II SA/Gd 192/25

II SA/Gd 192/25 - Wyrok WSA w Gdańsku
Data orzeczenia
2025-07-23
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2025-03-20
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Sędziowie
Dariusz Kurkiewicz /sprawozdawca/
Diana Trzcińska /przewodniczący/
Justyna Dudek-Sienkiewicz
Symbol z opisem
6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
638  Sprawy egzekucji administracyjnej;  egzekucja obowiązków o charakterze niepieniężnym
Hasła tematyczne
Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 2505
art. 26
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Diana Trzcińska Sędzia WSA Dariusz Kurkiewicz (spr.) Asesor WSA Justyna Dudek-Sienkiewicz po rozpoznaniu w Gdańsku w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 23 lipca 2025 r. sprawy ze skargi B. P.-P. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z dnia 29 stycznia 2025 r. nr SKO Gd/5060/24 w przedmiocie nałożenia grzywny w celu przymuszenia do wykonania określonych czynności oddala skargę.
Uzasadnienie
B. P. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku, którym utrzymano w mocy postanowienie Wójta Gminy Stężyca w przedmiocie nałożenia grzywny w celu przymuszenia.
Skargę wniesiono w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych:
Decyzją z 7 września 2023 r. nr RP.OŚ.6324.11.2022.JS Wójt Gminy Stężyca nakazał B. P. - właścicielce nieruchomości położonej w obrębie S., oznaczonej geodezyjnie jako działka [...], przywrócić stan poprzedni oraz wykonać urządzenia zapobiegające szkodom polegające na:
1) odciążeniu skarpy znajdującej się na działce nr [...] poprzez usunięcie nadmiaru ziemi z górnej półki na całej długości działki nr [...] oraz w głąb tej działki min. 50 cm, zachowując nachylenie 1:1,25;
2) wzmocnieniu odciążonej zgodnie z punktem 1 powyżej skarpy geokratą i obsadzeniu jej roślinnością o rozwiniętym systemie korzeniowym;
3) zabezpieczeniu odciążonej zgodnie z punktem 1 powyżej skarpy przed napływem wody spływającej z systemu rynien i rur spustowych istniejącego budynku poprzez realizację na terenie działki nr [...], zgodnie z warunkami technicznymi, zbiornika na wody opadowe;
4) zagospodarowaniu na terenie własnej działki wód opadowych powierzchniowych poprzez wykonanie ogrodzenia na podmurówce betonowej bądź poprzez montaż obrzeża betonowego o grubości 8 cm i wysokości 30 cm na podbudowie betonowej (na całej długości terenu działki nr [...] w sąsiedztwie działki nr [...]), w taki sposób, aby krawędź obrzeża wystawała 10 cm nad powierzchnią terenu.
Ww. obowiązek nie został wykonany, w związku z czym w dniu 25 marca 2024 r. doręczono zobowiązanej upomnienie nr UP.NA.1.2024.WB, w którym został ustalony 7-dniowy termin na wykonanie obowiązku określonego w powołanej decyzji.
W dniu 13 września 2024 r. przeprowadzono oględziny, podczas których nie potwierdzono realizacji wszystkich zapisów wydanej decyzji, ponieważ nie dokonano przywrócenia stanu pierwotnego na działce. Obecnie na terenie działki zrealizowane jest odwodnienie istniejącego budynku do zbiornika na wody opadowe oraz zamontowano obrzeże betonowe zapobiegające spływowi wód opadowych na działkę sąsiadującą oraz dokonano cofnięcia skarpy.
Postanowieniem z 30 września 2024 r. nr PO.3221.1.2024.WB Wójt Gminy Stężyca nałożył na zobowiązaną grzywnę w kwocie 10.000,00 zł wzywając do jej uiszczenia w terminie do 30 października 2024 r. W przypadku nieuiszczenia grzywny w terminie, zostanie ona przymusowo ściągnięta w trybie egzekucji administracyjnej należności pieniężnych (pkt 1). Ponadto organ wezwał zobowiązaną do wykonania obowiązku wskazanego w tytule wykonawczym nr NA/1/2024/WB z 24 września 2024 r. wystawionym przez Wójta Gminy Stężyca, tj. do przywrócenia poprzedniego stanu nieruchomości oznaczonej geodezyjnie numerem [...] położonej w obrębie geodezyjnym S. W przypadku niewykonania ww. obowiązku w terminie do 30 października 2024 r. organ poinformował, że będą nakładane grzywny w tej samej lub wyższej kwocie (pkt 2).
W uzasadnieniu Wójt wskazał, że nałożona kara, przede wszystkim jej jednostkowa maksymalna wysokość, jest karą odpowiednią i adekwatną do zaniechań, jakich dopuszcza się właściciel nieruchomości, który nie wywiązał się z obowiązków wynikających z ostatecznej decyzji. W związku z powyższym zasadne jest wydanie postanowienia o nałożeniu grzywny w celu przymuszenia.
Po rozpatrzeniu zażalenia zobowiązanej postanowieniem z 29 tycznia 2025 r. sygn. SKO Gd/5060/24 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Gdańsku utrzymało w mocy zaskarżone postanowienie.
W uzasadnieniu organ II instancji wyjaśnił, że rozpoznanie zażalenia na postanowienie o nałożeniu grzywny w celu przymuszenia polega jedynie na ocenie prawidłowości tego postanowienia bez oceniania, czy egzekwowany obowiązek został na zobowiązaną nałożony zasadnie, czy też nie. Następnie Kolegium przypomniało treść art. 119, art. 121 § 1 i 2, art. 122 § 2 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (dalej jako u.p.e.a.). W ocenie Kolegium zaskarżone postanowienie spełnia wymogi określone przez przepisy u.p.e.a., ponieważ zawiera wszystkie wymagane elementy rozstrzygnięcia.
Przede wszystkim warunkiem zastosowania grzywny w celu przymuszenia jest istnienie w obrocie prawnym obowiązku administracyjnego podlegającego wykonaniu w drodze egzekucji o charakterze niepieniężnym. W niniejszej sprawie egzekwowany obowiązek polega m.in. na przywróceniu stanu poprzedniego na działce nr [...] stanowiącej własność zobowiązanej i wynika z ostatecznej decyzji Wójta Gminy Stężyca z 7 września 2023 r. Organy egzekucyjne nie mogą badać czy oceniać tej decyzji. W postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym wykonania obowiązku wynikającego z decyzji administracyjnej organy (w tym Kolegium) nie badają, czy obowiązek został nałożony zasadnie. Tym samym w postępowaniu w sprawie nałożenia grzywny w celu przymuszenia Kolegium nie może rozstrzygać kwestii związanych z istnieniem, bądź nieistnieniem obowiązku.
Powołując się na orzecznictwo Kolegium wskazało, że w zażaleniu, o którym mowa w art. 122 § 3 in fine u.p.e.a. możliwe jest zakwestionowanie prawidłowości oraz dopuszczalności skorzystania przez organ egzekucyjny ze środka egzekucyjnego w postaci grzywny w celu przymuszenia. Zdaniem Kolegium skorzystanie przez organ I instancji ze środka egzekucyjnego w postaci grzywny w celu przymuszenia było dopuszczalne, a środek ten został prawidłowo zastosowany. Organ I instancji prawidłowo i zasadnie nałożył grzywnę w kwocie 10.000 zł. Grzywna w celu przymuszenia powinna być określona w takiej wysokości, by zobowiązanemu nie opłacało się jej uiszczenie w celu przedłużania postępowania egzekucyjnego i oddalenia osobistego spełnienia obowiązku. Natomiast odnośnie zarzutu w zakresie wysokości grzywny Kolegium wyjaśniło, że nie może być ona uznana za ustaloną w nadmiernej wysokości. W przypadku osób fizycznych górna granica grzywny wynosi 10.000 zł. Nałożenie grzywny w niższej kwocie zapewne nie skłoniłoby zobowiązanej do wykonania obowiązku, a należy mieć na uwadze, że celem grzywny jest przymuszenie do wykonania obowiązku. W opinii Kolegium, skoro zobowiązana aż od 30 września 2023 r. nie wykonała w całości ciążącego na niej obowiązku niepieniężnego, to nałożenie kary w takiej kwocie było ze wszech miar uzasadnione. Ponadto, nie może ujść uwadze, że w obecnych realiach gospodarczych kwota 10.000 zł nie jest znaczną kwotą.
W ocenie Kolegium zażalenie jest niezasadne, gdyż zobowiązana nie przedstawiła żadnych dowodów potwierdzających wykonanie w całości obowiązku. Kolegium nie neguje, że zobowiązana wykonała część nałożonego na nią obowiązku, jednakże dopóki zobowiązana nie wykona w całości obowiązku administracyjnego zasadne jest wszczęcie postępowania egzekucyjnego w celu doprowadzenia do wykonania obowiązku w całości. Z załączonej do akt dokumentacji fotograficznej nie wynika zaś, że obowiązek został wykonany w całości. Kolegium przypomniało, że zobowiązana wskazała w zażaleniu, że wykonane przez nią prace muszą być zgodne z toczącym się postępowaniem prowadzonym przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Kartuzach nakazującego określone prace na działce sąsiedniej. Kolegium podniosło, że do zażalenia nie dołączono żadnej decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego nakazującej wykonanie określonych prac na działce sąsiedniej ani też nie wskazano żadnych danych identyfikujących taką decyzję. Zobowiązana nie wykazała także jakiejkolwiek zależności między wykonaniem przez nią obowiązku a decyzją Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego. Nie sposób także dostrzec, aby jakiekolwiek prace budowlane na działce sąsiedniej mogłyby mieć wpływ na wykonanie obowiązku wynikającego z decyzji Wójta Gminy Stężyca z 7 września 2023 r.
Jednocześnie Kolegium pouczyło zobowiązaną, że ma ona możliwość uniknięcia płatności pod warunkiem wykonania nałożonego na nią obowiązku. Do dnia wydania zaskarżonego postanowienia nie wykonała w całości obowiązku, mimo że od dnia powstania obowiązku do dnia nałożenia grzywny upłynął już bardzo długi okres. Z treści art. 119 § 1 u.p.e.a. wynika, że grzywna w celu przymuszenia stanowi tzw. przymuszający środek egzekucyjny. Jest więc ona środkiem, który z uwagi na dolegliwość natury finansowej ma przymusić zobowiązanego do wykonania tego obowiązku. Jak już zatem wyżej wyjaśniono, zobowiązana ma możliwość uniknięcia płatności pod warunkiem wykonania nałożonego na nią obowiązku. Wykonanie obowiązku powoduje umorzenie nałożonych i nieściągniętych grzywien. Ponadto, zgodnie z art. 125 § 1 i art. 126 u.p.e.a. w razie wykonania obowiązku określonego w tytule wykonawczym, nałożone, a nieuiszczone lub nieściągnięte grzywny w celu przymuszenia podlegają umorzeniu. Na wniosek zobowiązanego, który wykonał obowiązek, grzywny uiszczone lub ściągnięte w celu przymuszenia mogą być w uzasadnionych przypadkach zwrócone w wysokości 75% lub w całości.
W skardze na powyższe postanowienie B. P. zarzuciła naruszenie art. 121 § 1 i 2 u.p.e.a., gdyż Skarżąca wykonała prace przywracające nieruchomość do stanu poprzedniego oraz urządzenia zgodnie z nałożoną decyzją, a związku z pracami na działce sąsiedniej i aktualnym stanem faktycznym i wykonanymi pracami na podstawie decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego nr PINB.5170.50.2023.AK nie ma możliwości odtworzenia stanu poprzedniego. Ponadto nałożona kara grzywny jest rażąco wysoko i nieodpowiednia względem wykonanych prac zgodnie z decyzją.
Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości, o wstrzymanie wykonania decyzji Wójta Gminy Stężyca z 30 września 2024 r. oraz o rozpoznanie sprawy na rozprawie.
W uzasadnieniu Skarżąca wskazała, że nie zgadza się z decyzją. W pierwszej kolejności podnosi, że grzywna jest rażąco wysoka i jest wymierzona w maksymalnej wysokości, chociaż Skarżąca wykonała praktycznie wszystkie prace przywracające nieruchomość do stanu poprzedniego zgodnie z wydanymi w sprawie decyzjami Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego. Na chwilę obecną terminy do wykonania prac uległy wydłużeniu na mocy decyzji PINB w Kartuzach. Skarżąca wykonała na nieruchomości, zgodnie z decyzją PINB, szereg prac, w tym wykonała odwodnienie istniejącego budynku do zbiornika na wody opadowe oraz zamontowała obrzeże betonowe zapobiegające spływowi wód opadowych na działkę sąsiednią. Prace te były trudne i wymagały od Skarżącej znacznych środków finansowych. Ponadto, prace te zabezpieczyły obie nieruchomości. W związku z wykonaniem tych prac nie ma możliwości - zgodnie z decyzją Wójta Gminy Stężyca - do przywrócenia nieruchomości do stanu poprzedniego. Wydana przez niego decyzja nie odpowiada decyzjom wydanym co do nieruchomości Skarżącej i sąsiedniej nieruchomości przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego, a postępowania te są cały czas w toku. Skarżąca wykonuje wszystkie nakazy wydane przez PINB w Kartuzach oraz wykonuje kolejne prace, jednakże muszą być one zgodne z toczącym się postępowaniem prowadzonym przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Kartuzach, nakazującym określone prace na działce sąsiedniej, które były powodem postania szkód na działce Skarżącej - decyzja Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego nr PINB.5170.50.2023.AK.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Gdańsku wniosło o jej oddalenie.
Postanowieniem z 15 kwietnia 2025 r. o sygn. II SA/Gd 192/25 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku odmówił Skarżącej wstrzymania wykonania zaskarżonego postanowienia.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r., poz. 1267) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Stosownie do art. 3 § 2 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935), dalej jako p.p.s.a., kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które przysługuje zażalenie. W wyniku takiej kontroli akt może zostać uchylony w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a), b) i c) p.p.s.a.). Z kolei z art. 134 § 1 p.p.s.a. wynika, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Tym samym, sąd ma prawo i obowiązek dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego, nawet wówczas, gdy dany zarzut nie został w skardze podniesiony.
W tak zakreślonych granicach przedmiotem kontroli sądowej w niniejszej sprawie było postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z 29 stycznia 2025 r., którym utrzymano w mocy postanowienie Wójta Gminy Stężyca z 30 września 2024 r. nakładające na Skarżącą grzywnę w celu przymuszenia.
Podstawą prawną kontrolowanych postanowień są przepisy ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 2505 z późn. zm.), dalej jako u.p.e.a.
Należy wyjaśnić, że istotą postępowania egzekucyjnego w administracji jest przymusowe wykonanie obowiązków wymienionych w art. 2 u.p.e.a. w przypadku uchylania się zobowiązanego od wykonania tych obowiązków. Zgodnie z art. 15 § 1 u.p.e.a. egzekucja administracyjna może być wszczęta, jeżeli wierzyciel, po upływie terminu do wykonania przez zobowiązanego obowiązku, przesłał mu pisemne upomnienie, zawierające wezwanie do wykonania obowiązku z zagrożeniem skierowania sprawy na drogę postępowania egzekucyjnego oraz inne dane niezbędne do prawidłowego wykonania obowiązku przez zobowiązanego, chyba że przepisy szczególne stanowią inaczej. Postępowanie egzekucyjne może być wszczęte dopiero po upływie 7 dni od dnia doręczenia tego upomnienia.
Stosownie zaś do art. 26 § 1 u.p.e.a. postępowanie egzekucyjne wszczyna się na wniosek wierzyciela o wszczęcie egzekucji administracyjnej i na podstawie wystawionego przez niego tytułu wykonawczego, sporządzonego według ustalonego wzoru. Wierzyciel będący jednocześnie organem egzekucyjnym wszczyna postępowanie egzekucyjne z urzędu poprzez podpisanie albo opatrzenie pieczęcią, o której mowa w art. 26e § 1 pkt 4 albo 5, wystawionego przez siebie tytułu wykonawczego.
Przekładając powyższe przepisy na grunt kontrolowanej sprawy należy zauważyć, że bezspornie Skarżąca jest adresatem ostatecznej decyzji Wójta Gminy Stężyca z 7 września 2023 r. w przedmiocie nakazania Skarżącej przywrócenia stanu poprzedniego oraz wykonania wskazanych w tej decyzji urządzeń zapobiegających szkodom na należącej do Skarżącej działce nr [...] w S. – w terminie do 30 września 2023 r. Nie jest również sporne, że wobec stwierdzenia niewykonania ww. obowiązków Wójt Gminy Stężyca wystawił w dniu 18 marca 2024 r. upomnienie, które doręczono Skarżącej w dniu 25 marca 2024 r. (k. 52 akt organu I instancji).
W celu ustalenia, czy po otrzymaniu upomnienia Skarżąca wykonała obowiązki, o których mowa w ww. decyzji z 7 września 2023 r., w dniu 13 września 2024 r. przedstawiciele Wójta przeprowadzili oględziny na przedmiotowej działce. Jak wynika z protokołu oględzin w imieniu właścicielki nieruchomości występował I.P., który nie wniósł uwag do protokołu (k. 16-21 akt organu I instancji). Z protokołu wynika, że część prac wynikających z decyzji Wójta Gminy Stężyca z 7 września 2023 r. wykonano, a część nie, tzn. wykonano część robót, ale nie został przywrócony stan poprzedni. Wobec powyższych ustaleń Wójt Gminy Stężyca wystawił tytuł wykonawczy (k. nr 7-8 akt organu I instancji) oraz w dniu 30 września 2024 r. wydał postanowienie o nałożeniu na Skarżącą grzywny w celu przymuszenia, które następnie zostało utrzymane w mocy postanowieniem Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku.
Z opisanego stanu faktycznego wynika, że organ egzekucyjny będący jednocześnie wierzycielem, tj. Wójt Gminy Stężyca, wszczął postępowanie egzekucyjne, w ramach którego wydał zaskarżone postanowienie. Przedmiotem kontroli sądowej w niniejszej sprawie jest zaś wyłącznie to, czy organ zasadnie nałożył na Skarżącą grzywnę w celu upomnienia. W tym miejscu należy wyraźnie podkreślić, że w ramach kontroli sądowej tego rodzaju postanowienia weryfikacji nie podlega sama dopuszczalność egzekucji administracyjnej, właściwość organu egzekucyjnego czy też stopień wykonania obowiązku, bowiem tego rodzaju kwestie nie mogą być podnoszone w ramach zastosowania konkretnego środka egzekucyjnego, lecz w drodze zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego.
Grzywna w celu przymuszenia to środek egzekucyjny mający zastosowanie w przypadku przymusowej realizacji obowiązków o charakterze niepieniężnym (art. 1a pkt 12 lit. b tiret pierwsze u.p.e.a). Grzywnę w celu przymuszenia nakłada się, gdy egzekucja dotyczy spełnienia przez zobowiązanego obowiązku znoszenia lub zaniechania albo obowiązku wykonania czynności, a w szczególności czynności, której z powodu jej charakteru nie może spełnić inna osoba za zobowiązanego (art. 119 § 1 u.p.e.a.). Grzywnę nakłada się również, jeżeli nie jest celowe zastosowanie innego środka egzekucji obowiązków o charakterze niepieniężnym (art. 119 § 2 u.p.e.a.).
Grzywnę w celu przymuszenia nakłada organ egzekucyjny, który doręcza zobowiązanemu: 1) odpis tytułu wykonawczego zgodnie z art. 32; 2) postanowienie o nałożeniu grzywny (art. 122 § 1 u.p.e.a.). Postanowienie o nałożeniu grzywny powinno zawierać: 1) wezwanie do uiszczenia nałożonej grzywny w oznaczonym terminie z pouczeniem, że w przypadku nieuiszczenia grzywny w terminie zostanie ona ściągnięta w trybie egzekucji administracyjnej należności pieniężnych; 2) wezwanie do wykonania obowiązku określonego w tytule wykonawczym w terminie wskazanym w postanowieniu, z zagrożeniem, że w razie niewykonania obowiązku w terminie będą nakładane dalsze grzywny w tej samej lub wyższej kwocie, a w przypadku obowiązku wynikającego z przepisów prawa budowlanego lub z zakresu bezpieczeństwa i higieny pracy będzie orzeczone wykonanie zastępcze.
W orzecznictwie wskazuje się, że grzywna w celu przymuszenia nie jest karą, lecz formą nacisku mającą na celu skłonienie zobowiązanego - poprzez dolegliwość finansową - do określonego zachowania się. Stąd nie ma tutaj zastosowania wyrażona w prawie karnym zasada miarkowania, nakazująca dostosowanie wysokości nałożonej grzywny do możliwości finansowych zobowiązanego, przy czym grzywna powinna być na tyle dolegliwa, aby zmusiła zobowiązanego do wykonania obowiązku, gdyż tylko wtedy jej zastosowanie jest uzasadnione. Sytuacja majątkowa zobowiązanego i jego możliwości płatnicze mają znaczenie o tyle, o ile pozwalają ocenić skuteczność tego środka egzekucyjnego (zob. wyroki NSA: z 29 czerwca 2022 r. sygn. akt II OSK 471/20, z 10 stycznia 2018 r. sygn. akt II OSK 956/17, z 7 grudnia 2011 r. sygn. akt II OSK 1822/10, orzeczenia.nsa.gov.pl).
Dokonując wyboru środka egzekucyjnego organy egzekucyjne powinny każdorazowo mieć na uwadze przedmiot, zakres oraz charakter nałożonego obowiązku, a ponadto kierować się nie tyle niedogodnościami zobowiązanego, co skutecznością egzekucji. Grzywna w celu przymuszenia jest najłagodniejszym środkiem egzekucyjnym obowiązków o charakterze niepieniężnym, co wyraźnie ilustruje zestawienie jej z innym środkiem jakim jest wykonanie zastępcze. Zarówno w doktrynie, jak i w orzecznictwie sądowoadministracyjnym wskazuje się, że nie tylko koszty wykonania zastępczego, które obciążają zobowiązanego, ale również możliwość umorzenia, zwrotu (w całości lub w części) uiszczonej lub ściągniętej grzywny, czyni ją środkiem mniej uciążliwym od środka, jakim jest wykonanie zastępcze (por. wyrok NSA z 10 września 2024 r. sygn. akt II OSK 838/23, orzeczenia.nsa.gov.pl).
Dodatkowo należy zauważyć, że zgodnie z art. 125 § 1 u.p.e.a. w razie wykonania obowiązku określonego w tytule wykonawczym, nałożone, a nieuiszczone lub nieściągnięte grzywny w celu przymuszenia podlegają umorzeniu. Natomiast w myśl art. 126 tej ustawy na wniosek zobowiązanego, który wykonał obowiązek, grzywny uiszczone lub ściągnięte w celu przymuszenia mogą być w uzasadnionych przypadkach zwrócone w wysokości 75% lub w całości. To od zobowiązanego zależy zatem, czy wykona nałożony obowiązek, a w konsekwencji, czy poniesie koszty nałożonej grzywny. Zatem szerokie możliwości uniknięcia zapłaty grzywny w celu przymuszenia lub zwrotu zapłaconej kwoty czynią z tego środka egzekucyjnego środek mniej uciążliwy od wykonania zastępczego. Aby środek ten nabrał charakteru dyscyplinującego, nałożona grzywna powinna być więc na tyle wysoka, aby w ocenie zobowiązanego nieopłacalne było jej uiszczenie tylko dla odłożenia w czasie realizacji nakazanego obowiązku. Dlatego także, wymierzając grzywnę, organ egzekucyjny kieruje się zasadą celowości i skuteczności podjętych działań, a nie słusznym interesem strony (por. wyrok NSA z 28 maja 2021 r. sygn. akt II OSK 2557/18, orzeczenia.nsa.gov.pl).
W niniejszej sprawie Skarżąca zarzuca, iż nie ma możliwości odtworzenia stanu poprzedniego na swojej działce w "związku z pracami na działce sąsiedniej i aktualnym stanem faktycznym i wykonanymi pracami na podstawie decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego PINB.5170.50.2023 AK". Jednakże analiza akt administracyjnych prowadzi do wniosku, że Skarżąca ma świadomość ciążącego na niej obowiązku od dnia doręczenia jej decyzji Wójta Gminy Stężyca z 7 września 2023 r., która stała się ostateczna w dniu 29 września 2023 r. (vide: k. 54 akt organu I instancji). Konieczność wykonania obowiązku została zaktualizowana na mocy ww. upomnienia z 18 marca 2024 r.
Skarżąca twierdzi, że wykonywała prace (te, które - jak twierdzi - mogła wykonać), natomiast z okoliczności sprawy (vide: protokół oględzin z 13 września 2024 r.) wynika, że Skarżąca nie wykonała wszystkich obowiązków wynikających z decyzji Wójta Gminy Stężyca z 7 września 2023 r. W konsekwencji, nie można uznać, że decyzja została wykonana.
Skład orzekający zauważa, że jakiekolwiek były motywy braku możliwości wykonania ww. decyzji w pełni, akta administracyjne sprawy wskazują, że w toczącym się postępowaniu egzekucyjnym Skarżąca nie informowała organu egzekucyjnego o nich. Dopiero w zażaleniu na postanowienie organu I instancji (vide: k. 1-2 akt organu II instancji) Skarżąca wskazuje, że "wykonywane prace muszą być zgodne z toczącym się postępowaniem prowadzonym przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Kartuzach, nakazującego określone prace na działce sąsiedniej" [podkreślenie własne Sądu]. Stanowisko to nie zostało jednakże poparte żadnymi dowodami ani nie wyjaśniono, jaki wpływ na wykonanie obowiązku przez Skarżącą mają prace na sąsiedniej działce. Ponadto, Skarżąca nie wniosła żadnych zarzutów w sprawie egzekucji, o czym została pouczona w treści doręczonego jej tytułu wykonawczego. Zatem Skarżąca wykonała częściowo decyzję zobowiązującą ją do realizacji obowiązków, a jednocześnie świadomie nie wykonuje tej decyzji do końca podnosząc okoliczności, które nie znajdują potwierdzenia w zgromadzonym materiale dowodowym.
Powyższe prowadzi do wniosku, że organ egzekucyjny prawidłowo zastosował środek egzekucyjny zmierzający do doprowadzenia do wykonania wszystkich obowiązków orzeczonych w decyzji z 7 września 2023 r.
Odnosząc się natomiast do zarzutu Skarżącej, iż kwota grzywny jest rażąco wysoka i nieodpowiednia względem wykonanych już prac, należy wskazać, że organ egzekucyjny kierując się przede wszystkim efektywnością egzekucji winien mieć na uwadze treść tytułu wykonawczego, a także górną granicę wymierzanej grzywny i w uzasadnieniu postanowienia musi przytoczyć okoliczności, dlaczego nałożył grzywnę w takiej, a nie innej wysokości. Organ I instancji lakonicznie odniósł się do wysokości nałożonej grzywny wskazując na to, że jest ona "odpowiednia i adekwatna do zaniechań, jakich dopuszcza się właściciel nieruchomości, który nie wywiązał się z obowiązków wynikających z ostatecznej decyzji." Natomiast organ II instancji szerzej wyjaśnił powołując się na orzecznictwo, że grzywna w celu przymuszenia powinna być określona w takiej wysokości, by zobowiązanemu nie opłacało się jej uiszczenie w celu przedłużania postępowania egzekucyjnego. Zdaniem Kolegium, nałożenie grzywny w niższej kwocie zapewne nie skłoniłoby Skarżącej do wykonania obowiązku.
Sąd podziela pogląd wyrażony w wyroku NSA, w myśl którego, aby środek nabrał charakteru dyscyplinującego, nałożona grzywna powinna być na tyle wysoka, aby w ocenie zobowiązanego nieopłacalne było jej uiszczenie tylko dla odłożenia w czasie egzekwowanego obowiązku. Z tych też przyczyn w ramach uznania administracyjnego, wymierzając grzywnę, organ egzekucyjny winien kierować się zasadą celowości i skuteczności podjętych działań, a nie słusznym interesem strony (por. wyrok NSA z 10 października 2023 r. sygn. akt II OSK 59/21, orzeczenia.nsa.gov.pl). Ani sytuacja finansowa zobowiązanego, ani sytuacja rodzinna i życiowa nie mają wpływu na fakt nałożenia grzywny ani na jej wysokość. Grzywna musi stanowić bowiem pewne zagrożenie finansowe, bo tylko w takiej sytuacji spełni swoją rolę, to jest rolę ekonomicznego zagrożenia, które niejako zmotywuje do wykonania zobowiązania. Zasadnicze znaczenie w przedmiotowej sprawie ma fakt, że egzekwowany obowiązek wynika z ostatecznej, pozostającej w obrocie prawnym decyzji. Dopóki obowiązek ten nie zostanie wykonany, organ egzekucyjny jest zobligowany doprowadzić do jego wykonania, stosując w tym celu przewidziane prawem środki egzekucyjne, w tym również grzywnę w celu przymuszenia. W ocenie Sądu, nie znajduje podstaw uzależnianie wysokości wymierzanej grzywny w celu przymuszenia od możliwości finansowych zobowiązanej, jej sytuacji osobistej czy kwestii stopnia zaawansowania wykonania nałożonych obowiązków, tym bardziej, że może się ona uwolnić od zapłacenia nałożonej grzywny wykonując ciążący na niej obowiązek.
Reasumując, Sąd uznał, że wydane w sprawie postanowienia odpowiadają prawu, w szczególności zawierają wszystkie elementy, o których mowa w art. 122 § 2 u.p.e.a. Także przeprowadzone przez organy postępowanie należy uznać za prawidłowe. W jego toku należycie wyjaśniono stan faktyczny sprawy (m.in. okoliczność, że Skarżąca nadal nie wykonała w pełni obowiązku nałożonego decyzją z 7 września 2023 r.), w konsekwencji czego wykazano, że zostały spełnione przesłanki wymierzenia grzywny w celu przymuszenia. Oceny tej nie zdołały natomiast podważyć zarzuty podniesione w skardze.
Biorąc pod uwagę powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku oddalił skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a.
Sprawę rozpoznano w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 119 pkt 3 p.p.s.a., zgodnie z którym sprawa może być rozpoznana w tym trybie jeżeli przedmiotem skargi jest m.in. postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie.