II SA/Gd 191/23

II SA/Gd 191/23 - Wyrok WSA w Gdańsku
Data orzeczenia
2023-11-29
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-02-23
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Sędziowie
Dariusz Kurkiewicz /sprawozdawca/
Justyna Dudek-Sienkiewicz
Magdalena Dobek-Rak /przewodniczący/
Symbol z opisem
6091 Przywrócenie stosunków wodnych na gruncie lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom
Hasła tematyczne
Wodne prawo
Sygn. powiązane
III OSK 1148/24 - Wyrok NSA z 2025-09-12
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2025 poz 2625
art. 234 ust. 1
Ustawa z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Magdalena Dobek-Rak Sędzia WSA Dariusz Kurkiewicz (spr.) Asesor WSA Justyna Dudek-Sienkiewicz po rozpoznaniu w Gdańsku w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 29 listopada 2023 r. sprawy ze skargi D. Z. oraz T. Z. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z dnia 22 grudnia 2022 r. nr SKO Gd/1394/22 w przedmiocie przywrócenia stosunków wodnych na gruncie lub wykonania urządzeń zapobiegającym szkodom, oddala skargę.
Uzasadnienie
Skarga D. Z. i T. Z. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z 22 grudnia 2022 r. utrzymującą w mocy decyzję Burmistrza Kartuz z 2 lutego 2022 r. o odmowie nakazania Gminie Kartuzy przywrócenia stanu poprzedniego w obrębie działek nr [...] i [...] położonych w Kartuzach lub wykonania urządzeń zapobiegających szkodom została wniesiona w następującym stanie sprawy:
Pismem z 7 lipca 2021 r. skarżący wystąpili do Burmistrza Kartuz o wszczęcie postępowania w trybie art. 234 ustawy Prawo wodne twierdząc, że od roku 2018, w którym to wykonano prace związane z budową drogi gminnej prowadzącej na promenadę (działki nr [...] i [...] obr. [...] w Kartuzach), zmianie uległ kierunek odprowadzania wody, na skutek czego woda z ww. działek odprowadzana jest na teren działek nr [...] i [...] obr. [...] w Kartuzach, stanowiących ich własność. Zdaniem stron wnoszących o wszczęcie postępowania - zmiana kierunku odprowadzania wód opadowych związana jest ze zmianą nachylenia terenu działek nr [...] i [...] obr. [...] w Kartuzach, co wykonane zostało niezgodnie z parametrami przyjętymi w projekcie budowlanym. Takie działanie, zdaniem skarżących, spowodowało utrudnienia i uniemożliwiło zagospodarowanie działek nr [...] i [...] obr. [...] w Kartuzach, co wpłynęło na zaniżenie realnej wartości wspomnianych gruntów. Strony żądające wszczęcia postępowania, na poparcie przyjętej argumentacji, przedłożyły materiał filmowy wykonany podczas ulewnego deszczu, który miał miejsce 30 czerwca 2021 r.
Postanowieniem z 18 sierpnia 2021 r. wszczęte zostało postępowanie w trybie art. 234 ustawy Prawo wodne oraz w dniu 15 września 2021 r. Burmistrz powołał biegłego z zakresu hydrogeologii – M. G., zaś w dniu 22 października 2021 r. przeprowadził oględziny nieruchomości z udziałem biegłego.
W trakcie oględzin wykonano fotografie wjazdu na działkę nr [...], fragmentu działki nr [...], oraz fragmentów działki nr [...] i działki nr [...]. W listopadzie 2021 r. biegły sporządził opinię w zakresie zmiany stanu wody na gruncie stanowiącym działki nr [...] i [...] ze szkodą dla działek nr [...] i [...]. Opinia została sporządzona w celu ustalenia:
1) czy na działkach nr [...] i [...] doszło do zmiany stanu wody, a jeśli tak, to co było tego przyczyną;
2) czy na działkach nr [...] i [...] zaistniała realna i uprawdopodobniona szkoda jako konsekwencja ewentualnej zmiany stosunków wodnych na działkach nr [...] i [...];
3) czy istnieje związek przyczynowo - skutkowy pomiędzy ewentualną zmianą stosunków wodnych na działkach nr [..] i [...] a ewentualną szkodą zaistniałą na działkach nr [...] i [...];
4) ewentualnie sposobu przywrócenia poprzedniego stanu wody na działkach nr [..] i [...] lub wykonania urządzeń zapobiegających szkodom.
Biegły wyjaśnił, że analizowany teren znajduje się w obszarze podścielonym czwartorzędowymi glinami zwałowymi, które są utworami nieprzepuszczalnymi lub bardzo słabo przepuszczalnymi. Z tego względu wody opadowe lub wody napływające z terenów leżących wyżej niż działki nr [...] i [...] mogą stagnować przez jakiś czas od wystąpienia opadu na terenie tych działek. Analizowany obszar nachylony jest w kierunku południowo - wschodnim, tzn. w kierunku jez. Karczemnego, które stanowi zlewnie dla okolicznych terenów. Do jez. Karczemnego ciążą też wody opadowe z działek nr [...]-[..]. Według mapy topograficznej obrazującej analizowany teren w 1992 r. kierunek spływu wód powierzchniowych odbywał się z północy na południe (s. 11 opinii). Analizowany teren nie jest uznawany za zagrożony wystąpieniem powodzi. Działki nr [...] i [...] są objęte miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego - zgodnie z jego zapisami działki te stanowią teren dróg wewnętrznych. Odprowadzanie wody deszczowej ma się odbywać do sieci kanalizacji deszczowej lub do gruntu zgodnie z przepisami odrębnymi. Zalecono stosowanie nawierzchni półprzepuszczalnych do utwardzania dróg. Aktualnie zajęte są pod drogę - Promenadę Asesora. Wody opadowe spływają tą drogą w kierunku działek nr [..] i [...]. Im bardziej intensywne opady, tym działki [...] i [...] są bardziej narażone na zalanie wodami opadowymi (s.12 opinii). Powołując się na informacje z Instytutu Meteorologii i Gospodarki Wodnej, biegły stwierdził, że w ostatnich latach obserwuje się wzrost zagrożenia intensywnymi zjawiskami meteorologicznymi, takimi jak intensywne kilkudniowe opady deszczu o charakterze rozlewnym oraz krótkotrwałe deszcze ulewne i nawalne powodujące wezbrania i powodzie lokalne typu flash flood (powódź błyskawiczna). Przy opadzie dobowym przewyższającym 30 mm/m2 (tzw. opad zagrażający) tworzą się lokalne podtopienia, zalania terenów i pomieszczeń niżej położonych, na ulicach i powierzchniach zwartych tworzy się stojąca warstwa wody, a na terenach o zróżnicowanej rzeźbie następuje jej szybki spływ, co powoduje erozję i spływanie gleb oraz utrudnienia w ruchu kołowym i pieszym. Analizowany teren leży na obszarze występowania opadów od 15 do 25 mm/m2 na dobę (w okresie od maja do października). W dniu oględzin nieruchomości, tzn. w dniu 22 października 2021 r., wystąpił opad o wielkości do 8,5 mm/m2. W dniach poprzedzających oględziny miały miejsce opady o wielkości maksymalnej 1,2 mm/m2. Biegły wskazał, że film zaprezentowany przez skarżących obrazuje sytuację z 30 czerwca 2021 r., kiedy na analizowanym obszarze miała miejsce intensywna burza z ulewnymi opadami powodującymi zalanie dróg i podtopienia. Na jednym filmie uwidoczniono zlewanie się wody z ul. Wzgórze Wolności (droga wojewódzka nr 211) na działkę nr [..]. Na jezdni ul. Wzgórze Wolności woda sięgała do połowy kół samochodowych. Na drugim filmie widać, jak woda z drogi nr 211 zlewa się na Promenadę Asesora (działki nr [...] i [...]), a stamtąd na działkę nr [...]. Sytuacja z dnia 30 czerwca 2021 r. stanowiła jedyny przypadek zalania działki nr [...] zaobserwowany przez skarżących (s. 13-15 opinii).
W dniu 22 października 2021 r. biegły przeprowadził oględziny przedmiotowych gruntów. Biegły ustalił, że droga przebiegająca po działkach nr [..] i [...] (Promenada Asesora) na odcinku od ul. Wzgórze Wolności do południowej granicy działki nr [...] jest wyłożona kostką brukową. Na dalszym odcinku droga jest nadsypana piaskiem oraz mieszaniną piasku i kamieni. W dniu oględzin oraz kilka dni przedtem miały miejsce opady deszczu, a zatem powierzchnia kostki brukowej na Promenadzie Asesora była wilgotna, zaś część Promenady nadsypana piaskiem i kamieniami była miękka i pokryta kałużami w zagłębieniach. Nie zaobserwowano oznak zlewania się wody na działkę nr [..]. Nie stwierdzono również, by woda zlewała się z drogi na działkę nr [..]. Stwierdzono, że na terenie działki nr [..] znajduje się wylot rury. Skarżący oświadczyli, że rura zbiera wody opadowe z ul. Wzgórze Wolności i została zainstalowana za ich zgodą. Ich zdaniem rura jest jednak niedrożna. Wskazali, że nie stanowi ona przedmiotu postępowania w sprawie. Podali również, że teren działek nr [..] i [..] został podniesiony, zaś przedtem był na tej samej wysokości, co wspomniana rura. Jako szkodę powstałą na skutek zmiany stosunków wodnych na terenie działek nr [..] i [..] wskazali niemożność inwestowania na terenie ich gruntów - na działce nr [..] woda wpływa pod worki z ziemią ogrodniczą i powoduje ich zamakanie. Biegły zwrócił uwagę, że na działce nr [..] znajduje się budynek, z którego wody opadowe odprowadzane są rynnami do gruntu. Teren działki jest utwardzony kruszywem/żużlem, a powierzchnia gruntu umożliwia tworzenie się zastoisk wodnych (s. 16 opinii).
Po dokonaniu oględzin biegły uzyskał informację, że część Promenady Asesora przylegająca do południowej części działki nr [..] i do działki nr [..] została pokryta gumową matą przerostową. W ocenie biegłego materiał taki korzystnie wpływa na chłonność gruntu (s.17 opinii).
Biegły wskazał, że analizowany teren leży w bliskości jez. Karczemnego. Są to tereny podmokłe, a w niedalekiej przeszłości (na początku XX w.) miały charakter bagienny, co stwierdzono na podstawie odwiertów hydrogeologicznych. Przed budową drogi w 2018 r. działki nr [..] i [..] zagospodarowane były niemal analogicznie jak obecnie. Jedynie wjazd na działkę nr [..] pokryty był kruszywem/żużlem (obecnie wjazd pokryty jest kostką brukową - dod. Kolegium). Powierzchnia Promenady znajdowała się na tej samej wysokości, co wjazd na działkę nr [..]. W początkowej części powierzchnia promenady mogła być pokryta asfaltem przechodzącym w trylinkę, zaś w dalszej części utwardzona była kruszywem/żużlem. W północnej części Promenada była nachylona w kierunku północnym, zaś na wysokości wjazdu do budynku znajdującego się na działce nr [..] był punk przegięcia, od którego Promenada utrzymywała nachylenie w kierunku południowym. Wylot rury na działce nr [..] znajdował się poniżej poziomu Promenady. Obecnie wylot ten znajduje się jeszcze niżej. W czerwcu 2018 r. przeprowadzono modernizację Promenady: wjazd na Promenadę z drogi wojewódzkiej nr 211 ograniczono krawężnikiem, północną część Promenady pokryto kostką brukową. Ze zdjęć z czerwca 2018 r. wynika, że z jednej strony Promenada ograniczona jest skarpą, która oddziela ją od parkingu samochodowego, zaś z drugiej strony teren przyległy do Promenady opada skarpą w kierunku działki nr [..]. Z fotografii wynika, że na skutek modernizacji dokonanej w czerwcu 2018 r. teren Promenady został podniesiony (s.18 opinii).
Biegły przeanalizował projekt budowlany przebudowy drogi na działkach nr [..] i [..] i stwierdził, że projekt przewidywał powierzchniowe odwodnienie nawierzchni jezdni i chodników poprzez nadanie im odpowiednich spadków podłużnych i poprzecznych. Plan spływu wody opracowany na etapie projektowym jest zgodny z ujawnionymi współcześnie kierunkami spływu wód powierzchniowych z terenu działek nr [..] i [..]. W trakcie oględzin biegły przeprowadził pomiary i porównał je z mapą sporządzoną w listopadzie 2018 r. dla celów projektowych dla zadania pod nazwą "Budowa ciągu pieszo - jezdnego w Kartuzach nad jeziorem Karczemnym" w ramach zadania "Budowa ciągu pieszo - rowerowego w Kartuzach nad jeziorem Karczemnym. Biegły stwierdził, że spadek Promenady przebiega z północy na południe i jest tożsamy ze spadkiem terenu istniejącym przed modernizacją Promenady. Teren północnej części Promenady został podniesiony względem poziomu jezdni drogi wojewódzkiej nr 211, co zapobiega zlewaniu się wody z drogi na Promenadę. Nie ma także możliwości, by woda zlewała się z Promenady na działkę nr [..], gdyż Promenada jest ograniczona w tym miejscu krawężnikiem. Pomiary wykazały, że teren działek nr[..] i [..] mógł zostać podniesiony o 0,2 -0,5 m w stosunku do stanu sprzed modernizacji (s.19 - 20 opinii).
Biegły w trakcie oględzin wykonał odwierty geologiczne. Wykazały one, że na terenie działki nr [..] zwierciadło wód gruntowych znajduje się płytko - na głębokości 30 cm. Pod warstwą gleby próchniczej o miąższości 40 cm nawiercono namuły organiczne (osady denne lub bagienne o miąższości 70 cm) podścielone bardzo słabo przepuszczalną gliną piaszczystą. Namuły na terenie działki nr [..] świadczą o osadzaniu się cząstek mineralnych w trakcie spływu powierzchniowego wód do zlewni jez. Karczemnego, jak również o tym, że dawniej brzegi jeziora były bardziej zabagnione niż obecnie. Odwierty wykazały również, że na terenie Promenady, na wysokości działki nr [..] znajduje się nasyp budowlany o miąższości 40 cm, podścielony glebą próchniczą. Pod warstwą gleby próchniczej znajdują się namuły organiczne o miąższości 40 cm, zaś pod nimi słabo przepuszczalna glina piaszczysta. Poziom wód gruntowych znajduje się 70 cm pod powierzchnią gruntu. Z odwiertu wykonanego na terenie Promenady na wysokości działki nr [..] wynika, że znajduje się tam nasyp budowlany o miąższości 40 cm, podścielony glebą próchniczą o miąższości 30 cm. Pod warstwą gleby próchniczej znajdują się namuły organiczne o miąższości 20 cm, zaś pod nimi słabo przepuszczalna glina piaszczysta. Poziom wód gruntowych znajduje się 60 cm pod powierzchnią gruntu. Biegły wyjaśnił, że namuły organiczne, podobnie jak gleba, są bardzo słabo przepuszczalne, a ponadto mają dużą wilgotność naturalną, nawet w okresach suchych. W ocenie biegłego wykonanie podłoża pod Promenadę Asesora na podsypce cementowo - piaskowej i podbudowie z kruszywa łamanego oraz warstwie ulepszonego podłoża z piasku średniego zwiększyło jego chłonność i zapobiega tworzeniu się zastoisk wodnych. Wykonanie południowej części Promenady jako piaszczystego wału przyczynia się do odbioru wód opadowych spływających po powierzchni drogi, akumuluje wodę opadową i uwalnia ją do środowiska z opóźnieniem (mała retencja). Uwzględniając bliskość jeziora oraz płytko znajdujące się wody gruntowe, biegły stwierdził, że nadsypanie powierzchni Promenady zapobiega powstawaniu podmokłości lub ogranicza proces powstawania podmokłości w wyniku wypełniania się wodą profilu gruntowego. Cechą charakterystyczną terenu pomiędzy drogą wojewódzką nr 211 a jez. Karczemnym są lokalne podtopienia wynikające z budowy geologicznej terenu i usytuowania na kierunku spływu wód powierzchniowych, tzn. ciążenia wód w kierunku jez. Karczemnego (s. 20 -21 opinii).
Podsumowując swą opinię (str. 21 - 22), biegły wskazał, że:
1) teren działek nr [..] i [..] został wyniesiony w stosunku do rzędnych terenu ustalonych na podstawie mapy z listopada 2018 r. sporządzonej dla celów projektowych;
2) kierunek spływu wód powierzchniowych jest zgodny z kierunkiem archiwalnym ujawnionym na mapie topograficznej oraz mapie sporządzonej dla celów projektowych;
3) naturalne grunty zalegające na badanym terenie mają właściwości bardzo słabo przepuszczalne, w związku z tym nasyp wykonany na terenie działek nr [..] i [..] wpływa na poprawę chłonności gruntu, tj. opóźnia spływ wód powierzchniowych, co jest zjawiskiem pożądanym na badanym terenie;
4) na podstawie pomiarów geodezyjnych skonfrontowanych z mapą sporządzoną dla celów projektowych stwierdzono, że Promenada Asesora została wykonana w sposób zapobiegający zlewaniu się wód opadowych z drogi wojewódzkiej nr 211 na Promenadę Asesora, a stamtąd na działkę nr [..];
5) opad zarejestrowany przez skarżących w dniu 30 czerwca 2021 r. był zjawiskiem incydentalnym i trudnym do przewidzenia; skutkował powstaniem podtopień w całym powiecie kartuskim; zalanie gruntu skarżących tego dnia spowodowane było niemożnością odbioru wody przez system kanalizacji drogi nr 211 - woda z tej drogi spływała więc na Promenadę Asesora, a stamtąd na grunt skarżących;
6) działka nr [..] jest działką sklasyfikowaną w ewidencji gruntów jako łąka, nie stanowi zatem terenu inwestycyjnego; w trakcie oględzin ustalono, że na jej terenie nie odbywa się koszenie lub wypas zwierząt, a zatem zalanie tej działki nie spowodowało strat inwestycyjnych po stronie jej właścicieli;
7) co do szkód czynionych przez wody opadowe na terenie działki nr [..] stwierdzono, że tworzenie się zastoisk wodnych na gruntach słabo przepuszczalnych jest zjawiskiem normalnym; zastoiska wody tworzą się w południowej części działki nr [..] i są skutkiem zlewania się wody z jej części północnej; woda nie przelewa się natomiast na tę działkę z Promenady Asesora;
8) zastosowanie mat przerostowych poprawia retencję wód spływających, zwiększa wodochłonność, poprawia komfort dla pieszych i rowerzystów oraz poprawia estetykę otoczenia.
Skarżący zapoznali się z opinią i pismem z 31 stycznia 2022 r. zgłosili swoje zastrzeżenia podnosząc, że:
1) opinia została sporządzona nie przez hydrologa, lecz przez dr nauk przyrodniczych o specjalności górnictwo i geologia inżynierska o uprawnieniach geologa w zakresie wód podziemnych;
2) działki nr[..] i [..], które według miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego stanowią teren dróg wewnętrznych, są przez biegłego, z niewiadomych powodów, nazywane "Promenadą Asesora";
3) biegły nie ustalił, jakie było ukształtowanie terenu i stosunki wodne przed wybudowaniem drogi, a oparł się jedynie na fotografiach z geoportalu, nie zaś na odpowiednich archiwalnych dokumentach;
4) biegły nie ustalił, jakie były rzędne terenu przed budową drogi, czy na analizowanym terenie istniały jakieś urządzenia wodne, i w którym kierunku odpływały wody;
5) załączone mapy są mało czytelne, kierunki spływu wody nie oddają spadków terenu, intensywności spływu, opinia nie zawiera porównania sytuacji przed i po inwestycji;
6) biegły odrzucił dokumenty powoływane skarżących, co dowodzi, że biegły nie uwzględnił stanu archiwalnego;
7) opinia jest obszerna, lecz nieobiektywna, bo nie ma w niej porównania stanu analizowanego terenu przed inwestycją i po niej;
8) opinia nie dowodzi, że stosunki wodne na skutek budowy drogi nie uległy zmianie ze szkodą dla gruntów sąsiednich.
W dniu 2 lutego 2022 r. Burmistrz Kartuz wydał decyzję o odmowie nakazania gminie Kartuzy przywrócenia stanu poprzedniego w obrębie działek nr [..] i [..] i wykonania urządzeń zapobiegających szkodom, zaś skarżący zakwestionowali je wniesieniem odwołania. Skarżący zarzucili naruszenie przepisów postępowania administracyjnego, zakwestionowali rzetelność i obiektywizm sporządzonej opinii, a także uprawnienia biegłego. Zdaniem skarżących brak obiektywizmu może wynikać z faktu, że organ I instancji orzekał w sprawie dotyczącej gruntów stanowiących własność gminy Kartuzy, na których zrealizowano inwestycję skutkującą zmianą stosunków wodnych ze szkodą dla gruntów należących do skarżących. W sprawie tej inwestycji prowadzone jest postępowanie w celu zbadania, czy nie stanowi ona samowoli budowlanej. Zaprojektowany dla tej inwestycji sposób odprowadzania wód opadowych jest niemożliwy do realizacji, bowiem woda musiałaby płynąć wówczas "pod górę". Skarżący wskazali, że biegły nie zapoznał się z mapami terenu obrazującymi stan sprzed realizacji inwestycji, o czym świadczy to, że biegły uznał, że powoływane przez skarżących dokumenty nie dotyczą analizowanych gruntów. Skarżący uważają, że biegły winien ustalić, jak sytuacja wyglądała przed realizacją inwestycji, a następnie porównać ją z sytuacją istniejącą obecnie i dopiero na tej podstawie stwierdzić, czy inwestycja skutkowała zaburzeniem stosunków wodnych.
Rozpoznając sprawę w pierwszej kolejności Kolegium wyjaśniło, że Burmistrz Kartuz jest organem właściwym dla rozpatrzenia sprawy wszczętej wnioskiem skarżących o nakazanie gminie Kartuzy przywrócenia stanu poprzedniego na gruncie stanowiącym działki nr [..] i [..] oraz wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom. W sprawie nie zaistniały bowiem przesłanki wyłączenia Burmistrza Kartuz z rozpatrzenia tej sprawy i wyznaczenia innego organu właściwego. Szczegółowe uzasadnienie dla takiego stanowiska zostało zawarte w postanowieniu Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z dnia 9 sierpnia 2021 r., które znajduje się również w aktach organu I instancji. Nadto, po przeanalizowaniu niniejszej sprawy, Kolegium nie stwierdziło, by Burmistrz Kartuz, rozpatrując wniosek skarżących i wydając zaskarżoną decyzję, nie zachował niezbędnej bezstronności. W ocenie Kolegium okoliczność, że postępowanie dotyczyło gruntu stanowiącego własność Gminy Kartuzy w żaden sposób nie wpłynęła na prowadzenie postępowania i rozpatrzenie niniejszej sprawy.
Przechodząc do oceny prawidłowości wydanej w sprawie decyzji, Kolegium stwierdziło, że w żaden sposób nie narusza ona przepisów prawa. Kolegium wyjaśniło, że w sprawach dotyczących zaburzenia stosunków wodnych i ewentualnego zastosowania sankcji przewidzianych przepisami u.p.w. podstawowym dowodem jest opinia biegłego hydrologa. Hydrolog wskazuje bowiem, czy w obrębie nieruchomości doszło do zaburzenia stosunków wodnych, a jeśli tak, to co jest przyczyną tego zaburzenia. Hydrolog określa także sposób, w jaki stosunki wodne powinny zostać przywrócone do poprzedniego stanu lub w jaki sposób zapobiegać negatywnym konsekwencjom zaburzenia stosunków wodnych, jeśli przywrócenie ich do poprzedniego stanu nie jest już możliwe.
Jak już wyżej opisano w niniejszej sprawie, na zlecenie Burmistrza Kartuz sporządzona została opinia w sprawie zaburzenia stosunków wodnych w obrębie działek nr [..] i [..] stanowiących własność Gminy Kartuzy oraz działek nr [..] i [..] stanowiących własność Państwa Z. Zdaniem Kolegium opinia ta dowodzi, że prace budowlane prowadzone na działkach nr [..] i [..] nie spowodowały zmian stanu wody na tych działkach ze szkodą dla działek skarżących. W konsekwencji Kolegium uważa, że brak jest podstaw dla zastosowania w niniejszej sprawie sankcji z przepisu art. 234 ust. 3 u.p.w.
W opinii biegły stwierdził bowiem, że na terenie działek nr [..] i [..] nie doszło do zmiany kierunku i natężenia odpływu wód opadowych lub roztopowych ze szkodą dla gruntów sąsiednich, w szczególności działek nr[..] i [..].
Biegły zwrócił uwagę na to, że działki nr [..]-[..] są położone na terenie, którego budowa geologiczna sprzyja powstawaniu zastoisk wodnych i lokalnych podtopień, w szczególności w okresach intensywnych opadów. Biegły wskazał bowiem, że przedmiotowy obszar podścielony jest czwartorzędowymi glinami zwałowymi, które są utworami nieprzepuszczalnymi lub bardzo słabo przepuszczalnymi. Z tego względu wody opadowe lub wody napływające z terenów leżących wyżej niż działki nr [..] i [..] mogą stagnować przez jakiś czas od wystąpienia opadu na terenie tych działek. Na podstawie odwiertów przeprowadzonych w trakcie oględzin w dniu 22 października 2021 r. biegły ustalił bowiem, że na terenie działek skarżących i działek nr [..] i [..] zwierciadło wód gruntowych znajduje się płytko - na głębokości od 30 do 70 cm. Na terenie działek skarżących, jak również na terenie działek nr[..] i [..], pod warstwą gleby próchniczej nawiercono namuły organiczne. Namuły te podścielone są bardzo słabo przepuszczalną gliną piaszczystą. Biegły wyjaśnił, że namuły organiczne, podobnie jak gleba, są bardzo słabo przepuszczalne, a ponadto mają dużą wilgotność naturalną, nawet w okresach suchych. Na podstawie dokumentów biegły stwierdził, że teren działek nr [..] i [..] został wyniesiony w stosunku do rzędnych terenu ustalonych na podstawie mapy z listopada 2018 r. sporządzonej dla celów projektowych. Odwierty wykazały, że na terenie Promenady, na wysokości działek skarżących, znajduje się nasyp budowlany o miąższości 40 cm. Zdaniem biegłego wykonanie podłoża pod Promenadę Asesora na podsypce cementowo - piaskowej i podbudowie z kruszywa łamanego oraz warstwie ulepszonego podłoża z piasku średniego zwiększyło jego chłonność i zapobiega tworzeniu się zastoisk wodnych. Wykonanie południowej części Promenady jako piaszczystego wału przyczynia się do odbioru wód opadowych spływających po powierzchni drogi, akumuluje wodę opadową i uwalnia ją do środowiska z opóźnieniem. Uwzględniając bliskość jeziora oraz płytko znajdujące się wody gruntowe, biegły stwierdził, że nadsypanie powierzchni Promenady zapobiega powstawaniu podmokłości lub ogranicza proces powstawania podmokłości w wyniku wypełniania się wodą profilu gruntowego. Biegły stwierdził też, że pokrycie części Promenady matą przerostową korzystnie wpływa na chłonność gruntu.
Biegły wyjaśnił również, że inwestycja przeprowadzona przez Gminę na terenie działek nr [..] i [..] nie spowodowała zmiany kierunku spływania wód powierzchniowych na analizowanym terenie. Teren nachylony jest w kierunku południowo - wschodnim, tzn. w kierunku jeziora Karczemnego, które stanowi zlewnie dla okolicznych terenów, m.in. dla wód opadowych z działek nr [...]-[..]. Wody powierzchniowe, zarówno w przeszłości, jak i obecnie, spływają w kierunku tego jeziora. Nachylenie terenu oraz będący konsekwencją nachylenia terenu kierunek spływu wód powoduje, że wody opadowe spływają w kierunku działek nr[..] i [..].
Biegły wskazał także, że film zaprezentowany przez skarżących obrazuje sytuację z 30 czerwca 2021 r., kiedy na analizowanym obszarze miała miejsce intensywna burza z ulewnymi opadami powodującymi zalanie dróg i podtopienia. Na jednym filmie uwidoczniono zlewanie się wody z ul. Wzgórze Wolności (droga wojewódzka nr 211) na działkę nr [..]. Na jezdni ul. Wzgórze Wolności woda sięgała do połowy kół samochodowych. Na drugim filmie widać, jak woda z drogi nr 211 zlewa się na Promenadę Asesora (działki nr[..] i [..]), a stamtąd na działkę nr [..]. Intensywność opadów spowodowała, że system kanalizacji drogi nr 211 nie był stanie odebrać całej wody, jaka znalazła się na drodze, w rezultacie woda z tej drogi spływała więc na Promenadę Asesora, a stamtąd na grunt skarżących. Sytuacja z 30 czerwca 2021 r. stanowiła jedyny przypadek zalania działki nr [..] zaobserwowany przez skarżących. Promenada Asesora została natomiast wykonana w taki sposób, by zapobiegać zlewaniu się wody na Promenadę, a stamtąd na działki sąsiednie. W dniu oględzin oraz kilka dni przedtem miały miejsce opady deszczu, a zatem powierzchnia kostki brukowej na Promenadzie Asesora była wilgotna, zaś część Promenady nadsypana piaskiem i kamieniami była miękka i pokryta kałużami w zagłębieniach. Nie zaobserwowano oznak zlewania się wody na grunt skarżących. W trakcie oględzin biegły stwierdził, że w południowej części działki nr [..] tworzą się zastoiska wody, lecz jest to skutek zlewania się wody z jej części północnej. Woda nie przelewa się natomiast na tę działkę z Promenady Asesora.
Biegły zwrócił również uwagę, że na działce nr [..] znajduje się budynek, z którego wody opadowe odprowadzane są rynnami do gruntu. Teren działki jest utwardzony kruszywem/żużlem, a powierzchnia gruntu umożliwia tworzenie się zastoisk wodnych.
Zdaniem Kolegium przywołane wyżej wnioski z opinii biegłego dowodzą, że wybudowanie Promenady przez Gminę nie spowodowało zaburzenia stosunków wodnych ze szkodą dla gruntu Państwa Z. Zatrzymywanie się wody opadowej na terenie działek nr [..] i [..] nie jest skutkiem inwestycji przeprowadzonej na działkach nr [..] i [..], a wynika z kierunku spływu wód powierzchniowych w kierunku jeziora Karczemnego oraz budowy geologicznej przedmiotowego terenu, która utrudnia przesiąkanie wody opadowej z powierzchni do głębiej położonych warstw.
Z uwagi liczne zarzuty skarżących do opinii biegłego Kolegium zwróciło się do nich o wyjaśnienie następujących kwestii:
1) na jakiej podstawie twierdzą, że inwestycja przeprowadzona przez Gminę na działkach nr [..] i [..] została przeprowadzona niezgodnie z projektem;
2) na jakiej podstawie twierdzą, że inwestycja została zrealizowana w oparciu o projekt "Przebudowa drogi gminnej na działkach[..] i [..] obr.[..] w Kartuzach", nie zaś w ramach zadania "Budowa ciągu pieszo - rowerowego w Kartuzach nad Jeziorem Karczemnym";
3) czy poza sytuacją z 30 czerwca 2021 r. w okresie od czerwca 2018 r. do chwili obecnej dochodziło do zlewania się wody z działek nr [..] i [..] na ich grunt, a jeśli tak to kiedy. Jednocześnie Kolegium wskazało skarżącym, że na poparcie swoich twierdzeń winni przesłać dowody.
Kolegium zwróciło się także do organu I instancji o odniesienie się do zarzutów skarżących odnośnie:
1) wykonania inwestycji niezgodnie z projektem;
2) realizacji inwestycji w oparciu o projekt "Przebudowa drogi gminnej na działkach [..] i [..] obr.[..] w Kartuzach", nie zaś w ramach zadania "Budowa ciągu pieszo - rowerowego w Kartuzach nad Jeziorem Karczemnym";
3) niewykonania urządzeń wspomnianych w piśmie Burmistrza Kartuz z 3 czerwca 2008 r. oraz w decyzji Starosty Kartuskiego z 11 czerwca 2008 r., nr R.6025 - 12/2008/MK.
W odpowiedzi skarżący wyjaśnili, że inwestycję wykonano niezgodnie z projektem, ponieważ nachylenie poprzeczne drogi jest przeciwne do zaprojektowanego oraz nie wykonano zaprojektowanych warstw. Na dowód skarżący przesłali ekspertyzę stanu technicznego wykonaną na zlecenie Gminy Kartuzy w związku z postępowaniem prowadzonym przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Kartuzach. Ekspertyza została wykonana w listopadzie 2019 r. przez inż. Ł. K. Skarżący zacytowali fragmenty ekspertyzy dowodzące, ich zdaniem, że realizacja inwestycji doprowadziła do zalewania ich działek wodami opadowymi. Skarżący wskazali, że krawężnik znajdujący się na wysokości działki nr [..] nie stanowi przeszkody dla napływającej wody, co stwierdził również autor ekspertyzy w uzupełnieniu do niej. W ekspertyzie stwierdzono też, że zastosowane wzmocnienie podłoża gruntowego jest niezgodnew zakresie grubości z rozwiązaniem projektowym. W konsekwencji Skarżący uważają, że - wbrew zapewnieniom projektanta - obszar oddziaływania inwestycji nie ogranicza się wyłącznie do działek nr[..] i [..]. Nadto nie wykonano powierzchniowego odwodnienia nawierzchni jezdni i chodników poprzez nadanie im odpowiednich spadków podłużnych i poprzecznych. Skarżący wskazali też na pismo projektanta z 8 marca 2018 r., w którym projektant zalecił wykonanie spadku poprzecznego odwrotnie niż w zatwierdzonym projekcie, tzn. w kierunku działki nr [..], gdyż w przeciwnym wypadku należałoby umocnić skarpę przy parkingu, co spowoduje po stronie Gminy dodatkowe koszty. Dalej skarżący wskazali, że kierunek spływu wody, tzn. na ich grunty, zobrazowany został na rysunkach. Kontynuacja gminnej inwestycji została wstrzymana przez Wojewodę i zawieszona przez Starostę. Skarżący przesłali kopię ekspertyzy stanu technicznego oraz kopię projektu. Odnośnie przypadków zlewania się wody opadowej na ich grunt wskazali, że od czerwca 2018 r. dochodziło do tego w momentach intensywnych opadów. Wskazali, że nie są w stanie udokumentować wszystkich tych sytuacji.
Kolegium przeanalizowało treść opinii inż. K. i doszło do wniosku, że wnioski w niej zawarte nie świadczą o tym, że zrealizowana przez Gminę inwestycja spowodowała zlewanie się wody opadowej na działki skarżących. Tym samym powołana przez skarżących opinia nie może - zdaniem Kolegium, podważyć opinii biegłego sporządzonej na potrzeby niniejszego postępowania. W opinii tej zwrócono uwagę na to, że w projekcie budowlanym założono, że odwodnienie obiektu (drogi wewnętrznej stanowiącej utwardzony kostką betonową fragment działki nr [..]) ma być odwodnieniem powierzchniowym i polegać ma na skierowaniu wody do prawej krawędzi jezdni drogi wewnętrznej (przeciwnej do działki nr [..]), a następnie na działki nr [..] i [..], które na etapie realizacji projektu, w części południowej były niezagospodarowane i posiadały powierzchnię biologicznie czynną zdolną przejąć wodę opadową z wybudowanego obiektu, tzn. terenu utwardzonego kostką betonową. Dodatkowo, od strony działki nr [..], zaprojektowano wysoki krawężnik w celu zabezpieczenia tej działki przed napływem wody opadowej. Dalej autor analizy stwierdził, że istotnie, na etapie prac zastosowano przeciwpochylenie podłużne, które skutkuje kierowaniem wody opadowej w stronę działki nr [..] (str. 15-18 opinii). Autor opinii przywołał pismo projektanta z 8 marca 2018 r., na które powoływali się także skarżący, z którego to pisma wynika, że projektant polecił wykonawcy robót odstąpić od projektu w zakresie pochylenia poprzecznego i zastosować pochylenie poprzeczne w przeciwną stronę. Autor opinii wskazał jednak, że to odstępstwo od projektu winno zostać ocenione przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego (s.19 opinii). Oceniając natomiast kwestię odwodnienia już wybudowanego obiektu, autor opinii wskazał, że na odcinku początkowym pochylenie poprzeczne drogi wewnętrznej dopasowane jest do pochylenia podłużnego drogi wojewódzkiej nr 211 (ul. Wzgórze Wolności - dop. Kolegium) i skierowane jest na wschód. Na dalszym odcinku utrzymano pochylenie w kierunku wschodnim. Na skutek zmiany rozwiązania przewidzianego w projekcie w zakresie pochylenia woda z wybudowanego obiektu została skierowana do lewego krawężnika jezdni, następnie wypuszczona na końcu zakresu drogi wewnętrznej na teren biologicznie czynny działek nr [..] i [..]. Autor analizy stwierdził dalej, że bezpośredni napływ wody opadowej z powierzchni drogi wewnętrznej na działkę nr [..] nie jest możliwy, gdyż zastosowano krawężnik betonowy o wys. 10 cm. Woda opadowa dostaje się spadkami podłużnymi i poprzecznymi do południowo - wschodniego narożnika drogi wewnętrznej (s.26 opinii). Dalej autor analizy przeprowadził obliczenia hydrologiczne i stwierdził, że niecka terenu zielonego jest w stanie przejąć objętość wody opadowej (s. 28 opinii). Wyjaśnił też, że przyjęte rozwiązanie projektowe odprowadzania wody opadowej na powierzchnię biologicznie czynną działek nr [..] i [..] znajduje zastosowanie tylko i wyłącznie w przypadku niezabudowania tych działek. Z wykonanych obliczeń, pomiarów geodezyjnych oraz trzech wizji w terenie w trakcie intensywnych opadów deszczu wynika, że w stanie aktualnym nie zachodzi okoliczność zalewania działki nr [..] z działek nr [..] i [..]. Autor analizy stwierdził, że w związku z planowaną budową ciągu pieszo - rowerowego na terenie działek nr [..] i [..] (stanowiących odbiornik wody opadowej z utwardzonej kostką części działki nr [..]) należałoby rozwiązać odwodnienie tego ciągu oraz utwardzonej części działki nr [..] (s.39 opinii). W ocenie Kolegium z treści przywołanej wyżej opinii istotnie wynika, że realizując inwestycję, odstąpiono od projektu poprzez zastosowanie innego pochylenia drogi, aniżeli przewidziano w projekcie. Na skutek tej zmiany woda opadowa z działki nr [..] została skierowana w stronę działki nr [..]. Niemniej działka nr [..] została zabezpieczona przed napływem wód opadowych poprzez zastosowanie krawężnika. Dodatkowo autor opinii stwierdził, że działka nr [..] w południowej części (niezabudowanej) oraz działka nr [..], mając powierzchnię biologicznie czynną, są w stanie odbierać wodę opadową z drogi utwardzonej kostką betonową. Nadto autor opinii stwierdził również, że w trakcie wizji terenu, które miały miejsce w trakcie intensywnych opadów deszczu, nie stwierdził wlewania się wody opadowej na działkę nr [..]. Kolegium uważa zatem, że opinia ta, choć potwierdza wykonanie robót budowlanych częściowo niezgodnie z projektem, to jednak nie dowodzi, że zrealizowana przez Gminę inwestycja skutkowała zmianą stosunków wodnych w obrębie działek nr [..] i [..] ze szkodą dla gruntu skarżących.
Skarżący powoływali się też na prowadzone przez organy nadzoru budowlanego postępowanie, w trakcie którego bada się, czy przeprowadzone w obrębie działek nr [..] i [..] roboty mogły rozpocząć się na podstawie zgłoszenia, czy też konieczne było uzyskanie pozwolenia na budowę. Kolegium wskazuje jednakże, że postępowanie to nie ma żadnego wpływu na postępowanie prowadzone na podstawie art. 234 u.p.w. Dla zastosowania sankcji określonej w art. 234 ust. 3 u.p.w. nie ma znaczenia to, czy dokonane na gruncie zmiany wymagały zgłoszenia, czy decyzji o pozwoleniu na budowę. Istotne jest natomiast tylko to, czy zmiany te szkodliwie wpływają na grunty sąsiednie. Organy nadzoru budowlanego nie badają tej kwestii, tylko oceniają zgodność realizacji procesu budowlanego z przepisami prawa budowlanego. W rezultacie postępowanie prowadzone przez Powiatowego i Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w żaden sposób nie świadczy o tym, że przeprowadzona przez Gminę inwestycja spowodowała zaburzenie stosunków wodnych w obrębie działek nr [..] i [..] ze szkodą dla gruntu skarżących.
Dodatkowo w piśmie z dnia 30 czerwca 2020 r. nadesłanym przez organ I instancji inż. K. wskazał, że krawężnik o świetle 10 cm, o jakim mowa w opinii z listopada 2019 r. na wysokości utwardzonego zjazdu na działkę nr [..] przechodzi w tzw. krawężnik najazdowy o świetle równym 2 cm. Zabezpiecza on działkę nr [..] przed napływem wody opadowej. Ponadto zjazd ten nachylony jest w kierunku działki nr [..]. Interesy właściciela działki nr [..] są zabezpieczone nie tylko poprzez fizyczną barierę, którą stanowi krawężnik wysoki i zaniżony, ale dodatkowo na wysokości krawężnika zaniżonego zastosowano pochylenie powierzchni utwardzonej w kierunku jezdni, co uniemożliwia spływ wody na wysokości utwardzenia w kierunku działek prywatnych. Inż. K. wskazał również, że maty przerostowe ułożone na działkach gminnych stanowią rozwiązanie tymczasowe. Zastosowanie mat stanowi poszanowanie interesów właścicieli działek sąsiadujących z działkami gminnymi oraz służy udostępnieniu dwóch nie powiązanych ze sobą odcinków ciągów rekreacyjnych. Docelowo natomiast odcinki utwardzone mają być połączone z zastosowaniem sprawnego systemu odwadniania dla działki drogowej. Maty przerostowe nie stanowią przeszkody dla wody opadowej filtrującej podłoże gruntowe. Autor opinii załączył do pisma fotografie wykonane niedługo po intensywnych opadach - wynika z nich, że woda opadowa gromadzi się w obrębie mat przerostowych, ale w pewnej odległości od granicy działki nr [..]. Teren przy granicy tej działki pozostaje natomiast suchy.
Kolegium stwierdziło również, że nie są zasadne pozostałe podnoszone przez skarżących zarzuty, zarówno na etapie postępowania przed organem I instancji, jak i w odwołaniu.
W kwestii posiadania przez biegłego stosownych uprawnień wskazać należy, że biegły jest specjalistą z zakresu hydrogeologii, co wynika z załączonego do opinii świadectwa. Skarżący na etapie postępowania przed organem I instancji mieli możliwość zapoznania się z opinią, zatem nie jest zasadny zarzut, że biegły nie jest specjalistą w materii będącej przedmiotem postępowania, jak również, że organ I instancji nie udostępnił skarżącym dokumentów świadczących o uprawnieniach biegłego.
Nie można także zgodzić się z zarzutem, że rozstrzygnięcie organu I instancji opiera się tylko na opinii biegłego. Jak już wyżej wskazano, w postępowaniu prowadzonym na podstawie art. 234 ust. 3 u.p.w. opinia biegłego stanowi podstawowy dowód. Nie zawsze jest bowiem tak, że organ administracji publicznej jest w stanie jednoznacznie stwierdzić, że właściciel gruntu dokonał na swoim gruncie zmian w zakresie stosunków wodnych, a nadto zmiany te szkodliwie wpływają na grunty sąsiednie. W niektórych przypadkach konieczne jest zasięgnięcie opinii specjalisty, jak to miało miejsce w niniejszej sprawie. Organ jest oczywiście zobowiązany ocenić opinię biegłego jako dowód w sprawie, tzn. skontrolować, czy opinia została sporządzona przez osobę uprawnioną, czy jest logiczna i spójna, czy nie zawiera nieścisłości, błędów, czy pomyłek. Jeśli kontrola taka wypadnie pozytywnie, a strona nie przedstawi przeciwdowodu w postaci innej opinii, organ ma prawo oprzeć swoje rozstrzygnięcie o wnioski zawarte w opinii sporządzonej na jego zlecenie. W rozpatrywanej sprawie Skarżący powołali się na szereg dowodów z dokumentów, mających - ich zdaniem, przeczyć ustaleniom poczynionym przez biegłego. Jednak Kolegium stwierdziło, że dokumenty te nie świadczą o tym, że zrealizowana przez Gminę inwestycja spowodowała zalewanie gruntu skarżących wodami opadowymi. W konsekwencji brak było podstaw, by biegły opierał swą opinię o dokumenty wskazane przez skarżących, jak również, by miały one zostać uwzględnione w rozstrzygnięciu organu I instancji.
Skarżący zarzucali także biegłemu, że nie ustalił on w sposób wyczerpujący stanu przedmiotowych gruntów przed inwestycją. Tymczasem powinien to uczynić, a następnie dokonać porównania stanu sprzed inwestycji ze stanem aktualnym. Odpowiadając na ten zarzut, Kolegium podkreśliło, że biegły ustalił, jakie zmiany na przedmiotowym gruncie zostały dokonane na skutek zrealizowanej inwestycji, czyli utwardzenie części działki nr [..] kostką betonową oraz podniesienie poziomu działek nr [..] i [..] nasypem budowlanym, a także ułożenie mat przerostowych na działkach nr [..] i [..]. Następnie biegły stwierdził, że zmiany te nie skutkowały zalewaniem działek nr [..] i [..] wodami opadowymi. Dodało Kolegium, że zmiany poziomu gruntu nie zawsze powodują zaburzenie stosunków wodnych i będące skutkiem tych zmian szkody dla gruntów sąsiednich. Z faktu, że inwestycja zrealizowana przez Gminę spowodowała pewne zmiany na działkach nr [..] i [..] nie można jeszcze wyprowadzać wniosku, że doprowadziły one do znaczącego zaburzenia stosunków wodnych, szkodliwie wpływającego na grunty sąsiednie. Biegły wyjaśnił, że teren, na którym znajdują się działki nr [..]-[..], ma budowę geologiczną, która nie sprzyja szybkiej filtracji wody opadowej do głębszych warstw. Z tego powodu wody opadowe mogą zalegać na tym terenie przez dłuższy czas. Oględziny przedmiotowych działek świadczą o tym, że ich budowa geologiczna sprzyja tworzeniu się zastoisk wodnych w trakcie opadów, nie jest to jednak skutek zlewania się wody opadowej z drogi przebiegającej po działkach nr [..] i [..]. Nadto nachylenie terenu w stronę jeziora Karczemnego powoduje, że wody opadowe w sposób naturalny ciążą w kierunku tego zbiornika - tym samym także w stronę działek skarżących.
Kolegium wskazało również, że zadaniem biegłego nie było dokonanie oceny, czy inwestycja została wykonana zgodnie z projektem, tylko, czy inwestycja ta spowodowała zaburzenie stosunków wodnych, a w konsekwencji zalewanie działek nr [..] i [..] wodami opadowymi zlewającymi się z działek nr [..] i [..]. W rezultacie Kolegium uważa, że nawet jeśli w opinii znalazło się błędne stwierdzenie, że inwestycję wykonano zgodnie z projektem, to okoliczność ta nie wpływa na końcowe wnioski opinii. Nadto z opinii zleconej przez Gminę na potrzeby postępowania prowadzonego przez organy nadzoru budowlanego wynika, że odstępstwo od projektu w zakresie zastosowania innego pochylenia nie spowodowało skutku w postaci zlewania się wody opadowej na działki nr[..] i [..] .
Skarżący zarzucili także organowi I instancji niewykonanie urządzeń, co miało nastąpić na podstawie decyzji Starosty Kartuskiego z 2008 r. Kolegium wskazuje jednak, że niniejsze postępowanie dotyczy oceny skutków inwestycji zrealizowanej w czerwcu 2018 r. dla stosunków wodnych w obrębie działek nr [..]-[..]. Kwestia wykonania decyzji z 2008 r. nie ma zatem żadnego znaczenia w niniejszym postępowaniu i nie może stanowić wsparcia dla argumentacji skarżących.
W trakcie postępowania przed Kolegium skarżący podali, że zlewanie się wody opadowej z działek nr [..] i [..] na ich grunty miało miejsce wielokrotnie, szczególnie w trakcie intensywnych opadów. Skarżący nie udokumentowali jednak tego twierdzenia. Wobec tego należy przyjąć, że sytuacja przez nich nagrana w dniu 30 czerwca 2021 r. była jedynym zdarzeniem, w trakcie którego woda opadowa wlewała się na grunt skarżących. Biegły wyjaśnił, że tego dnia w powiecie kartuskim miały miejsce gwałtowne opady, które w wielu miejscach spowodowały lokalne podtopienia. Należy zatem przyjąć, że to nie inwestycja na działkach nr [..] i [..], ale gwałtowność zjawiska skutkowała zlewaniem się wody na działki skarżących. System kanalizacyjny drogi wojewódzkiej 211 nie był w stanie odebrać w krótkim czasie takiej ilości wody, co spowodowało, że woda z tej drogi przelała się na działki nr [..] i [..], a stamtąd na grunty skarżących. O tym, że była to sytuacja incydentalna może świadczyć także i to, że inwestycja została zrealizowana w czerwcu 2018 r. Zaś Skarżący zażądali wszczęcia postępowania z art. 234 ust. 3 u.p.w. dopiero po wystąpieniu sytuacji z czerwca 2021 r. W okresie od 2018 r. do 2021 r. z całą pewnością niejednokrotnie na przedmiotowym terenie miały miejsce opady deszczu, lecz wówczas skarżący nie uznali za stosowne wystąpić do organu I instancji z takim wnioskiem. Na tej podstawie można więc domniemywać, że zwykłe opady deszczu nie skutkują zlewaniem się wody z drogi przebiegającej po działkach nr [..] i [..] na działki skarżących.
Podsumowując, Kolegium stwierdziło, że organ I instancji po prawidłowo przeprowadzonym postępowaniu zasadnie orzekł o odmowie nakazania Gminie Kartuzy przywrócenia stanu poprzedniego na gruncie stanowiącym działki nr [..] i [..] lub wykonania urządzeń zapobiegających szkodom i Kolegium utrzymało w mocy tę decyzję.
We wniesionej skardze zarzucono:
1. naruszenie przepisów postępowania tj. art. 7 Kpa w związku z art. 77 Kpa poprzez zaniechanie obowiązkowi podjęcia wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu sprawy i w konsekwencji dokonanie błędnej oceny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, w ten sposób, że :
zdaniem organu działka [..] została zabezpieczona przed napływem wód opadowych poprzez zastosowanie krawężników;
zdaniem organu działka [..] w południowej części (niezabudowanej) oraz działka nr [..] mając powierzchnię biologiczną czynną są w stanie odbierać wodę opadową z drogi utwardzonej kostką betonową;
zdaniem organu nie miało miejsca wylewanie się wody opadowej na działkę [..], zaś zdarzenie z dnia 30 czerwca 2021r. (opad zarejestrowany przez skarżących) był zjawiskiem incydentalnym i trudnym do przewidzenia;
zdaniem organu wnioski zawarte jak w pkt. 1 litera a-c są wiarygodne ponieważ zostały wysnute z opinii biegłego z zakresu hydrogeologii M. G.
Skutkiem powyższego zdaniem SKO w Gdańsku inwestycja zrealizowana przez Gminę na działkach[..] i [..] nie doprowadziła do znaczącego zaburzenia stosunków wodnych szkodliwie wpływającego na gruntu sąsiednie, podczas gdy z materiału zgromadzonego w sprawie w tym z pisma inżyniera K. z 20 czerwca 2020r. po właściwie przeprowadzonej ocenie, wynika, że :
a) inwestycja nie została wykonana zgodnie z projektem, zastosowano inne przechylenie drogi skutkiem tej zmiany woda opadowa z działki nr [..] została skierowana w stronę działki nr [..] i [..];
działka [..] nie została zabezpieczona przed napływem wody opadowej ze względu na obniżenie krawężnika w miejscu zjazdu z drogi [..] na posesję skarżących tj. na działkę [..];
część biologiczna działki [..] i [..] jest obiektem tymczasowym, który będzie w przyszłości pokryty kostka betonową tym samym nie będzie czynnikiem biologicznym;
w okresie letnim szczególnie (czerwiec, lipiec) kiedy to opad jest najbardziej obfity dochodzi do wylewania się wody opadowej na posesję skarżących, ale również w innych okresach i w czasie roztopów;
e) opinia, na którą powołuje się organ jest bezprzedmiotowa, ponieważ powinna być sporządzona przez biegłego z dziedziny hydrologii, stosunków wodnych lub melioracji wodnych; w konsekwencji inwestycja wykonana przez Gminę Kartuzy jest wadliwa skutkiem czego daje skarżącym możliwość złożenia wniosku o przywrócenie stanu poprzedniego lub wykonania urządzeń zapobiegającym szkodą.
naruszenie przepisów prawa materialnego tj. art. 234 ustawy Prawo wodne w ten sposób, że organ błędnie uznał, że w niniejszej sprawie nie doszło ze strony Gminy Kartuz do zaburzenia stosunków wodnych szkodliwie wpływającego na grunty sąsiednie podczas gdy właściwa ocena materiału zgromadzonego w sprawie powinna przekonać organ co do tego, że wykonana inwestycja jest niezgodna z projektem, zaś zastosowane rozwiązania są szkodliwe i dają podstawę skarżącym do domagania się przywrócenia stanu poprzedniego lub wykonania urządzeń zapobiegającym szkodą.
W uzasadnieniu skargi powielona w dużej części została argumentacja z odwołania, a nadto wskazano, że wedle ekspertyzy biegłego za właściwe odprowadzanie wód opadowych będzie odpowiadać m.in. zielony teren biologicznie czynny, które znajduje się w południowej części działki [..] i [..] , gdzie część drogi nie jest zabudowana i jest ona w stanie odbierać wodę opadową z drogi utwardzonej kostką betonową. Teren biologiczny pokryty jest matami przyrostowymi, ich położenie poprzedzało wykonanie podbudowy co miało wpływ na zmianę ukształtowania terenu i wykonanie spadów na tych działkach ([..] i [..] ). Maty przyrostowe ułożone na części działek [..] i [..] w części południowej stanowią rozwiązanie tymczasowe na 180 dni. Docelowo część biologiczna ma zostać połączona z drogą [..] i wyłożona kostką betonową - stanowiąc jedną całość. Tym samym nie będzie istniała jakakolwiek powierzchnia biologiczna czynna, gdyż w jej miejsce zostanie wybudowana droga z kostki betonowej tworząc dojazd do przyległych działek i ciąg pieszo rowerowy.
W opinii skarżących zachowanie czynnika biologicznego (co i tak nie będzie miało miejsca) nie stanowi gwarancji właściwego gospodarowania wodami opadowymi przez inwestora. Biegły wskazał, że do zalewania działek skarżących doszło 30 czerwca 2021r., kiedy miała miejsce intensywna burza z ulewnymi opadami powodującymi zalanie dróg i podtopienia w tym zalewania promenady Asesora a stamtąd na działkę [..] (własność skarżących). Powyższą sytuację organ traktuje on jako incydentalną, podczas gdy sytuacja taka powtarza się co roku w okresie letnim, kiedy mają miejsce intensywne opady deszczu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:
Przepis art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 2492) stanowi, iż sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle powołanego przepisu ustawy wojewódzki sąd administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję administracyjną lub postanowienie z punktu widzenia ich zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji.
Zgodnie z treścią art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1634), dalej "p.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie, nie będąc przy tym związanym granicami skargi (art. 134 p.p.s.a.).
W myśl art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie zaskarżonej decyzji bądź postanowienia w całości lub w części następuje wtedy, gdy sąd stwierdzi:
a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy,
b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego,
c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Natomiast w razie nieuwzględnienia skargi Sąd oddala skargę w oparciu o art. 151 p.p.s.a.
Wskazać również należy, że zgodnie z art. 133 § 1 p.p.s.a. Sąd wydaje wyrok na podstawie akt sprawy. Orzekanie "na podstawie akt sprawy" oznacza, iż sąd przy ocenie legalności decyzji bierze pod uwagą okoliczności, które z akt tych wynikają i które legły u podstaw zaskarżonego aktu. Podstawą orzekania przez sąd administracyjny jest zatem materiał dowodowy zgromadzony przez organ administracji publicznej w toku postępowania, na podstawie stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dniu wydania zaskarżonego rozstrzygnięcia (por. uzasadnienie do wyroku NSA z 9 lipca 2008 r., sygn. II OSK 795/07).
Skarga nie zawiera usprawiedliwionych podstaw.
Złożony przez skarżących wniosek do Burmistrza Kartuz dotyczył usunięcia nieprawidłowości polegających na niezgodnej z prawem zmianie kierunku i natężenia odpływu wód opadowych lub roztopowych wskutek realizacji inwestycji – budowy drogi gminnej prowadzącej na Promenadę (działki n [..] i [..] obr. [...] w Kartuzach).
Zgodnie z art. 234 ust. 1 – ust. 3 ustawy z dnia 20 lipca 2017 roku Prawo wodne (t.j. Dz. U. z 2022 roku, poz. 2625 ze zm.) – dalej jako "Prawo wodne":
1. Właściciel gruntu, o ile przepisy ustawy nie stanowią inaczej, nie może:
1) zmieniać kierunku i natężenia odpływu znajdujących się na jego gruncie wód opadowych lub roztopowych ani kierunku odpływu wód ze źródeł - ze szkodą dla gruntów sąsiednich;
2) odprowadzać wód oraz wprowadzać ścieków na grunty sąsiednie.
2. Na właścicielu gruntu ciąży obowiązek usunięcia przeszkód oraz zmian w odpływie wody, powstałych na jego gruncie na skutek przypadku lub działania osób trzecich, ze szkodą dla gruntów sąsiednich.
3. Jeżeli spowodowane przez właściciela gruntu zmiany stanu wody na gruncie szkodliwie wpływają na grunty sąsiednie, wójt, burmistrz lub prezydent miasta, z urzędu lub na wniosek, w drodze decyzji, nakazuje właścicielowi gruntu przywrócenie stanu poprzedniego lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom, ustalając termin wykonania tych czynności.
Trzeba także podkreślić, że organ rozpoznając sprawę, w pierwszej kolejności powinien ustalić w sposób wyczerpujący i dokładny stan faktyczny, a następnie dokonać jego oceny prawnej (por. np. uzasadnienia do wyroków: NSA z dnia 9 lutego 2011 r., sygn. II OSK 263/10, NSA z dnia 11 czerwca 2013 roku, sygn. II OSK 2417/12). Prawidłowe ustalenie stanu faktycznego sprawy stanowi warunek konieczny do prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy. Niewyjaśnienie lub niedostateczne wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy może prowadzić do wydania wadliwej decyzji.
Realizując zasadę prawdy obiektywnej, na podstawie art. 7 i 77 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2022 roku, poz. 2000 ze zm.) – dalej jako "Kpa", organ jest zobowiązany do wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego.
Zakres i przedmiot postępowania wyjaśniającego determinują przepisy prawa materialnego, bowiem to normy prawa materialnego przesądzają o przedmiocie sprawy i okolicznościach prawnie istotnych. W postępowaniu wyjaśniającym należy również uwzględnić specyfikę danej sprawy - inność i odrębność okoliczności, które stanowią o stanie faktycznym (por. np. uzasadnienie do wyroku NSA z dnia 19 maja 2021, sygn. I OSK 251/21).
Organ powinien zatem w sposób adekwatny do potrzeb ustalić stan faktyczny i nie pozostawić żadnych niewyjaśnionych istotnych dla sprawy okoliczności. Dokonana natomiast przez organ ocena zgromadzonego materiału powinna zostać przeprowadzona zgodnie z zasadami swobodnej oceny dowodów (art. 80 K.p.a.), a motywy którymi kierował się organ powinny zostać szczegółowo wyjaśnione w uzasadnieniu do wydanej decyzji.
W prowadzonym postępowaniu zadaniem organów było zbadanie, czy stosownie do zapisów art. 234 ust. 3 Prawa wodnego, doszło do zmiany kierunku i natężenia odpływu znajdujących się na tym gruncie wód opadowych lub roztopowych w obrębie działek nr [..] i [..] w taki sposób, że powoduje to spływ wód i zalewanie działek [..] i [..] należących do skarżących.
W ocenie Kolegium w przedmiotowej sprawie nie doszło do zmiany stanu wody na gruncie, szkodliwie oddziaływującego na grunt sąsiedni. Z takim stanowiskiem, w świetle poczynionych przez organy ustaleń, należy się zgodzić. Przede wszystkim trzeba zwrócić uwagę, że jak wynika z treści opinii biegłego na działkach ewid. nr: [..] i [..] zostały w 2018 r. wykonane prace związane z realizacją budowy drogi gminnej i wskutek tych robót nie nastąpiła zasadnicza zmiana kierunku odpływu wód opadowych. Ponadto biegły wskazał, że w zrealizowanym projekcie zostały wykonane pochylenia nawierzchni oraz zamontowano krawężniki celem skierowania wód opadowych w kierunku jez. Karczemnego. Wedle biegłego budowa geologiczna działek tak należących do gminy Kartuzy, jak również skarżących, jest niekorzystna z punktu widzenia chłonności opadów i niski wskaźnik przesiąkania powoduje zastoiny opadów i w razie intensywnego deszczu spływ na tereny przyległe do Promenady. Z opinii biegłego nie wynika, aby na działki skarżących mogła przedostawać się woda wskutek robót budowlanych wykonanych w ramach inwestycji gminnej. Sytuacja przedstawiona na filmie mająca miejsce 30 czerwca 2021 r. jest w ocenie biegłego przypadkiem odosobnionym i związana była z anomalią pogodową w postaci niezwykle intensywnego opadu deszczu. Inwestycja została zrealizowana w 2018 r. a skarżący w dniu 7 lipca 2021 r. zwrócili się z wnioskiem o przeprowadzenie niniejszego postępowania.
Analiza akt niniejszej sprawy prowadzi przy tym do wniosku, że wszystkie istotne dla sprawy okoliczności sprawy zostały przez organ ustalone i zweryfikowane. Nie budzą przy tym wątpliwości zarówno prawidłowość (logiczność, spójność) opinii biegłego, jak i ustalenia faktyczne organu. Sąd ustalony stan faktyczny i opinię biegłego ocenia pozytywnie.
Nie są przy tym uzasadnione podniesione w skardze zarzuty koncentrujące się na nieprawidłowym ustaleniu stanu faktycznego sprawy. Trzeba zauważyć, że skarżący uzasadniając ten zarzut wskazują na wyciągnięte w kontekstu fragmenty opinii biegłego i wyciągają z nich wnioski sprzeczne z konkluzjami opinii np. ocena zamontowanych krawężników na kierunek spływu wód opadowych. Skarżący w ogóle kwestionują uprawnienie biegłego do wypowiadania się w kwestii z zakresu hydrologii, co jest chybionym zarzutem w świetle zaświadczenia o uprawnieniach biegłego.
Trzeba także zauważyć, że wadliwie wybiegają także skarżący w przyszłość i nawiązują do planowanych prac w zakresie umiejscowienia mat chłonnych na terenie i ich potencjalnego demontażu w przyszłości. Podstawą rozstrzygania jest stan faktyczny z daty orzekania i daty sporządzenia opinii biegłego, a nie zdarzenia przyszłe. Nie podlega także badaniu w tej sprawie prawidłowość bądź nie realizacji Promenady Asesora przez Gminę Kartuzy, nie mieści się ta kwestia w granicach art. 234 Prawa wodnego, wadliwie zatem usiłują skarżący powiązać zdarzenie z 30 czerwca 2021 r. z wadliwym wykonaniem inwestycji i pośrednio wiążąc to z wlaniem się wody na ich działkę po gwałtownej ulewie. Doświadczenie życiowe wskazuje, że w sytuacji anomalii pogodowej w postaci niezwykle intensywnego deszczu żadna funkcjonująca kanalizacja deszczowa nie jest w stanie przyjąć dużej ilości wody.
Wbrew zatem twierdzeniom skarżących z treści opinii nie można wyciągnąć wniosku o naruszeniu stosunków wodnych, w rozumieniu art. 234 Prawa wodnego skutkujących zalewaniem działek należących do nich. Dowodzi ona, że jakkolwiek w obszarze działek[..] i [..] nie nastąpiła zasadnicza zmiana kierunku odpływu, to jednak jak wskazał biegły zarówno na terenie tych działek jak i okolicznych, w tym działek skarżących, występują niekorzystne zjawiska spływu wód opadowych, w sytuacji nagłego i dużego opadu deszczu. Natomiast zalewanie działek skarżących w takiej sytuacji nie jest wynikiem dokonanych zmian na gruntach sąsiednich. Z tych względów należy uznać, że nie doszło do zmiany stanu wody na gruncie w obrębie wskazanych działek, co oznacza, że zaskarżona decyzja Kolegium jest prawidłowa.
Mając powyższe na uwadze skarga została oddalona na zasadzie art. 151 p.p.s.a..