II SA/Gd 194/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w GdańskuGdańsk2007-05-30
NSAnieruchomościWysokawsa
ochrona gruntów rolnychwyłączenie z produkcjidecyzja administracyjnaplan zagospodarowania przestrzennegoopłaty rocznerekultywacjaprawo procesoweprawo materialneWSASKO

WSA w Gdańsku uchylił decyzje dotyczące wyłączenia gruntów rolnych z produkcji bez zezwolenia, wskazując na naruszenia proceduralne i brak podstaw prawnych do nałożenia opłat.

Sprawa dotyczyła decyzji o wyłączeniu gruntów rolnych z produkcji bez zezwolenia i nałożeniu opłat. Starosta wydał decyzję stwierdzającą wyłączenie i nakładającą opłaty, którą SKO uchyliło. Po ponownym rozpatrzeniu Starosta ponownie wydał decyzję, którą SKO ponownie uchyliło, wskazując na brak podstaw prawnych do zastosowania art. 28 ust. 2 ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych z powodu braku planu zagospodarowania przestrzennego. WSA w Gdańsku uchylił obie decyzje, stwierdzając naruszenie art. 138 § 2 k.p.a. przez SKO oraz naruszenie art. 28 ust. 2 ustawy przez Starostę, wskazując na brak podstaw prawnych do wydania decyzji w trybie przewidzianym dla gruntów przeznaczonych w planie na cele nierolnicze, gdy plan taki nie istnieje.

Sprawa rozpatrywana przez WSA w Gdańsku dotyczyła skargi A Sp. z o.o. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego, która uchyliła decyzję Starosty Powiatowego w przedmiocie wyłączenia gruntów rolnych z produkcji bez zezwolenia i ustalenia opłat rocznych. Postępowanie zostało wszczęte przez Starostę w związku z odkryciem eksploatacji torfu na części pola technologicznego, co stanowiło wyłączenie z produkcji rolnej bez wymaganego zezwolenia. Pierwsza decyzja Starosty stwierdzała wyłączenie, ustalała należność i opłaty roczne oraz nakazywała rekultywację. SKO uchyliło tę decyzję, wskazując na potrzebę dokładnego ustalenia daty wyłączenia i przeznaczenia gruntów w planie zagospodarowania przestrzennego. Po ponownym rozpatrzeniu Starosta wydał kolejną decyzję, która również została uchylona przez SKO, tym razem z powodu braku podstaw do zastosowania art. 28 ust. 2 ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych, gdyż dla terenu brak było miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Skarżąca spółka zarzuciła SKO naruszenie przepisów k.p.a., w tym art. 138 § 2, poprzez nadmierne przewlekanie postępowania i brak precyzyjnych wskazań. WSA w Gdańsku uznał skargę za zasadną, stwierdzając naruszenie art. 138 § 2 k.p.a. przez SKO, które dwukrotnie wydało decyzję kasacyjną bez wskazania konkretnych przyczyn uzasadniających konieczność przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w całości lub w znacznej części. Sąd podkreślił, że takie postępowanie prowadzi do przedłużania sprawy i narusza zasadę zaufania do organów administracji. Ponadto, WSA wskazał na naruszenie prawa materialnego przez Starostę, który zastosował art. 28 ust. 2 ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych, mimo braku miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego przewidującego przeznaczenie gruntu na cele nierolnicze. Sąd uznał, że w takiej sytuacji brak jest podstaw do wydania decyzji zezwalającej na wyłączenie gruntów z produkcji rolnej i pobierania opłaty rocznej, a postępowanie powinno zostać umorzone jako bezprzedmiotowe. Sąd uchylił zaskarżoną decyzję SKO oraz poprzedzającą ją decyzję Starosty, zasądzając jednocześnie koszty postępowania od SKO na rzecz skarżącej spółki.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (4)

Odpowiedź sądu

Nie, organ odwoławczy naruszył art. 138 § 2 k.p.a., uchylając decyzję bez wskazania przyczyn uzasadniających konieczność przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w całości lub w znacznej części.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że dwukrotne uchylenie decyzji przez organ odwoławczy bez wskazania konkretnych powodów uzasadniających postępowanie wyjaśniające narusza przepisy k.p.a. i prowadzi do przewlekania postępowania.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (20)

Główne

u.o.g.r.l. art. 28 § ust. 1

Ustawa o ochronie gruntów rolnych i leśnych

W razie stwierdzenia, że grunty zostały wyłączone z produkcji niezgodnie z przepisami ustawy, sprawcy wyłączenia ustala się opłatę w wysokości dwukrotnej należności.

u.o.g.r.l. art. 28 § ust. 2

Ustawa o ochronie gruntów rolnych i leśnych

W razie stwierdzenia, że grunty przeznaczone w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego na cele nierolnicze lub nieleśne zostały wyłączone z produkcji bez decyzji, o której mowa w art. 11 ust. 1 i 2, decyzję taką wydaje się z urzędu, podwyższając jednocześnie wysokość należności o 10 %.

k.p.a. art. 138 § § 2

Kodeks postępowania administracyjnego

Organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji, gdy rozstrzygnięcie sprawy wymaga uprzedniego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w całości lub w znacznej części.

p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. a i c

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Sąd uchyla decyzję lub postanowienie w przypadku naruszenia prawa materialnego lub przepisów postępowania, które miało wpływ na wynik sprawy.

Pomocnicze

u.o.g.r.l. art. 2 § ust. 1 pkt 9

Ustawa o ochronie gruntów rolnych i leśnych

Torfowiska są gruntami rolnymi.

u.o.g.r.l. art. 3 § ust. 1 pkt 4

Ustawa o ochronie gruntów rolnych i leśnych

Ochrona gruntów rolnych polega m.in. na zachowaniu torfowisk.

u.o.g.r.l. art. 7 § ust. 1 i 2 pkt 4

Ustawa o ochronie gruntów rolnych i leśnych

Przeznaczenie na cele nierolnicze torfowisk następuje w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego.

u.o.g.r.l. art. 11 § ust. 1

Ustawa o ochronie gruntów rolnych i leśnych

Wyłączenie z produkcji rolnej torfowisk, przeznaczonych na cele nierolnicze, może nastąpić po wydaniu decyzji zezwalających na takie wyłączenie.

u.o.g.r.l. art. 11 § ust. 5

Ustawa o ochronie gruntów rolnych i leśnych

Wymagana dokumentacja przy wyłączeniu z produkcji rolnej.

u.o.g.r.l. art. 12 § ust. 1

Ustawa o ochronie gruntów rolnych i leśnych

Obowiązek uiszczenia należności i opłat rocznych po uzyskaniu zezwolenia na wyłączenie gruntów z produkcji.

k.p.a. art. 8

Kodeks postępowania administracyjnego

Zasada pogłębiania zaufania obywateli do organów Państwa.

k.p.a. art. 11 § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Zasada szybkiego i wnikliwego działania organów administracji.

k.p.a. art. 12 § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Zasada pogłębiania zaufania obywateli do organów Państwa.

k.p.a. art. 105 § § 2

Kodeks postępowania administracyjnego

Umorzenie postępowania jako bezprzedmiotowego.

p.u.s.a. art. 1 § § 1

Prawo o ustroju sądów administracyjnych

p.u.s.a. art. 2

Prawo o ustroju sądów administracyjnych

p.p.s.a. art. 134 § § 1

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

p.p.s.a. art. 135

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Sąd rozstrzyga w zakresie swojej właściwości, uchylając decyzje i postanowienia.

p.p.s.a. art. 152

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Sąd określa, czy i w jakim zakresie zaskarżona decyzja nie może być wykonana.

p.p.s.a. art. 200

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Sąd zasądza od organu na rzecz skarżącego zwrot kosztów postępowania.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Naruszenie przez SKO art. 138 § 2 k.p.a. poprzez dwukrotne uchylenie decyzji bez wskazania przyczyn uzasadniających postępowanie wyjaśniające. Brak podstaw prawnych do zastosowania art. 28 ust. 2 ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych z powodu braku miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Bezprzedmiotowość postępowania w sytuacji braku podstaw prawnych do wydania decyzji.

Godne uwagi sformułowania

organ II instancji naruszył treść art. 138 § 2 k.p.a. decyzja organu II instancji uchylająca decyzję organu I instancji, nie wskazuje bowiem w istocie żadnych przyczyn uzasadniających zastosowanie art. 138 § 2 k.p.a. Kolejne uchylenie decyzji przez organ odwoławczy bez prowadzi do przedłużenia postępowania administracyjnego, pozostaje w sprzeczności z zasadą szybkiego i wnikliwego działania organów administracji i podważa zaufanie obywateli do organów Państwa Wydanie przez organ I instancji decyzji na podstawie art. 28 ust. 2 ustawy wymagało przede wszystkim dokonania ustaleń odnośnie istnienia i treści planu zagospodarowania przestrzennego. Treść Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego nie mogła wobec brzmienia art. 28 ust. 23 ustawy stanowić podstawy do zastosowania tego przepisu. W tej sytuacji postępowanie organu administracji wszczęte w niniejszej sprawie w ściśle określonym zakresie winno podlegać umorzeniu na podstawie art. 105 § 2 k.p.a. jako bezprzedmiotowe

Skład orzekający

Janina Guść

przewodniczący sprawozdawca

Jolanta Górska

sędzia

Andrzej Przybielski

sędzia

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących wyłączenia gruntów rolnych z produkcji bez zezwolenia, w szczególności znaczenie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego oraz stosowanie art. 138 § 2 k.p.a. przez organy odwoławcze."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji braku planu zagospodarowania przestrzennego i stosowania konkretnych przepisów ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa pokazuje typowe problemy proceduralne w administracji i kluczowe znaczenie planów zagospodarowania przestrzennego dla stosowania prawa materialnego, co jest istotne dla praktyków.

Brak planu zagospodarowania przestrzennego kluczem do wygranej w sporze o wyłączenie gruntów rolnych.

Sektor

nieruchomości

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Gd 194/07 - Wyrok WSA w Gdańsku
Data orzeczenia
2007-05-30
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2007-03-07
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Sędziowie
Andrzej Przybielski
Janina Guść /przewodniczący sprawozdawca/
Jolanta Górska
Symbol z opisem
6160 Ochrona gruntów rolnych i leśnych
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Uchylono decyzję II i I instancji
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Janina Guść (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Jolanta Górska Sędzia NSA Andrzej Przybielski Protokolant: Starszy Sekretarz Sądowy Agnieszka Szczepkowska po rozpoznaniu w dniu 30 maja 2007 r. na rozprawie sprawy ze skargi A Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 22 listopada 2006 r., nr [...] w przedmiocie wyłączenia gruntów rolnych z produkcji 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Starosty z dnia 3 października 2006 r., nr [...] , 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz A Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w P. kwotę 440 (czterysta czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
Starosta Powiatowy z urzędu wszczął postępowanie w przedmiocie ustalenia opłat rocznych z tytułu wyłączenia z produkcji rolnej części pola technologicznego [...] o pow. [...] ha z działki nr [...] położonej w obrębie geodezyjnym [...], gmina G. w następstwie ustaleń poczynionych w toku oględzin w dniu 7 lipca 2005 r., z których wynikało, że z części wskazanego pola technologicznego zdjęto wierzchnią warstwę gruntu, rozpoczęto eksploatację torfu i zmagazynowano tam jego duże ilości. Spółka A potwierdziła ustalenia organu. Wobec tego, że Spółka nie przedstawiła na wezwanie organu dokumentacji wymaganej przez przepis art. 11 ust. 5 ustawy o ochronie gruntów leśnych i rolnych, organ w dniu 16 marca 2006 r. wydał decyzję nr [...], mocą której stwierdził wyłączenie wskazanego gruntu z produkcji rolnej bez wymaganego zezwolenia od 2005 r., ustalił należność za bezprawne wyłączenie, opłaty roczne za wyłączenie przedmiotowego gruntu oraz opłatę roczną za 2005 r. Nadto, zobowiązał spółkę do wykonania na własny koszt rekultywacji zdewastowanego terenu.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze, po rozpoznaniu odwołania spółki, decyzją z dnia 24 maja 2006 r., nr [...], uchyliło zaskarżoną decyzję w całości i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ odwoławczy wskazał, iż przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ administracji winien dokładnie ustalić rzeczywistą datę bezprawnego wyłączenia przedmiotowego gruntu z produkcji rolnej, albowiem obowiązek uiszczania należności i opłaty rocznej istnieje od dnia faktycznego wyłączenia oraz ustalić przeznaczenie tych gruntów w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego, od którego uzależniona jest możliwość zastosowania dyspozycji przepisu art. 28 ust. 2 ustawy o ochronie gruntów leśnych i rolnych.
Po ponownym rozpoznaniu sprawy decyzją z dnia 3 października 2006 r., nr [...], działając w oparciu o przepisy art. 2 ust. 1 pkt 9, art. 4 pkt 11 i 13, art. 5, art. 11 ust. 1, ust. 5, art. 12 ust. 1, 8, 10 i art. 28 ust. 2 i 5 ustawy z dnia 3 lutego 1995 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych (tj.: Dz.U. z 204 r., nr 121, poz. 1266 ze zm.), Starosta Powiatowy stwierdził, iż od dnia 7 lipca 2005 r. nastąpiło wyłączenie, bez zezwolenia, z użytku rolnego gruntu w części pola technologicznego [...] o pow. [...] ha z działki nr [...] położonej w obrębie geodezyjnym [...], gmina G., ustalił opłaty roczne za wyłączenie przedmiotowych gruntów z produkcji rolnej w wysokości 10% należności stanowiącej wartość 4 708 ton żyta i zobowiązał skarżącego A Sp. z o.o. do wykonania na własny koszt rekultywacji zdewastowanego terenu. W uzasadnieniu organ ustalił, iż z zaświadczenia Wójta Gminy G. wynika, iż działka nr [...] położona w obrębie [...] nie posiada aktualnego planu zagospodarowania przestrzennego terenu, a według Studium Uwarunkowań i Kierunków Zagospodarowania Przestrzennego Gminy G., zatwierdzonego uchwałą Rady Gminy w G. z dnia 28 sierpnia 2003 r., nr [...], oznaczona została jako złoża torfu – teren – obszar górniczy. Organ ponownie wskazał, iż okoliczność podjęcia na przedmiotowej działce eksploatacji złóż torfu przez dzierżawcę A Sp. z o.o. ujawniona została w trakcie oględzin w dniu 7 lipca 2005 r. Okoliczność ta została przez skarżącego przyznana. Organ bezskutecznie wezwał spółkę do przedłożenia dokumentów wskazanych w art. 11 ust. 5 ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych. Zatem wobec faktu bezprawnego wyłączenia gruntu z produkcji rolnej organ administracji zastosował dyspozycję art. 28 ust. 2 wskazanej ustawy. Nadto, organ wskazał, iż skarżący podpisując umowę dzierżawy na działkę nr [...] z przeznaczeniem na eksploatację torfu zobowiązał się m.in. do ponoszenia opłat wynikających z ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych pod rygorem rozwiązania umowy w razie niewywiązywania się z tych zobowiązań (§ 6 i 9 umowy z dnia 30 lipca 1996 r.).
W odwołaniu od powyższej decyzji skarżący wniósł o jej uchylenie w całości i umorzenie postępowania w sprawie wyłączenia bez zezwolenia z produkcji rolnej części pola technologicznego [...] o pow. [...] ha. Wskazał, że grunty dzierżawione przez A Sp. z o.o. nie podlegają procedurze wyłączenia z produkcji rolnej w ramach ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych z 1995 r. w sytuacji, gdy zostały one wyłączone z takiej produkcji na gruncie przepisów ustawy z 1982 r. W ocenie skarżącego organ administracji nie wyjaśnił, czy przedmiotowy teren był już wcześniej wyłączony z produkcji rolnej pomimo tego, iż – jak wskazywał skarżący, jego poprzednicy już dokonali wylesienia przedmiotowego obszaru. Skarżący przedstawił mapę z 1963 r., gdzie grunt będący przedmiotem niniejszego postępowania oznaczony jest jako teren eksploatacji torfu kawałkowego. Skarżący zauważył, iż w niniejszym postępowaniu rozstrzygania się o tej samej sprawie administracyjnej, która została już uprzednio rozstrzygnięta decyzją Wojewody z dnia 1 czerwca 1994 r., nr [...], a dotyczyła obszaru o powierzchni [...] ha, której część, a mianowicie [...] ha stanowi działka nr [...]. Skarżący nadto, zarzucił nieprzeprowadzenie dowodu z opinii prof. I. i błędne oparcie się przy wydawaniu zaskarżonej decyzji na Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego, które nie ma mocy powszechnie obowiązującego prawa.
Rozpoznając odwołanie Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia 22 listopada 2006 r., nr [...], uchyliło zaskarżoną decyzję i przekazało sprawę do ponownego rozpoznania organowi pierwszej instancji. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ wyjaśnił, iż wobec braku miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego terenu dla przedmiotowej działki brak było podstaw do zastosowania dyspozycji art. 28 ust. 2 ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych. Ze względu na to, iż w zawiadomieniu o wszczęciu przedmiotowego postępowania nie wskazano podstawy prawnej, którą zamieszczono dopiero w kwestionowanej decyzji organu administracji pierwszej instancji organ uznał, iż zaistniały podstawy do uchylenia zaskarżonej decyzji. Wskazano, iż przy ponownym rozpoznaniu sprawę organ administracji winien odnieść się do zarzutów podniesionych przez skarżącego w odwołaniu i w piśmie z dnia 7 listopada 2006 r. oraz ustalić czy Gmina G. ogłosiła o przystąpieniu do sporządzania miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dotyczącego przedmiotowego terenu.
W skardze na wskazaną decyzję A Sp. z o.o. zarzuciła naruszenie art. 138 § 2, art. 8, art. 11 § 1 oraz art. 12 § 1 k.p.a. Nadto wskazała, iż naruszony został jej interes prawny poprzez nadmierne przewlekanie postępowania administracyjnego oraz poprzez brak wyraźnego wskazania organowi pierwszej instancji istotnych w sprawie okoliczności, które powinny być brane pod uwagę przy ponownym rozstrzyganiu sprawy. Zarzucając powyższe skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz o określenie, że nie może ona być wykonana. W uzasadnieniu skargi skarżący wywodził, iż ze stanu faktycznego sprawy nie wynika, aby jej rozstrzygnięcie wymagało przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w całości. Przyczyną uchylenia decyzji było nie ustosunkowanie się organu do zarzutów strony, a takie sformułowanie nie wyczerpuje wymogu wynikającego z przepisu art. 138 § 2 k.p.a., gdyż przedmiotem rozpoznania w postępowaniu przed organem odwoławczym są właśnie zarzuty odwołującego się, do których należy się odnieść. W ocenie skarżącego organ nie sformułował dostatecznie precyzyjnych wskazań co dalszego postępowania, co w konsekwencji prowadzi do naruszenia zasady zaufania do organów administracji oraz zasady szybkiego i wnikliwego ich działania.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie podtrzymując argumentację sformułowaną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 oraz art. 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje, w zakresie swej właściwości, kontrolę pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej. Z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) wynika, iż sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Skarga zasługuje na uwzględnienie. Organ II instancji naruszył treść art. 138 § 2 k.p.a. stanowiącego, iż organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji, gdy rozstrzygnięcie sprawy wymaga uprzedniego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w całości lub w znacznej części. Decyzja organu II instancji uchylająca decyzję organu I instancji, nie wskazuje bowiem w istocie żadnych przyczyn uzasadniających zastosowanie art. 138 § 2 k.p.a. W tym też zakresie zarzuty skargi zasługują na uwzględnienie. Podkreślić należy, iż decyzja organu odwoławczego była drugą wydaną w sprawie decyzja kasacyjną, w której organ odwoławczy po raz drugi nie wykazał, że organ I instancji ma przeprowadzić postępowanie wyjaśniające i to w zakresie uzasadniającym uchylenie decyzji, a więc w całości lub w znacznej części. Kolejne uchylenie decyzji przez organ odwoławczy bez prowadzi do przedłużenia postępowania administracyjnego, pozostaje w sprzeczności z zasadą szybkiego i wnikliwego działania organów administracji i podważa zaufanie obywateli do organów Państwa, co narusza treść art. 12 § 1 k.p.a. i 8 k.p.a.
Z art. 2 ust. 1 pkt 9 ustawy z dnia 3 lutego 1995 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych (t.j. Dz. U. z 2004 r. Nr 121 poz. 1266 ze zm.) zwanej dalej ustawą, wynika, iż torfowiska są gruntami rolnymi. W myśl art. 3 ust. 1 pkt 4 ochrona gruntów rolnych polega m.in. na zachowaniu torfowisk. Zgodnie z art. 7 ust. 1 i 2 pkt 4 ustawy przeznaczenie na cele nierolnicze torfowisk następuje w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego. Z art. 11 ust. 1 ustawy wynika, iż wyłączenie z produkcji rolnej torfowisk, przeznaczonych na cele nierolnicze może nastąpić po wydaniu decyzji zezwalających na takie wyłączenie. Osoba, która uzyskała zezwolenia na wyłączenie gruntów z produkcji obowiązana jest, zgodnie z art. 12 ust. 1 ustawy, uiścić należność i opłaty roczne.
Natomiast tryb postępowania w przypadku wyłączenia gruntów z produkcji bez zezwolenia uregulowany jest w art. 28 ustawy, który w ust. 1 i 2 stanowi :
1. W razie stwierdzenia, że grunty zostały wyłączone z produkcji niezgodnie z przepisami niniejszej ustawy, sprawcy wyłączenia ustala się opłatę w wysokości dwukrotnej należności.
2. W razie stwierdzenia, że grunty przeznaczone w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego na cele nierolnicze lub nieleśne zostały wyłączone z produkcji bez decyzji, o której mowa w art. 11 ust. 1 i 2, decyzję taką wydaje się z urzędu, podwyższając jednocześnie wysokość należności o 10 %.
W niniejszej sprawie organ administracji wszczął w dniu 25 grudnia 2005 r. postępowanie w sprawie ustalenia opłat rocznych z tytułu wyłączenia gruntu z produkcji rolnej, wzywając skarżącego do przedłożenia dokumentacji wymienionej w art. 11 ust. 5 ustawy. (dowód: zawiadomienie o wszczęciu postępowania, wezwanie k. 24, 25 akt administracyjnych) Skarżący nie składał wniosku o wydaniu decyzji zezwalającej na wyłączenie gruntu z produkcji rolnej. Postępowanie zostało wszczęte z urzędu na podstawie art. 61 § 1 k.p.a. Z treści zawiadomienia o wszczęciu postępowania wynika, że zostało ono wszczęte w zakresie w wymierzenia skarżącemu opłaty rocznej z tytułu wyłączenia gruntu z produkcji rolniczej. Podstawę wszczęcia postępowania stanowił zatem przepis art. 28 ust. 2 ustawy. Zakres postępowania administracyjnego został określony ściśle i ograniczony do przedmiotu w nim wskazanego.
Wydanie przez organ I instancji decyzji na podstawie art. 28 ust. 2 ustawy wymagało przede wszystkim dokonania ustaleń odnośnie istnienia i treści planu zagospodarowania przestrzennego. Art. 28 ustawy przewiduje bowiem w przypadku samowolnego wyłączenia gruntów z produkcji rolniczej lub leśnej dwie odmienne regulacje konsekwencji wyłączenia gruntów z produkcji niezgodnie z przepisami, uzależnione od przeznaczenia gruntów samowolnie wyłączonych z produkcji w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego. Zgodnie z art. 28 ust. 2 ustawy, w sytuacji, gdy w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego grunty przeznaczono na cele nierolnicze lub nieleśne, dochodzi do wydania z urzędu decyzji o wyłączeniu gruntów rolnych z produkcji, w której to decyzji podwyższa się wysokość należności o 10 %. W przypadku, gdy miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego nie przewiduje przeznaczenia gruntów na cele nierolnicze lub nieleśne, brak jest podstaw do zastosowania dyspozycji tego przepisu, a zastosowanie znajduje przepis art. 28 ust. 1, który stanowi, iż sprawcy wyłączenia ustala się opłatę w wysokości dwukrotnej należności. W sytuacji braku miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego nie istnieją podstawy do wydania decyzji zezwalającej na wyłączenie gruntów z produkcji rolnej i pobieranie opłaty rocznej, lecz sprawca samowolnego wyłączenia winien zaniechać nierolniczego wykorzystania gruntu i ewentualnie dokonać jego rekultywacji zgodnie z art. 20 ustawy. Organ administracji I instancji naruszył w decyzji treść art. 28 ust. 2 ustawy. Ustalając, iż dla przedmiotowego terenu brak jest planu zagospodarowania przestrzennego, zastosował on tryb przewidziany w art. 28 ust. 2 w związku z art. 11 ust. 1 i 2 i wydał decyzję ustalającą opłatę roczną z tytułu wyłączenia mimo braku ku temu podstaw prawnych. Treść Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego nie mogła wobec brzmienia art. 28 ust. 23 ustawy stanowić podstawy do zastosowania tego przepisu.
W tej sytuacji postępowanie organu administracji wszczęte w niniejszej sprawie w ściśle określonym zakresie winno podlegać umorzeniu na podstawie art. 105 § 2 k.p.a. jako bezprzedmiotowe, brak jest bowiem prawnych możliwości podjęcia przez organ administracji rozstrzygnięcia nakładającego na stronę obowiązek w trybie przewidzianym w art. 28 ust. 2 w związku z art. 11 ust. 1 i 2 ustawy. (o ile w sytuacji ponownego rozpatrywania sprawy przez organ I instancji, plan zagospodarowania przestrzennego przewidujący przeznaczenie przedmioto- wego gruntu na cele nierolnicze nie zostanie uchwalony)
Aczkolwiek już sam brak planu zagospodarowania przestrzennego jest przesłanką wykluczającą zastosowanie treści art. 28 ust. 2 ustawy, wobec podniesionych przez skarżącego zarzutów rozważenia w niniejszej sprawie wymagały inne przesłanki zastosowania tego przepisu, jakimi są rolniczy charakter gruntu, wyłączenie gruntu z produkcji rolniczej bez zezwolenia oraz zarzuty skarżącego dotyczące zakresu tego wyłączenia. Z materiału dowodowego - Wykazu zmian ewidencyjnych oraz wyrysu z mapy ewidencji gruntów wynika, iż teren działki Nr [...] – obejmujący pole technologiczne [...] stanowi użytek kopalny oznaczony symbolem [...] (dowód k 21, 22 akt administracyjnych). Zarzuty skarżącego odnośnie uprzedniego wylesienia gruntu w przeszłości są niezasadne, bowiem przedmiotowy grunt nie ma zgodnie z art. 2 ust. 1 pkt 9 ustawy charakteru leśnego lecz rolny. Brak jest także podstaw prawnych do stwierdzenia by do gruntu tego nie znajdowały zastosowania przepisy aktualnie obowiązującej ustawy z dnia 3 lutego 1995 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych Zgodnie z zasadą działania ustawy nowej, po jej wejściu w życie znajduje ona zastosowanie do wszystkich gruntów rolnych i leśnych, za wyjątkiem spraw wskazanych w treści art. 35 ust. 2 ustawy, nie znajdującego zastosowania w niniejszej sprawie. Za niezasadne należy uznać pominięcie przez organ odwoławczy wnioskowanego przez skarżącego dowodu na okoliczność wydania decyzji zezwalającej na wyłączenie gruntów z produkcji rolnej w postaci decyzji Wojewody z dnia 1 czerwca 1994 r. Nr [...]. Przedmiotem wnioskowanego dowodu miała być okoliczność mająca dla rozstrzygnięcia sprawy istotne znaczenie, z punktu widzenia oceny samowolnego wyłączenia gruntu z produkcji rolnej i zastosowania normy art. 28 ustawy. Nadto wskazać należy, iż organ administracji ustalił fakt wyłączenia gruntu z produkcji rolnej nie dokonując szczegółowych ustaleń odnośnie zakresu tego wyłączenia. W decyzji wskazano bowiem, iż skarżący wyłączył bez zezwolenia z użytkowania rolnego grunt w części pola technologicznego [...] o powierzchni [...] ha z działki Nr [...], a ustalenia odnośnie zakresu tego wyłączenia zostały dokonane na podstawie protokołu sporządzonego w innym postępowaniu sygn. akt [...] (k.13), którego treść i dokładność były przez stronę kwestionowana. Z protokołu tego wynika, iż zdjęcie wierzchniej warstwy gruntu i rozpoczęcie eksploatacji nastąpiły na części pola technologicznego oznaczonego litera [...], przy czym wielkość tej części nie została określona. (dowód: Protokół z 7 lipca 2005 r. k. 14 akt administracyjnych)
Za niezasadne Sąd uznał stanowisko organu II instancji, iż organ I instancji winien w toku ponownego rozpatrzenia sprawy rozważyć wymierzenie stronie opłaty na innej podstawie prawnej, bowiem podstawa ta nie została wskazana w momencie wszczęcia postępowania. Organ administracji wszczynając postępowanie z urzędu nie uczynił jego przedmiotem samowolnego wyłączenia gruntu z produkcji rolnej, jakkolwiek byłoby to w sprawie o takim charakterze celowe. W niniejszej sprawie wszczęto jednak postępowanie w ściśle określonym zakresie w sprawie ustalenia opłat rocznych. Ustawodawca posługuje się pojęciem opłat rocznych w art. 12 ust. 1, stanowiącym konsekwencję wydania decyzji o wyłączeniu gruntów z produkcji na podstawie art. 11 ust. 1 w związku z art. 28 ust. 2 ustawy. Brak podstaw do wymierzenia takich opłat winien skutkować umorzeniem postępowania. Wymierzenie opłaty, o której jest mowa w art. 28 ust. 1 ustawy oraz inne przewidziane ustawą konsekwencje wyłączenia gruntu z produkcji rolnej niezgodnie z przepisami ustawy, niemożliwego do zalegalizowania poprzez następcze wydanie decyzji o wyłączeniu gruntów z produkcji, organ winien natomiast rozważyć w innym wszczętym z urzędu postępowaniu.
Wobec naruszenia przez organy administracji przepisów prawa w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy - prawa procesowego w przypadku decyzji organu II instancji i prawa materialnego w przypadku decyzji organu I instancji, Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c w związku z art. 135 prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Starosty.
W toku ponownego rozpoznania sprawy organ I instancji winien ustalić istnienie przesłanki zastosowania treści art. 28 ust. 2 ustawy jaką jest istnienie planu zagospodarowania przestrzennego przewidującego przeznaczenie przedmiotowego gruntu na cele nierolnicze, a w razie jej braku umorzyć postępowanie wszczęte w celu wydania następczej decyzji zezwalającej na wyłączenie gruntów z produkcji rolnej i ustalenia opłaty rocznej z tego tytułu.
Na podstawie art. 200 prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Sąd zasądził od organu na rzecz skarżącego, którego skarga została uwzględniona kwotę 440 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania, w tym kwotę 200 zł tytułem uiszczonego wpisu i kwotę 240 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego.
Sąd nie zawarł w wyroku rozstrzygnięcia opartego na przepisie art. 152 prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi określającego, czy i w jakim zakresie zaskarżona decyzja nie może być wykonana. Rozstrzygnięcie takie jest bowiem obligatoryjne tylko w przypadku, gdy zaskarżona decyzja nadaje się z istoty swej do wykonania. Ponieważ zaskarżona decyzja nie podlegała wykonaniu, orzekanie o możliwości jej wykonania było bezprzedmiotowe.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI