II SA/Gd 2070/01

II SA/Gd 2070/01 - Wyrok WSA w Gdańsku
Data orzeczenia
2004-04-08
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2001-06-21
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Sędziowie
Anna Orłowska /przewodniczący sprawozdawca/
Krzysztof Retyk
Małgorzata Gorzeń
Symbol z opisem
633  Zatrudnienie i sprawy bezrobocia
Skarżony organ
Wojewoda
Sentencja
Dnia 8 kwietnia 2004 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Orłowska (spr.), Sędziowie NSA: Małgorzata Gorzeń, Asesor WSA Krzysztof Retyk, Protokolant Beata Kaczmar, po rozpoznaniu w dniu 8 kwietnia 2004 roku na rozprawie sprawy ze skargi E. B. na decyzję Wojewody Nr [...] z dnia 18 maja 2001 roku w przedmiocie świadczenia przedemerytalne 1. uchyla zaskarżoną decyzję 2. określa, że decyzja wymieniona w pkt. 1 nie może być wykonana.
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z dnia 18 maja 2001 r. Wojewoda, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. i art. 2 ust.1 pkt 2, art.37n ust.1 i 2 ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu (j.t. Dz.U. z 2001 r. Nr 6 poz. 56) utrzymał w mocy decyzję Prezydenta nr [...] z dnia 17.01.2001 r. orzekającą o zawieszeniu od dnia 2.10.2000 r. prawa do pobierania świadczenia przedemerytalnego przez E. B.
Jak wynika z uzasadnienia, organy ustaliły następujący stan faktyczny:
E. B. korzystał z prawa do świadczenia przedemerytalnego od dnia 2 września 1999 r.
W związku z podjęciem pracy na podstawie umowy zlecenia w czasie od 2.10.2000 r. do 10.10.2000 r. i uzyskaniem wynagrodzenia w wysokości [...], co doszło do wiadomości organu I instancji w dniu 16.01.2001 r. (przedłożenie przez stronę odpisu umowy zlecenia) organ I instancji - decyzją z dnia 17.01.2001 r. - zawiesił wypłatę świadczenia przedemerytalnego w związku z niespełnieniem warunków określonych w art.2 ust.1 pkt 2 ustawy o przeciwdziałaniu bezrobociu i wznowił wypłatę tego świadczenia od dnia 16.01.2001 r. tj. od dnia złożenia przez E. B. wniosku o wznowienie prawa do świadczenia.
Organ wskazał, że prawo do świadczenia przedemerytalnego ulega zawieszeniu, jeżeli dochody z tytułu podjęcia przez osobę uprawnioną do świadczenia albo do zasiłku przedemerytalnego zatrudnienia, innej pracy zarobkowej lub pozarolniczej działalności przekraczają miesięcznie połowę najniższego wynagrodzenia.
E.B., wykonując umowę zlecenia w czasie od 2 października do 10 października 2000 r. osiągnął dochód przekraczający połowę najniższego wynagrodzenia, stąd od 2 października 2000 r. świadczenie przedemerytalne uległo zawieszeniu, a organ odwoławczy nie stwierdził naruszenia prawa w decyzji organu I instancji.
W odwołaniu od decyzji zawieszającej prawo do świadczenia przedemerytalnego (pismo zainteresowanego z dnia 8 kwietnia 2001 r. ) E. B. podniósł, że jedynym dochodem dodatkowym, jaki osiągnął w 2000 r. był zarobek w wysokości [...] osiągnięty z tytułu umowy zlecenia wykonywanej przez 8 dni. Zawieszenie prawa do świadczenia przedemerytalnego po tym okresie (tj. - po 10.10.2000 r.) jest zatem - zdaniem odwołującego - niezasadne.
Dochód, jaki E. B. osiągnął rzeczywiście (tj. - po potrąceniu składki ZUS i podatku) był znacznie niższy.
Nadto decyzją organu I instancji z dnia 29.03.2001 r. zobowiązano odwołującego się do zwrotu pobranego świadczenia za okres od 2.10.2000 r. do 31.12. 2000 r., a organ w ogóle nie wziął pod uwagę kwestii, że kwota do zwrotu znacznie przewyższa kwotę, o którą przekroczony został obowiązujący limit. Odwołujący nie był świadomy, że dochód, jaki może osiągnąć to kwota brutto.
W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego E. B. podniósł, że o przewidywanej umowie zlecenia powiadomił organ I instancji, nie został jednak pouczony, że zarobek "brutto" stanowi dla skarżącego zagrożenie powodujące konsekwencje finansowe przekraczające możliwości skarżącego. Skarżący w ciągu 8 dni w październiku 2000 r. zarobił faktycznie 283 zł, chcąc kupić opał na zimę. Zobowiązanie skarżącego do zwrotu [...] jest krzywdzące, a zwrot takiej sumy przekracza możliwości skarżącego. Skarżący zawiadomił Powiatowy Urząd Pracy o planowanym zatrudnieniu i nie czuje się winny całej sytuacji oraz uważa, że sprawa jest zagmatwana i niezrozumiała.
Obie decyzje - o zawieszeniu prawa do świadczenia i o przywróceniu tego prawa skarżący otrzymał w jednej kopercie.
Podniósł również, że - wbrew twierdzeniom organu I instancji, zawartym w piśmie z 17.04.2001 r. przekazującym odwołanie skarżącego Wojewodzie - oświadczenie o podjęciu pracy złożył w terminie (w aktach sprawy znajduje się pismo skarżącego z dnia 9.08.2000 r. w którym informuje o podjęciu pracy od 8.08.2000 r. w niepełnym wymiarze czasu za wynagrodzeniem nie przekraczającym połowy najniższego wynagrodzenia brutto oraz zobowiązuje się do powiadomienia organu o zmianie wynagrodzenia).
W odpowiedzi na skargę organ wnosi o jej oddalenie, powołując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z przepisem art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1271) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
W myśl art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
Skarga zasługiwała na uwzględnienie, ponieważ rozpatrujący sprawę organ administracji II instancji dopuścił się naruszenia przepisów postępowania w sposób mogący mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
W ocenie Sądu zaskarżona decyzja nie odnosi się do całości zarzutów podnoszonych przez skarżącego w odwołaniu.
Zgodnie z art. 37n ust. 1 ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu, prawo do zasiłku przedemerytalnego i świadczenia przedemerytalnego ustaje z dniem niespełnienia warunków, o których mowa w art. 2 ust. 1 pkt 2, (tj. uprawniających do uzyskania ststusu bezrobotnego) z zastrzeżeniem ust. 2-3.
Ust.2 tego artykułu stanowi, że w przypadku podjęcia przez osobę uprawnioną do zasiłku przedemerytalnego lub świadczenia przedemerytalnego zatrudnienia, innej pracy zarobkowej lub pozarolniczej działalności, prawo do pobierania zasiłku przedemerytalnego lub świadczenia przedemerytalnego ulega zawieszeniu, z zastrzeżeniem sytuacji określonych w ust. 3.
W stanie prawnym obowiązującym w okresie wykonywania umowy zlecenia przez skarżącego, art.37n ust. 3 cytowanej ustawy stanowił, że nie powoduje zawieszenia prawa do pobierania zasiłku przedemerytalnego lub świadczenia przedemerytalnego:
1) podjęcie po okresie 3 miesięcy od dnia nabycia prawa do zasiłku przedemerytalnego lub świadczenia przedemerytalnego - zatrudnienia, innej pracy zarobkowej, a także odpłatne wykonywanie pracy w zarządach, w radach nadzorczych, komisjach i innych stanowiących organach osób prawnych, jeżeli dochody z tych źródeł nie przekraczają miesięcznie połowy najniższego wynagrodzenia,
2) osiąganie dochodów podlegających opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych, z innych źródeł niż określone w pkt 1.
W stanie prawnym obowiązującym w dacie podejmowania rozstrzygnięcia przez organ I i II instancji, art. 37n ust. 3 cytowanej ustawy nie obowiązywał, albowiem został uchylony na mocy art. 4 pkt 7 lit. c) ustawy z dnia 22 grudnia 2000 r. o zmianie ustawy - Karta Nauczyciela, ustawy o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa, ustawy o oznaczaniu wyrobów znakami skarbowymi akcyzy, ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu oraz ustawy o zmianie niektórych ustaw związanych z funkcjonowaniem administracji publicznej (Dz.U. Nr 122 poz.1323) z dniem 1 stycznia 2001 r. ,
W ocenie Sądu organ II instancji w zaskarżonej decyzji nie zbadał, czy w
przedmiotowej sprawie zaistniały przesłanki zawieszenia prawa do pobierania świadczenia
przedemerytalnego w okresie od 2.10.2000 r. do dnia 16.01.2001 r. (tj. dnia, w którym
skarżący złożył wniosek o wznowienie wypłaty świadczenia).
Organ nie odniósł się do ustawowych przesłanek zawieszenia tego prawa, jakie obowiązywały w stanie prawnym z okresu wykonywania umowy zlecenia przez E. B.
W szczególności nie zajął stanowiska co do zarzutu skarżącego, że okres zawieszenia prawa do świadczenia przedemerytalnego przez organ I instancji był niewspółmierny do okresu, w którym E. B. faktycznie wykonywał pracę na podstawie umowy zlecenia.
W ocenie Sądu nieprzekonywujący jest pogląd organu II instancji, iż zawieszenie prawa do świadczenia przedemerytalnego ustało na skutek złożenia przez skarżącego w dniu 16.01.2001 r. wniosku o wznowienie jego wypłaty.
Zgodnie bowiem z art.37 l ust.1 ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu, prawo do świadczenia przedemerytalnego przysługuje na wniosek osobie, która w dniu rejestracji w powiatowym urzędzie pracy lub w okresie pobierania zasiłku lub zasiłku przedemerytalnego posiadała lub spełniła warunki do ich nabycia.
Co do zasady, świadczenie przedemerytalne przysługuje od następnego dnia po dniu zarejestrowania się uprawnionej osoby w powiatowym urzędzie pracy albo od następnego dnia po dniu złożenia wniosku i dokumentów niezbędnych do ustalenia tych uprawnień - (art.37 l ust.2 ww. ustawy).
Przepis § 1 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 28 lutego 1997 r. w sprawie szczegółowych zasad przyznawania świadczeń określonych w ustawie o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu (Dz.U. Nr 25 poz.132 z poźn. zm.) stanowi natomiast, że prawo do świadczenia przedemerytalnego ustala starosta, na podstawie karty rejestracyjnej oraz innych wymaganych do przyznania świadczenia dokumentów, przedstawionych przez osobę zarejestrowaną w powiatowym urzędzie pracy.
W świetle powyższych przepisów, organ II instancji nie uzasadnił, jakie znaczenie dla długości okresu zawieszenia prawa do świadczenia przedemerytalnego miał przedłożony przez skarżącego dowód w postaci odpisu umowy zlecenia, z treści której wynika, iż w okresie od 2.10.2000 r. do 10.10.2000 r. wykonywał on pracę, za którą uzyskał wynagrodzenie w wysokości [...]. Rozstrzygnięcie tej kwestii jest istotne także dla losów prawnych decyzji zobowiązującej skarżącego do zwrotu nienależnie pobranego świadczenia przedemerytalnego.
Organ odwoławczy nie ustosunkował się również do znajdującego się w aktach sprawy dowodu w postaci oświadczenia E. B. z dnia 9.08.2000 r. w którym powiadomił Powiatowy Urząd Pracy o podjęciu pracy od dnia 8.08.2000 r. oraz uchylił się od oceny jego wpływu na treść orzeczenia.
Wojewoda nie wyjaśnił skarżącemu podniesionej w odwołaniu kwestii, czy uzyskiwanie dochodów z tytułu umowy zlecenia w wysokości skutkującej zawieszeniem prawa do świadczenia przedemerytalnego należy uwzględnić w wysokości brutto tj. przed pomniejszeniem wynikających z odrębnych ustaw obowiązkowych należności publicznoprawnych , czy też po ich potrąceniu.
W postępowaniu administracyjnym wydanie prawidłowej decyzji w każdym przypadku powinno poprzedzać dokładne ustalenie stanu faktycznego istniejącego w sprawie stosownie do art. 7 i 77 § 1 k.p.a.. Zgodnie zaś z art. 107 § 3 k.p.a. decyzja powinna być należycie uzasadniona z podaniem m.in. dowodów na podstawie których określone fakty organ orzekający przyjął za udowodnione oraz przyczyn z powodu których innym odmówiono wiarygodności i mocy dowodowej.
Niewyjaśnienie wszystkich okoliczności mających istotne znaczenie w sprawie oraz nieuzasadnienie decyzji w sposób właściwy narusza podstawowe zasady postępowania administracyjnego i stanowi podstawę do uchylenia przez sąd administracyjny zaskarżonej decyzji.
Z wadliwie przeprowadzonym postępowaniem mamy do czynienia w tym konkretnym przypadku.
Treść zaskarżonego rozstrzygnięcia i jego uzasadnienie w zestawieniu z zarzutami skarżącego uprawniają do stwierdzenia, iż nie dążono do wyjaśnienia wszystkich okoliczności sprawy.
W myśl art. 138 k.p.a. organ odwoławczy obowiązany jest ponownie rozpoznać i rozstrzygnąć sprawę rozstrzygniętą decyzją organu I instancji. Organ odwoławczy nie może ograniczyć się tylko do kontroli decyzji organu I instancji, a obowiązany jest ponownie rozstrzygnąć sprawę.
Wynika to z ww. przepisu k.p.a., który przyznaje organowi kompetencje do merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy, czego następstwem jest utrzymanie w mocy zaskarżonej decyzji, bądź uchylenie lub zmiana decyzji.
W myśl art. 7 k.p.a. w toku postępowania organy administracji państwowej stają na straży praworządności i podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli.
Rozpatrując zatem odwołanie skarżącego organ II instancji obowiązany był sprawdzić całokształt okoliczności w nim podanych. Czynności te powinien podjąć przy ponownym rozpoznaniu sprawy.
Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270) orzekł jak w sentencji wyroku.
Rozstrzygnięcie w przedmiocie stwierdzenia niemożności wykonania zaskarżonej decyzji wydano na podstawie art.152 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.