996 r. o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i ZSRR, który upłynął z dniem 31 grudnia 1999 r. Uchybienie tego terminu powoduje bezskuteczność złożonego wniosku i czyni bezprzedmiotowym wszczęte postępowanie administracyjne, co uzasadnia jego umorzenie na podstawie art. 105 kp.a.
E. I. wniósł skargę na powyższą decyzję do Naczelnego Sądu Administracyjnego, domagając się jej uchylenia. W uzasadnieniu skarżący wskazał, że późne złożenie wniosku o przyznanie uprawnień wynikało z faktu, iż nie wiedział on wcześniej o przysługującym uprawnieniu, a urodził się w łagrze.
Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153 poz. 1271) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem l stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy - prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153 poz. 1269) stanowi, iż sąd administracyjny sprawuje, w zakresie swej właściwości, kontrolę pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej.
Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153 poz. 1270), sąd administracyjny rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Stanowiący podstawę zaskarżonej decyzji art. 4 ust. 5 ustawy z dnia 31 maja 1996 r. o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i ZSRR(.Dz. U. Nr 87, poz. 395 ze zm.), zakreślał ostateczny termin na składanie wniosków o przyznanie świadczenia pieniężnego przez osoby zamieszkałe na stałe w Polsce do dnia 31 grudnia 1999 r.
Trybunał Konstytucyjny wyrokiem z dnia 17 czerwca 2003 r. sygn. akt P 24/02 (Dz.U. Nr 110 poz. 1060) uznał zakreślenie terminu do składania wniosków o przyznanie świadczeń zawarte w art. 4 ust. 5 ustawy z dnia 31 maja 1996 r. o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i ZSRR za niezgodne z art. 2 i 32 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Na podstawie art. 190 ust. 3 Konstytucji, przepis art. 4 ust. 5 ustawy z dnia 31 maja 1996 r. o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i ZSRR, utracił moc obowiązującą z dniem 27 czerwca 2003 r.
Zgodnie z art. 145a. kodeksu postępowania administracyjnego orzeczenie przez Trybunał Konstytucyjny o niezgodności z Konstytucją, umową międzynarodową lub z ustawą, aktu normatywnego, na podstawie którego została wydana decyzja, stanowi podstawę wznowienia postępowania administracyjnego. Stosownie do art. 145 § 1 pkt 1 lit. b prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, decyzja lub postanowienie podlega uchyleniu, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego. Zaistnienie przesłanki wznowienia postępowania administracyjnego wynikającej z orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego w sprawie niekonstytucyjności podstawy prawnej decyzji, uzasadnia uchylenie zaskarżonej decyzji. (vide: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 września 1999 r. IV SA 1360/97 Lex Nr 47852, wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 października 1999 r. sygn. akt II SA 1294/99 Lex Nr 46246)
Podstawą prawną zaskarżonej decyzji oraz decyzji ją poprzedzającej był art. 4 ust. 5 ustawy z dnia 31 maja 1996 r. o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i ZSRR, którego niekonstytucyjność została stwierdzona wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego, w związku z czym w sprawie zachodzi podstawa wznowienia postępowania.
Zaskarżona decyzja oraz decyzja ją poprzedzająca podlegały zatem uchyleniu na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit b w związku z art. 135 prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Wobec zaistnienia w niniejszej sprawie naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania, sprawę na podstawie art. 119 pkt 1 prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi rozpoznano w postępowaniu uproszczonym, na posiedzeniu niejawnym (art. 120 prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi) w składzie jednoosobowym (art. 16 § 2 prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi).
W związku z uwzględnieniem skargi, Sąd na podstawie art. 200 prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi zasądził na rzecz skarżącego kwotę 10 zł. tytułem zwrotu kosztów postępowania - uiszczonego w sprawie wpisu sądowego.
Sąd nie zawarł w wyroku rozstrzygnięcia opartego na przepisie art. 152 prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi określającego, czy i w jakim zakresie zaskarżona decyzja nie może być wykonana. Rozstrzygnięcie takie jest bowiem obligatoryjne tylko w przypadku, gdy zaskarżona decyzja nadaje się z istoty swej do wykonania. Ponieważ zaskarżona i uchylona decyzja dotyczyła umorzenia postępowania w sprawie przyznania uprawnień kombatanckich i nie podlegała wykonaniu, orzekanie o możliwości jej wykonania było bezprzedmiotowe.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI