II SA/Gd 2/25
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWSA w Gdańsku uchylił decyzję SKO, przyznając prawo do świadczenia pielęgnacyjnego opiekunce niepełnosprawnego męża, uznając, że zakres opieki uniemożliwia jej podjęcie pracy.
Sprawa dotyczyła odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego W. B. z tytułu opieki nad niepełnosprawnym mężem. Organy administracji odmawiały świadczenia, uznając brak związku przyczynowego między rezygnacją z pracy a opieką. WSA w Gdańsku uchylił decyzję SKO, stwierdzając, że zakres opieki nad mężem o znacznym stopniu niepełnosprawności uniemożliwia skarżącej podjęcie zatrudnienia. NSA oddalił skargę kasacyjną SKO, potwierdzając stanowisko WSA. Ostatecznie WSA uchylił zaskarżoną decyzję, uznając, że organ odwoławczy nie zastosował się do wiążącej oceny prawnej.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku rozpoznał skargę W. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku, która utrzymała w mocy decyzję Wójta odmawiającą przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Skarżąca ubiegała się o świadczenie z tytułu rezygnacji z zatrudnienia w celu opieki nad niepełnosprawnym mężem. Organy administracji uznały, że nie zachodzi związek przyczynowy między niepodejmowaniem pracy a opieką, wskazując m.in. na fakt, że mąż skarżącej był w stanie samodzielnie się przemieszczać i robić zakupy, a skarżąca pracowała nawet po orzeczeniu o znacznym stopniu niepełnosprawności męża. WSA w Gdańsku uchylił decyzję SKO, uznając, że ocena organu odwoławczego dotycząca zakresu opieki i braku związku przyczynowego jest nieprawidłowa. Sąd podkreślił, że stan męża, który uległ wypadkowi, wymaga stałej i długotrwałej opieki, uniemożliwiającej skarżącej podjęcie zatrudnienia. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną SKO, podzielając stanowisko WSA co do konieczności stałej opieki i jej wpływu na możliwość podjęcia pracy przez opiekuna. Mimo to, SKO ponownie wydało decyzję utrzymującą w mocy odmowę, powołując się na nowe ustalenia z wywiadu środowiskowego. WSA w Gdańsku, rozpoznając sprawę ponownie, uchylił zaskarżoną decyzję, stwierdzając naruszenie przez SKO art. 153 P.p.s.a. (niezastosowanie się do wiążącej oceny prawnej wyrażonej w poprzednim wyroku WSA i NSA). Sąd wskazał, że organ odwoławczy powinien był wydać decyzję merytoryczno-reformacyjną, przyznającą świadczenie, zamiast zlecać dalsze postępowanie wyjaśniające.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Tak, zakres opieki nad mężem o znacznym stopniu niepełnosprawności, który wymaga stałej i długotrwałej pomocy w podstawowych czynnościach życiowych, uniemożliwia opiekunowi podjęcie zatrudnienia, co uzasadnia przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że stan zdrowia i stopień niepełnosprawności męża skarżącej wymaga tak obszernej i stałej opieki (pomoc w czynnościach higienicznych, przemieszczaniu się, ubieraniu, przygotowaniu posiłków), że skarżąca nie jest w stanie pogodzić jej z jakimkolwiek zatrudnieniem. Organy administracji błędnie skupiły się na przyczynach wcześniejszego zakończenia pracy przez skarżącą, zamiast ocenić jej aktualną zdolność do podjęcia pracy.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
uchylono_decyzję
Przepisy (5)
Główne
u.ś.r. art. 17 § ust. 1 pkt 4
Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych
Niepodejmowanie lub rezygnacja z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną w stopniu znacznym uzasadnia przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, jeśli zakres opieki uniemożliwia podjęcie pracy.
P.p.s.a. art. 153
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą organy administracji publicznej.
P.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. a i c
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do uchylenia decyzji administracyjnej w przypadku naruszenia prawa materialnego lub procesowego.
Pomocnicze
u.ś.r. art. 17 § ust. 1b
Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych
Część przepisu uznana za niezgodną z Konstytucją RP przez TK (wyrok K 38/13) i nie może stanowić podstawy odmowy.
u.ś.r. art. 24 § ust. 2
Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych
Określa początkowy termin ustalania prawa do świadczeń rodzinnych.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Zakres opieki nad niepełnosprawnym mężem uniemożliwia podjęcie zatrudnienia. Organ odwoławczy nie zastosował się do wiążącej oceny prawnej sądu. Stan faktyczny sprawy, w tym stopień niepełnosprawności męża, uzasadnia przyznanie świadczenia.
Odrzucone argumenty
Brak związku przyczynowego między rezygnacją z pracy a opieką (argument organów administracji). Możliwość podjęcia pracy przez skarżącą mimo sprawowania opieki (argument organów administracji). Możliwość zainstalowania sprzętu ułatwiającego samodzielne korzystanie z toalety przez niepełnosprawnego (argument organów administracji).
Godne uwagi sformułowania
nie można za wystarczająco samodzielnego uznać męża Skarżącej, który nie jest w stanie wykonać samodzielnie czynności decydujących o tym, czy zostawienie go samego na wiele godzin w domu jest możliwe. zakres sprawowanej opieki i pomocy uniemożliwia jej podjęcie zatrudnienia w jakimkolwiek wymiarze. organ odwoławczy naruszył przepisy prawa materialnego (art. 17 ust. 1 u.ś.r.) poprzez ich błędną wykładnię, w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy. organ odwoławczy nie zastosował się do oceny prawnej i wskazań co do dalszego postępowania zawartych w wyroku tutejszego Sądu z 22 marca 2023 r. sygn. akt II SA/Gd 756/22, dopuszczając się tym samym naruszenia art. 153 P.p.s.a.
Skład orzekający
Dariusz Kurkiewicz
przewodniczący
Diana Trzcińska
członek
Wojciech Wycichowski
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących świadczeń pielęgnacyjnych, zwłaszcza w kontekście oceny zdolności opiekuna do podjęcia zatrudnienia oraz związania organów administracji oceną prawną sądu."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji opiekuna osoby ze znacznym stopniem niepełnosprawności i wymaga indywidualnej oceny zakresu opieki.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa pokazuje, jak ważne jest dokładne udokumentowanie zakresu opieki nad osobą niepełnosprawną i jak sądy administracyjne egzekwują przestrzeganie swoich wcześniejszych orzeczeń przez organy administracji.
“Czy opieka nad niepełnosprawnym mężem naprawdę uniemożliwia pracę? Sąd rozstrzyga.”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyII SA/Gd 2/25 - Wyrok WSA w Gdańsku Data orzeczenia 2025-04-03 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2025-01-02 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku Sędziowie Dariusz Kurkiewicz /przewodniczący/ Diana Trzcińska Wojciech Wycichowski /sprawozdawca/ Symbol z opisem 6329 Inne o symbolu podstawowym 632 Hasła tematyczne Pomoc społeczna Skarżony organ Samorządowe Kolegium Odwoławcze Treść wyniku Uchylono zaskarżoną decyzję Powołane przepisy Dz.U. 2023 poz 390 art. 17 ust. 1 Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t. j.) Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Dariusz Kurkiewicz Sędzia WSA Diana Trzcińska Asesor WSA Wojciech Wycichowski (spr.) po rozpoznaniu w Gdańsku w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 3 kwietnia 2025 r. sprawy ze skargi W. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z dnia 6 listopada 2024 r. sygn. akt SKO Gd/3266/24 w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku na rzecz skarżącej W. B. kwotę 480 zł (czterysta osiemdziesiąt złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania. Uzasadnienie Stan faktyczny sprawy przedstawia się następująco: Wnioskiem z 16 listopada 2021 r. W. B. (dalej: "Strona", "Wnioskodawczyni", "Skarżąca") wystąpiła do Wójta Gminy Somonino (dalej: "Wójt", "organ pierwszej instancji") o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad niepełnosprawnym mężem M. B. Decyzją z 1 lutego 2022 r. Wójt, na podstawie art. 17 ust. 1 pkt 4 i ust. 1b ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2020 r., poz. 111 ze zm.) - dalej: "u.ś.r.", odmówił Stronie przyznania wnioskowanego świadczenia. Zdaniem organu pierwszej instancji rozmiar opieki sprawowanej przez Stronę nad mężem nie jest na tyle duży, aby uniemożliwiał jej podjęcie lub wykonywanie pracy zarobkowej w jakimkolwiek wymiarze, przez co w sprawie brak jest związku przyczynowego pomiędzy niepodejmowaniem zatrudnienia a sprawowaniem opieki (art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r.). Ponadto w sprawie zachodzi również przesłanka z art. 17 ust. 1b u.ś.r., gdyż niepełnosprawność M. B. powstała w wieku, który nie mieści się w przedziale wiekowym zakreślonym we wskazanym przepisie. W wyniku odwołania wniesionego od powyższej decyzji przez Wnioskodawczynię Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Gdańsku (dalej: "Kolegium", "organ odwoławczy") decyzją z 25 lipca 2022 r. utrzymało ją w mocy. Kolegium nie podzieliło stanowiska Wójta w kwestii zaistnienia w sprawie negatywnej przesłanki z art. 17 ust. 1b u.ś.r. W ocenie organu odwoławczego nie jest dopuszczalne oparcie odmowy przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego na tej części art. 17 ust. 1b u.ś.r., która została uznana przez Trybunał Konstytucyjny (dalej: "TK") za niezgodną z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP (wyrok z 21 października 2014 r. sygn. akt K 38/13). Odwołując się do orzecznictwa sądów administracyjnych Kolegium podniosło, że ww. wyrok przesądza o tym, iż organy rozpoznając wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego złożony przez opiekuna dorosłej osoby niepełnosprawnej mają obowiązek zbadać, czy wnioskodawca spełnia warunki do przyznania tego świadczenia określone w art. 17 u.ś.r., tj. z wyłączeniem tej części tego przepisu, która z dniem 23 października 2014 r. została przez TK ostatecznie uznana za niekonstytucyjną. Organ odwoławczy uznał natomiast, że w sprawie nie istnieje związek przyczynowy między rezygnacją przez Stronę z pracy albo jej niepodejmowaniem a objęciem przez nią opieki nad mężem. Kolegium wskazało, że Wnioskodawczyni opiekuje się swoim mężem, prowadzą oni wspólnie gospodarstwo domowe, utrzymując się z renty chorobowej M. B. W tym samym budynku mieszka ich dorosły syn. Organ odwoławczy podał, że Strona ma 60 lat, pracowała jako sprzedawca od 18 sierpnia 2014 r. do 31 października 2021 r., przy czym do 17 sierpnia 2015 r. pracowała na cały etat, a następnie na pół etatu. W trakcie zatrudnienia nie korzystała ze zwolnienia od pracy ani z urlopu bezpłatnego, a stosunek pracy ustał na podstawie porozumienia stron w konsekwencji redukcji etatu. Kolegium zwróciło uwagę, że w trakcie wywiadu środowiskowego Wnioskodawczyni podała, iż w trakcie zatrudnienia często przebywała na zwolnieniu lekarskim i korzystała z urlopu bezpłatnego, aby móc opiekować się mężem. W opiece pomagały jej także sąsiadki. Natomiast we wniosku o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego podała, że nie jest zarejestrowana jako osoba bezrobotna i oświadczyła, że nie byłaby w stanie podjąć zatrudnienia nawet w niewielkim wymiarze czasu pracy z uwagi na pogarszający się stan zdrowia męża. Wskazała też, że aktualnie jej opieka nad mężem polega na pomocy w wieczornej kąpieli, prowadzeniu do toalety (każdorazowo), smarowaniu kremami i maściami (dwa razy dziennie), pomocy przy ubieraniu, mierzeniu ciśnienia (raz dziennie), podawaniu leków (raz dziennie), przygotowaniu posiłków, pomocy w ułożeniu do snu, prowadzeniu gospodarstwa domowego, organizacji wizyt lekarskich. Organ odwoławczy podał następnie, że M. B. około trzech lat temu uległ wypadkowi, w wyniku którego stał się osobą niepełnosprawną - prawą nogę amputowano, zaś w lewej ma ranę powstałą w wyniku martwicy. Ruchomość prawej ręki jest ograniczona, uraz głowy spowodował natomiast problemy z pamięcią. Mąż Wnioskodawczyni porusza się za pomocą wózka inwalidzkiego, z tym, że sam się nie przesiada na wózek. Przygotowany i podany posiłek spożywa samodzielnie. Wymaga pomocy opiekuna przy wykonywaniu czynności higienicznych (zwłaszcza kąpieli oraz pielęgnacji rany na nodze). Zgłasza potrzeby fizjologiczne, przy korzystaniu z toalety wymaga pomocy, gdyż samodzielnie nie jest w stanie utrzymać równowagi. Pomoc opiekuna konieczna jest również przy zakładaniu i zdejmowaniu ubrań, w szczególności skarpet, obuwia i ubioru zimowego. Organ odwoławczy zaznaczył, że M. B. samodzielnie przemieszcza się po miejscowości, w której mieszka przy pomocy elektrycznego wózka inwalidzkiego, a także samodzielnie robi zakupy. Kolegium podzieliło stanowisko Wójta, że Wnioskodawczyni nie została zmuszona do zrezygnowania z pracy zarobkowej lub do jej niepodejmowania z powodu opieki nad mężem. Wskazano, że M. B. za osobę niepełnosprawną w stopniu znacznym został uznany od 14 grudnia 2018 r., natomiast Strona pracę zarobkową wykonywała w latach 2014-2021, z tym że w latach 2015-2021 była to praca na pół etatu. Zważywszy na to, że mąż Wnioskodawczyni jest osobą niepełnosprawną w stopniu znacznym od końca 2018 r., Strona w latach 2019-2021 musiała godzić wykonywanie pracy zarobkowej ze sprawowaniem opieki nad mężem. Za niezgodne z prawdą organ odwoławczy uznał twierdzenie, że w tym czasie Wnioskodawczyni często przebywała na zwolnieniach lekarskich, oraz że korzystała z urlopu bezpłatnego, aby opiekować się mężem - przeczy temu świadectwo pracy. W ocenie Kolegium nie jest również zgodne z prawdą twierdzenie Strony, że rezygnacja z zatrudnienia wynikała z konieczności poświęcenia się opiece nad mężem - wynikała bowiem z redukcji etatu. Zdaniem organu odwoławczego twierdzenie Wnioskodawczyni o pogarszającym się stanie zdrowia męża jako przyczynie rezygnacji z zatrudnienia i niepodejmowania go nie znajduje potwierdzenia w zgromadzonym materiale dowodowym, a Strona nie podała, na czym miałoby polegać pogorszenie się stanu zdrowia męża, nie przedstawiła też jakichkolwiek dokumentów medycznych, z których wynikałoby, że zdrowie jej męża uległo w 2021 r. pogorszeniu, które zmusiłoby ją do zaprzestania aktywności zawodowej. W konsekwencji Kolegium doszło do wniosku, że Wnioskodawczyni mogłaby w dalszym ciągu być aktywna zawodowo, bowiem obecny stan zdrowia jej męża nie jest na tyle poważny, aby wykluczał wykonywanie przez nią pracy zarobkowej. Strona nie musi bowiem przez większość dnia pozostawać w domu i może pozostawić męża bez opieki, gdyż nie musi go karmić i poić, przewracać z boku na bok, zmieniać pieluch. Co do pomocy w korzystaniu z toalety organ odwoławczy uznał, że istnieje możliwość zainstalowania w toalecie rozwiązań, które umożliwiają korzystanie z niej osobom niepełnosprawnym bez pomocy opiekuna. Inne czynności opiekuńcze mogłyby natomiast być wykonywane przez Wnioskodawczynię przed pójściem do pracy lub po powrocie z niej. Natomiast czynności związane z prowadzeniem gospodarstwa domowego nie mogą zostać zaliczone do czynności stricte opiekuńczych, bowiem Strona i jej mąż mieszkają razem, a zatem wszelkie czynności domowe byłyby przez nią wykonywane także wówczas, gdyby nie zachodziła okoliczność opieki nad mężem. Podsumowując organ odwoławczy stanął na stanowisku, że Wnioskodawczyni nie jest osobą, która w myśl art. 17 ust. 1 u.ś.r. nie podejmuje lub rezygnuje z zatrudnienia albo innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną w stopniu znacznym. Zdaniem Kolegium nie bez znaczenia jest też fakt posiadania przez Stronę i jej męża czwórki dzieci, z których jedno mieszka w tym samym co oni budynku. Nie tylko małżonek osoby niepełnosprawnej jest bowiem zobowiązany do opieki nad nią, obowiązek ten ciąży również na jej dzieciach. Na decyzję Kolegium z 25 lipca 2022 r. Strona wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku (dalej: "WSA w Gdańsku", "Sąd"), który wyrokiem z 22 marca 2023 r. w sprawie II SA/Gd 756/22 uchylił ją. Zdaniem Sądu ocena dokonana przez organ odwoławczy dotycząca sprawowanej przez Skarżącą opieki i braku związku przyczynowego pomiędzy niepodejmowaniem przez nią zatrudnienia a zakresem niezbędnej opieki i pomocy niepełnosprawnemu w stopniu znacznym mężowi jest nieprawidłowa. WSA w Gdańsku wskazał, że z akt sprawy, w tym z przeprowadzonego wywiadu środowiskowego wynika, że mąż Skarżącej parę lat temu uległ wypadkowi, na skutek którego był w stanie ciężkim. W wyniku odniesionych obrażeń amputowano mu prawą nogę, w lewej kończynie dolnej do tej pory pielęgnacji wymaga stale ropiejąca rana, w którą wdała się już martwica. Prawa ręka osoby niepełnosprawnej ma znacznie ograniczoną ruchliwość. W trakcie wypadku mężczyzna doznał również urazu głowy, co na moment przeprowadzania wywiadu środowiskowego skutkowało problemami z pamięcią. Sąd zwrócił uwagę, że mąż Skarżącej może przemieszczać się jedynie przy pomocy wózka inwalidzkiego (elektrycznego), Strona prowadzi z mężem wspólne gospodarstwo domowe, a do jej obowiązków związanych z opieką należy: codzienna pomoc przy czynnościach higienicznych i fizjologicznych (mąż wymaga pomocy w trakcie przeniesienia z wózka inwalidzkiego na muszlę klozetową), dwa razy dziennie smarowanie maściami przeciwko odparzeniom i przeciwbólowymi, codzienna pomoc w ubieraniu, dwa razy dziennie pomoc w wykonywaniu ćwiczeń fizycznych, codzienne mierzenie ciśnienia, podawanie leków (trzy razy dziennie), przygotowywanie posiłków, sprzątanie, pranie, prasowanie, robienie zakupów, układanie do snu, wykonywanie masaży lub oklepywania. W razie potrzeby Skarżąca uczestniczy z mężem w wizytach lekarskich, opłaca rachunki, wychodzi z nim na spacery, w sezonie odśnieża lub dokonuje prac ogrodniczych. Strona musi co drugi dzień wymieniać mężowi opatrunek na wysokości od kolana do stopy oraz za każdym razem pomagać mężowi, gdy zachodzi potrzeba wejścia lub zejścia z wózka inwalidzkiego. Mając na uwadze wnioski płynące ze zgromadzonego materiału dowodowego Sąd uznał, że mąż Skarżącej bez jej pomocy nie jest w stanie wykonać samodzielnie podstawowych czynności życiowych. Konieczna jest asysta Strony przy przenoszeniu męża na wózek i z wózka inwalidzkiego, w tym w celu załatwienia potrzeb fizjologicznych. Bez tego osoba niepełnosprawna byłaby praktycznie unieruchomiona, bez żadnej możliwości przemieszczania się i skazana na całodobowe korzystanie z pieluch. WSA w Gdańsku podkreślił, że z uwagi na zły stan jedynej, lewej nogi mężczyzna nie jest w stanie utrzymać równowagi, zatem samodzielne wykonywanie ww. czynności jest dla niego niemożliwe. Brak sprawności w kończynie dolnej oraz górnej powoduje również, że mąż Wnioskodawczyni nie może się sam ubrać (w tym założyć cieplejszej odzieży w przypadku wyjścia na zewnątrz), wykonywać podstawowych czynności domowych, czy przygotować sobie posiłku. We wszystkich tych czynnościach wymagana jest pomoc osoby drugiej. Zdaniem Sądu nie można również tracić z pola widzenia, że Skarżąca wykonuje również inne czynności pomagające utrzymać jej męża jak najdłużej w możliwie najlepszym stanie, tj. zmienia mu regularnie opatrunki, smaruje maściami, podaje leki, pomaga przy ćwiczeniach fizycznych oraz wykonuje masaże. W ocenie WSA w Gdańsku konfrontacja potwierdzonego w orzeczeniu znacznego stopnia niepełnosprawności osoby wymagającej stałej lub długotrwałej opieki w związku ze stwierdzoną znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji ze wskazanymi czynnościami opiekuńczymi świadczonymi mężowi w sposób ciągły i stały przez Skarżącą nie pozostawia wątpliwości, że zakres tej opieki i pomocy uniemożliwia Stronie podjęcie zatrudnienia w jakimkolwiek wymiarze. Sąd zwrócił uwagę, że Kolegium w swoim rozstrzygnięciu skupiło się w pierwszej kolejności na poczynionym ustaleniu, iż Skarżąca w czasie kiedy już jej mąż posiadał orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności podejmowała jeszcze zatrudnienie. Zdaniem organu odwoławczego Strona ubiega się o świadczenie pielęgnacyjne, ponieważ nie chce podejmować dalszego zatrudnienia, które zakończyło się z powodu redukcji etatu, a nie dlatego, że rezygnuje z pracy z powodu braku możliwości jej pogodzenia z opieką nad mężem. Zdaniem WSA w Gdańsku argumentacja ta jest błędna, gdyż w znacznej mierze odwołuje się do stanu, jaki miał miejsce parę lat temu, nie skupia się zaś na aktualnej sytuacji Skarżącej, która została udokumentowana m.in. podczas wywiadu środowiskowego. Dokonując obiektywnej oceny tego, jak dużo czasu Strona obecnie poświęca na czynności związane z opieką nad mężem, Sąd stwierdził, że nie jest ona w stanie podjąć ponownie zatrudnienia. Podkreślono, że okoliczność, iż mąż Skarżącej nie jest osobą leżącą, zagrażającą sobie lub innym, samodzielnie spożywa podane mu posiłki i przemieszcza się po domu oraz na zewnątrz na wózku elektrycznym, nie umniejsza ilości i czasochłonności czynności opiekuńczych wykonywanych przez Stronę, które dostosowane są do rodzaju i przebiegu schorzeń, na jakie cierpi osoba niepełnosprawna. Zdaniem WSA w Gdańsku Kolegium nie wzięło pod uwagę wielu istotnych czynników. Trudno wszak wyrokować o wystarczającej samodzielności męża Skarżącej biorąc pod uwagę to, że mężczyzna nie jest w stanie wykonać samodzielnie czynności decydujących o tym, czy zostawienie go samego na wiele godzin w domu jest możliwe. Powtórzono, że niepełnosprawny bez asysty żony nie wejdzie ani nie zejdzie z wózka inwalidzkiego stanowiącego dla niego jedyną możliwość przemieszczania się, nie ubierze się, nie zje, gdyż nie będzie w stanie przygotować sobie posiłku, nie będzie w stanie skorzystać w toalety. Za nieprzystającą do realiów sprawy Sąd uznał argumentację dotyczącą możliwości wyposażenia łazienki w sprzęt umożliwiający osobom niepełnosprawnym samodzielne korzystanie z toalety. WSA w Gdańsku zaakcentował, że ocena organu powinna opierać się tylko i wyłącznie na zastanym w danej sprawie stanie faktycznym, nie można w żadnym stopniu uzależniać przyznania świadczenia od wykorzystania lub braku wykorzystania możliwości zakupu sprzętu pomocowego dla osób z niepełnosprawnościami, gdyż korzystanie z takowego jest uzależnione od woli strony, a przede wszystkim od jej sytuacji finansowej. W ocenie Sądu Kolegium nie wzięło również pod uwagę, że owszem, mąż Skarżącej może przemieszczać się na elektrycznym wózku inwalidzkim nie tylko po domu, ale także po miejscowości, w której zamieszkuje, jednak aby mógł to zrobić konieczna jest wcześniejsza pomoc Strony w postaci ubrania męża w odzież stosowną do pogody oraz posadzenia go na wózku, czego nie uczyniłaby będąc w tym czasie w pracy. WSA w Gdańsku ocenił, że Skarżąca sprawuje nad mężem opiekę przez przeważającą część dnia oraz pozostaje w gotowości do niesienia pomocy za każdym razem gdy jest ona niezbędna. W ocenie Sądu zgromadzony materiał dowodowy w sposób właściwy opisuje, na czym polega opieka Strony nad mężem, który jest znacznie ograniczony w samodzielnej egzystencji. Wszystkie wskazane wyżej czynności są konieczne, aby zapewnić osobie niezdolnej do samodzielnej egzystencji właściwe warunki życia i zadbać o jej dobrostan, adekwatnie do wieku i orzeczonej niepełnosprawności. Podsumowując WSA w Gdańsku stwierdził, że Strona spełnia wszystkie przesłanki pozytywne z art. 17 ust. 1 u.ś.r., albowiem jest osobą, na której ciąży obowiązek alimentacyjny względem męża i która nie podejmuje zatrudnienia w celu sprawowania opieki nad nim. W sprawie nie wystąpiła również żadna z przesłanek negatywnych wymienionych w art. 17 ust. 5 u.ś.r., która pozbawiałaby Skarżącą wnioskowanego świadczenia. Biorąc pod uwagę ujawnione w sprawie okoliczności Sąd uznał, że przyznanie Stronie wnioskowanego świadczenia jest nie tylko zasadne, ale i konieczne. W związku z powyższym WSA w Gdańsku uznał, że wydając zaskarżoną decyzję organ odwoławczy naruszył przepisy prawa materialnego (art. 17 ust. 1 u.ś.r.) poprzez ich błędną wykładnię, w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy. Z tego powodu Sąd uchylił zaskarżoną decyzję, uznając to za wystarczające do ponownego, właściwego załatwienia sprawy - Kolegium posiada bowiem kompetencje merytoryczno-reformacyjne umożliwiające wydanie prawidłowego rozstrzygnięcia w sprawie, zgodnego z wiążącą oceną prawną wyrażoną przez Sąd w uzasadnieniu wyroku dotyczącą interpretacji przepisów art. 17 ust. 1 u.ś.r. Od ww. wyroku Kolegium wywiodło skargę kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego (dalej: "NSA"), który wyrokiem z 9 maja 2024 r. sygn. akt I OSK 1445/23 oddalił ją. W uzasadnieniu NSA wskazał m.in., że stan zdrowia i sprawność podopiecznego oraz zakres i wymiar czasowy sprawowanej opieki pozostają w bezpośrednim związku. NSA podzielił stanowisko WSA w Gdańsku, że nie można za wystarczająco samodzielnego uznać męża Skarżącej, który nie jest w stanie wykonać samodzielnie czynności decydujących o tym, czy zostawienie go samego na wiele godzin w domu jest możliwe. Opieka świadczona jest więc faktycznie całodobowo i uzależniona od aktualnych, wyrażanych ad hoc potrzeb niepełnosprawnego, zaś bez obecności opiekuna byłby on praktycznie unieruchomiony i zmuszony do całodobowego korzystania z pieluch. NSA za trafną i znajdującą oparcie w materiale dowodowym uznał dokonaną przez WSA w Gdańsku ocenę, że konfrontacja potwierdzonego w orzeczeniu znacznego stopnia niepełnosprawności osoby wymagającej stałej lub długotrwałej opieki innej osoby w związku ze stwierdzoną znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji ze wskazanymi czynnościami opiekuńczymi świadczonymi mężowi w sposób ciągły i stały przez Skarżącą nie pozostawia wątpliwości, iż zakres sprawowanej opieki i pomocy uniemożliwia jej podjęcie zatrudnienia w jakimkolwiek wymiarze. Zdaniem NSA trudno przyjąć, że mąż Skarżącej, legitymujący się znacznym stopniem niepełnosprawności, potrzebujący stałej pomocy przy wykonywaniu większości czynności (w tym higienicznych) oraz obecności innej osoby, nie wymaga poświęcenia czasu i uwagi opiekuna w zakresie, który umożliwiałby Stronie jednoczesne świadczenie pracy. Zauważono, że ww. czynności opiekuńcze wykonywane są przez Skarżącą na stałe, nawet w godzinach nocnych (co jasno wynika z ograniczeń podopiecznego) oraz obejmują działania powtarzane wielokrotnie w ciągu dnia. Za niekwestionowane uznano również to, że mąż Strony opieki w pełnym zakresie wymaga i bez tego typu pomocy ze strony innych osób nie może samodzielnie funkcjonować. NSA zgodził się z WSA w Gdańsku, że Kolegium nadmiernie skupiło się na przyczynach uprzedniego zakończenia przez Stronę zatrudnienia, drugorzędnie traktując istotniejszą kwestię aktualnej możliwości podjęcia aktywności zawodowej, wobec dysfunkcji zdrowotnych niepełnosprawnego męża. Zasadne było w tym przypadku uznanie, że zakres czynności opiekuńczych spełnia przesłanki stałej i długotrwałej opieki. W ocenie NSA sytuacja zawodowa Skarżącej jest niewątpliwie bezpośrednio związana ze stanem zdrowia i sprawnością jej męża, a więc również z zakresem faktycznie sprawowanej opieki. W tym kontekście za nieuprawnione uznano stanowisko Kolegium, że zakres wykonywanych przez nią czynności opiekuńczych ma charakter czynności dnia codziennego, w związku z czym nie koliduje z możliwością kontynuowania pracy. Podkreślono, że w odniesieniu do sytuacji opiekunów osób niepełnosprawnych szczególnego rozważenia wymaga charakter wykonywanych przez nie czynności opiekuńczych - nawet tych związanych z przygotowaniem posiłku, utrzymaniem czystości w mieszkaniu, robieniu zakupów, czy realizacji recept. To właśnie czynności dnia codziennego, powszechne, a jednak niezbędne w każdym gospodarstwie domowym, w połączeniu z działaniami stricte obsługowymi wobec niepełnosprawnego członka rodziny, stają się naturalnie bardziej czasochłonne i absorbujące, a w konsekwencji często wypełniają opiekunowi cały dzień. Zdaniem NSA zakres wykonywanych czynności i częstotliwość, z jaką Strona wspiera męża w codziennym funkcjonowaniu w istotny sposób ogranicza ją czasowo, a tym samym eliminuje ją z rynku pracy. Za nieuzasadnione w tej sytuacji uznano stanowisko Kolegium, że Skarżąca może podjąć pracę, gdyż opieka sprawowana nad mężem nie koliduje z podjęciem przez nią aktywności zawodowej. NSA podkreślił, że art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. nie wymaga, aby strona zrezygnowała z pracy zarobkowej, wystarczy aby jej nie podjęła z uwagi na w pełni ją absorbującą opiekę nad osobą niepełnosprawną - co ma miejsce w niniejszej sprawie. Zachodzi zatem oczywisty związek przyczynowy między brakiem podejmowania pracy przez Skarżącą a opieką nad niepełnosprawnym członkiem rodziny (mężem). Decyzją z 6 listopada 2024 r. Kolegium utrzymało w mocy decyzję Wójta z 1 lutego 2022 r. W uzasadnieniu organ odwoławczy przedstawił dotychczasowy przebieg postępowania odnotowując m.in., że wcześniejsza decyzja tego organu z 25 lipca 2022 r. została uchylona przez WSA w Gdańsku wyrokiem z 22 marca 2023 r. sygn. akt II SA/Gd 756/22, który jest prawomocny od 9 maja 2024 r. Kolegium podało, że zgodnie z art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm.) - dalej: "P.p.s.a.", ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie. Organ odwoławczy wskazał następnie, że rozpatrując sprawę doszedł jednak do wniosku, że w trakcie wywiadu środowiskowego przeprowadzonego 4 września 2024 r. zostały ujawnione okoliczności, które zaprzeczają istnieniu związku przyczynowego pomiędzy rezygnacją lub niepodejmowaniem pracy zarobkowej przez Wnioskodawczynię a sprawowaniem przez nią opieki nad niepełnosprawnym mężem. W trakcie tego wywiadu niepełnosprawny udzielił bowiem informacji, że stan jego zdrowia nie poprawił się od czasu ostatniego wywiadu środowiskowego (w styczniu 2022 r.). Natomiast Strona, pomimo tego, że stan zdrowia męża jest analogiczny jak w momencie wystąpienia z wnioskiem o świadczenie, podejmuje niekiedy drobne prace na zlecenie, motywowana niską kwotą świadczenia emerytalnego. W ocenie Kolegium z okoliczności tej wynika, że skoro aktualnie Wnioskodawczyni jest w stanie podejmować pracę zarobkową, to równie dobrze mogła podejmować ją w okresie po złożeniu wniosku o ustalenie prawa do świadczenia, skoro stan zdrowia męża jest taki jak w momencie złożenia wniosku o świadczenie. W konsekwencji organ odwoławczy przyjął, że oświadczenie Strony o niepodejmowaniu pracy zarobkowej z powodu konieczności zapewnienia opieki niepełnosprawnemu mężowi nie znajduje odzwierciedlenia w rzeczywistości. Zwrócono również uwagę, że w dniu uzupełniającego wywiadu środowiskowego Wnioskodawczyni była nieobecna w domu, natomiast pracownik socjalny nie stwierdził, aby potrzeby niepełnosprawnego były w jakiś sposób zaniedbane, a zatem nieobecność Strony w domu nie skutkuje negatywnymi konsekwencjami dla niepełnosprawnego. W rezultacie Kolegium stwierdziło, że w sprawie, od dnia złożenia wniosku o ustalenie prawa do świadczenia, bezpośredni i ścisły związek przyczynowy pomiędzy rezygnacją przez Wnioskodawczynię z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej lub niepodejmowaniem przez nią zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej nie ma miejsca. Organ odwoławczy zwrócił również uwagę, że aktualnie niepełnosprawny ma prawo do świadczenia wspierającego, co nie pozwala na ustalenie na niego świadczenia pielęgnacyjnego. W skardze na decyzję Kolegium z 6 listopada 2024 r. W. B., reprezentowana przez pełnomocnika będącego adwokatem, zarzuciła jej naruszenie prawa materialnego poprzez błędną wykładnię art. 17 ust. 1 u.ś.r. poprzez przyjęcie, że niepodejmowanie pracy zarobkowej przez Skarżącą w celu sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną nie wypełnia przesłanki niepodejmowania lub rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o niepełnosprawności ze wskazaniami: konieczność stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osobie w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. W oparciu o tak sformułowany zarzut wniesiono o uchylenie zarówno zaskarżonej, jak i poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji i orzeczenie co do istoty sprawy poprzez przyznanie Stronie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, ewentualnie przekazanie sprawy organowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania, zasądzenie na rzecz Skarżącej kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Wniesiono również o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym. W uzasadnieniu skargi wskazano, że podstawowym wymogiem uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego jest sprawowanie stałej, ciągłej opieki wykluczającej podjęcie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, która nie musi być opieką całodobową. Odwołując się do orzecznictwa sądów administracyjnych wskazano, że warunku "stałej" opieki nie można rozumieć jako wykonywania opieki nieustannie i przez 24 godziny na dobę, lecz ma to być opieka stała w sensie trwałości, zaś długotrwała w sensie rozciągłości w czasie, jako opieka nad niepełnosprawną osobą, której zakres wyznaczony jest niepełnosprawnością osoby wymagającej opieki, a więc koniecznością wykonywania czynności warunkujących egzystowanie tej osoby w warunkach godności człowieka. Istotą opieki, o której mowa w art. 17 ust. 1 u.ś.r., jest więc nie tylko jej stałość i ciągłość, ale także zapewnienie zaspokojenia normalnych, codziennych potrzeb osoby, nad którą jest sprawowana; zapewnienie jej egzystencji, której bez pomocy osób trzecich nie jest w stanie sobie sama zapewnić. W ocenie strony skarżącej nie sposób przyjąć, że skoro pomoc (opieka) świadczona przez Skarżącą mężowi nie jest wykonywana przez całą dobę (a jedynie we wskazanych godzinach), to tym samym nie można mówić o opiece "stałej i długoterminowej" w rozumieniu art. 17 ust. 1 u.ś.r. Zaznaczono, że w sprawowaniu opieki, o której mowa w art. 17 ust. 1 u.ś.r., chodzi przede wszystkim o pomoc w zapewnieniu zaspokojenia normalnych, podstawowych i codziennych potrzeb egzystencjalnych osobie niepełnosprawnej, których ta z uwagi na stopień niepełnosprawności (schorowania) nie jest w stanie sobie sama zapewnić. Kolegium w odpowiedzi na skargę, wnosząc o jej oddalenie, podtrzymało dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku ustalił i zważył, co następuje: Na wstępie rozważań należy wskazać, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r., poz. 1267) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Z kolei przepis art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm.) stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne. W wyniku takiej kontroli decyzja może zostać uchylona w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, b i c P.p.s.a.). Z przepisu art. 134 § 1 P.p.s.a. wynika z kolei, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Tym samym, sąd ma prawo i obowiązek dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego, nawet wówczas, gdy dany zarzut nie został w skardze podniesiony. Należy również wskazać, że w myśl art. 119 pkt 2 P.p.s.a. sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy. Aktem poddanym sądowej kontroli w niniejszej sprawie jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z 6 listopada 2024 r. utrzymująca w mocy decyzję Wójta Gminy Somonino z 1 lutego świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad niepełnosprawnym mężem M. B. Należy wskazać, że powyższa decyzja Kolegium została wydana po uprzednim uchyleniu przez WSA w Gdańsku (wyrokiem z 22 marca 2023 r. sygn. akt II SA/Gd 756/22) decyzji Kolegium z 25 lipca 2022 r. utrzymującej w mocy decyzję Wójta z 1 lutego 2022 r. Należy również odnotować, że skarga kasacyjna wywiedziona od tego wyroku przez Kolegium została oddalona przez Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z 9 maja 2024 r. sygn. akt I OSK 1445/23. W związku z powyższym, w rozpatrywanej przez Sąd orzekający sprawie zachodzi sytuacja przewidziana w art. 153 P.p.s.a., zgodnie z którym ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie. W piśmiennictwie (zob. J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, LexisNexis, Warszawa 2004, s. 388) wskazuje się, że przez ocenę prawną należy rozumieć osąd o prawnej wartości sprawy. Ocena prawna może dotyczyć stanu faktycznego, wykładni przepisów prawa materialnego i procesowego, prawidłowości korzystania z uznania administracyjnego, jak i kwestii zastosowania określonego przepisu prawa jako podstawy do wydania decyzji podatkowej. Może ona dotyczyć zarówno samej wykładni prawa materialnego i procesowego, jak i braku wyjaśnienia w kontrolowanym postępowaniu administracyjnym istotnych okoliczności stanu faktycznego. Wskazuje się również, że obowiązek podporządkowania się ocenie prawnej wyrażonej w wyroku sądu administracyjnego, ciążący na organie podatkowym i na sądzie, może być wyłączony jedynie w wypadku istotnej zmiany stanu prawnego, a także po wzruszeniu wyroku pierwotnego w prawem określonym trybie (por. T. Woś, Postępowanie sądowoadministracyjne, PWN, Warszawa 2000, s. 268). Zwraca się także uwagę, że związanie samego sądu administracyjnego w rozumieniu komentowanego przepisu oznacza, iż nie może on formułować nowych ocen prawnych - sprzecznych z wyrażonym wcześniej poglądem, lecz zobowiązany jest do podporządkowania się mu w pełnym zakresie oraz konsekwentnego reagowania w razie stwierdzenia braku zastosowania się do wskazań w zakresie dalszego postępowania przed organem administracji publicznej. Zaprezentowane powyżej poglądy doktryny znajdują również odzwierciedlenie w orzecznictwie sądowym. Przykładowo, Sąd Najwyższy w wyroku z 25 lutego 1998 r. sygn. akt III RN 130/97 (OSNP 1999/1/2) wypowiadając się w kwestii związania sądu administracyjnego oceną prawną na gruncie art. 30 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (Dz. U. Nr 74, poz. 368 ze zm.) wyjaśnił, że oznacza to, iż: "(...) ilekroć dana sprawa będzie przedmiotem rozpoznania przez ten sąd, będzie on zawsze związany oceną prawną wyrażoną w tym orzeczeniu, jeżeli nie zostanie ono uchylone lub nie ulegną zmianie przepisy" (por. również wyroki NSA: z 10 czerwca 2014 r. sygn. akt II FSK 1670/12, czy z 19 lutego 2014 r. sygn. akt I FSK 511/13, przywołane w niniejszym uzasadnieniu orzeczenia sądów administracyjnych są dostępne na stronie internetowej: orzeczenia.nsa.gov.pl). Mając na uwadze przedstawione powyżej rozważania teoretyczne konieczne jest dokonanie analizy uzasadnienia wyroku WSA w Gdańsku z 22 marca 2023 r. sygn. akt II SA/Gd 756/22. Uchylając decyzję Kolegium z 25 lipca 2022 r. Sąd stwierdził, że dokonana przez ten organ dotycząca sprawowanej przez Skarżącą opieki i braku związku przyczynowego pomiędzy niepodejmowaniem przez nią zatrudnienia a zakresem niezbędnej opieki i pomocy niepełnosprawnemu w stopniu znacznym mężowi jest nieprawidłowa. Mając na uwadze wnioski płynące ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego WSA w Gdańsku uznał, że mąż Skarżącej bez jej pomocy nie jest w stanie wykonać samodzielnie podstawowych czynności życiowych. W ocenie Sądu konfrontacja potwierdzonego w orzeczeniu znacznego stopnia niepełnosprawności osoby wymagającej stałej lub długotrwałej opieki w związku ze stwierdzoną znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji ze wskazanymi czynnościami opiekuńczymi świadczonymi mężowi w sposób ciągły i stały przez Skarżącą nie pozostawia wątpliwości, że zakres tej opieki i pomocy uniemożliwia Stronie podjęcie zatrudnienia w jakimkolwiek wymiarze. Dokonując obiektywnej oceny tego, jak dużo czasu Skarżąca obecnie poświęca na czynności związane z opieką nad mężem WSA w Gdańsku stwierdził, że nie jest ona w stanie podjąć ponownie zatrudnienia. W ocenie Sądu zgromadzony materiał dowodowy w sposób właściwy opisuje, na czym polega opieka Strony nad mężem, który jest znacznie ograniczony w samodzielnej egzystencji. Wszystkie te czynności są konieczne, aby zapewnić osobie niezdolnej do samodzielnej egzystencji właściwe warunki życia i zadbać o jej dobrostan, adekwatnie do wieku i orzeczonej niepełnosprawności. Podsumowując WSA w Gdańsku stwierdził, że Strona spełnia wszystkie przesłanki pozytywne z art. 17 ust. 1 u.ś.r., albowiem jest osobą, na której ciąży obowiązek alimentacyjny względem męża i która nie podejmuje zatrudnienia w celu sprawowania opieki nad nim. W sprawie nie wystąpiła również żadna z przesłanek negatywnych wymienionych w art. 17 ust. 5 u.ś.r., która pozbawiałaby Skarżącą wnioskowanego świadczenia. Biorąc pod uwagę ujawnione w sprawie okoliczności Sąd uznał, że przyznanie Stronie wnioskowanego świadczenia jest nie tylko zasadne, ale i konieczne. W związku z powyższym WSA w Gdańsku uznał, że wydając decyzję z 22 lipca 2022 r. Kolegium naruszyło przepisy prawa materialnego (art. 17 ust. 1 u.ś.r.) poprzez ich błędną wykładnię, w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy. Należy podkreślić, że powyższą ocenę podzielił również NSA oddalając skargę kasacyjną Kolegium od wyroku WSA w Gdańsku z 22 marca 2023 r. W uzasadnieniu wyroku z 9 maja 2024 r. sygn. akt I OSK 1445/23 NSA wskazał m.in., że stan zdrowia i sprawność M. B. oraz zakres i wymiar czasowy sprawowanej przez Skarżącą opieki nad mężem pozostają w bezpośrednim związku. NSA podzielił tym samym stanowisko WSA w Gdańsku, że nie można za wystarczająco samodzielnego uznać męża Skarżącej, który nie jest w stanie wykonać samodzielnie czynności decydujących o tym, czy zostawienie go samego na wiele godzin w domu jest możliwe. Opieka świadczona jest więc faktycznie całodobowo i uzależniona od aktualnych, wyrażanych ad hoc potrzeb niepełnosprawnego, zaś bez obecności opiekuna byłby on praktycznie unieruchomiony i zmuszony do całodobowego korzystania z pieluch. Za trafną i znajdującą oparcie w materiale dowodowym NSA uznał również dokonaną przez WSA w Gdańsku ocenę, że konfrontacja potwierdzonego w orzeczeniu znacznego stopnia niepełnosprawności osoby wymagającej stałej lub długotrwałej opieki innej osoby w związku ze stwierdzoną znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji ze wskazanymi czynnościami opiekuńczymi świadczonymi mężowi w sposób ciągły i stały przez Skarżącą nie pozostawia wątpliwości, iż zakres sprawowanej opieki i pomocy uniemożliwia jej podjęcie zatrudnienia w jakimkolwiek wymiarze. Zdaniem NSA trudno przyjąć, że mąż Skarżącej, legitymujący się znacznym stopniem niepełnosprawności, potrzebujący stałej pomocy przy wykonywaniu większości czynności (w tym higienicznych) oraz obecności innej osoby, nie wymaga poświęcenia czasu i uwagi opiekuna w zakresie, który umożliwiałby Stronie jednoczesne świadczenie pracy. Zauważono, że ww. czynności opiekuńcze wykonywane są przez Skarżącą na stałe, nawet w godzinach nocnych (co jasno wynika z ograniczeń podopiecznego), oraz obejmują działania powtarzane wielokrotnie w ciągu dnia. Za niekwestionowane uznano również to, że mąż Strony opieki w pełnym zakresie wymaga i bez tego typu pomocy ze strony innych osób nie może samodzielnie funkcjonować. Zdaniem NSA zakres wykonywanych czynności i częstotliwość, z jaką Strona wspiera męża w codziennym funkcjonowaniu w istotny sposób ogranicza ją czasowo, a tym samym eliminuje ją z rynku pracy. Za nieuzasadnione w tej sytuacji uznano stanowisko Kolegium, że Skarżąca może podjąć pracę, gdyż opieka sprawowana nad mężem nie koliduje z podjęciem przez nią aktywności zawodowej. Końcowo NSA podkreślił, że art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. nie wymaga, aby strona zrezygnowała z pracy zarobkowej, wystarczy aby jej nie podjęła z uwagi na w pełni ją absorbującą opiekę nad osobą niepełnosprawną - co ma miejsce w niniejszej sprawie. Zachodzi zatem oczywisty związek przyczynowy między brakiem podejmowania pracy przez Skarżącą a opieką nad niepełnosprawnym członkiem rodziny (mężem). Zdaniem Sądu ponownie rozpoznającego niniejszą sprawę wydając decyzję z 6 listopada 2024 r. Kolegium nie zastosowało się do oceny prawnej i wskazań co do dalszego postępowania zawartych w wyroku tutejszego Sądu z 22 marca 2023 r. sygn. akt II SA/Gd 756/22, dopuszczając się tym samym naruszenia art. 153 P.p.s.a. Należy wyraźnie podkreślić, że uchylając wcześniejszą decyzję Kolegium z 25 lipca 2022 r. WSA w Gdańsku nie wskazał na jakiekolwiek braki w materiale dowodowym, które wymagałyby uzupełnienia. Powodem uchylenia tej decyzji nie było naruszenie przepisów postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a.), lecz naruszenie przepisów prawa materialnego (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a P.p.s.a.), tj. art. 17 ust. 1 u.ś.r. poprzez błędną ich wykładnię na tle prawidłowo ustalonego stanu faktycznego. W wyroku z 22 marca 2023 r. sygn. akt II SA/Gd 756/22 WSA w Gdańsku nie zobowiązał Kolegium do uzupełnienia materiału dowodowego, lecz do wydania rozstrzygnięcia merytoryczno-reformacyjnego. Tym samym, konsekwencją tego wyroku powinna być decyzja Kolegium (wydana na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a.) uchylająca w całości decyzję Wójta z 1 lutego 2022 r. i przyznająca Skarżącej świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad niepełnosprawnym mężem M.B. Tymczasem, jak wynika z akt sprawy, pismem z 1 sierpnia 2024 r. Kolegium, na podstawie art. 136 § 1 k.p.a., zleciło organowi pierwszej instancji przeprowadzenie dodatkowego postępowania wyjaśniającego w celu ustalenia okoliczności dotyczących samodzielności M. B. i zakresu sprawowanej przez Skarżącą opieki nad mężem. Należy powtórzyć, że w sprawie nie było potrzeby przeprowadzania uzupełniającego postępowania dowodowego, lecz wydanie rozstrzygnięcia merytoryczno-reformacyjnego. Zgodnie z art. 24 ust. 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2024 r., poz. 323 ze zm.), w brzmieniu obowiązującym do 31 grudnia 2023 r., prawo do świadczeń rodzinnych ustala się, począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, do końca okresu zasiłkowego. Przytoczona powyżej regulacja wyznacza początkowy termin, od którego Skarżącej powinno zostać przyznane wnioskowane świadczenie pielęgnacyjne. Mając na uwadze przedstawione powyżej okoliczności Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c w zw. z art. 120 P.p.s.a., uchylił zaskarżoną decyzję. Ponownie rozpoznając sprawę Kolegium będzie zobowiązane do zastosowania oceny prawnej wyrażonej przez Sąd w uzasadnieniu niniejszego wyroku (art. 153 P.p.s.a.) oraz podporządkowania się ocenie prawnej zawartej w prawomocnym wyroku tutejszego Sądu z 22 marca 2023 r. sygn. akt II SA/Gd 756/22. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200, art. 205 § 2 i art. 209 P.p.s.a. oraz § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2023 r., poz. 1964), zasądzając od Kolegium na rzecz strony skarżącej kwotę 480 zł, na którą składa się wynagrodzenie pełnomocnika. Sąd orzekał w niniejszej sprawie w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym, korzystając z przepisu art. 119 pkt 2 P.p.s.a., bowiem wniosek w tej sprawie złożyła strona skarżąca w skardze (k. 2v akt sądowych), a organ administracji publicznej w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu tego wniosku nie zażądał przeprowadzenia rozprawy.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI