II SA/Gd 210/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w GdańskuGdańsk2023-10-10
NSAbudowlaneWysokawsa
prawo budowlanesamowola budowlanarozbiórkaobiekt małej architekturybudynek gospodarczykwalifikacja obiektupostępowanie administracyjnedecyzjauchylenie decyzji

Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzję nakazującą rozbiórkę niewielkiego drewnianego budynku gospodarczego, wskazując na błędy w kwalifikacji obiektu i potrzebę ponownego ustalenia jego funkcji.

Skarżąca B. L. wniosła skargę na decyzję nakazującą rozbiórkę samowolnie wybudowanego drewnianego budynku gospodarczego o wymiarach 2,20m x 1,90m. Organy obu instancji zakwalifikowały obiekt jako budynek i nakazały rozbiórkę. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję, wskazując na błędy w ustaleniach faktycznych i prawnych. Sąd podkreślił, że obiekt ten nie spełnia definicji budynku, a jego prawidłowa kwalifikacja (np. jako obiekt małej architektury) wymaga ponownego zbadania przez organ, w tym ustalenia jego funkcji.

Sprawa dotyczyła skargi B. L. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego, która utrzymała w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego nakazującą rozbiórkę samowolnie wybudowanego w 2020 r. parterowego budynku gospodarczego o konstrukcji drewnianej i wymiarach 2,20m x 1,90m. Organy uznały obiekt za budynek wybudowany samowolnie, bez wymaganego zgłoszenia. Skarżąca argumentowała, że obiekt ten nie wymagał zgłoszenia, powołując się na przepisy Prawa budowlanego dotyczące obiektów o niewielkich rozmiarach. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku uznał skargę za zasadną. Sąd wskazał na istotne błędy proceduralne i materialne popełnione przez organy. Po pierwsze, nie zostało precyzyjnie ustalone, czy postępowanie zostało wszczęte przed czy po nowelizacji Prawa budowlanego z dnia 19 września 2020 r., co miało wpływ na podstawę prawną. Po drugie, i co ważniejsze, Sąd zakwestionował prawidłowość kwalifikacji obiektu jako budynku. Podkreślono, że definicja budynku wymaga trwałego związania z gruntem poprzez fundamenty, ściany i dach, a sam fakt, że obiekt opierał się czynnikom zewnętrznym, nie jest wystarczający. Sąd zwrócił uwagę na niewielkie rozmiary obiektu (2,20m x 1,90m), jego lekką, gotową konstrukcję, brak okien i mediów, co sugeruje, że nie jest to budynek. Sąd zasugerował, że obiekt może być obiektem małej architektury, co oznaczałoby brak konieczności uzyskania pozwolenia na budowę lub dokonania zgłoszenia. Wobec braku wystarczających ustaleń faktycznych co do funkcji obiektu, Sąd uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzające ją decyzje i postanowienie, nakazując organom ponowne rozpatrzenie sprawy z uwzględnieniem wskazówek sądu.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Nie, taki obiekt z uwagi na swoje niewielkie rozmiary, lekką konstrukcję, brak okien i mediów, nie spełnia definicji budynku. Może być kwalifikowany jako obiekt małej architektury.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że organy błędnie zakwalifikowały obiekt jako budynek, opierając się jedynie na jego trwałości i odporności na czynniki zewnętrzne. Kluczowe dla definicji budynku są fundamenty, ściany i dach, a także trwałe związanie z gruntem, czego ten obiekt nie spełnia w sposób uzasadniający taką kwalifikację.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (15)

Główne

u.p.b. art. 49b § pkt 1

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane

Przepis ten (uchylony) dotyczył nakazu rozbiórki obiektu budowlanego wybudowanego samowolnie. Sąd zakwestionował jego zastosowanie z uwagi na błędną kwalifikację obiektu.

Pomocnicze

u.p.b. art. 3 § pkt 1

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane

Definicja obiektu budowlanego.

u.p.b. art. 3 § pkt 2

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane

Definicja budynku.

u.p.b. art. 3 § pkt 3

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane

Definicja budowli.

u.p.b. art. 3 § pkt 4

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane

Definicja obiektu małej architektury.

u.p.b. art. 29 § ust. 1 pkt 14

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane

Przepis określający, kiedy budowa lub roboty budowlane nie wymagają pozwolenia na budowę ani zgłoszenia (w tym przypadku dotyczy obiektów o niewielkich rozmiarach).

p.u.s.a. art. 1 § § 1 i 2

Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych

Zakres kognicji sądów administracyjnych.

p.p.s.a. art. 3 § § 1 i § 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Zakres kognicji sądów administracyjnych.

p.p.s.a. art. 134 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Granice rozpoznania sprawy przez sąd administracyjny.

p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. a) i c)

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa do uchylenia decyzji administracyjnej.

p.p.s.a. art. 135

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Możliwość uchylenia decyzji organu pierwszej instancji.

p.p.s.a. art. 200

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa do zasądzenia kosztów postępowania.

p.p.s.a. art. 205 § § 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa do zasądzenia kosztów postępowania.

p.p.s.a. art. 209

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa do zasądzenia kosztów postępowania.

rozp. MS ws. opłat art. 14 § ust. 1 pkt 1 lit. c

Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie

Podstawa do ustalenia wysokości wynagrodzenia pełnomocnika.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Obiekt o wymiarach 2,20m x 1,90m, konstrukcji drewnianej, nie spełnia definicji budynku. Obiekt może być kwalifikowany jako obiekt małej architektury, co nie wymaga zgłoszenia ani pozwolenia. Organy nie ustaliły prawidłowo stanu prawnego i faktycznego sprawy.

Odrzucone argumenty

Argumenty organów oparte na błędnej kwalifikacji obiektu jako budynku i samowoli budowlanej.

Godne uwagi sformułowania

Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy co do zasady nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Przedmiotowy obiekt budowlany z całą pewnością nie jest budynkiem. Dla zakwalifikowania obiektu do budynku nie wystarczy wskazanie, że obiekt ten od 2020 r. opierał się wpływom czynników zewnętrznych. Pewne trudności rodzi fakt, że wobec braku ustalenia daty wszczęcia postępowania nie jest wiadome czy właściwym dla oceny tej kwestii jest stan prawny sprzed 19 września 2020 r. (art. 49b), czy stan prawny po tej dacie, czyli art. 48-49. Kwalifikacji tej powinien dokonać organ ponownie rozpatrując sprawę, po ustaleniu istotnych w tej sprawie okoliczności, takich jak funkcja przedmiotowego obiektu.

Skład orzekający

Diana Trzcińska

przewodniczący

Justyna Dudek-Sienkiewicz

sprawozdawca

Katarzyna Krzysztofowicz

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja definicji budynku i obiektu małej architektury w Prawie budowlanym, znaczenie prawidłowej kwalifikacji obiektu dla oceny samowoli budowlanej, wymogi proceduralne w postępowaniu administracyjnym."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznego przypadku niewielkiego obiektu gospodarczego. Wymaga analizy konkretnych cech obiektu i jego funkcji.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa pokazuje, jak kluczowa jest prawidłowa kwalifikacja obiektu budowlanego i jak drobne rozmiary mogą decydować o braku konieczności formalności budowlanych, co jest istotne dla wielu właścicieli nieruchomości.

Czy mały drewniany budynek gospodarczy to 'budynek'? Sąd administracyjny wyjaśnia.

Dane finansowe

WPS: 997 PLN

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Gd 210/23 - Wyrok WSA w Gdańsku
Data orzeczenia
2023-10-10
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-03-02
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Sędziowie
Diana Trzcińska /przewodniczący/
Justyna Dudek-Sienkiewicz /sprawozdawca/
Katarzyna Krzysztofowicz
Symbol z opisem
6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne
Budowlane prawo
Skarżony organ
Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku
Uchylono decyzję II i I instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2021 poz 2351
art. 49b pkt 1
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Diana Trzcińska Sędziowie: Sędzia WSA Katarzyna Krzysztofowicz Asesor WSA Justyna Dudek-Sienkiewicz (spr.) Protokolant Starszy Sekretarz sądowy Marta Sankiewicz po rozpoznaniu w dniu 10 października 2023 r. w Gdańsku na rozprawie sprawy ze skargi B. L. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 12 grudnia 2022 r. nr [...] w przedmiocie rozbiórki obiektu budowlanego 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia 10 maja 2022 r. nr [...], 2. uchyla postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia 18 marca 2021 r. nr [...], 3. zasądza od Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz skarżącej B. L. kwotę 997 zł (dziewięćset dziewięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
B. L. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę na decyzję Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Gdańsku z dnia 12 grudnia 2022 r., nr WOP.7721.119.2022.KK, utrzymującą w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Kartuzach z dnia 10 maja 2022 r., nr PINB.5170.161.5.19.2022.ZSz nakazującej rozbiórkę samowolnie wybudowanego w 2020 r. parterowego budynku pełniącego funkcję gospodarczą o konstrukcji drewnianej i wymiarach 2,20m x 1,90m, usytuowanego na działce nr [...] w miejscowości Banino, gm. Żukowo, tj. rozbiórkę pozostałej części budynku, po dokonanej rozbiórce całej konstrukcji dachowej budynku.
Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym:
Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Kartuzach decyzją z dnia 10 maja 2022 r., nakazał skarżącej rozbiórkę samowolnie wybudowanego w 2020 r. parterowego budynku pełniącego funkcję gospodarczą o konstrukcji drewnianej i wymiarach 2,20m x 1,90m, usytuowanego na działce nr [...] w miejscowości Banino, gm. Żukowo, tj. rozbiórkę pozostałej części budynku, po dokonanej rozbiórce całej konstrukcji dachowej budynku. W toku postępowania organ ustalił, że objęty nakazem rozbiórki budynek został wybudowany samowolnie w 2020r., tj. bez wymaganego zgłoszenia organowi architektoniczno–budowlanemu. W związku z tym, postanowieniem z dnia 18 marca 2021r., nałożył na właścicielkę, B. L., obowiązek przedłożenia Powiatowemu Inspektorowi Nadzoru Budowlanego w Kartuzach w terminie do dnia 31 grudnia 2021 r. wskazanych w postanowieniu dokumentów.
B. L. nie przedłożyła wymaganej dokumentacji, natomiast pismem z dnia 17 grudnia 2021r. poinformowała organ, że budynek gospodarczy na terenie działki nr [...] w Baninie o konstrukcji drewnianej i wymiarach zabudowy 2,20m x 1,90m został w całości zdemontowany.
W dniu 21 lutego 2022r. przeprowadzono kontrolę na terenie działki skarżącej, podczas której ustalono, że inwestor nie rozebrał w całości przedmiotowego budynku, rozebrana została jedynie w całości jego konstrukcja dachowa. W konsekwencji organ uznał, że B. L. nie zamierza legalizować samowoli budowlanej i w oparciu o przepis art. art. 49b ust. 1 w związku z art. 49b ust. 3 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane nakazał rozbiórkę.
Pomorski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Gdańsku rozpoznając odwołanie skarżącej, decyzją z dnia 12 grudnia 2022 r., utrzymał w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Kartuzach z dnia 10 maja 2022 r. Organ odwoławczy zgodził się z organem pierwszej instancji w całości co do ustaleń faktycznych i prawnych przez niego poczynionych. Wskazał, że przedmiotem postępowania jest obiekt budowlany prawidłowo zakwalifikowany jako budynek, albowiem powstał on w 2020 r. i przez ten czas skutecznie opierał się czynnikom zewnętrznym mogącym zniszczyć jego konstrukcję, co świadczy, że jest na tyle trwały, że nie ma znaczenia rodzaj zakotwienia w gruncie i głębokość ich posadowienia.
Odnosząc się do argumentów odwołania Pomorski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego wskazał, że wobec naruszenia przepisu art. 29 ust. 1 pkt 2 (obecnie art. 29 ust. 1 pkt 14) ustawy Prawo budowlane, argumenty te nie mogły mieć wpływu na rozstrzygnięcie. Organ podniósł, że załączona do odwołania kopia pisma Starosty Powiatowego w Kartuzach z dnia 10 maja 2016 r. i przedstawione w tym piśmie stanowisko nie mogło mieć wpływu na postępowanie wszczęte wobec przedmiotowego obiektu, skoro obiekt ten powstał dopiero w 2020 r. i nie jest wiatą lub obiektem małej architektury.
B. L. w skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku na decyzję Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Gdańsku z dnia 12 grudnia 2022 r., wnosząc o jej uchylenie, zarzuciła organowi błąd w ustaleniach faktycznych polegający na wadliwym przyjęciu, iż posadowienie przez skarżącą konstrukcji drewnianej o wymiarach 2,2 m x 1,9 m pełniącej funkcję gospodarczą, wymagało uprzedniego zgłoszenia zamiaru budowy administracji architektoniczno - budowlanej.
Powołując się na art. 29 ust. 2 pkt 1a ustawy Prawo budowlane skarżąca stwierdziła, że nie była zobowiązania do dokonania zgłoszenia posadowienia obiektu o wymiarach 2,2 m x 1,9 m, konstrukcji drewnianej, umieszczonego na gruncie. Przedmiotowy obiekt jest dostępny w wiodących marketach budowlanych i zarówno jego nabycie, jak i posadowienie na działce nie jest obwarowane koniecznością uzyskania zgody organu administracji architektoniczno-budowlanej. Wykładnia przepisów zaprezentowana przez organ oraz dokonane ustalenia faktyczne w niniejszej sprawie jest wykładnią argumentum ad absurdum.
W odpowiedzi na skargę wniesiono o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:
Skarga jest zasadna.
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2022 r., poz. 2492) i art. 3 § 1 i § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r., poz. 1634), zwanej dalej p.p.s.a., sądowa kontrola legalności polega na badaniu zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych. Przy czym, stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy co do zasady nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Przedmiotem kontroli legalności w niniejszej sprawie jest decyzja Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z 12 grudnia 2022 r., którą utrzymano w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Kartuzach z 10 maja 2022 r., nakazującą skarżącej rozbiórkę budynku pełniącego funkcję gospodarczą o konstrukcji drewnianej i wymiarach wynoszących 2,20m x 1,90m, usytuowanego na działce nr [...], w miejscowości Banino, gm. Żukowo.
Organy obu instancji powołały się w podstawie prawnej na art. 49b pkt 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz.U. z 2021 r., poz. 2351 ze zm.). Przepis ten został uchylony przez art. 1 pkt 35 ustawy z dnia 13 lutego 2020 r. o zmianie ustawy - Prawo budowlane oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2020r., poz. 471) zmieniającej ustawę z dniem 19 września 2020 r., zgodnie jednak z art. 25 ww. ustawy nowelizującej, do spraw uregulowanych ustawą zmienianą w art. 1 (tzn. ustawą Prawo budowlane), wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, przepisy ustawy zmienianej w art. 1 (tzn. ustawy Prawo budowlane) stosuje się w brzmieniu dotychczasowym. Oznacza to, że postępowania, które zainicjowane zostały przed 19 września 2020 r. prowadzone są przy uwzględnieniu uregulowań sprzed wskazanej nowelizacji, a postępowania wszczęte po tej dacie prowadzone są na podstawie przepisów znowelizowanych. W tej sprawie organ odwoławczy wskazał, że cyt. "skoro przedmiotowe postępowanie zostało wszczęte w 2019 r., zastosowanie znajdują przepisy ustawy Prawo budowlane w brzmieniu obowiązującym przed dniem 19 września 2020 r.", jednak twierdzenie co do daty wszczęcia postępowania nie znajduje potwierdzenia w aktach sprawy. W aktach tych znajduje się zawiadomienie z dnia 12 grudnia 2019 r. o wszczęciu postępowania administracyjnego w sprawie budowy na terenie działek nr [...] i [...] w Baninie, gm. Żukowo muru oporowego, wiaty, budowli ziemnych, ogrodzenia działki – które nie obejmuje obiektu budowlanego będącego przedmiotem niniejszego postępowania, opisywanego przez organy jako parterowy budynek pełniący funkcję gospodarczą o konstrukcji drewnianej. Co więcej, obiekt ten miał zgodnie z ustaleniami organu powstać w 2020 r., co oznacza, że nawet nie mógł być powyższym zawiadomieniem objęty. Data wszczęcia postępowania w tej sprawie pozostaje zatem do wyjaśnienia. Kwestia ta ma przy tym zasadnicze znaczenie w sprawie, determinując podstawę prawną rozstrzygnięcia.
Dla porządku jeszcze należy wskazać, że organ błędnie powołał publikator ustawy Prawo budowlane, w wersji która już nie obejmowała art. 49b ust. 1. Właściwym publikatorem dla przywołanego przez organ stanu prawnego był Dziennik Ustaw z 2020 r., poz. 1333. Jak jednak wskazano, kwestia tego, czy organ powinien procedować na podstawie przepisów ustawy Prawo budowlane w brzmieniu sprzed 19 września 2020 r., czy w brzmieniu obowiązującym po tej dacie, wymaga wyjaśnienia.
Dalej, niezależnie od tego, czy w sprawie zastosowanie mają przepisy obowiązujące przed 19 września 2020 r., czy po tej dacie, kluczowe dla wdrożenia trybu legalizacji jest dokonanie prawidłowej kwalifikacji kontrolowanej zabudowy i to już na wstępnym etapie postępowania legalizacyjnego, gdyż to pozwala stwierdzić, czy dla jej realizacji konieczne było uzyskanie pozwolenia na budowę lub zgłoszenia w określonych wypadkach i czy inwestor formalności tych dopełnił czy też nie oraz czy możliwa jest ewentualna legalizacja wykonanej zabudowy. Kwalifikacji tej dokonuje się przy tym według stanu prawnego obowiązującego w dacie powstania obiektu budowlanego. Ocena, czy miała miejsce samowola budowlana dokonywana jest bowiem zawsze według przepisów prawa budowlanego obowiązujących w dacie jej dokonania, a ocena prawna tego stanu musi być każdorazowo determinowana przez przepisy obowiązujące w dacie przeprowadzenia ostatnich robót budowlanych, które składały się na aktualną konstrukcję i parametry takiego samowolnie pobudowanego obiektu (zob. wyrok NSA z dnia 18 maja 2007 r. sygn. akt II OSK 782/06).
Również i co do daty powstania przedmiotowego obiektu brak jest dokładnych ustaleń. Organ wskazuje na 2020 rok, co jest mało precyzyjne, zważywszy na awizowaną już nowelizację ustawy Prawo budowlane dokonaną z dniem 19 września 2020 r. Istotne jest zatem ustalenie, czy przedmiotowy obiekt powstał przed tą datą czy po tej dacie, dla ustalenia stanu prawnego właściwego dla oceny ewentualnej samowoli budowlanej.
Przede wszystkim jednak zasadnicze wątpliwości budzi zastosowanie przez organ trybu legalizacyjnego wobec obiektu budowlanego będącego przedmiotem tej sprawy. Pewne trudności rodzi fakt, że wobec braku ustalenia daty wszczęcia postępowania nie jest wiadome czy właściwym dla oceny tej kwestii jest stan prawny sprzed 19 września 2020 r. (art. 49b), czy stan prawny po tej dacie, czyli art. 48-49. W obu jednak wypadkach tryb legalizacyjny ma zastosowanie do obiektu budowlanego, lub jego części, będącego w budowie albo wybudowanego bez wymaganego zgłoszenia. Tymczasem wbrew stanowisku organów, będący przedmiotem postępowania obiekt budowlany z całą pewnością nie jest budynkiem.
Art. 3 pkt 1 Prawa budowlanego definiuje obiekt budowlany jako budynek, budowlę bądź obiekt małej architektury, wraz z instalacjami zapewniającymi możliwość jego użytkowania zgodnie z przeznaczeniem, wzniesiony z użyciem wyrobów budowlanych. Ustawowe definicje poszczególnych kategorii obiektów zawarte są odpowiednio w art. 3 pkt 2, 3 i 4 Prawa budowlanego. Przez budynek należy rozumieć obiekt budowlany, który jest trwale związany z gruntem, wydzielony z przestrzeni za pomocą przegród budowlanych oraz posiada fundamenty i dach (pkt 2), przez budowlę - każdy obiekt budowlany niebędący budynkiem lub obiektem małej architektury, jak: obiekty liniowe, lotniska, mosty, wiadukty, estakady, tunele, przepusty, sieci techniczne, wolno stojące maszty antenowe, wolno stojące trwale związane z gruntem tablice reklamowe i urządzenia reklamowe, budowle ziemne, obronne (fortyfikacje), ochronne, hydrotechniczne, zbiorniki, wolno stojące instalacje przemysłowe lub urządzenia techniczne, oczyszczalnie ścieków, składowiska odpadów, stacje uzdatniania wody, konstrukcje oporowe, nadziemne i podziemne przejścia dla pieszych, sieci uzbrojenia terenu, budowle sportowe, cmentarze, pomniki, a także części budowlane urządzeń technicznych (kotłów, pieców przemysłowych, elektrowni jądrowych, elektrowni wiatrowych, morskich turbin wiatrowych i innych urządzeń) oraz fundamenty pod maszyny i urządzenia, jako odrębne pod względem technicznym części przedmiotów składających się na całość użytkową (pkt 3), zaś przez obiekt małej architektury - niewielkie obiekty, a w szczególności: a) kultu religijnego, jak: kapliczki, krzyże przydrożne, figury, b) posągi, wodotryski i inne obiekty architektury ogrodowej, c) użytkowe służące rekreacji codziennej i utrzymaniu porządku, jak: piaskownice, huśtawki, drabinki, śmietniki (pkt 4).
Obiekt budowlany może należeć tylko do jednej z wymienionych kategorii. Zdaniem Sądu, organy w sposób całkowicie nieuzasadniony, bez uwzględnienia konstrukcji, gabarytów i sposobu wykorzystania przedmiotowego obiektu, uznały go za budynek.
Z przytoczonej definicji legalnej pojęcia budynku wyraźnie wynika, że zasadniczymi jego determinantami są: ściany, dach i fundamenty, których istnienie w efekcie prowadzi do trwałego związania z gruntem obiektu. Związanie z gruntem jest więc konsekwencją zastosowania fundamentów, nie zaś cechą samą w sobie. Najbardziej powszechnym sposobem trwałego związania obiektu budowlanego z gruntem jest zagłębienie go w ziemi poprzez wykonanie fundamentów (tak NSA w wyroku z dnia 26 maja 2021 r. sygn. akt II OSK 2344/19). Utożsamianie zatem związania z gruntem wyłącznie z jego fizyczną trwałością, będącą skutkiem odporności na czynniki atmosferyczne, prowadzi do wadliwej wykładni pojęcia budynku i w konsekwencji do błędnej kwalifikacji obiektu. Dla zakwalifikowania obiektu do budynku nie wystarczy wskazanie, że obiekt ten od 2020 r. opierał się wpływom czynników zewnętrznych, co było jedynym powodem wskazanym przez organ dla takiej kwalifikacji.
W zaskarżonej decyzji organ powołał się na wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 7 kwietnia 2021 r. w sprawie o sygnaturze akt II SA/Gd 764/20, w którym wskazano, że o tym czy obiekt budowlany jest trwale związany z gruntem nie decyduje metoda i sposób związania go z gruntem, ale to czy wielkość tego obiektu, jego konstrukcja, przeznaczenie i względy bezpieczeństwa wymagają takiego trwałego związania z gruntem. Połączenie z gruntem musi być w sensie fizycznym na tyle trwałe, by zapewnić mu stabilność i możliwość przeciwdziałania czynnikom zewnętrznym mogącym go zniszczyć lub spowodować przesunięcie czy przemieszczenie na inne miejsce. Ponadto, o trwałości związania obiektu z gruntem świadczy także to, że jego odłączenie spowodowałoby zasadniczą zmianę w sensie technicznym uniemożliwiającą np. ponowne posadowienie danego obiektu w innym miejscu bez konieczności ponownego przygotowania podłoża.
Powołując się na powyższy pogląd organ jednocześnie w istocie nie uwzględnił wytycznych z niego wynikających, pominął bowiem cechy przedmiotowego obiektu – niewielka powierzchnia (2,20 m x 1,90 m), gotowa konstrukcja nabyta w markecie budowlanym, brak okien, brak doprowadzonych mediów, tj. prądu, wody oraz kanalizacji sanitarnej – które świadczą, że ani wielkość, ani konstrukcja, ani względy bezpieczeństwa nie pozwalają uznać go za budynek i to niezależnie od sposobu jego związania z gruntem.
Przedmiotowy obiekt budowlany z pewnością nie jest zatem budynkiem, natomiast brak ustaleń organu co do funkcji jaką ten obiekt pełni uniemożliwia Sądowi rozstrzygnięcie, czym w istocie obiekt ten jest. Ponownie procedując organ powinien zatem ustalić funkcję, jaką pełni przedmiotowy obiekt, co pozwoli na dokonanie jego prawidłowej kwalifikacji. W szczególności organ rozważy, czy obiekt ten nie stanowi obiektu małej architektury w rozumieniu art. 3 pkt 4 lit. c ustawy Prawo budowlane.
Z przytoczonej w art. 3 pkt 4 Prawa budowlanego definicji obiektów małej architektury wynika, że przepis ten dokonując rozróżnienia 3 kategorii obiektów małej architektury, zawiera jedynie przykładowe ich wyliczenie dla każdej kategorii, przewidując przy tym tylko jedną ich cechę wspólną, a mianowicie niewielkie rozmiary. W ten sposób możliwe jest określenie innych obiektów podobnych do wyszczególnionych w tym przepisie, które ze względu na swoje niewielkie rozmiary i podobną funkcję mogą być zakwalifikowane jako obiekty małej architektury (por. wyroki WSA w Rzeszowie z dnia 24 października 2019 r., II SA/Rz 795/19; WSA w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 23 marca 2017 r., II SA/Gd 1027/16, dostępne https://orzeczenia.nsa.gov.pl). W związku z tym, przy klasyfikacji obiektów niewymienionych we wskazanym przepisie (nie ma on charakteru zamkniętego i stanowi wskazówkę interpretacyjną) należy kierować się takimi kryteriami jak: wielkość obiektu, podobieństwo do obiektu wymienionego w przepisie, standard techniczny oraz jego przeznaczenie (por. wyrok NSA z dnia 20 lipca 2020 r., II OSK 1217/09, dostępny https://orzeczenia.nsa.gov.pl).
Odnosząc się do kwestii wielkości obiektu, w orzecznictwie wskazuje się, że stwierdzenie – zgodnie z ustawową definicją, iż dany obiekt jest "niewielki" wymaga nie tylko określenia jego bezwzględnych wymiarów (wysokości, szerokości, długości), ale także odniesienia wielkości tego obiektu do jego usytuowania w konkretnej przestrzeni. Nie można bowiem pomijać, że obiekty małej architektury pełnią funkcję o charakterze nieuciążliwym i pobocznym w stosunku do korzystania z danej nieruchomości (zob. wyrok WSA w Kielcach z dnia 25 września 2008 r., II SA/Ke 416/08, dostępny https://orzeczenia.nsa.gov.pl). Istotne może okazać się także zwrócenie uwagi na rodzaj przyjętej konstrukcji, np. konstrukcja ciężka, betonowa, czy lekka, ażurowa (por. np. wyroki WSA w Łodzi z dnia 20 maja 2008 r., II SA/Łd 209/08; WSA w Białymstoku z dnia 20 lipca 2006 r., II SA/Bk 213/06, dostępne https://orzeczenia.nsa.gov.pl).
Przedmiotowy obiekt niewątpliwie ma niewielką powierzchnię i lekką konstrukcję, ale dla zakwalifikowania go jako obiektu małej architektury, zgodnie z art. 3 pkt 4 lit. c Prawa budowlanego, należy jeszcze wyjaśnić jaką pełni funkcję.
Sąd nie przesądza kwalifikacji przedmiotowego obiektu wobec braku ustaleń faktycznych niezbędnych dla takiego rozstrzygnięcia. Kwalifikacji tej powinien dokonać organ ponownie rozpatrując sprawę, po ustaleniu istotnych w tej sprawie okoliczności, takich jak funkcja przedmiotowego obiektu. Ustalenie, że obiekt ten stanowi obiekt małej architektury oznaczać będzie, że dla jego posadowienia nie było konieczności uzyskania pozwolenia na budowę ani dokonanie zgłoszenia.
Podsumowując, w ocenie Sądu przeprowadzone w tej sprawie postępowanie dowodowe nie doprowadziło do ustaleń faktycznych istotnych z punktu widzenia norm prawa materialnego, co sprawia, że zaskarżone rozstrzygnięcie w zasadzie uchyla się spod kontroli Sądu. Organ I instancji naruszył, a organ odwoławczy to zaakceptował, przepisy prawa procesowego, tj. art. 7, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 k.p.a. o istotnym dla wyniku sprawy charakterze, albowiem brak ustalenia wszystkich istotnych dla sprawy okoliczności i niekompletny materiał dowodowy uniemożliwiał nie tylko dokonanie prawidłowej kwalifikacji spornej zabudowy ale nawet ustalenie właściwego dla sprawy stanu prawnego.
Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a. w zw. z art. 135 p.p.s.a. uchylił obie wydane w sprawie decyzje jak również postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Kartuzach z dnia 18 października 2021 r. wydane na podstawie art. 49b ust. 2 ustawy Prawo budowlane.
O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200, art. 205 § 2 i art. 209 p.p.s.a. oraz § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz.U. z 2015 r., poz. 1800 ze zm.), zasądzając od organu na rzecz skarżącej kwotę 997 zł, na którą składa się wpis sądowy w kwocie 500 zł, wynagrodzenie pełnomocnika w kwocie 480 zł, oraz opłata od pełnomocnictwa w kwocie 17 zł.
Powołane w treści niniejszego uzasadnienia orzeczenia sądów administracyjnych dostępne są w Internetowej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl).

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI